საქმე №ას-995-2024
16 აპრილი 2025 წელი ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატის
შემადგენლობა:
თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე,
ეკატერინე გასიტაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი - თ.კ–ი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე - სსიპ ქ. გორის N3 საჯარო სკოლა (მოპასუხე)
დავის საგანი - შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ N1კ-120 ბრძანებისა და დისციპლინური კომიტეტის და სამეურვეო საბჭოს ოქმების ბათილად ცნობა; სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენა, მორალური ზიანის ანაზღაურება
გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 მაისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება
საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
1. სასარჩელო მოთხოვნა
1.1. თ.კ–მა (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი ან დასაქმებული) სარჩელით მიმართა გორის რაიონულ სასამართლოს სსიპ ქ. გორის N3 საჯარო სკოლის (შემდეგში: მოპასუხე, სკოლა ან დამსაქმებელი) მიმართ და მოითხოვა: ბათილად იქნეს ცნობილი სკოლის დისციპლინური კომიტეტის 2022 წლის 31 ოქტომბრის N2 სხდომის ოქმი; ბათილად იქნეს ცნობილი სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის 2022 წლის 2 ნოემბრის შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ N1კ-120 ბრძანება; ბათილად იქნეს ცნობილი სკოლის სამეურვეო საბჭოს 2022 წლის 1 დეკემბრის N9 სხდომის ოქმი; დაევალოს დამსაქმებელს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლებამდე დაკავებულ ან მის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა; დაევალოს მოპასუხეს მოსარჩელისათვის 2022 წლის 2 ნოემბრიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე იძულებითი განაცდურის სახით ყოველთვიურად ხელზე ასაღები 908.86 ლარის ანაზღაურება; დადგინდეს მოსარჩელის მიმართ გენდერის ნიშნით დისკრიმინაციის ფაქტი; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ მორალური ზიანის 3 000 ლარის ანაზღაურება დაეკისროს.
2. მოპასუხის შესაგებელი
2.1. მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელე ცრუობს, როდესაც აცხადებს, რომ მას დისციპლინური საქმისწარმოების მიმდინარეობისას არ მიეცა შესაძლებლობა გასცნობოდა საქმის მასალებს და არსებულ ვიდეო ჩანაწერს, რათა წარედგინა საკუთარი პოზიცია.
2.2. დისციპლინური კომიტეტის თავმჯდომარემ ი.ხ–ძემ 2022 წლის 10 ოქტომბერს, იმავე დღეს, როდესაც დისციპლინურ კომიტეტში შევიდა სკოლის დირექტორის მ/შ-ის 2022 წლის 10 ოქტომბრის წერილობითი წარდგინება N1258969, იგი გააცნო მოსარჩელეს, ასევე გააცნო სკოლის დისციპლინური კომიტეტის წერილობითი შეტყობინებაც მის მიერ დისციპლინური გადაცდომის შესაძლო ჩადენის ფაქტზე სპორტის პედაგოგ დ.ა–ის მიმართ სიტყვიერი და ფიზიკური შეურაცხყოფის შესახებ.
2.3. მოსარჩელეს, 2022 წლის 2 ნოემბერს, გადაეცა დირექტორის ბრძანება მასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ და დასაბუთების წერილი, რაზედაც ამ უკანასკნელმა მოაწყო დებოში, დაამტვრია სკოლის კუთვნილი პრინტერი, მუშტები დაუშინა ბუღალტრის სამუშაო ოთახის კარს, დირექტორის მ/შ-ს მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა და უსინდისო უწოდა.
2.4. დისციპლინური გადაცდომების სიმძიმის გათვალისწინებით, მოპასუხეს მიაჩნია, რომ სპორტის ყოფილი პედაგოგის (მოსარჩელის) სკოლიდან გათავისუფლება და მასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა საქართველოს ორგანული კანონის საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ) 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის (დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა), სკოლის შინაგანაწესის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ და „ს" ქვეპუნქტების, (გაკვეთილის ჩაშლა, სკოლაში კონფლიქტური სიტუაციის შექმნა)„წ“ ქვეპუნქტის (დასაქმებულის სიტყვიერი და ფიზიკური შეურაცხყოფა), „ყ” ქვეპუნქტის (საგაკვეთილო პროცესის შეგნებულად მიტოვება), „ვ“ ქვეპუნქტის (მოსწავლეზე ფსიქოლოგიური ზეწოლა. სკოლის შინაგანაწესის მე-13 მუხლის მე-6 პუნქტის „გ“ და „ე“, მე-8 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის, ამავე მუხლის მე-10 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის, ასევე ამავე მუხლის მე-6 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის, ასევე შინაგანაწესის მე-18 მუხლის საფუძველზე, განხორციელდა მოქმედი კანონმდებლობის სრული დაცვით.
3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი
3.1. გორის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დასაქმებულს უარი ეთქვა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.
4. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება
4.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 მაისის განჩინებით დასაქმებულის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
4.2. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე ითხოვს დისციპლინური კომიტეტის სხდომის ოქმის, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ბრძანების ბათილად ცნობას, სამსახურში აღდგენას, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებას.
4.3. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, სადავო ბრძანების ბათილად ცნობა (უფლებრივი რესტიტუცია), სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, კომპენსაციის დაკისრება სშკ-ის 48.8-ე (სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით), 58-ე (ინდივიდუალური შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისთვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით), ასევე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 394.1-ე (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის) და 408.1-ე (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) მუხლებიდან გამომდინარეობს.
4.4. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელე 02.01.2019 წლიდან 02.11.2022 წლამდე მუშაობდა მოპასუხე სკოლაში სპორტის მასწავლებლად. პარალელურად მოსარჩელე მუშაობდა და მუშაობს სხვა დაწესებულებაში.
4.5. მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის 2022 წლის 2 ნოემბრის №1კ-120 ბრძანებით.
4.6. გასაჩივრებული ბრძანების საფუძვლად მითითებულია: შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტი (დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა), ასევე: ამავე სკოლის შინაგანაწესის 13.1.“ჟ“ (საგაკვეთილო პროცესის ჩაშლა და საგაკვეთილო პროცესის შეგნებულად მიტოვება), „ს“ (სკოლაში კონფლიქტური სიტუაციის შექმნა), „ნ“ (დასაქმებულის სიტყვიერი და ფიზიკური შეურაცხყოფა) „ვ“ (მოსწავლეზე ფსიქოლოგიური ზეწოლა) ქვეპუნქტები. აგრეთვე: შინაგანაწესის 13.10 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი (დისციპლინური სახდელის სახით სამსახურიდან გათავისუფლების გამოყენება გადაცდომის ხასიათიდან ან/და სიმძიმიდან გამომდინარე) და შინაგანაწესის მე-18 მუხლი (სახდელის დაკისრება ერთზე მეტი გადაცდომის ჩადენის დროს).
4.7. ბრძანების საფუძველს წარმოადგენდა სკოლის დისციპლინური კომიტეტის 2022 წლის 31 ოქტომბრის N2 ოქმი, რომლის საფუძველზეც რეკომენდაცია მიეცა სკოლის დირექტორს მოსარჩელის დისციპლინური სახდელის სახით სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ სკოლის შინაგანაწესის უხეში დარღვევის გამო. მოსარჩელემ 2022 წლის 9 ნოემბერს სკოლის სამეურვეო საბჭოში წარადგინა საჩივარი და მოითხოვა სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის 2022 წლის 2 ნოემბრის #1კ-120 ბრძანებისა და სკოლის დისციპლინური კომიტეტის 2022 წლის 31 ოქტომბრის სხდომის #2 ოქმის ბათილად ცნობა.
