საქმე №ას-266-2025

28 მაისი, 2025 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიზო უბილავა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

I საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ.ხ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.გ–ი, ბ.რ–ძე (მოპასუხეები)

II საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ.გ–ი

მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ხ–ი

თავდაპირველი მოპასუხე - ი.კ–ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილება

I კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

II კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი – ანდერძისა და სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მემკვიდრეობით მიღებულ უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. გ.ხ–მა (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „პირველი კასატორი“, „მამკვიდრებლის შვილი“, „კანონით მემკვიდრე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ.გ–ის (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“, „ანდერძით მემკვიდრე“, „მეორე კასატორი“), ბ.რ–ძისა („მეორე მოპასუხე“) და ნოტარიუს ი.კ–ის (შემდგომში ერთად - „მოპასუხეები“) მიმართ და მოითხოვა მამკვიდრებელ ე.ხ–ის (პ/ნ ........, გარდაცვლილი 31.09.2015 წელს), (შემდგომში -„მამკვიდრებელი“) სახელით 2003 წლის 27 სექტემბერს შედგენილი ანდერძისა და 2019 წლის 31 ოქტომბერს ანდერძით მემკვიდრის სახელზე გაცემული #191331... ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობის ¼ წილის ნაწილში ბათილად ცნობა; პირველ და მეორე მოპასუხეებს შორის 2020 წლის 30 იანვარს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების, როგორც თვალთმაქცური და ამორალური გარიგების ბათილად ცნობა; მოსარჩელის, როგორც კანონისმიერი პირველი რიგის მემკვიდრის მამკვიდრებლის დანაშთი ქონების (უძრავი ნივთების - ს/კ ......., ს/კ ....... და ს/კ .......) - ¼ წილის მესაკუთრედ ცნობა.

2. მოპასუხეებმა წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს.

3. თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით – სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი პირველ და მეორე მოპასუხეებს შორის 2020 წლის 30 იანვარს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ნივთზე ს/კ-ით ........ მოსარჩელე ცნობილ იქნა მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონების (ს/კ-ით ........) ¼ წილის, სამკვიდრო ქონების (ს/კ-ით .......) 1/8 წილისა და სამკვიდრო ქონების (ს/კ-ით ........), 1/8 წილის მესაკუთრედ.

4. ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივრები წარადგინეს პირველმა და მეორე მოპასუხეებმა.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილებით – პირველი მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მეორე მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა სრულად; ცვლილება შევიდა თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 და მე-4 პუნქტებში და ამ ნაწილში მოსარჩელის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა; შეიცვალა თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-6 პუნქტი და პირველ და მეორე მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ 220 ლარის გადახდა არ დაეკისრათ სოლიდარულად; დანარჩენ ნაწილში თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1. #1/1545 ანდერძის თანახმად, 2003 წლის 27 აგვისტოს მამკვიდრებელმა დ.ვ–ისა და ნ.ლ–ის თანდასწრებით მოითხოვა ანდერძის შედგენა, სახლი და 0.85 ჰა მიწა, რომელიც მდებარეობს წალკის რაიონის სოფელ ....., უანდერძა პირველ მოპასუხეს. აღნიშნული ანდერძის თაობაზე ნოტარიუს ი.კ–ის მიერ იმავე დღეს გაფორმდა სანოტარო აქტი, რომლის თანახმად, მას მიმართა მამკვიდრებელმა ორ მოწმესთან - დ.ვ–სა და ნ.ლ––თან ერთად და მოითხოვა ანდერძის შედგენა თავის ქონებაზე, სახლსა და 0.85 ჰა მიწაზე, რომელიც მდებარეობს წალკის რაიონის სოფელ ....., მეორე მოპასუხის სახელზე. რეესტრში რეგისტრაციის #1/1545;

6.2. 2012 წლის 9 ივლისიდან მამკვიდრებლის სახელზე ირიცხება უძრავი ნივთი ს/კ ......., მდებარე: წალკა, სოფელი ..., 2 528 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, შენობა 1, 205,95 კვ.მ (შემდგომში - „პირველი სამკვიდრო ქონება“); 2012 წლის 27 დეკემბრიდან მამკვიდრებლის სახელზე ირიცხება უძრავი ნივთი, რომლის მისამართია : წალკა, სოფელი ......, 5 200 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს/კ .......), (შემდგომში - „მეორე სამკვიდრო ქონება“), ასევე, წალკაში, სოფელ ..... მდებარე, 8 253 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ს/კ ........ (შემდგომში - „მესამე სამკვიდრო ქონება“);

6.3. მამკვიდრებელი გარდაიცვალა 2015 წლის 28 აგვისტოს;

6.4. სანოტარო აქტის თანახმად, ნოტარიუს ი.კ–ის მიმართა პირველმა მოპასუხემ სამკვიდრო მოწმობის გაცემის მოთხოვნით და წარადგინა სალაროს წიგნაკი, რის გამოც დაინიშნა ანდერძის გამოქვეყნების დღე. პირველი მოპასუხე ვალდებული იყო, ამის შესახებ სხვა მემკვიდრეებისთვისაც ეცნობებინა. დანიშნულ დღეს გამოცხადდა პირველი მოპასუხე და განაცხადა, რომ ყველა მემკვიდრეს აცნობა. ანდერძის გამოცხადებას ესწრებოდნენ მოწმეები - ნ.ლ–ი (პ/ნ ..........) და ს.ს–ვი (პ/ნ ......). სანოტარო აქტში აღნიშნულია, რომ #1/1545 ანდერძით, მამკვიდრებელი თავის კუთვნილ მოძრავ-უძრავ ქონებას უანდერძებს მ.გ–ს. #....სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, პირველმა მოპასუხემ, როგორც ანდერძისმიერმა მემკვიდრემ, მიიღო მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონება საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი (და არა ნაკვეთები), მდებარე წალკაში, სოფელ .....;

6.5. სამკვიდრო ქონება 2019 წლის 5 ნოემბრიდან ირიცხება პირველი მოპასუხის სახელზე, საფუძველი: ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობა #.....;

6.6. ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, პირველმა მოპასუხემ პირველი სამკვიდრო ქონება 20 000 ლარად მიჰყიდა მეორე მოპასუხეს; 2020 წლის 4 თებერვალს აღნიშული ქონება დარეგისტრირდა მეორე მოპასუხის საკუთრებად;

6.7. მოსარჩელე მამკვიდრებლის შვილია;