4.8. სამეურვეო საბჭოს 2022 წლის 1 დეკემბრის N9 სხდომის ოქმის თანახმად საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
4.9. ევროპის სოციალურ ქარტიის პირველი მუხლის თანახმად, ხელშემკვრელი მხარეები კისრულობენ ვალდებულებას ხელი შეუწყონ დასაქმების მაქსიმალურად სტაბილური და მაღალი დონის მიღწევასა და შენარჩუნებას; ამავე ქარტიის მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, მხარეები ვალდებულებას იღებენ აღიარონ თითოეული მუშაკის მიერ დასაქმების შეწყვეტის შესახებ შეტყობინების წინასწარი მიღების უფლება; აღნიშნულ დავასთან მიმართებით მნიშვნელოვანია ქარტიის 24-ე მუხლის რეგულაცია, რომლის თანახმადაც, დასაქმების შეწყვეტის შემთხვევაში მუშაკთა მიერ დაცვის უფლების ეფექტურად განხორციელების მიზნით, მხარეები იღებენ ვალდებულებას აღიარონ ყველა მუშაკის უფლება უარი თქვას დასაქმების შეწყვეტაზე „საპატიო მიზეზის გარეშე“, რომელიც უნდა გამომდინარეობდეს მისი პროფესიული შესაძლებლობებიდან ან მოქცევიდან, ასევე საწარმოს შინაგანაწესიდან; მხარეები ასევე აღიარებენ მუშაკთა მიერ სათანადო კომპენსაციის ან სხვა შესაბამისი ანაზღაურების მიღების უფლებას საპატიო მიზეზის გარეშე დასაქმების შეწყვეტის შემთხვევაში.
4.10. საქართველოში შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტა მოწესრიგებულია სშკ-ის 47-ე და 48-ე მუხლებით. რომელთაგან, პირველი მოიცავს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებს, ხოლო მეორე არეგულირებს შეწყვეტის პროცესუალურ მხარეს. აღნიშნული მუხლების კუმულაციური საფუძვლით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებლის პოზიტიური ვალდებულებაა დაასრულოს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობა მხოლოდ ლეგიტიმური გზებით, ხოლო ნეგატიური ვალდებულება წარმოადგენს იმას, რომ დამსაქმებელს არ უნდა შეეძლოს დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვება შესაბამისი და გამართლებული საფუძვლის გარეშე, ამიტომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის იმ რეგულაციებს, რომლებიც სშკ-ის 47-ე და 48-ე მუხლებშია მოცემული, აქვთ ერთგვარი ,,შემაკავებელი ეფექტი“, რომლის საფუძველიც არის წინაპირობა შრომის ურთიერთობათა მხარეების თვითნებური, გაუმართლებელი გადაწყვეტილებების აღკვეთისთვის. სსკ-ის 115-ე მუხლი წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენების აღკვეთის საკანონმდებლო იმპერატივს, რომლის მიხედვითაც, აკრძალულია უფლების ბოროტად გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას. აღნიშნული ნორმაცია სშკ-ის შესაბამის ნორმებთან ერთად ქმნის საკანონმდებლო რეგულირების იმ ბადეს, რომელიც ერთის მხრივ იცავს დასაქმებულს - გაუმართლებლად არ მოხდეს მისი გათავისუფლება და მეორე მხრივ - დამსაქმებელს - შრომითი ურთიერთობის დარღვევისათვის დაითხოვოს თანამშრომელი. ასე, რომ აღნიშნული ნორმები ქმნიან მოქმედების იმ ჩარჩოს, რომლის ფარგლებშიც შესაძლებელია გამართლებული იყოს როგორც პირის სამსახურიდან დათხოვნა, ისე სამსახურში აღდგენა, თუმცა აღნიშნული შედეგების რეალიზებისთვის აუცილებელია ყურადღება გამახვილდეს მტკიცების ტვირთზე, რადგან სამოქალაქო სამართლებრივი მტკიცების კლასიკური ტვირთი შრომის დავებში სპეციფიკურადაა წარმოჩენილი და ხშირ შემთხვევაში მიმართულია ერთგვარად ,,სუსტი მხარის“ ანუ დასაქმებულის პროცესუალური თანადგომისაკენ, თუმცა, ეს არ უნდა მივიჩნიოთ შეჯიბრებითობისა და პროცესუალური თანასწორობის კონსტიტუციური უფლების დარღვევად, რადგან ასეთი ტიპის დავებში სწორედ რომ უთანასწორო დამოკიდებულებაში მყოფი სუბიექტების ერთგვარი პროცესუალური გათანაბრება ხდება მის ოპონენტთან.
4.11. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა არის უკიდურესი ღონისძიება, რომელიც გამოყენებული უნდა იქნეს გამონაკლის და მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მყარი საფუძვლის არსებობის პირობებში. საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. “favor prestatoris” პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტით (შდრ. სუსგ № ას-941-891-2015, 29.01.2016 წ.)
4.12. დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება დამსაქმებელმა მაშინ უნდა გამოიყენოს, როდესაც დარღვევა იმდენად მნიშვნელოვანი, არსებითი და მძიმეა, რომ შრომითი ურთიერთობის გაგრძელება შეუძლებელია. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ საქმეზე განმარტა, რომ: დამსაქმებლის მხრიდან განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შრომის სამართალში მოქმედ Ultima Ratio-ს პრინციპის დაცვას, რაც იმას ნიშნავს, რომ დასაქმებულის გათავისუფლება გამოყენებულ უნდა იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დასაქმებულის მიმართ, მისი ჩადენილი გადაცდომის ხასიათიდან გამომდინარე, უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. დასაქმებულის ყოველი დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი სიხშირის, სიმძიმისა და, რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით (შდრ. სუსგ №ას-1276-1216-2014, 18.03. 2015 წ.; №ას-787-736-2017, 10.11.2017 წ.)
4.13. სასამართლო თავდაპირველად შეამოწმებს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონიერებას. აღნიშნული შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (სუსგ №ას-151-147-2016, 19.04.2016 წ; №ას-861-861-2018, 25.09.2018 წ; №ას-416-399-2016, 29.06.2016წ.). სასამართლო ზედამხედველობის ფარგლებში ყოველთვის უნდა შეფასდეს ის სუბიექტური და ობიექტური ფაქტორები, რომლებზე დაყრდნობითაც განისაზღვრება დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების მოშლის შესახებ გამოვლენილი ცალმხრივი ნების კანონიერების, თანაზომიერების საკითხი (სუსგ №ას-887-854-2016, 08.02.2019წ.).
4.14. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველია სადავო პერიოდში მოქმედი სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,ზ“ ქვეპუნქტი (დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა).
4.15. მოპასუხე მხარის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა იმ გარემოების დადასტურება, რომ ადგილი ჰქონდა დასაქმებულის მიერ ვალდებულების ისეთი ხარისხის დარღვევას, რაც შრომითი ხელშეკრულების უხეშ დარღვევად უნდა შეფასდეს. მოპასუხე ვალდებული იყო სათანადო მტკიცებულებებით დაედასტურებინა მოსარჩელის მიერ ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან/და შინაგანაწესით განსაზღვრული ვალდებულების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლით, მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერ საფუძვლად უნდა იქნეს მიჩნეული.
4.16. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხსენებული საფუძვლით არსებული დავების გადაწყვეტის დროს დიდი მნიშვნელობა ენიჭება დარღვევის შინაარსს და ხასიათს, რადგან დამსაქმებლის მიერ გამოყენებული იქნა ყველაზე მკაცრი დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა - სამსახურიდან გათავისუფლება. სწორედ ამიტომ, მოპასუხე მხარეს სარწმუნოდ და დამაჯერებლად უნდა დაესაბუთებინა, რომ მოსარჩელის მხრიდან ადგილი ჰქონდა ვალდებულების უხეშ დარღვევას და დარღვევის შინაარსის და ხასიათის გათვალისწინებით შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა დისციპლინური პასუხისმგებლობის აუცილებელი ზომა იყო.
4.17. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ დარღვეულია სკოლის შინაგანაწესის 13.1. “ნ“ (დასაქმებულის სიტყვიერი შეურაცხყოფის ნაწილში), “ჟ“ (საგაკვეთილო პროცესის შეგნებულად მიტოვება; საგაკვეთილო პროცესის ჩაშლა) და „ს“ (სკოლაში კონფლიქტური სიტუაციის შექმნა) ქვეპუნქტები. აღნიშნულ დასკვნას დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლო.
4.18. სადავო გარემოებების დადგენილ მიზნით პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაიკითხნენ მოწმეები:
4.18.1. მოწმე დ.ა–ის (სპორტის პედაგოგი, პედაგოგიური მუშაობის 25 წლიანი სტაჟით) განმარტებით, 2022 წლის 6 ოქტომბერს მას სკოლაში, ინვენტარის ოთახიდან, რომელში მოხვედრაც სპორტდარბაზის გავლითაა შესაძლებელი, წებოვანი ლენტის აღება სურდა. სპორტდარბაზში ამ დროს გაკვეთილი ჰქონდა მოსარჩელეს, ის წინ გადაუდგა მოწმეს და არ მისცა შესვლის საშუალება, უთხრა, რომ ხელს უშლიდა საგაკვეთილო პროცესის ჩატარებაში. ინციდენტს შეესწრო მე-7 კლასელები (რომლებთანაც გაკვეთილი ჰქონდა მოსარჩელეს) და მე-11 კლასელები, რომლებიც დერეფანში იმყოფებოდნენ და რომლებთანაც სპორტის მეორე პედაგოგს - ა.ჯ–ს უნდა ჩაეტარებინა გაკვეთილი. მოწმემ გვერდი აუარა მოსარჩელეს, შევიდა ინვენტარის ოთახში, აიღო ლენტი და გავიდა დარბაზიდან. ამ დროს დარბაზში არც მოსარჩელე და არც მოსწავლეები, არ იმყოფებოდნენ. იგი დარბაზიდან გავიდა დერეფანში, სადაც რამდენიმე კოლეგასთან (ა. ჯ–თან და ხ. გ–თან) ერთად განიხილავდა მომხდარ ინციდენტს. ამ დროს მათ მიუახლოვდა მოსარჩელე, რომელიც იგინებოდა მოწმის (მისი დედის) მისამართით და უთხრა, რომ ამას არ აპატიებდა, რომ დაჭრიდა და სახეს აახევდა (იხ. 20.06.2023 წ, სხდომის ოქმი 11.40 წთ-დან), ამ დროს მოსარჩელემ ზონარი, რომელზეც ასხმული იყო სასტვენი და გასაღები, მოიქნია მოწმის მისამართით, თუმცა მოწმემ აარიდა სახე და ასხმულა მოხვდა ბეჭზე. ერთერთი კოლეგა ა.ჯ–ი ჩადგა მათ შორის და ვითარების განმუხტვის მიზნით მოსარჩელეს ხელი მოკიდა და გაიყვანა მოშორებით. მოწმის განმარტებით, მას არათუ ფიზიკურად, სიტყვიერადაც არ შეურაცხყვია მოსარჩელე. მეორე დღეს დირექტორმა ჰკითხა მოსარჩელეს, ნამდვილად აგინა თუ არა მოწმეს. მოსარჩელემ დაუდასტურა ფაქტი და იქვე მყოფ მოწმეს უწოდა „ვერზილა“ და ლოთი და თან დასძინა, ომი გინდათ და ომს მიიღებთო. მოსარჩელე მოწმეს სოციალურ ქსელებში მოიხსენიებდა როგორც ბინძურ და ჭუჭყიან ადამიანს. მოწმემ განმარტა, რომ მანამდე მოსარჩელესთან არასოდეს ჰქონია ინციდენტი, სხვა დროს ერთადაც (ერთ სივრცეში) ჩაუტარებიათ სპორტის გაკვეთილი, მაგრამ მისთვის უცნობია, იმ დღეს რამ გამოიწვია მოსარჩელის აგრესია. 7 ოქტომბერს მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა დირექტორს, რათა სკოლას ჰქონოდა რეაგირება ამ ინციდენტზე;
4.18.2. მოსარჩელემ ზემოაღნიშნული მოწმის გამოკითხვისას დაუდასტურა სასამართლოს, რომ მოწმეს ნადვილად უთხრა, რომ, თუ კიდევ მოიქცეოდა ასე, „სახეს აახევდა“ (იხ. 20.06.2023 წ. სხდომის ოქმი 13.32 წთ-დან). მოსარჩელის განმარტებით, მოწმის მიზანი არ იყო წებოვანი ლენტის აღება, არამედ მოწმეს სურდა, რომ მისთვის ხელი შეეშალა საგაკვეთილო პროცესის ჩატარებაში, რომელიც მოსარჩელის მიერ მოსწავლეების ოლიმპიადისთვის მომზადებას ისახავდა მიზნად. მოსარჩელის განმარტებითვე, მისთვის მიუღებელია მე-7 და მე- 11 კლასელებისთვის სპორტის გაკვეთილის ერთად ჩატარება და არაერთხელ მიმართა სკოლას შესაბამისი წინადადებით. მოსარჩელემ აქვე დაუდასტურა სასამართლოს, რომ ინციდენტის დროს მოწმე დ.ა–ს მისთვის ფიზიკური და სიტყვიერი შეურაცხყოფა არ მიუყენებია;
4.18.3. მოწმე ა. ჯ–ს (სპორტის პედაგოგი, პედაგოგიური მუშაობის 18 წლიანი სტაჟით) განმარტებით, 6 ოქტომბერს მას გაკვეთილი უნდა ჩაეტარებინა, მოცემულ დროს გაკვეთილს ასევე ატარებდა იმავე სპორტდარბაზში მოსარჩელეც. ის დარბაზში იმყოფებოდა, როცა დაინახა, რომ მოსარჩელე წინ ჩაუდგა დ.ა–ს და არ უშვებდა დარბაზში. დ.ა–ი მოსარჩელისთვის გვერდის ავლით შევიდა დარბაზში, მას უკან შემოყვნენ მე-11 კლასელები, რომლებთანაც ჯ–ს ჰქონდა გაკვეთილი და გაკვეთილი ჩაატარა. მოწმის თქმით, მოსარჩელე ხშირად გამოხატავდა უკმაყოფილებას, როცა სხვადასხვა საფეხურის მოსწავლეებს სპორტის გაკვეთილი ერთად უტარდებოდათ. გაკვეთილის ჩატარების შემდეგ მოწმე გავიდა დერეფანში, ამ დროს დაინახა, რომ ა–ს მიუახლოვდა მოსარჩელე უხამსი სიტყვებით, ხელში ეჭირა ზონარი, რომელზეც ასხმული იყო სასტვენი და გასაღები და მოიქნია ა–ის მიმართულებით საზარდულის არეში. ა–მა მოასწრო გაწევა, აიცილა ზონარი და მოხვდა მხარზე. შემდეგ მან მოსარჩელე გაარიდა სიტუაციას, მოშორებით გაიყვანა. მეორე დღეს, დირექტორთან საუბრისას მოსარჩელემ დირექტორის კითხვის პასუხად დაადასტურა, რომ ნამდვილად შეაგინა ა–ს და უთხრა, რომ კვლავ შეაგინებდა, თუ საჭირო იქნებოდა. მოწმის თქმით, მოსარჩელემ დირექტორის მიმართაც გამოიყენა უხამსი სიტყვები;