6.8. „სამგორი მედის“ ცნობის თანახმად, სტაციონარულ-სამედიცინო დოკუმენტაციის მიხედვით, პაციენტი ე.ხ–ი, პირადი #......., შეყვანილია კლინიკაში 2015 წლის 9 ივნისს სასწრაფო დახმარების ბრიგადის მიერ, მისამართიდან - ვარკეთილის მე-3 მასივი, .......... სასწრაფოს გადმოყვანის ფურცელზე ხელს აწერს შვილი - მ.ზ–ი. ჯანმრთელობის მდგომარეობის, საკვების მიტანის, საჭირო ჰიგიენური საშუალებების შესახებ პაციენტის პატრონებს ატყობინებდა ტელეფონის ნომრებზე: 5....., 5...... ამავე ნომრებით აცნობეს პაციენტის გარდაცვალება 2015 წლის 28 აგვისტოს. შეივსო ხელწერილის ფორმა შინ გადასვენების უფლების შესახებ, რომელსაც ხელს აწერს შვილი, გ. ი. ასული ხ–ი. სააბონენტო ნომერი – 599....... რეგისტრირებულია მ.გ–ის სახელზე 2010 წლის 28 დეკემბრიდან, ხოლო სააბონენტო ნომერი 599....... - ქ.გ–ის სახელზე 2011 წლის 1 იანვრიდან. „ე.ჯ–ის“ ცნობის თანახმად, ნომერზე - 54....., აბონენტად რეგისტრირებულია მამკვიდრებელი. 2015 წლის 1-ელი სექტემბრიდან 2019 წლის 30 დეკემბრამდე გადახდილია აპარატით;

6.9. მამკვიდრებელმა ანდერძით პირველ მოპასუხეს უანდერძა თავისი უძრავი ქონების ნაწილი, კერძოდ, სახლი და 0.85 ჰა მიწის ნაკვეთი, რომელიც მდებარეობს წალკაში, სოფელ .....;

6.10. მისი გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადის დაცვით, მოსარჩელემ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამკვიდრებლის დანაშთი ქონება, , რომელიც მდებარეობს წალკაში, სოფელ .....;

6.11. პირველ და მეორე მოპასუხეებს შორის 2020 წლის 30 იანვარს გაფორმებული უძრავი ქონების (ს/კ ........) ნასყიდობის ხელშეკრულება (შემდგომში ასევე - „სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება“) არ წარმოადგენს მოჩვენებით გარიგებას და მეორე მოპასუხე კეთილსინდისიერი შემძენია.

7. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, პირველი მოპასუხე სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში უთითებდა, რომ აშკარაა მამკვიდრებლის მიერ კანონის სრული დაცვით შედგენილი ანდერძი, რომლითაც თავისი უძრავი ქონება დაუტოვა პირველ მოპასუხეს. მოსარჩელე დედის გარდაცვალების შემდეგ ფაქტობრივად არ დაუფლებია მის ქონებას და არც მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადის დაცვით არ მიუმართავს სამკვიდროს მისაღებად. აქედან გამომდინარე, აპელანტი მიიჩნევს, რომ გაუგებარია, რატომ ცნო სასამართლომ მოსარჩელე მეორე სამკვიდრო ქონების ¼-ის მესაკუთრედ. საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისა და ნორმის ანალიზიდან გამომდინარე, ნათელია, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1371-ე მუხლიც და მამკვიდრებლის შვილი არ უნდა იყოს ცნობილი პირველი და მესამე სამკვიდრო ქონების 1/8 ნაწილის მესაკუთრედ. შესაბამისად, აპელანტი მიიჩნევს, რომ ანდერძში, რომლის ნამდვილობაც დადასტურდა მის სასარგებლოდ, მოიაზრებოდა მთელი სამკვიდრო ქონება და არა მხოლოდ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ორი უძრავი ქონება.

8. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ პირველი მოპასუხის მიერ არ არის მითითებული რაიმე კონკრეტული გარემოება, არ დასტურდება პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვის დროს შედავებაც, შესაბამისად, ამ ნაწილში, სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია. მოცემულ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ ანდერძი კანონიერია, რომლითაც განკარგულია პირველი და მესამე სამკვიდრო ქონება, ხოლო მამკვიდრებელს დარჩა 4 მემკვიდრე კანონისმიერი პირველი რიგის მემკვიდრეთა წრიდან, მათ შორის, მოსარჩელე.

9. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა მოსარჩელის განმარტებაზე, რომლის თანახმად, იგი თავადაც სოფელ ..... ცხოვრობს დედის საცხოვრებელი სახლის გვერდით ნაკვეთში. დედის ქელეხი მან გადაიხადა, ღვინოც მიიტანა, მის სახლში გამზადდა კერძები. გარდაცვლილის სახლის ეზოს პირუტყვისთვის იყენებდა. სამეურნეო საქმიანობიდან გამომდინარე, მისთვის მნიშვნელოვანი იყო მსხვილფეხა თუ წვრილფეხა საქონლისთვის შესაბამისი სივრცე ჰქონოდა საკვების, თივის განსათავსებლად. სწორედ ამიტომ იყენებდა თავისი საცხოვრებელი სახლის გვერდით არსებულ დედის საკუთრებას, რითაც თვალ-ყურსაც ადევნებდა ქონებას, რომ ვინმეს არ დაეზიანებინა. სახლის გასაღები თავის პატარა დას, თ–ს, ჰქონდა, რომელიც იმავე სოფელში ცხოვრობს და, საჭიროების შემთხვევაში, აძლევდა ხოლმე.

10. სააპელაციო პალატამ მიუთითა მოწმე ნ.ლ–ის განმარტებაზე, რომლის შესაბამისად – სადავო სახლში რემონტი მ.ზ–მა (ე.ხ–ის შვილი) და მ.გ–მა გააკეთეს, თავად იყო ხელოსანი; რაც რემონტი დაიწყო (დაახლოებით 3 წელია), მას შემდეგ გ.ხ–ი არ იყენებს ეზოში მდებარე ბოსელს, მ–მ მისცა შვილს ფული ქელეხისთვის; მისთვის უცნობია, ღვინო ვინ მიიტანა; გ.ხ–ისა და გარდაცვლილის სახლში გამზადდა ქელეხი. მოწმე ბ.ს–ის განმარტებით, გარდაცვალების პერიოდში იყო ე.ხ–ის სახლში და ამ სახლიდანვე გაასვენეს. მოსარჩელე და მისი მეუღლე იმ სახლის ეზოში საქონელს უშვებდნენ. მოწმე ე.კ–ის განმარტებით, მამკვიდრებლის შვილი (მოსარჩელე) ხელმძღვანელობდა ქელეხს, მან მიიწვია სტუმრები სუფრაზე, მის სახლში გამზადდა კერძები, თუმცა კონკრეტულად არ უნახავს, ვინ გადაიხადა პროდუქტების თანხა. კანონით მემკვიდრე ეზოში აძოვებდა პირუტყვს, სახლში არ უნახავს. სამივე დასთან კარგი ურთიერთობა აქვს, ერთი და - თ–ო, რ–ში ცხოვრობს, დები მასთან მიდიოდნენ ხოლმე სტუმრად.

11. სააპელაციო სასამართლომ მამკვიდრებლის ქონების დაუფლებად მიიჩნია თვეების განმავლობაში, მამკვიდრებლის საცხოვრებელი სახლის ეზოთი სარგებლობა, მათ შორის, საქონლის სადგომისთვის, ასევე, მათი საკვების მომარაგებისთვის. აღნიშნული გარემოება მხარეებს სადავოდ არც მიუჩნევიათ. მითითებული გარემოება კი, სააპელაციო პალატამ მამკვიდრებლის სამკვიდროს დაუფლებად მიიჩნია.

12. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ზემოაღნიშნული გარემოებები (მხარის ახსნა-განმარტება და ორივე მხარის მოწმეთა ჩვენებები) ადასტურებს, რომ მოსარჩელე ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა დედის ქონებას. მოსარჩელემ დაკისრებული მტკიცების ტვირთი დაძლია და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე-103-ე მუხლების შესაბამისად, დაამტკიცა, რომ სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით მიიღო.

13. სააპელაციო პალატის აღნიშვნით, დადასტურებულია, რომ დედის გარდაცვალების შემდეგ, სადავო სახლის ეზოსა და ბოსელს, საძოვრად და საქონლის შესაყვანად, მოსარჩელე, როგორც თავისას, ისე იყენებდა. აპელანტის მიერ დასახელებული ფაქტი, რომ სადავო სახლში რემონტი პირველმა მოპასუხემ და მ.ზ–მა გააკეთეს, რაშიც მოსარჩელეს მონაწილეობა არ მიუღია და რემონტის დაწყების შემდეგ მოსარჩელე აღარ იყენებდა ეზოში არსებულ ბოსელს, არ არის საკმარისი საფუძველი იმ დასკვნისთვის, რომ კანონით მემკვიდრემ სამკვიდრო არ მიიღო ან მასზე უარი თქვა. პირიქით, იგი სამკვიდროთი თავისუფლად სარგებლობდა სახლის რემონტის დაწყებამდე, რაც ადასტურებს სადავო პერიოდში სამკვიდროს დაუფლების ფაქტს.

14. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ქელეხის სუფრის ორგანიზება, მით უფრო, რომ ცალსახად არ ირკვევა, ზუსტად ვინ და რა წვლილი შეიტანა მასში, თუნდაც მონაწილეობა არ მიეღო მოსარჩელეს, არ ქმნის მოსარჩელის მიერ ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდროს მიუღებლობის თაობაზე დასკვნის გამოტანის შესაძლებლობას, როდესაც მოსარჩელე ფაქტობრივ ფლობას სხვა ფაქტობრივ გარემოებაზე აფუძნებს, კერძოდ, უძრავი ქონების ეზოს, საძოვრისა და ბოსლის გამოყენებაზე. ანალოგიურად, არგუმენტი, რომ მოპასუხე და მისი დედა ზრუნავდნენ მამკვიდრებელზე, მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღებასთან შეუსაბამოა.

15. პირველი მოპასუხის არგუმენტთან დაკავშირებით, რომლის თანახმად, მოსარჩელე არ შედიოდა სახლში, ასევე, არ აღრიცხულა ბუნებრივი აირის აბონენტად, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მამკვიდრებლის, როგორც ბუნებრივი აირის აბონენტად, არსებობა არ შეიძლება მხოლოდ მოსარჩელის საწინააღმდეგო გარემოებად შეფასდეს, ვინაიდან ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდროს სრულად მიმღები მოპასუხეც არ აღრიცხულა აბონენტად. თავად აბონენტად რეგისტრაციის ფაქტი, არ ნიშნავს სამკვიდროს მიუღებლობას. სახლში შესვლასთან დაკავშირებით კი აღინიშნა, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ნიშნავს, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი, მიუხედავად იმისა, იყენებს თუ არა ან რა დანიშნულებით სარგებლობს სამკვიდროში შემავალი ყველა ქონებით.

16. მითითება, რომ მოსარჩელეს ცუდი დამოკიდებულება ჰქონდა დედ-მამასთან, ვერ შეფასდება მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიუღებლობის ფაქტის დასტურად.

17. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მხარემ დაადასტურა მის მიერ კანონით დადგენილი 6-თვიანი ვადით სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი და ამ მიზნით განხორციელებული მოქმედებანი. მოსარჩელეს დედის სამკვიდრო კანონით დადგენილი წესით აქვს მიღებული, შესაბამისად, არსებობდა მისი კანონისმიერ მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის შესახებ სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

18. ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ფარგლებში შემძენი (მეორე მოპასუხე) პირველი მოპასუხის დის ქმარია. დადასტურებულია, რომ მოსარჩელემ ნოტარიუს ი.კ–ის მიმართა 2020 წლის იანვარში, ხოლო ამავე წლის 24 იანვარს მოსარჩელეს გადაეცა სამკვიდრო მოწმობისა და ანდერძის დამოწმებული ასლი. სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო 2020 წლის 30 იანვარს, ხოლო მეორე მოპასუხე სადავო ქონების მესაკუთრედ აღირიცხა 2020 წლის 4 თებერვალს. 2020 წლის 11 თებერვლის სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს წერილით დგინდება, რომ 2020 წლის 10 თებერვალს მოსარჩელემ მიმართა სააგენტოს გარდაცვლილი დედის, ვ.ხ–ისა და 1933 წლის 1-ელ ივლისს გარდაცვლილი ე.ხ–ის იდენტურობის დადგენის შესახებ (ტ.1. ს.ფ. 33). მოსარჩელემ სარჩელი სასამართლოში წარადგინა 2020 წლის 1-ელ ივნისს.

19. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოჩვენებითი გარიგების კონტექსტით მოქმედებს პრეზუმფცია, რომლის თანახმად, როდესაც გარიგება იდება ნათესავებს (მაგალითად, დედა-შვილს შორის) ან სხვა ოჯახის წევრებს შორის, ივარაუდება, რომ ოჯახის წევრებისათვის ცნობილია არსებული ვალდებულებებისა და მათი ოჯახის წევრის მიერ ქონებრივი პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდების თაობაზე. თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, მითითებული პრეზუმფციის ასამოქმედებლად, გარდა იმისა, რომ მოპასუხეები ნათესავები (სიძე-ცოლის ძმა) იყვნენ, აუცილებელიც იყო, სულ მცირე, მოსარჩელეს დაედასტურებინა, რომ მოვალემ (ამ შემთხვევაში პირველმა მოპასუხემ) იცოდა კანონისმიერი ვალდებულების შესახებ, ანუ მოსარჩელეს ფაქტობრივი ფლობით ჰქონდა მიღებული დედის სამკვიდრო ქონება და ამაზე აცხადებდა პრეტენზიას. ერთადერთი, რასაც მოსარჩელე აღნიშნავდა, იყო საუბარი მ.გ–თანაც სამკვიდროსთან დაკავშირებით. თუმცა, მხოლოდ მოსარჩელის ახსნა-განმარტება ვერ იქნება საკმარის მტკიცებულებად მიჩნეული, რომ მან ვალდებულებისგან თავის ასარიდებლად გაასხვისა ქონება, სამკვიდროსთან დაკავშირებული პრეტენზიების თაობაზე განაცხადა და ეს მოპასუხისთვის ცნობილი გახდა სწორედ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებამდე.

20. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, პირველი მოპასუხის მიერ გასხვისდა მხოლოდ ერთი უძრავი ქონება, თუკი მან მართლაც ისაუბრა მოსარჩელესთან სამკვიდროს საკითხზე პრეტენზიის შესახებ, მისთვის ცნობილი იქნებოდა, რომ სადავო ქონება მოიცავდა სამივე ქონებას. მოსარჩელემ დაადასტურა, რომ პირველი მოპასუხის მიერ სადავო სახლის რემონტის დაწყების შემდეგ აღარ სარგებლობდა სადავო სახლის ეზოთი და იქ არსებული ბოსლით. შესაბამისად, დასაშვებია შეფასებაც, რომ პირველი მოპასუხისათვის ცნობილი არ იყო, არათუ სამკვიდროზე მოსარჩელის პრეტენზიის თაობაზე, არამედ – არც ის ძირითადი ფაქტი, რასაც მოსარჩელემ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღება დაუკავშირა. ამასთან, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო პირველი მოპასუხის სახელზე, რაც მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია. ამდენად, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მეორე მოპასუხის კეთილსინდისიერების ფაქტის გამაქარწყლებელი გარემოებები. თავის მხრივ, გაუმართლებელია მეორე მოპასუხის იმგვარი გარემოებების გამორიცხვის დავალდებულება, რის თაობაზეც მას ობიექტურად ვერ ეცოდინებოდა. აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ, გარდა მოსარჩელისა, მამკვიდრებელს ჰყავდა სამი პირველი რიგის მემკვიდრე, რომელთა მიერ რაიმე პრეტენზიის ქონასაც მეორე მოპასუხე ისევე ვერ ივარაუდებდა, როგორც მოსარჩელისა, რადგან პირველი მოპასუხის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი, საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობა იყო (ტ.1. ს.ფ. 30).

21. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებით არ დადებულა, ხოლო მეორე მოპასუხე წარმოადგენს კეთილსინდისიერ შემძენს, რის გამოც ამ ნაწილში მოსარჩელის სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივსამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობდა. ამასთან, მოსარჩელის აღიარებითი მოთხოვნა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში, დაკავშირებულია მის ნამდვილ იურიდიულ ინტერესთან და, თუკი სასამართლო მიიჩნევდა სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებას მოჩვენებით გარიგებად, მისი გაბათილების იურიდიული ინტერესი მოსარჩელეს მხოლოდ 1/8 ნაწილში ექნებოდა.

22. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ და პირველმა მოპასუხემ.

23. პირველი მოპასუხის საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ ძირითად პრეტენზიებს:

23.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელე ცნობილ იქნა მეორე და მესამე სამკვიდრო ქონების მესაკუთრედ;

23.2. საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებითა და ფაქტობრივი გარემოებებით დასტურდება, რომ მოსარჩელე დედის გარდაცვალების შემდეგ ფაქტობრივად არ დაუფლებია სამკვიდრო ქონებას. სასამართლო ერთადერთ არგუმენტად ასახელებს იმას, რომ მამკვიდრებლის შვილი დაეუფლა დედის ქონებას, რამდენადაც მან გადაიხადა ქელეხი და საქონელს უშვებდა მის ეზოში. აღნიშნული არგუმენტაცია არაა საკმარისი იმისათვის, რომ დადგინდეს, რეალურად ფლობდა თუ არა მოსარჩელე დანაშთ ქონებას;

23.3. მოწმის სახით დაკითხულმა ნ.ლ–მა პირდაპირ განმარტა, რომ სადავო სახლში რემონტი პირველმა მოპასუხემ და მ.ზ–მა გააკეთეს, ამ პროცესში მოსარჩელეს მონაწილეობა არ მიუღია, რემონტის დაწყების შემდეგ მოსარჩელე აღარ იყენებდა ეზოში არსებულ ბოსელს. მოწმემ პირდაპირ აღნიშნა, რომ ქელეხისთვის ფული მაგულიმ მისცა საკუთარ შვილს, ხოლო ვინ მოიტანა ღვინო, არ იცის. სასამართლოზე წარდგენილი მტკიცებულებებით დადგინდა, რომ მამკვიდრებლის ძირითადი მზრუნველები იყვნენ პირველი მოპასუხე და მისი და - ქ.გ–ი, კერძოდ, საქმეში წარდგენილია 08.07.2020 წლის ცნობა შპს „ს.ს.ც.ს.მ–დან“, რომლის თანახმად, 2015 წლის 9 ივნისს მამკვიდრებელი სასწრაფო სამედიცინო დახმარებით შეყვანილ იქნა კლინიკაში. აღნიშნული ცნობით დასტურდება, რომ პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის, საკვების მოტანის და საჭირო ჰიგიენური საშუალებების შესახებ რეკავდა ტელეფონის ნომრებზე - 599 ..... და 599 ....... მაგთიკომიდან სააბონენტო ნომრის მფლობელის ვინაობის შესახებ 23/03/2023 და 21/01/2023 წლის ცნობებით, ნომერი 599 ........ ქ.გ–ს ეკუთვნის 01/01/2011 წლიდან, ხოლო 599 39 44 32 – პირველ მოპასუხეს 28/12/2010 წლიდან. ამ მტკიცებულებებით ნათლად დასტურდება, თუ როგორი ურთიერთობა იყო მამკვიდრებელსა და პირველ მოპასუხეს შორის. სწორედ ის ზრუნავდა მასზე. მოსარჩელის მიერ დედის ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიუღებლობა დასტურდება იმ ფაქტითაც, რომ არ შედიოდა სახლში და გასაღებს უმცროსი და განაგებდა. საკუთრების დაუფლების ფაქტს გამორიცხავს ის გარემოებაც, რომ ბუნებრივი აირის აბონენტად კვლავ მამკვიდრებელი იყო რეგისტრირებული. პირველი მოპასუხე და მისი ოჯახი, მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ ფაქტობრივად დაეუფლნენ მის დანაშთ ქონებას სრულად;

23.4. მოსარჩელის მოწმეები არ ადასტურებდნენ მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ მის დანაშთ ქონებაზე მოსარჩელის მხრიდან ფაქტობრივი ფლობის ფაქტს. მიუხედავად ამისა, სასამართლომ მაინც გაიზიარა მხოლოდ მოწმის ჩვენება და მოპასუხის მიერ წარდგენილი არცერთი მტკიცებულება სათანადოდ არ შეაფასა. მოსარჩელის მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებით, დასტურდება, რომ დედის გარდაცვალების შემდეგ, შინ არ შესულა, არ შეუსრულებია სარემონტო სამუშაოები და მას არ ჰქონია გასაღები. მოსარჩელეს არც კი გასჩენია სურვილი, რომ დედის დანაშთი ქონება მიეღო მემკვიდრეობით კანონით დადგენილ 6-თვიანი ვადის დაცვით ან ფაქტობრივი ფლობით დაუფლებოდა მას. სასამართლო განხილვისას ნათლად გამოიკვეთა, რომ მამკვიდრებელმა სრულიად კანონიერად შეადგინა ანდერძი და მისი ქონება დაუტოვა პირველ მოპასუხეს. სასამართლომ აღნიშნული ანდერძი ცნო კანონიერად. მიუხედავად ამისა, საბოლოო გადაწყვეტილებით, ნაწილობრივ დააკმაყოფილა სასარჩელო მოთხოვნა და მოსარჩელე ცნო მეორე სამკვიდრო ქონების ერთი მეოთხედის (1/4), ხოლო მესამე სამკვიდრო ქონების 1/8-ის მესაკუთრედ იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელე დაეუფლა დედის ქონებას მისი გარდაცვალების შემდეგ.

24. მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ ძირითად პრეტენზიებს:

24.1. ნ.ლ––მა დაადასტურა, რომ რემონტი პირველმა მოპასუხემ და მ.ზ–მა გააკეთეს სამი წელია და არა პირველი სამკვიდრო ქონების ამჟამინდელმა მესაკუთრემ - მეორე მოპასუხემ. სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა 2020 წლის 20 იანვარს, შესაბამისად, პირველი მოპასუხე სამკვიდროს გასხვისების შემდგომ რომ ასრულებდა სარემონტო სამუშაოებს, არ გაუთვალისწინებიათ;

24.2. ყურადღების მიღმა დარჩა ნასყიდობის საფასური;

24.3. მეორე მოპასუხის მიერ წარდგენილი შესაგებელი ადასტურებს მამკვიდრებლის მემკვიდრეებს შორის დაძაბულ ურთიერთობასა და მეორე მოპასუხის არაკეთილსინდისიერებას.

25. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 7 მარტის განჩინებებით, საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა განსახილველად, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

26. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია.

27. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომში - „სსსკ“) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

28. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

29. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

30. საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში [სსსკ-ის 404.1 მუხლის პირველი წინადადება]. საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება გათვალისწინებული იქნეს ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407-ე მუხლი]. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

31. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებულ გადაწყვეტილებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

32. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ მტკიცების ტვირთზე მითითებას შეიცავს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (სსსკ) 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი არის სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურსამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა სათანადოდ არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

33. მხარეები, სსსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად, სრულიად თავისუფალი არიან, მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე, რაც მათი უფლებაა, მაგრამ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებს ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებსა და შესაგებელს – სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და უშუალოდ დავასთან დაკავშირებული (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, ,,სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა“, თბ. 2003, გვ.64; იხ: სუსგ საქმე №ას-1298-2018; 22 მარტი 2019 წელი; №ას-1329-2018, 22 თებერვალი 2019 წელი; №ას-1610-2019, 7 თებერვალი 2020 წელი).

34. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პრეტენზიების გათვალისწინებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს შეფასების საგანია, რამდენად მართლზომიერად დაადგინა ქვედა ინსტანციის სასამართლომ მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტი და, შესაბამისად, რამდენად მართლზომიერად ცნეს სამკვიდროს ნაწილის მესაკუთრედ, ხოლო, მეორე მხრივ, საკასაციო პალატის კვლევის საგანია იქმნებოდა თუ არა სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.

35. საკასაციო პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა (იხ: სუსგ №ას-1059-2023, 14 დეკემბერი, 2023 წელი), რომ მემკვიდრეობა საკუთრების შეძენის ერთ-ერთი საფუძველია. „მემკვიდრეობის კონსტიტუციური უფლება წარმოადგენს ძირითადი უფლების სახით რეგლამენტირებული თავისუფლების გარანტიის განუყოფელ შემადგენელ ნაწილს. მემკვიდრეობის უფლება პიროვნული თავისუფლების უზრუნველყოფის მნიშვნელოვანი ასპექტია. ამასთანავე, მემკვიდრეობა საკუთრების შეძენის ან მისი განკარგვის ერთ-ერთი ფორმაა“ (შდრ: საქართველოს კონსტიტუციის კომენტარი, თავი მეორე, ადამიანის ძირითადი უფლებანი და თავისუფლებანი, თბ, 2013, გვ. 212).

36. საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის თანახმად, საკუთრების შეძენა, მისი განკარგვა და მემკვიდრეობით მიღება კონსტიტუციის გარანტირებული უფლებაა. საკუთრების კონსტიტუციურსამართლებრივი გარანტია მოიცავს ისეთი საკანონმდებლო ბაზის შექმნის ვალდებულებას, რომელიც უზრუნველყოფს საკუთრების უფლების პრაქტიკულ რეალიზებას და შესაძლებელს გახდის საკუთრების შეძენის გზით ქონების დაგროვებას (შდრ: საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2012 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილება საქმეზე №3/1/512).

37. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის თანახმად, საკუთრება შეიძლება იყოს „არსებული საკუთრება“ ან აქტივები, მათ შორის, მოთხოვნები, რომელთა დაკავშირებითაც მომჩივანმა შეიძლება ამტკიცოს, რომ მას, სულ მცირე, „მართლზომიერი მოლოდინი“ უჩნდება. მართლზომიერ მოლოდინს უნდა ჰქონდეს საკმარისი საფუძველი ეროვნულ კანონმდებლობაში (შდრ: ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „ფაბრისი საფრანგეთის წინააღმდეგ“ - Fabris v France, №16574/08, 07.02.2013). „მემკვიდრეობის უფლება საკუთრების უფლების ტრადიციულ და ფუძემდებლურ ასპექტს შეადგენს“ (შდრ: ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ“ – Marckx v Belgium, №6833/74, 13.06.1979).

38. მემკვიდრეობის უფლების ფუნქციას წარმოადგენს იმის უზრუნველყოფა, რომ მესაკუთრის გარდაცვალებასთან ერთად არ დაიკარგოს კერძო საკუთრების, როგორც საკუთარი ცხოვრების დამოუკიდებლად წარმართვის საფუძველი, არამედ შენარჩუნდეს სამართალმემკვიდრეობის გზით. მემკვიდრეობის უფლების გარეშე, თავად საკუთრების უფლების არსი დაიყვანება მფლობელობამდე, რომელიც ადამიანის სიცოცხლის ვადით შემოიფარგლება და რომელსაც ფაქტობრივი დასასრული აქვს და არა სამართლებრივი (შდრ: საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2012 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილება საქმეზე №3/1/512).

39. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საკუთრების შეძენის უფლების მსგავსად, მემკვიდრეობის უფლებაც იცავს პირის შესაძლებლობას, გახდეს მესაკუთრე მემკვიდრეობის მიღების გზით. უფლება რეალიზებულად უნდა მივიჩნიოთ პირზე მემკვიდრეობის გზით საკუთრების გადასვლის მომენტიდან. ამის შემდგომ პიროვნების ქონება დაცულია საკუთრების თავისუფალი ფლობისა და განკარგვის კონსტიტუციური გარანტიით. „მემკვიდრეობის უფლების გარანტია ავსებს საკუთრების უფლების გარანტიას და მასთან ერთად ქმნის კონსტიტუციით გათვალისწინებული კერძო საკუთრებითი წესრიგის საფუძველს. საკუთრება და მემკვიდრეობის უფლება ერთად ქმნიან იმ საზოგადოებრივი წყობილების არსებით, ძირითად ელემენტებს, რომლებიც, თავის მხრივ, ადამიანის კერძო ავტონომიის პრინციპს ემყარება“ (იხ.: ბ. ზოიძე, ქართული სანივთო სამართალი, მეორე გამოცემა, თბ., 2003 წ, გვ.7.).

40. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამკვიდრო (სამკვიდრო ქონება) შეიცავს მამკვიდრებლის როგორც ქონებრივი უფლებების (სამკვიდრო აქტივი), ისე მოვალეობების (სამკვიდრო პასივი) ერთობლიობას, რომელიც მას ჰქონდა სიკვდილის მომენტისათვის. იმისათვის, რომ პირთა შორის წარმოიშვას სამემკვიდრეოსამართლებრივი ურთიერთობა, უნდა ვლინდებოდეს შემდეგი გარემოებები: 1. სამკვიდროს გახსნა (მამკვიდრებლის გარდაცვალება); 2. სამკვიდრო ქონება; 3. მემკვიდრედ მოწვევა (სამკვიდროს მიღების ნების გამოხატვა).

41. სსკ-ის 1306-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, გარდაცვლილი პირის (მამკვიდრებლის) ქონების გადასვლა სხვა პირებზე (მემკვიდრეებზე) ხორციელდება კანონით ან ანდერძით, ანდა ორივე საფუძვლით. იმავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად კი, კანონით მემკვიდრეობა - გარდაცვლილის ქონების გადასვლა კანონში მითითებულ პირებზე მოქმედებს, თუ მამკვიდრებელს არ დაუტოვებია ანდერძი ან, თუ ანდერძი მოიცავს სამკვიდროს ნაწილს, ან, თუ ანდერძი მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად იქნება ცნობილი.

42. მემკვიდრეობის თავისუფლებაში მოიაზრება ანდერძის თავისუფლება და კანონით მემკვიდრეობის უფლება. ანდერძის თავისუფლების პრინციპი გულისხმობს პირის თავისუფალი ნების განხორციელებას, თავისი შეხედულებისამებრ განკარგოს ქონებრივი ან სხვა ხასიათის უფლებები (იხ: ნ. ძნელაძე, სავალდებულო წილის ინსტიტუტის პრობლემები მემკვიდრეობით სამართალში, ჟურნალი „სამართალი“, №7, 2000წ, გვ.64).

43. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მამკვიდრებელმა შეადგინა ანდერძი, რომლის ნამდვილობა და კანონთან შესაბამისობა დადგენილია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ, ხოლო მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი ამ მხრივ შედავებას არ შეიცავს. ამასთან დადგენილია, რომ ანდერძით, მამკვიდრებელმა სამკვიდროს ნაწილი უანდერძა პირველ მოპასუხეს.

44. სსსკ-ის 1371-ე მუხლი განსაზღვრავს სავალდებულო წილს, კერძოდ, მამკვიდრებლის შვილებს, მშობლებსა და მეუღლეს, ანდერძის შინაარსის მიუხედავად, ეკუთვნით სავალდებულო წილი, რომელიც უნდა იყოს იმ წილის ნახევარი, რაც თითოეულ მათგანს კანონით მემკვიდრეობის დროს ერგებოდა (სავალდებულო წილი).

45. ანდერძის თავისუფლების პრინციპისათვის დამახასიათებელი თავისებურება ოდითგანვე მისი აბსოლუტური ხასიათის ერთგვარი შეზღუდვაა. მოანდერძეს არ უნდა ჰქონოდა მთელი თავისი ქონების ანდერძით მემკვიდრეთა შორის სრულად განაწილების უფლება. ქონების განსაზღვრული ნაწილი უნდა დარჩენილიყო ანდერძის მიღმა და გამოყენებულიყო ოჯახის წევრთა ინტერესების უზრუნველსაყოფად. მათ გარანტირებული უნდა ჰქონოდათ მოანდერძის ქონებიდან წინასწარ განსაზღვრული წილის მიღების შესაძლებლობა. სავალდებულო წილი მემკვიდრეობაში, ნიშნავს მოანდერძის ქონებიდან კანონით განსაზღვრული პირების მიერ წინასწარ დადგენილი ოდენობის წილის მიღების უფლებას, ანდერძის შინაარსის მიუხედავად (იხ. რ. შენგელია, ე. შენგელია, ,,მემკვიდრეობითი სამართალი“, გამომცემლობა „მერიდიანი“, 2007 წელი, გვ.82-83).

46. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სავალდებულო წილის ინსტიტუტის დიდი მნიშვნელობიდან გამომდინარე, ანდერძის დადასტურებისას მოანდერძეს უნდა განემარტოს მის შესახებ და ეს აისახოს კიდეც ანდერძში, რათა თავიდან იქნეს აცილებული ანდერძის აღსრულების შესაძლო გაუგებრობა.

47. სსსკ-ის 1372-ე მუხლის შესაბამისად, სავალდებულო წილის მოთხოვნის უფლება წარმოიშობა სამკვიდროს გახსნის მომენტიდან. ასეთი მოთხოვნის უფლება გადადის მემკვიდრეობით.

48. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო იყო მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტი.

49. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამკვიდროს გახსნის მომენტში წარმოშობილი სამემკვიდრეოსამართლებრივი ურთიერთობის შინაარსში შედის მემკვიდრის უფლება, მიიღოს სამკვიდრო ან უარი თქვას მის მიღებაზე. იმისათვის, რომ მემკვიდრე გახდეს მამკვიდრებლის უფლებამონაცვლე, მან უნდა მიიღოს სამკვიდრო. სამკვიდროს მიღება ნიშნავს სამემკვიდრეოსამართლებრივ ურთიერთობებში შესვლის შესახებ მემკვიდრის ნების გამოხატვას (იხ. დამატებით: რ.შენგელია, ე. შენგელია, საოჯახო და მემკვიდრეობის სამართალი, თბ., 2015, გვ. 409). სამკვიდროს მიღების უფლება შეიძლება განხორციელდეს, როგორც ნების პირდაპირი გამოვლენის საფუძველზე, როდესაც მემკვიდრე სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ, ისე – კონკლუდენტური (ფაქტობრივი) მოქმედებებით, კერძოდ, როცა მემკვიდრე შეუდგა სამკვიდრო ქონების ფლობას ან მართვას, რაც ადასტურებს სამკვიდროს მიღების თაობაზე მემკვიდრის სურვილს. ფაქტობრივი ფლობისკენ მიმართული ნებისმიერი მოქმედებიდან აშკარად უნდა იკვეთებოდეს მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღების სურვილი, მემკვიდრის ნება მემკვიდრის ყველა ამგვარი მოქმედების შედეგს უნდა წარმოადგენდეს სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობა, მაგალითად: მამკვიდრებლის საცხოვრებელ სახლში ცხოვრება, მამკვიდრებლის ნივთების, როგორც საკუთრის მართვა, მოვლა და სხვა (შდრ. სუსგ-ები №ას-773-740-2016 8 მაისი, 2017 წელი, პ.44-45; Nას-1172-1127-2016, 31 მარტი, 2017 წელი).