4.18.4. მოწმე ხ. გ–ის (სპორტის პედაგოგი, პედაგოგიური მუშაობის 30 წლიანი სტაჟით) განმარტებით, მას მოსარჩელესთან კარგი კოლეგიალური ურთიერთობა ჰქონდა, მისი გაკვეთილი ჩაუტარებია კიდეც, როცა მოსარჩელე ვერ მოდიოდა ან აგვიანდებოდა და პირიქითაც მომხდარა. 6 ოქტომბერს ის ზემოხსენებულ მოწმეებთან ერთად დერეფანში საუბრობდა, რა დროსაც მიუახლოვდა მათ მოსარჩელე და მიმართა ა–ს, ჩემს საქმეში ნუ ერევი, თორემ დაგჭრიო, ასევე მიმართავდა უხამსი სიტყვებითაც. შემდეგ მოიქნია ზონარი, რომელიც აირიდა ა–მა და მოხვდა მხარზე. ა–ს ფიზიკური და სიტყვიერი შეურაცხყოფა არ მიუყენებია მოსარჩელისთვის, მხოლოდ იმას იძახდა, „გოგო შენ ხომ არ გაგიჟდიო“. ამის შემდეგ ჯ–მა მოსარჩელეს ხელი მოჰკიდა და გაიყვანა, რაზეც მოსარჩელეს ჯ–ისთვის წინააღმდეგობა არ გაუწევია. მეორე დღეს შეიკრიბნენ დირექტორის ოთახში, სადაც იყო საუბარი წინა დღის ინციდენტზე. დირექტორი ცდილობდა, გამოერკვია დეტალები, რაზეც მოსარჩელე უცენზუროდ პასუხობდა, ა–იც იქ იყო, ის ცუდად გახდა და გარეთ გავიდა. მოწმის განმარტებით, პედაგოგებს სპორტდარბაზის გაყოფაზე ადრე არასოდეს ჰქონიათ პრობლემა;
4.18.5. მოწმე ნ.ნ–ის (დირექტორის მოადგილის) განმარტებით, მოსარჩელე დარბაზის ინციდენტის შემდეგ სამასწავლებლო ოთახში ბავშვების თანდასწრებით შევიდა და კოლეგებს უწოდებდა საქონლებს, ცხოველებს და „ვერზილებს“. კითხვაზე თუ ვის გულისხმობდა, უპასუხა - „იმ ვაჟბატონებსო“. მოსარჩელე აბსოლუტურად გამოსული იყო მდგომარეობიდან და არღვევდა ეთიკის ყველა წესს, ბავშვების თანდასწრებით იძახდა უხამს სიტყვებს და მოწმემ ბავშვები გარეთ გააყვანინა. მოსარჩელე იძახდა, არ „მაძლევენ მუშაობის საშუალებასო“. სპორტდარბაზი 280 კვ. მ. ფართობისაა და მასში არაერთხელ ჩაუტარებიათ პედაგოგებს გაკვეთილი 2 ჯგუფისთვის და ამის გამო კონფლიქტი პედაგოგებს შორის არასოდეს ყოფილა. გარდა ამისა, ღია სივრცეშიც აქვს სკოლას მოედანი და კარგ ამინდშიც ასევე ტარდება იქ გაკვეთილი. მოწმის მოსაზრებით, მოსარჩელეს არ ჰქონდა პედაგოგიური მუშაობის გამოცდილება და ვერ მოერგო სიტუაციას, აწუხებდა ხმაური და ა.შ. სკოლა ყველანაირად ცდილობდა მისთვის ხელი შეეწყო და როგორც საათები, ისე დღეები ისე უნაწილდებოდა, რომ სხვა სამსახურში, სადაც მუშაობდა, ხელი არ შეშლოდა. 7 ოქტომბერს დირექტორის ოთახში შეიკრიბა ის, მოსარჩელე, დ.ა–ი, ა. ჯ–ი და ხათუნა გ–ი. მოსარჩელე კვლავ იგინებოდა და ყვიროდა ა–ის მისამართით, ა–ს სახე აუცახცახდა, შეატყო, რომ ცუდად იყო და გარეთ გაიყვანეს. მოსარჩელემ გინება ა–ს გასვლის შემდეგაც გააგრძელა, მოსარჩელე იყო აბსოლუტურად აფექტურ მდგომარეობაში. მოსარჩელემ დირექტორს უთხრა, რომ დირექტორი ამ დავაში იყო მხარე, რის შემდეგაც დირექტორმა მას უთხრა, რომ რადგან ასე ფიქრობდა, საქმე გადაეცემოდა სადისციპლინო კომიტეტს. როგორც მოწმე, ასევე დირექტორიც, მოუწოდებდა და ურჩევდა მოსარჩელეს, რომ დაფიქრებულიყო და ბოდიში მოეხადა, თუმცა ის აგრძელებდა ყვირილს „თავზე დაგამხობთ ყველაფერსო“. მოსარჩელემ ტელეფონი კედელს შეანარცხა, როცა მოსარჩელემ გათავისუფლების შესახებ გაიგო. შემდეგ ის დირექტორის ოთახში შევიდა, სადაც ასევე კონფლიქტი მოხდა და დაზიანდა პრინტერის აპარატი. დაზიანების მომენტი მას არ დაუნახავს, მხოლოდ ნივთის ნამსხვრევები ნახა;
4.18.6. მოწმე ს.ბ–ის (დისციპლინური კომიტეტის თავმჯდომარის) განმარტებით, „კომისია 6 წევრისგან შედგებოდა და ესწრებოდა 5 წევრი: 2 მოსწავლე, 2 მასწავლებელი და 1 მშობელი. მოწმის განმარტებით, კომისიამ პედაგოგებთან ერთად გამოკითხა არასრულწლოვნებიც. მათი გამოკითხვა მოხდა მშობლების და ფსიქოლოგის თანდასწრებით. მოსარჩელე მხოლოდ 31 ოქტომბერს მივიდა სხდომაზე, ეს სხდომა 4 საათი გაგრძელდა. მანამდე მოსარჩელე არ თანამშრომლობდა კომისიასთან, თუმცა საქმის მასალები გადაგზავნილი ჰქონდა. 31-ში მოსარჩელეს არც სხდომის გადადება უთხოვია მომზადების მიზნით და არც აცილება განუცხადებია, თუმცა ამ უფლების შესახებაც განუმარტა. სხდომაზე მან ა–ს კიდევ უწოდა „ვერზილა“, თუმცა განმარტა, რომ რუსულ ენაში ეს სიტყვა ნიშნავს მაღალს, ახოვანს და რომ მას უარყოფითი დატვირთვა არ გააჩნია. ამ პერიოდში პარალელურ რეჟიმში კომისია იხილავდა დ. ა–ის შესაძლო სიმთვრალის ფაქტს, რაც გამორიცხავს მოსარჩელის დისკრიმინაციას, რადგან კომისიამ ა–ის საქმის განხილვა სწორედ მოსარჩელის განცხადების საფუძველზე დაიწყო. კომისიამ ა–ის სიმთვრალის ფაქტი არ დაადასტურა;
4.18.7. მოწმის განმარტებით, მოსარჩელემ სამასწავლებლოში მყოფ ბავშვებს, რომლებიც ა–ს იცავდნენ, უწოდა „ტროლები“ და „ბოტები“, რის შემდეგაც ერთერთმა ბავშვმა განაცხადა მოგვიანებით, რომ ფსიქოლოგის დახმარება დასჭირდა. კომისიის მუშაობის დასრულების შემდეგ, როცა ოქმი ჯერ კიდევ არ იყო გადაგზავნილი, მათ დაკეტეს სამუშაო ოთახის კარი, რადგან აცნობეს რომ თეო იყო აგრესიული. დაკეტილ კარს თ. უბრახუნებდა და იძახდა უცენზურო სიტყვებს. მოწმის განმარტებით, კომისიამ გაიზიარა იმ მოსწავლეთა განმარტება, რომლებიც თითქმის სრულწლოვანები არიან, ახლოს იდგნენ ა–თან და უშუალოდ დაინახეს ინციდენტი და ამასთან, ფაქტი ერთნაირად აღწერეს;
4.18.8. მოწმემ ასევე აღნიშნა, რომ ფსიქოლოგმა არ მისცა უფლება კომისიას, რომ მათ დაესვათ მე-7 კლასელებისთვის დამაზუსტებელი კითხვა, მაგალითად, იმის თაობაზე, თუ რას ნიშნავს ე.წ. “ჩახიდული ხელი“, რადგან ფსიქოლოგმა მიიჩნია, რომ ეს მატრამვირებელი იქნებოდა ბავშვებისთვის და დაითრგუნებოდნენ ფაქტის აღწერით;
4.18.9. მოწმე მ.ლ–ძის (დამლაგებელი) განმარტებით, მან გაიარა დერეფანი მაშინ, როდესაც ერთად იდგნენ ფიზკულტურის მასწავლებლები, მათ შორის მოსარჩელეც და მხოლოდ ის გაიგონა, როგორ თქვა მოსარჩელემ „დაგჭრიო“. შემდეგ დატოვა ინციდენტის ადგილი.