50. სამკვიდროს მიღება ფაქტობრივი ფლობით, რომელიც ამტკიცებს სამკვიდროს მიღების ფაქტს, გულისხმობს მემკვიდრის მიერ ნებისმიერ მოქმედებებს ამ ქონების მართვის, განკარგვისა და სარგებლობის შესახებ, მის სათანადო მდგომარეობაში შენარჩუნებას ან გადასახადების გადახდას, ბინის ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე სამემკვიდრეო სახლში მცხოვრები დამქირავებლისაგან ქირის ამოღებას, სამემკვიდრეო ქონების ხარჯზე სამკვიდრო ქონების დაცვისა და მართვისათვის საჭირო ხარჯების გადახდას ან მამკვიდრებლის ვალების დაფარვას და ა.შ. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ მითითებული მოქმედებები შეიძლება შეასრულოს როგორც მემკვიდრემ, ასევე, მისი დავალებით, სხვა პირმა, სამკვიდროს მიღების კანონით განსაზღვრული ვადით. სამკვიდრო ქონების მართვა შეიძლება გამოიხატოს ამ ქონებასთან დაკავშირებით მემკვიდრის მიერ ფაქტობრივი და იურიდიული ხასიათის მოქმედებებითაც, რომლებიც უზრუნველყოფენ ცალკეული ობიექტების (სახლის, აგარაკისა თუ საბაღე ნაკვეთის, სამშენებლო ობიექტებისა და სხვა) ნორმალურ ფუნქციონირებასა და ეკონომიკურ მდგომარეობას, ასევე მოქმედებებში, რომლებიც მიმართულია მთლიანი სამკვიდროს მოწესრიგებისთვის (მამკვიდრებლის კუთვნილი ქონებრივი ფასეულობების გამოკვლევა, მოვალეების დადგენა და მათ მიერ ვალების დაფარვის პირობები და ა.შ.). სამკვიდრო ქონების მართვა თავისი შინაარსით, საკუთრების უფლების განხორციელების მოქმედებების ანალოგიურად განიხილება (შდრ: სუსგ №ას-1092-2020, 22 იანვარი, 2021 წელი).

51. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამკვიდროს მიღების აქტი უნივერსალურია და ვრცელდება მთელ სამკვიდრო ქონებაზე, რაშიც არ უნდა იყოს გამოხატული და სადაც არ უნდა იყოს. სამკვიდროს მიღებისას მემკვიდრეს შეიძლება სრული წარმოდგენა არ ჰქონდეს სამკვიდრო ქონების ზუსტ შემადგენლობაზე. ამიტომ, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ნიშნავს, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო. სამკვიდროს მიღება შეიძლება წარმომადგენლის მეშვეობითაც, თუ მინდობილობაში არის სპეციალური დათქმა წარმომადგენლის მიერ სამკვიდროს მიღების შესაძლებლობაზე.

52. მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღება უპირობო ხასიათისაა, ანუ არ დაიშვება სამკვიდროს მიღება რაიმე პირობით ან დათქმით. სამკვიდროს მიღება წარმოადგენს მემკვიდრის ქმედების გააზრებულ ნებაყოფლობით, მოფიქრებულ გადაწყვეტილებას, რომლის შედეგადაც მემკვიდრე ჩაენაცვლება მამკვიდრებელის ქონებრივ უფლებებსა და მოვალეობებს, სხვა ქონებრივ მდგომარეობას მთლიანობაში, რომელთა მონაწილეც სიცოცხლეში იყო მამკვიდრებელი. ერთადერთი შემთხვევა, როცა კანონი სამკვიდროს მისაღებად არ მოითხოვს სამკვიდროს მიმღების ნებას, არის სამკვიდროს მიღება სახელმწიფოს მიერ.

53. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამკვიდროს მიღება უნდა მოხდეს სსკ-ის 1424-ე მუხლით განსაზღვრულ ექვსი თვის განმავლობაში, რომელიც აითვლება სამკვიდროს გახსნის დღიდან. სსკ-ის 1320-ე მუხლის თანახმად კი, სამკვიდროს გახსნის დროდ ითვლება მამკვიდრებლის გარდაცვალების დღე ან პირის გარდაცვლილად გამოცხადების შესახებ სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის დღე.

54. წინამდებარე დავის ფარგლებში, ქვედა ინსტანციის სასამართლომ მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღება დაუკავშირა ამ უკანასკნელის მიერ სამკვიდროს ნაწილით სარგებლობას, რომელიც გამოიხატებოდა დედის გარდაცვალების შემდეგ სახლის ეზოს გამოყენებაში პირუტყვისა და მათი საკვების განთავსებისთვის. აღნიშნული გარემოება დადასტურდა მოწმეთა ჩვენებებით, კასატორს კი საწინააღმდეგოდ რაიმე დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ხოლო წინამდებარე განჩინების 23.1-23.4 პუნქტებში მითითებული პრეტენზიები არ არის რელევანტური სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტის დადგენასთან მიმართებით, რამდენადაც არცერთი გარემოება არ გამორიცხავს მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ, მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტს.

55. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რამდენადაც საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელემ სამკვიდრო ქონება ფაქტობრივი ფლობით მიიღო, მიუხედავად ანდერძის არსებობისა, სსსკ-ის 1371-ე მუხლის შესაბამისად, მართლზომიერად მიეკუთვნა მამკვიდრებლის დანაშთი ქონებიდან სავალდებულო წილი.

56. მოსარჩელე (პირველი კასატორი) საკასაციო საჩივრის ფარგლებში აღნიშნავს, რომ სახეზე იყო სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი.

57. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 56-ე მუხლი აწესრიგებს ნების ნაკლის საფუძველზე დადებული გარიგების ორ შემთხვევას: მოჩვენებით და თვალთმაქცურ გარიგებებს. ორივე მათგანი მიიჩნევა კერძო ავტონომიის ნეგატიური გამოვლინების მაგალითად (იხ. ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, მუხ. 56, 2017, ველი 2), მოჩვენებითი გარიგების დროს მხარეთა შეთანხმება მოკლებულია ნამდვილობას, კერძოდ, გამოვლენილი ნება არ ემთხვევა მისი გამომვლენის ნამდვილ შინაგან ნებას და გარიგება ნების გარეგნული გამოვლენის შედეგად დაიდო. მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში დგება მესამე პირთა ინტერესების დაცვის საკითხი. მოჩვენებითი გარიგების მხარეები ერთობლივად მოქმედებენ და ნების გამოვლენის შინაარსის ძირითად ელემენტად ამ გამოვლენილი ნების არარსებობას აქცევენ. თვალთმაქცური გარიგებისას, მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა. „თვალთმაქცური გარიგებისას, გარიგების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, უნდა გაირკვეს დაფარული გარიგების ხასიათი, რომელიც შეიძლება იყოს როგორც ბათილი, ასევე ნამდვილი. რა სახისაც არ უნდა იყოს დაფარული გარიგება, თვალთმაქცური გარიგება მაინც უნდა ჩაითვალოს ბათილად, ხოლო თუ დაფარული გარიგება ნამდვილია, მაშინ იგი დაიკავებს თვალთმაქცური გარიგების ადგილს“ (იხ: სუსგ საქმე №ას-1090-2021, 18 მაისი 2021 წელი).

58. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, მოჩვენებითი გარიგების არსებობის შემთხვევაში, ნების გამოვლენის გარეგანი დათქმა არ არსებობს. ამ შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები შეთანხმებით მოქმედებდნენ და ნების ნაკლს ორივე აცნობიერებდეს. მოჩვენებითი გარიგების დროს კანონი ადგენს კავშირს ფიქციურ გარიგებასა და ნების მიმღები ადრესატის თანხმობას შორის. სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველ ნაწილში იგულისხმება ის შემთხვევა, როდესაც, როგორც ნების გამომვლენი, ასევე, მისი მიმღები იმ განზრახვის გარეშე მოქმედებენ, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს. ყოველივე აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ მოჩვენებით გარიგებას ახასიათებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება“, მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ „გარიგება“. ამ შემთხვევაში, ორივეს გაცნობიერებული აქვს, რომ მათ მიერ ასეთი ნების გამოვლენას იურიდიული შედეგი არ მოჰყვება. სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, ძირითადად, მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა.შ). ამრიგად, იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მოჩვენებით გარიგებად მიიჩნიოს, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებს ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქციური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას არ შეესაბამება. შესაბამისად, იმისათვის, რათა დადგინდეს გარიგებების მოჩვენებითი ხასიათი, აუცილებელია, სასამართლომ ერთობლივად შეაფასოს გარიგების მხარეთა ნება, ქონებების გასხვისების დრო, მხარეთა ურთიერთკავშირი, ხელშეკრულების ფასი, მყიდველთა გარიგების გაფორმების შემდგომი ქმედებები და ა.შ.

59. მოჩვენებითი გარიგებების შეფასებისას, მნიშვნელოვანია უძრავი ქონების შემძენის კეთილსინდისიერების საკითხის დადგენაც. თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლება ევალება მოსარჩელეს. უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების შედეგად, როგორც წესი, გარიგების მოჩვენებითობა და შემძენის არაკეთილსინდისიერება მოსარჩელემ უნდა ადასტუროს, თუმცა მტკიცების ტვირთი ბრუნდება იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგება იდება ნათესავებს ან სხვა ოჯახის წევრებს შორის. ასეთ ვითარებაში არსებობს პრეზუმფცია, რომ ახლო ნათესავმა (დედამ, შვილმა, დამ, ძმამ, მეუღლემ) იცოდა გარიგების ბათილობის წინაპირობების თაობაზე. შესაბამისად, ახლო ნათესავებს შორის გარიგების დადების პირობებში, მით უფრო, თუ გარიგება უსასყიდლო ხასიათისაა, შემძენის კეთილსინდისიერების პრეზუმფცია არ არსებობს, რაც იმთავითვე მტკიცების ტვირთის შებრუნების საფუძველია.

60. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მამკვიდრებელი გარდაიცვალა 2015 წელს. შესაბამისად, ივარაუდება, როგორც კანონით, ისე ანდერძით მემკვიდრეებისთვის სწორედ ამ დროს გახდა ცნობილი ანდერძის შინაარსის შესახებ. საქმის მასალებით ასევე დასტურდება, რომ მოსარჩელემ ნოტარიუსს მიმართა 2020 წლის იანვარში, ხოლო 24 იანვარს გადაეცა სამკვიდრო მოწმობისა და ანდერძის ასლი, სარჩელი სასამართლოში წარდგენილია 2020 წლის 1-ელ ივნისს. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება მოსარჩელის მიერ 2015 წლიდან 2020 წლამდე სამკვიდროზე პრეტენზიის წარდგენის ფაქტი, შესაბამისად, გასაზიარებელია მეორე მოპასუხის, როგორც კეთილსინდისიერი შემძენის შესახებ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, კერძოდ, ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას პირველი მოპასუხე იყო ნასყიდობის საგნის მესაკუთრე სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე. ამასთან, ასევე არ არის სადავო, რომ ნასყიდობის საგანზე სარემონტო სამუშაოების შემდგომ მოსარჩელე აღარ სარგებლობდა პირველი სამკვიდრო ქონებით, შესაბამისად, მეორე მოპასუხეს შესაძლოა, არ სცოდნოდა მოსარჩელის, როგორც კანონით მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობითა და ამ უკანასკნელის მიერ მემკვიდრის დანაშთ ქონებაზე გამოთქმული პრეტენზიის შესახებ.

61. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივსამართლებრივ დასაბუთებულობას ნასყიდობის ხელშეკრულების საკითხზე კასატორის მიერ წარმოდგენილი არაკვალიფიციური საკასაციო საჩივარი ვერ აქარწყლებს.

62. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორები ვერ მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რასაც შეიძლება არსებითად ემოქმედა საქმის გადაწყვეტის საბოლოო შედეგზე. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისგან (იხ. სუსგ №ას-167-2021, 228 თებერვალი 2023 წელი). კასატორებს, აგრეთვე, არ წარმოუდგენიათ დასაბუთებული პოზიცია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით გადაწყვეტილების გაუქმებასთან დაკავშირებით.

63. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

64. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ გადახდილი ბაჟის 70 პროცენტი. კერძოდ, გ.ხ–ს 381,25 ლარის 70% – 266.9 ლარი, ხოლო მ.გ–ს 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. გ.ხ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. მ.გ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

3. გ.ხ–ს (პ/ნ ........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს მ.ნ–ის (პ/ნ .........) მიერ 2024 წლის 25 ნოემბერს №24766586398 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 381,25 ლარის 70% – 266.9 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

4. მ.გ–ს (პ/ნ ........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს მ.ღ–იას (პ/ნ .........) მიერ 2024 წლის 23 ივლისს №1285 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიზო უბილავა

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

ვლადიმერ კაკაბაძე