4.19. მოსარჩელემ სასამართლოს დაუდასტურა, რომ კოლეგის დ. ა–ის მისამართით ნამდვილად გამოიყენა სიტყვები - „ვერზილა“, ლოთი და უსაქმური, ასევე ფრაზა - „სახეს აგახევ“. არ დაადასტურა კარზე ბრახუნის, ტელეფონის კედელზე შენარცხების, პრინტერის დაზიანების და სხვა სახის შეურაცხმყოფელი სიტყვების გაჟღერების ფაქტი. მოსარჩელემ ამავე სხდომაზე ასევე დაუდასტურა სასამართლოს, რომ მისთვის ფიზიკური და სიტყვიერი შეურაცხყოფა არავის მიუყენებია (იხ. 19.06.2023 წ. სხდომის ოქმი, 14:14 წთ-დან და 14:37 წთ-დან; 06.11.2023 წ. სხდომის ოქმი 13:54 წთ).
4.20. პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელემ სასამართლო სხდომაზე განმარტა, რომ კომისიამ გაიზიარა მოსარჩელის საწინააღმდეგოდ იმ მოსწავლის ახსნა-განმარტება, რომელიც სკოლის დირექტორის ნათესავია (ნათლული), ხოლო არ გაიზიარა იმ მოსწავლის, რომელიც მოსარჩელის ნათესავია და რომლის ახსნა-განმარტებაც მოსარჩელის სასარგებლო იყო, შესაბამისად, კომისია იყო მიკერძოებული.
4.21. აპელანტის წარმომადგენლი აღნიშნავდა, რომ სადისციპლინო კომისიამ არ გაითვალისწინა პედაგოგების - თ. ხ–ძის, თ. პ–ის და ნ. უ–ის, ასევე მოსწავლე ა. ს–ის განმარტებები, რომ მოსარჩელის მხრიდან არ ჰქონია ადგილი შეურაცხმყოფელ მიმართვებს კოლეგების მიმართ. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, მოსარჩელემ სასამართლოს დაუდასტურა, რომ კოლეგის მისამართით ნამდვილად გამოიყენა სიტყვები - ქალთმოძულე, „ვერზილა“, ლოთი და უსაქმური, ასევე ფრაზა - „სახეს აგახევ“. აღნიშნულის საფუძველზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მიიჩნია დადგენილად ის ფაქტი, რომ მოსარჩელის მიერ დარღვეული იქნა სკოლის შინაგანაწესის 13.1.“ნ“ ქვეპუნქტი - დასაქმებულის/კოლეგის სიტყვიერი შეურაცხყოფის ნაწილში.
4.22. რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ შინაგანაწესის 13.1..“ჟ“ ქვეპუნქტის დარღვევას, (საგაკვეთილო პროცესის შეგნებულად ჩაშლა და საგაკვეთილო პროცესის მიტოვება), აღნიშნული დგინდება მოწმეთა ჩვენებებით. დასტურდება, რომ მოსარჩელე/აპელანტი ხშირად გამოხატავდა უკმაყოფილებას, როცა სხვადასხვა საფეხურის მოსწავლეებს სპორტის გაკვეთილი ერთად უტარდებოდათ. თავად მოსარჩელემ დაუდასტურა სასამართლოს, რომ ის ყოველთვის წინააღმდეგი იყო ორი სხვადასხვა ასაკობრივი ჯგუფის ერთად მეცადინეობის. მე-7 კლასის მოსწავლეები (ვისთანაც მოსარჩელეს ჰქონდა იმ დღეს გაკვეთილი) ლ. ხ–ძე, ტ. პ–ი, ა. მ–ძე, ნ. ო–ძე, კ. მ–ძე, ქ. ლ–ძე, ე. თ–ი, ა. ს–ი, გ. მ–ი, გ. ბ–ი; იგივე მე-7 კლასის მოსწავლეები (გარდა ა. მ–ძისა) ადასტურებენ, რომ ნაწილი ბავშვები გაჰყვა მათ პედაგოგს (თ. კ–ს) სამასწავლებლოში, შემდეგ ნაწილმა დატოვა სამასწავლებლო, ნაწილი კი თავიდანვე არ გაჰყოლია და გააგრძელეს ბურთის თამაში სკოლის ეზოში.
4.23. საქმეში წარმოდგენილი მე-11გ კლასის მოსწავლის ნ.რ–ის ახსნა-განმარტების მიხედვით: „მიმდინარე წლის 6 ოქტომბერს არ შეგვიშვა სპორტის გაკვეთილზე, სპორტის მასწავლებელმა ქალბატონმა. სახელი არ ვიცი, მე, არ მასწავლის. ვერ ჩავატარებ ორ კლასთან ერთად გაკვეთილსო, რადგან დიდები ხართ და პატარა კლასს ხელს შეუშლით მეცადინეობაშიო. მე და ჩემმა კლასელებმა უკმაყოფილება გამოვთქვით ამის გამო, რომ გაკვეთილზე არ შეგვიშვა."
4.24. მე-11 გ კლასის მოსწავლის ე.ფ–ის ახსნა-განმარტებით: „მიმდინარე წლის 6 ოქტომბერს სპორტის გაკვეთილის დაწყებამდე ვიმყოფებოდი სკოლის ბუფეტში, ვიღაცამ თქვა (არ ვიცი რომელი ბავშვი იყო) მეორე სპორტის მასწავლებელი არ გვიშვებს სპორტდარბაზშიო და ამის გამო გავაცდინე სპორტის გაკვეთილი და არ ვიცი რა მოხდა სპორტ დარბაზში".
4.25. მე-11 გ კლასის მოსწავლე ნ.ა–ი განმარტავს: „მიმდინარე წლის 6 ოქტომბერს არ შეგვიშვა გაკვეთილზე სპორტის მასწავლებელმა თ.კ–მა, ვერ ჩავატარებ ორ კლასთან ერთად გაკვეთილს, რადგან დიდები ხართ და პატარა კლასის მოსწავლეებს მიბულინგებთო. დავით მასწავლებელმა სთხოვა თეო მასწავლებელს შევეშვით დარბაზში მან უყვირა და ხელი ჰკრა დ.ა–ს და გაბრაზებული ტონით მოუწოდა დარბაზის დატოვება. დ.ა–მა მიმართა მშვიდი ტონით: „შეუშვი ბავშვები ხელს ნუ მკრავ და ნუ მეჯიკავებითო“.
4.26. მე-11 გ კლასის მოსწავლე ო.ც–ძე განმარტავს: „მიმდინარე წლის 6 ოქტომბერს არ შეგვიშვა სპორტის გაკვეთილზე სპორტის მასწავლებელმა თ.კ–მა მე და ჩემმა კლასელმა უკმაყოფილება გამოვთქვით და მივმართეთ სკოლის ეზოში მყოფ დ.ა–ს, რომ სპორტულ დარბაზში შევეყვანეთ. დავით მასწავლებელმა სპორტდარბაზის კარი გააღო და სთხოვა თ.მასწავლებელს შევეშვით დარბაზში. მან უყვირა და ხელი ჰკრა დ.ა–ს და გაბრაზებული ტონით მოუწოდა დარბაზის დატოვება“.
4.27. პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელემ საპაექრო სიტყვა წერილობითი სახითაც წარმოადგინა, რომელშიც ნათქვამია, რომ „თ.კ–ის წინააღმდეგობა, შეეშვა მე-11 კლასელები სპორტდარბაზში, იყო სამართლიანი, რადგან ა–ს, რომელიც არ იყო ამ ჯგუფის მასწავლებელი, არ ჰქონდა უფლება, სხვა პედაგოგის ჯგუფი შეეშვა დარბაზში.... საუბარიც კ–ს და ა–ს შორის შეეხებოდა მოსწავლეთა შეშვება-არშეშვების საკითხს.... იმ პირობებში, როდესაც საგაკვეთილო პროცესი უკვე ჩაშლილი იყო პარალელურად დარბაზში მყოფი კლასების გამო, თ.კ–მა მიმართა დირექტორის მოადგილეს, რათა კიდევ ერთხელ ეჩვენებინა იმ არასწორი გადაწყვეტილების შედეგი, რომელიც უკავშირდება სხვადასხვა საფეხურის მოსწავლეების ერთ დარბაზში ვარჯიშს“. ამდენად, მოსარჩელე ადასტურებს როგორც მე-11 კლასის მოსწავლეების არდაშვებას სპორტდარბაზში, ისე პროცესის მიტოვებასაც, რაც, მისი თქმით, გამოწვეული იყო ა–ის ქმედებით (რომ მას სურდა იმ ჯგუფის შემოყვანა დარბაზში, რომლის პედაგოგიც ის არ იყო), რაც სასამართლომ არ გაიზიარა იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელე თავად აღიარებდა რომ „საუბარიც კ–ს და ა–ს შორის შეეხებოდა მოსწავლეთა შეშვება-არშეშვების საკითხს“. აღნიშნული ფაქტი, სასამართლოს მოსაზრებით ადასტურებს, რომ ამ ქმედებით (ჯგუფის არშეშვებით) მოსარჩელემ ჩაშალა ის საგაკვეთილო პროცესი, რომელიც მე-11 კლასელებს იმ დროს უნდა ჩატარებოდათ. ასევე, მოსარჩელის მიერვე დასტურდება ისიც, რომ მან ვითარების გასარკვევად მიატოვა (ჩაშალა) საკუთარი გაკვეთილი (იხ. საპაექრო სიტყვა 06.11.2023წ. სხდომის ოქმი და წერილობითი საპაექრო სიტყვის მე-10-11 და მე-17 გვერდები).
4.28. მოსარჩელის განმარტება და მოსაზრება, რომ მე-7 და მე-11 კლასელების ერთად მეცადინეობა დაუშვებელია, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ვერ გამოდგება იმის საპირწონედ, რომ ამ საფუძვლით მას ჰქონდა უფლება, არ დაეშვა სხვა კლასი დარბაზში. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება, რომ სკოლა მის ხელთ არსებული ინფრასტრუქტურის პირობებითა და გათვალისწინებით უზრუნველყოფს მეცადინეობებს.
4.29. მოცემულ შემთხვევაში პირველი ინსტანციის სასამართლომ გასაჩივრებულ ბრძანებაში მითითებული პუნქტებიდან არ დაადგინა 1. მოსწავლეზე ფსიქოლოგიური ზეწოლის და 2. კოლეგის მიმართ განხორციელებული ფიზიკური შეურაცხყოფის ფაქტი, თუმცა ზემოაღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ბრძანება არის მართლზომიერი და მისი ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს. სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოპასუხემ დაძლია მტკიცების ტვირთი და დაადასტურა მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონიერი საფუძველი - სშკ-ის 47.1."ზ" ქვეპუნქტის დარღვევა: მოსარჩელის მიერ დარღვეულია სკოლის შინაგანაწესის 13.1. “ნ“ (დასაქმებულის სიტყვიერი შეურაცხყოფის ნაწილში), “ჟ“ (საგაკვეთილო პროცესის შეგნებულად მიტოვება; საგაკვეთილო პროცესის ჩაშლა) და „ს“ (სკოლაში კონფლიქტური სიტუაციის შექმნა) ქვეპუნქტები, რაც დარღვევის ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.
4.30. სშკ-ის 48-ე მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, სასამართლოს მიერ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდა, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით.
4.31. სსკ-ის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის. ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. სსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.
4.32. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების წინაპირობას წარმოადგენს სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობა. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სასამართლომ მართლზომიერად მიიჩნია მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ბრძანება, არ არსებობს მოსარჩელის სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების საფუძველი.
4.33. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად შეაფასა საქმის გარემოებები, აპელანტმა ვერ წარმოადგინა დასაშვები და დასაბუთებული სააპელაციო პრეტენზია, რის გამოც არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.
5. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები
5.1. დასაქმებულმა საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
5.2. კასატორის განმარტებით, სასამართლოს არ განუმარტავს გამოხატული აზრის/შეფასების (თუნდაც შეურაცხმყოფელი) გამო ექვემდებარებოდა თუ არა დასაქმებული პასუხისმგებლობის უკიდურესი ზომით - შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტით - დასჯას, კერძოდ, გამოვლენილი და ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გადაცდომა/გადაცდომები იძლეოდა თუ არა იმის საფუძველს, რომ დამსაქმებელს მოეშალა ხელშეკრულება დასაქმებულთან.
5.3. არ დასაბუთებულა, თუ რატომ იყო ყველაზე მკაცრი დისციპლინური სანქციის გამოყენება გარდაუვალი და არსებობდა თუ არა სხვა ნაკლებად მკაცრი პასუხისმგებლობის ზომა, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებდა, გააუმჯობესებდა, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდიდა, კვალიფიკაციას აუმაღლებდა, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებდა (შეად. სუსგ №ას-1414-2022, 20.12.2022 წ.).
5.4. კასატორის განმარტებით, დ.ა–მა მას მოსწავლეთა თვალწინ მიაყენა ფიზიკური შეურაცხყოფა, კერძოდ უბიძგა ხელი რამდენჯერმე და ძალის გამოყენებით შევიდა დარბაზში. კამერის ჩანაწერების გარდა, აღნიშნულს ადასტურებენ მე-7 კლასის მოსწავლეები ლ.ხ–ძე და ა.ს–ი. დ.ა–მა 6 ოქტომბერს მოსარჩელეს ჩაუშალა საგაკვეთილო პროცესი და კონფლიქტური სიტუაციაც მისი გამოწვეულია. დ.ა–ს არ ჰქონდა არავითარი უფლება შესულიყო დაკეტილ დარბაზში და მით უმეტეს მიეყენებინა ფიზიკური შეურაცხყოფა მოსარჩელისათვის.
5.5. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა დასაქმებულის სიტყვიერ შეურაცხყოფად მიიჩნია სიტყვები - "ქალთმოძულე", "ვერძილა", "უსაქმური", "ლოთი", ასევე ფრაზა - "სახეს აგახევ". სასამართლოებმა მიიჩნიეს, რომ აღელვებული და შეურაცხყოფილი მასწავლებლის მიერ აღნიშნული სიტყვების გამოყენების გამო, იგი ექვემდებარებოდა სამსახურიდან გათავისუფლებას. არ მომხდარა კონტექსტის გათვალისწინება თუ რა ვითარებაში მოხდა აღნიშნული ფრაზების გამოყენება მოსარჩელის მიერ.
6. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი
6.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 აგვისტოს განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:
7. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
8. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა.
9. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო სასამართლო კასატორის არგუმენტების გაცნობის შემდეგ ასკვნის, რომ მოსარჩელეს დასაბუთებული საკასაციო შედავება არ წარუდგენია.
10. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.
11. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოსთვის საკვლევ საკითხს წარმოადგენს დამსაქმებლის მიერ შრომით ურთიერთობის შეწყვეტისა და მისი თანამდევი შედეგების მართლზომიერება.
12. მითითებული დავის ფარგლებში, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულების სამუშაოდან გათავისუფლებისას. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა კი შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე გამოცემულ ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად.
13. კასატორის პრეტენზიების შემოწმების მიზნით, საკასაციო სასამართლო, უპირველესად, აღნიშნავს, რომ როგორც უზენაესი სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაშია განმარტებული, „შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა ეფუძნება მხარეთა თანასწორუფლებიანობის საფუძველზე ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას (იხ. სშკ-ის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილი). თუმცა, შრომითი ურთიერთობებისადმი წმინდა სახელშეკრულებო მიდგომის გამოყენება არ არის მიზანშეწონილი, რადგან კლასიკურად ასეთი ურთიერთობა მოიცავს მის მონაწილეთა შეთანხმებას თანაბარ საწყისებზე, მაშინ, როდესაც შრომით ურთიერთობაში ერთი პირი ნებაყოფლობით თანხმდება მეორის დაქვემდებარებაში ყოფნას“. ამასთან, შრომითსამართლებრივ დავებში მნიშვნელოვანია გამოირიცხოს დამსაქმებლის მიერ საკუთარი უფლების ბოროტად გამოყენება (იხ. სუსგ #ას-98-94-2016, 26.07.2016 წ.; #ას-368-2019, 31.07.2019 წ.)
14. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს სსკ-ის 115-ე მუხლს, რომლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ფუნქციაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაა. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. უფლების გამოყენების მართლზომიერების შესაფასებლად კი. აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა.
15. სშკ-ის 47-ე და 48-ე მუხლების კუმულაციური საფუძვლით უნდა ითქვას, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებლის პოზიტიური ვალდებულებაა დაასრულოს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობა მხოლოდ კანონიერი გზებით, ხოლო ნეგატიური ვალდებულება წარმოადგენს იმას, რომ დამსაქმებელს არ უნდა შეეძლოს დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვება შესაბამისი და გამართლებული საფუძვლის გარეშე; ამიტომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის იმ რეგულაციებს, რომლებიც სშკ-ის 47-ე და 48-ე მუხლებშია მოცემული, აქვთ ერთგვარი „შემაკავებელი ეფექტი“, რომლის საფუძველიც არის წინაპირობა შრომის ურთიერთობათა მხარეების თვითნებური, გაუმართლებელი გადაწყვეტილებების აღკვეთისთვის (იხ. სუსგ Nას-1139-2023, 27.06.2024 წ.).
16. სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, „შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებია: დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა“. მოსარჩელე სამსახურიდან განთავისუფლდა საჯარო სკოლის შინაგანაწესის დარღვევის საფუძველზე, ზემოთ მითითებული სამართლებრივი საფუძვლით. მოპასუხის მტკიცებით, უხეში დარღვევა მეორე მასწავლებლის სიტყვიერ და ფიზიკურ შეურაცხყოფაში და გაკვეთილის ჩაშლაში გამოიხატა, რაც ხელშეკრულებისა და შრომის შინაგანაწესით დადგენილი ქცევის სტანდარტების ისეთი დარღვევაა, რომელიც მისთვის ნაკლებად მკაცრი დისციპლინური ღონისძიების გამოყენებას გამორიცხავდა.
17. უხეში დარღვევის კვალიფიკაციისას, სასამართლომ ყურადღება უნდა გაამახვილოს შრომის უფლების დაცვის კონსტიტუციურ პრინციპზე, რომლის შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის... თვალსაზრისით (სუსგ №ას-568-2023, 25.03.2025 წ.). როგორც აღინიშნა, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის სამსახურიდან დათხოვნის საფუძველი გახდა სკოლის დისციპლინური კომიტეტის ოქმი, რომლის საფუძველზეც რეკომენდაცია მიეცა სკოლის დირექტორს, მოსარჩელის დისციპლინური სახდელის სახით სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ, სკოლის შინაგანაწესის უხეში დარღვევის გამო.
18. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს მოსარჩელის ახსნა-განმარტებაზე, მოწმეთა ჩვენებებზე (იხ. ამ განჩინების 4.18-4.28 ქვეპუნქტები), საქმეში წარმოდგენილ ვიდეომტკიცებულებაზე, რომელთა ლოგიკური და თანმიმდევრული განსჯის შედეგად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ დასაქმებულის მიერ ჩადენილ ქმედებათა ჯაჭვი არ ტოვებს სამსახურიდან გათავისუფლების უფრო მსუბუქი დისციპლინური სასჯელის დაკისრების შესაძლებლობას, დასაქმებულის სტატუსის (სკოლის მასწავლებელი) და დამსაქმებელი ორგანიზაციის დანიშნულებისა და ფუნქციის გათვალისწინებით. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოში ზოგადი განათლების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის ერთ-ერთ ძირითადი მიზანს წარმოადგენს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში ძალადობის აღმოფხვრა. საგანმანათლებლო პროცესში ჩართული პირი, რომელიც ძალადობრივ ქმედებებსა და უხეშობაშია მხილებული, არასრულწლოვანთა საგანმანათლებლო დაწესებულებას გარიდებულ უნდა იქნას.
19. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, კასატორის პრეტენზია, რომ მის მიერ გამოთქმული ფრაზები, თუნდაც შეურაცხმყოფელი, გამოხატვის თავისუფლებით უნდა ყოფილიყო დაცული და სასამართლოს უნდა შეეფასებინა, თუ რა ვითარებაში გამოიყენა ისინი დასაქმებულმა, უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია, რადგან სწორედაც რომ შექმნილი ვითარების ფარგლებში იმსჯელა სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის (აპელანტის) ქმედებებზე და იმ გარემოებების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელის მიერ დარღვეულია სკოლის შინაგანაწესის 13.1. “ნ“ (დასაქმებულის სიტყვიერი შეურაცხყოფის ნაწილში), “ჟ“ (საგაკვეთილო პროცესის შეგნებულად მიტოვება; საგაკვეთილო პროცესის ჩაშლა) და „ს“ (სკოლაში კონფლიქტური სიტუაციის შექმნა) ქვეპუნქტები, დამსაქმებელმა მართებულად შერაცხა ისინი იმგვარ უხეშ დარღვევად, რამაც მართებულად გამოიწვია შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა.
20. საკასაციო სასამართლო უპირველესად, მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარად დადგენილ პრაქტიკაზე, რომლის თანახმად: შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, მხოლოდ იმ შემთხვევაში უნდა იქნეს გამოყენებული, თუ დარღვევას აქვს არსებითი ხასიათი. გათავისუფლების მიზნებისათვის, საჭიროა დარღვევის ხასიათისა და ბუნების შემოწმება (მაგ. სიმძიმე, მნიშვნელობა), დარღვევის ხარისხის დადგენა, ბრალეულობა. უნდა შეფასდეს რამდენად გონივრული, აუცილებელი, პროპორციული და თანაზომიერია აღნიშნულ დარღვევებთან მიმართებით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, ხომ არ არის შესაძლებელი უფრო მსუბუქი დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენება.
21. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში მოქმედებს მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესი, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). შრომითსამართლებრივ დავებში კი, მტკიცების ტვირთის განაწილების წესი განსხვავებული და თავისებურია. ამ წესის თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებულია, ადასტუროს დასაქმებულის სამსახურიდან განთავისუფლების კანონიერი და საკმარისი საფუძვლის არსებობა. ეს იმითაა გამოწვეული, რომ მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებელსა და დასაქმებულს არათანაბარი შესაძლებლობები აქვთ, დამსაქმებელს მტკიცებითი უპირატესობა აქვს, სასამართლოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები წარუდგინოს. ამდენად, მოსარჩელის მითითება, რომ იგი სამსახურიდან უკანონოდ გაათავისუფლეს, მტკიცების ტვირთს დამსაქმებლის მხარეს აბრუნებს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად განთავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას (იხ. სუსგ #ას-714-2022, 26.01.2023 წ.).
22. მტკიცების ტვირთის გადანაწილების დროს, უაღრესად დიდი მნიშვნელობისაა ის, თუ როდის გადადის მტკიცების ვალდებულება ერთი მხარიდან მეორეზე. როგორც წესი, ფაქტის მითითების და მისი დამტკიცების ტვირთი მჭიდრო კავშირშია ერთმანეთთან, თუმცა, არც ისაა გამორიცხული, რომ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით ერთ მხარეს მხოლოდ ფაქტის მითითების ტვირთი ეკისრებოდეს, ხოლო მეორე მხარეს საწინააღმდეგოს დამტკიცების ტვირთი. ამის თვალსაჩინო მაგალითია შრომითი დავა, რომლის დროსაც, ფაქტებზე მითითების ტვირთი და დამტკიცების ტვირთი პროცესის სხვადასხვა მონაწილეს ეკისრება, კერძოდ, დასაქმებული უთითებს სამუშაოდან მისი გათავისუფლებისათვის აუცილებელი სშკ-ის შესაბამისი ნორმით გათვალისწინებული წინაპირობების არარსებობაზე, ხოლო დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მნიშვნელოვანი საფუძვლისმტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება (Protection Against Unjustified Dismissal, International Labour Conference, 82-nd session 1995, Report III (part 4B), Geneva, 7).
23. შრომითსამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებზე, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისთვის მნიშნელოვანი საფუძვლის (Good Reason) არსებობის მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება. კანონმდებლის ასეთი მიდგომა განპირობებულია მეტადრე იმით, რომ შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებში, ,,სუსტი მხარის“, კონკრეტულ შემთხვევაში, დასაქმებულის პროცესუალური თანადგომა პრიორიტეტულია. ცხადია, ეს არ უნდა მივიჩნიოთ შეჯიბრებითობისა და პროცესუალური თანასწორობის კონსტიტუციური უფლების დარღვევად. ასეთი კატეგორიის საქმეებში სწორედ, უთანასწორო დამოკიდებულებაში მყოფი სუბიექტების ერთგვარი პროცესუალური გათანაბრება ხდება, რამდენადაც, შრომითი ურთიერთობა მოიცავს ისეთ მხარეებს, რომლებიც კლასიკურად ჰორიზონტალურ სიბრტყეში ვერ იქნებიან აღქმულნი ერთმანეთის მიმართ. საქმე ისაა, რომ მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები აქვთ. დამსაქმებელი სარგებლობს მტკიცებითი უპირატესობით, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმაზე, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას საამისოდ გათვალისწინებული მართლზომიერი (Good Reason) საფუძველი ჰქონდა“.
24. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ დამსაქმებელი ვალდებული იყო, ემტკიცებინა მოსარჩელის მიერ იმ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტი, რომელიც ამ უკანასკნელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი გახდა. საქმეში წარმოდგენილია დისციპლინური კომიტეტის გადაწყვეტილება მოსარჩელის მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდენის გამო, მასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ, მოსწავლეთა ახსნა-განმარტებები, მოწმედ დაკითხულ მასწავლებელთა ჩვენებები, რაც ადასტურებს მოსარჩელის მიერ უხეში გადაცდომის მაკვალიფიცირებელ ქცევას.
25. ამდენად, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მხრიდან საქმეში არსებული მტკიცებულებების არასწორ შეფასებასთან და დასაქმებულის მიერ ვალდებულების უხეში დარღვევის არარსებობასთან დაკავშირებით და განმარტავს, რომ საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა, სსსკ-ის 105-ე მუხლის შესაბამისად, დეტალურად შეაფასეს საქმეში არსებული წერილობითი მტკიცებულებები, მხარეთა ახსნა-განმარტებები, მოწმეთა ჩვენებები და მოსარჩელის მხრიდან სამსახურებრივი მოვალეობის უხეშად დარღვევის ფაქტი მართებულად დაადგინეს (შდრ. სუსგ #ას-119-2020, 23.02.2022 წ.).
26. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სამსახურის სპეციფიკის, დარღვევის სიმძიმის, ხასიათისა და საქმის სხვა გარემოებათა გათვალისწინებით, მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება ჩადენილი უხეში დარღვევის ადეკვატურ ღონისძიებას წარმოადგენდა.
27. სშკ-ის 48-ე მუხლის მე-8 ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს მიერ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდა, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, დასაქმებულს უფლება აქვს, ამ მუხლის მე-8 პუნქტით გათვალისწინებულ პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაო ადგილზე აღდგენის ან მის ნაცვლად დაკისრებული კომპენსაციის გადახდის გარდა, მოითხოვოს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღიდან, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების თარიღამდე.
28. ზემოთ მოხმობილი ნორმის მიხედვით, დასაქმებულის გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თანმდევი შედეგების თაობაზე საკასაციო სასამართლო არ იმსჯელებს, რადგან დასაქმებულის გათავისუფლების შესახებ ბრძანება კანონშესაბამისია.
29. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
30. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არ აქვს წარმატების პერსპექტივა.
31. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.
32. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.
33. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.
34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
35. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. თ.კ–ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ, საკასაციო საჩივარზე, სახელმწიფო ბაჟის სახით, სს „თიბისი ბანკში“ 09/08/2024წლის N1723192463 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% 210 ლარი;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი
მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე
ეკატერინე გასიტაშვილი
