საქმე №ას-337-2025

04 ივნისი, 2025 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიზო უბილავა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „დ–ი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 29 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – პირგასამტეხლოს დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „აპელანტი“ ან „კასატორი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „დ–ის“ (შემდგომში - „მოპასუხე“) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს სახით, 10 000 ლარის გადახდის დაკისრება.

2. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 24 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. მოსარჩელემ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 29 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1. მხარეთა შორის 16.04.2008 წელს გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლითაც მოპასუხემ პირდაპირი მიყიდვის გზით საკუთრებაში მიიღო შემდეგი უძრავი ქონებები:

- ქ. …….. ჩიხის მიმდებარედ არსებული 6 474 კვ.მ ფართი მიწის ნაკვეთი, ს.კ. N……..;

- ქ. თბილისში, ……… მდებარე 1 339 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული 1 300 კვ.მ შენობა-ნაგებობა, ს.კ. N……;

- ქ. თბილისში, …… ქუჩა N134-ში მდებარე 16 994 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული N1, N2, N3, N4, N5 შენობა-ნაგებობები, ს.კ. N……;

6.2. ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების 4.1.1 პუნქტის თანახმად, მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება, უზრუნველეყო ქ. თბილისში, ………. მდებარე საინვესტიციო ობიექტის (ს.კ. N…….) რეაბილიტაცია, სარემონტო-სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება და აღჭურვა შემდეგი პირობების დაცვით: სამტატამიანი ჭიდაობის დარბაზი, სამტატამიანი ძიუდოს დარბაზი, ტრენაჟორების დარბაზი, კრივის დარბაზი, ძალოსნობის დარბაზი, მშვილდოსნობის დარბაზი, ადმინისტრაციის შენობა. ამასთან, მყიდველს დაეკისრა 10 წლის განმავლობაში საპრივატიზებო ობიექტებზე განსაზღვრული სპორტული პროფილის შენარჩუნების ვალდებულება;

6.3. ხელშეკრულების 6.2, 6.2.1 და 6.2.2 პუნქტების თანახმად, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები შესრულებულად ითვლება ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეული აღმასრულებელი ორგანოს მიერ მათი დადასტურების მომენტიდან; ვალდებულების შესრულება უნდა დადასტურდეს ხელშეკრულების მხარეთა მიერ ხელმოწერილი აქტით; პირველ ეტაპზე დასტურდება 4.1.1 პუნქტით გათვალისწინებული სპორტული ობიექტის აშენება, რეაბილიტაცია და აღჭურვა; მეორე ეტაპზე კი ობიექტზე სპორტული პროფილის (10 წელი) შენარჩუნების ვადის გასვლა;

6.4. მხარეები შეთანხმდნენ ხელშეკრულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში შესაბამის სანქციებზე. ხელშეკრულების 6.2.3 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების 5.3.4, 5.3.5 და 5.3.6 პუნქტებით დადგენილი ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მყიდველს დაეკისრება პირგასამტეხლო 10 000 ლარის ოდენობით. მითითებული 5.3.5 პუნქტი ითვალისწინებს შემდეგს: მყიდველს გამყიდველთან შეთანხმების გარეშე არ აქვს უფლება გაცემული ქონება განკარგოს, გასცეს სარგებლობის უფლებით ან სხვაგვარად დატვირთოს იგი. ამასთან, ის პასუხისმგებელია მიღებული ქონების მოვლა-პატრონობაზე და დაცვაზე;

6.5. მოპასუხესა და ა.შ–ს შორის 20.07.2018 წელს გაფორმდა სერვიტუტის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, სერვიტუტით დაიტვირთა მოპასუხის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის ნაწილი - 558 კვ.მ ფართი;

6.6. მოსარჩელის 26.02.2020წ. N61-01200571347 წერილით მოპასუხეს ეცნობა, რომ 16.04.2008 წელს გაფორმებული ხელშეკრულების 5.3.5 პუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევის გამო, დაეკისრა ხელშეკრულების 6.2.3 პუნქტით გათვალისწინებული პირგასამტეხლო - 10 000 ლარის ოდენობით.

7. სააპელაციო პალატის განმარტებით, პირგასამტეხლოს დაკისრების თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 477-ე, 417-418-ე მუხლები.

8. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ აპელანტის მოსაზრებით, მოპასუხემ დაარღვია ხელშეკრულების 5.3.5 პუნქტით ნაკისრი ვალდებულება, რაც იმავე ხელშეკრულების 6.2.3 პუნქტით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს დაკისრების საფუძველია. კერძოდ, მყიდველმა სერვიტუტით დატვირთა შეძენილი ქონების ნაწილი ისე, რომ ამის თაობაზე გამყიდველის თანხმობა არ მიუღია; მოპასუხეს/მყიდველს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ 2018 წლის 20 ივლისს, გამყიდველთან შეთანხმების გარეშე, სერვიტუტით დატვირთა სადავო ქონება, თუმცა, მისი მოსაზრებით, მას არ დაურღვევია ხელშეკრულების 5.3.5 პუნქტით ნაკისრი ვალდებულება. მოპასუხის მტკიცებით, სერვიტუტის ხელშეკრულების დადების მომენტში მას სრულად ჰქონდა შესრულებული 16.04.2008წ. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები და, როგორც ამ ქონების საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მესაკუთრეს, სერვიტუტით დატვირთვაზე გამყიდველის თანხმობა არ ესაჭიროებოდა.

9. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა მოპასუხის ზემოაღნიშნული განმარტება და, უპირველეს ყოვლისა, ყურადღება მიაქცია თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 23.07.2021წ. კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას. ადმინისტრაციული საქმის ფარგლებში სადავო იყო გამყიდველის მიერ 16.04.2008წ. ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის მართლზომიერება. კერძოდ, მითითებული ხელშეკრულების შეწყვეტას საფუძვლად დაედო მყიდველის მიერ ერთერთი სახელშეკრულებო პირობის - უძრავ ქონებაზე 10 წლის განმავლობაში სპორტული პროფილის შენარჩუნების შეუსრულებლობა. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ არ არსებობდა ხელშეკრულების შეწყვეტის კანონიერი საფუძველი, რადგან მყიდველმა შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ზემოხსენებული ვალდებულება - უძრავ ქონებაზე 10 წლის განმავლობაში შეინარჩუნა სპორტული პროფილი. კერძოდ, ადმინისტრაციულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილებიდან ირკვევა შემდეგი: ექსპერტიზისათვის წარდგენილი მასალების/ინფორმაციის და ობიექტის ადგილზე ვიზუალური დათვალიერებით დადგინდა, რომ მოპასუხის მიერ 16.04.2008წ. სანოტარო აქტით (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერი: 2665/1) დამოწმებული უძრავი ქონების ნასყიდობისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით გადაცემულ ქონებაზე, რომელიც მდებარეობს: ქ. თბილისში, ……… (ს.კ. N…….), უზრუნველყოფილია განსაზღვრული სპორტული პროფილის შენარჩუნება არანაკლებ 10 წლის განმავლობაში (16.04.2008წ. ხელშეკრულების გაფორმებიდან მოპასუხის მიერ ექსპერტიზის ბიუროსათვის მიმართვის პერიოდი - 2020 წლის 01 სექტემბერი). ზემოაღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნა ცხადყოფს, რომ მოსარჩელემ სრულად შეასრულა მის მიერ 16.04.2008წ. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები. შესაბამისად, ხელშეკრულების შეწყვეტისა და თანმდევი ღონისძიებების განხორციელების შესახებ ქალაქ თბილისის მთავრობის 26.02.2020წ. განკარგულება უკანონოდ და დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული.

10. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებები, რომელშიც იგივე მხარეები მონაწილეობდნენ, წინამდებარე დავის მიმართ პრეიუდიციული ძალისაა (სსსკ-ის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი და 266-ე მუხლი). ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სერვიტუტის ხელშეკრულების დადების მომენტში მყიდველს სრულად ჰქონდა შესრულებული 16.04.2008წ. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები. შესაბამისად, მასზე აღარ ვრცელდებოდა ამავე ხელშეკრულების 5.3.5 პუნქტით გათვალისწინებული შეზღუდვა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მყიდველს შეეძლო სერვიტუტით დაეტვირთა თავისი კუთვნილი უძრავი ქონება. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ეს გარემოება გამორიცხავს მყიდველისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების შესაძლებლობას, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

11. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ აპელანტის მოსაზრებით, ხელშეკრულების 6.2, 6.2.1 და 6.2.2 პუნქტების თანახმად, ამ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები შესრულებულად ითვლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შესრულების აქტი ხელმოწერილია მხარეთა მიერ. მოცემულ შემთხვევაში, რაკი ასეთი აქტი არ არსებობს, ვალდებულება შესრულებულად არ უნდა ჩაითვალოს. სააპელაციო პალატამ აღნიშნული მოსაზრება დაუსაბუთებლად მიიჩნია, პირველ რიგში იმ დასაბუთებით, რომ როდესაც სათანადო მტკიცებულებებით დასტურდება ერთ-ერთი მხარის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების ფაქტი, ამ ფაქტის უარსაყოფად მხოლოდ მეორე მხარის განმარტება საკმარისი არაა. მოცემულ შემთხვევაში, როგორც ითქვა, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების ფაქტი დასტურდება კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით. უფრო მეტიც, სააპელაციო სასამართლოში მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებებით გაირკვა, რომ ეს გადაწყვეტილება აღსრულებულიცაა, კერძოდ, საჯარო რეესტრის მიერ გაუქმებულია ხელშეკრულების უკანონო შეწყვეტის შემდეგ განხორციელებული თანმდევი ღონისძიებები და მყიდველი კვლავ აღრიცხულია 16.04.2008წ. ხელშეკრულების საფუძველზე შეძენილი ქონების მესაკუთრედ.

12. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს არ დაურღვევია ხელშეკრულების 5.3.5 პუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულება და, შესაბამისად, არ არსებობს მისთვის პირგასამტეხლოს დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი.

13. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოსარჩელემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

14. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

14.1. 16.04.2008წ. ხელშეკრულებით მყიდველის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება უნდა დადასტურებულიყო ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის აღმასრულებელი ორგანოს მიერ (ხელშეკრულების 6.2 პუნქტი) და ხელშეკრულების მხარეთა მიერ ხელმოწერილი აქტით (ხელშეკრულების 6.2.1 პუნქტი), რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. შესაბამისად, ქვედა ინსტანციების სასამართლოების მითითება, რომ 2018 წლის აპრილიდან მხარე ავტომატურად გასული იყო სახელშეკრულებო ვალდებულებების ფარგლებიდან და საპრივატიზებო ქონებაზე შეეძლო ნებისმიერი ქმედების განხორციელება (მესაკუთრის უფლებამოსილების ფარგლებში), ეწინააღმდეგება სახელშეკრულებო ვალდებულებებს და სამართლის პრინციპებს, რადგანაც მუნიციპალიტეტის მიერ არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, მხარემ არ უზრუნველყო ვალდებულების შესრულების თაობაზე მტკიცებულების წარდგენა და მხოლოდ ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 26.02.2020წ. N20.229.253 განკარგულების შემდგომ უზრუნველყო ფორმალურად დოკუმენტაციის შეგროვება;

14.2. საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ 16.04.2008წ. ხელშეკრულების საგანი - N....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი 30.07.2018 წელს 10 000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ დაიტვირთა სერვიტუტის უფლებით მესამე პირის სასარგებლოდ, რის თაობაზეც მყიდველს მოსარჩელისათვის არ უცნობებია და არ მიუღია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხმობა, თანაც იმ პირობებში, როდესაც არ არსებობდა ხელშეკრულების 6.2, 6.2.1 და 6.2.2 პუნქტებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტი. აქედან გამომდინარე, ცალსახად დასტურდება ხელშეკრულების 5.3.5 პუნქტის დარღვევა, რაც ხელშეკრულების 6.2.3 პუნქტის შესაბამისად, პირგასამტეხლოს დაკისრების საფუძველია.

15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 20 მარტის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

16. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

17. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

18. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

19. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

20. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.

21. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია პირგასამტეხლოს დაკისრებაზე უარის თქმის მართლზომიერება.

22. საკასაციო საჩივრის შინაარსიდან ირკვევა, რომ კასატორი სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მოპასუხის მიერ 16.04.2008წ. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებულად მიჩნევასთან დაკავშირებით (იხ. წინამდებარე განჩინების 14.1 პუნქტი). მისი მტკიცებით, მოპასუხემ დაარღვია ხელშეკრულების 5.3.5 პუნქტი და მოსარჩელის თანხმობის გარეშე სერვიტუტით დატვირთა შეძენილი ქონება, რაც იმავე ხელშეკრულების 6.2.3 პუნქტის შესაბამისად, პირგასამტეხლოს დაკისრების საფუძველს წარმოადგენდა.

23. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ შედავებას და განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ.

24. ამდენად, წინასწარ დადგენილი ძალის მქონე ფაქტებად კანონმდებელი განიხილავს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს და მხარეს მათ დასადასტურებლად მტკიცებულებათა წარდგენის ვალდებულებისაგან ათავისუფლებს იმ შემთხვევაში, თუ სამოქალაქო საქმის განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ, ანუ პრეიუდიციული ძალის მქონედ ფაქტობრივი გარემოების მიჩნევისათვის სავალდებულოა, არსებობდეს სამოქალაქო საქმეზე მიღებული კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების სუბიექტები სხვა სამოქალაქო საქმის მხარეებად გვევლინებოდნენ. თავად პრეიუდიციულ ფაქტებში იგულისხმება ისეთი იურიდიულად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებითაც განსაზღვრულია მხარეთა მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობით გათვალისწინებული უფლებები და ვალდებულებები, რაც საფუძვლად დაედო გადაწყვეტილების გამოტანას. პრეიუდიციულობის შემოწმების დროს მნიშვნელობა ენიჭება როგორც იმ პროცესუალურ-სამართლებრივ კრიტერიუმებს, რომლითაც განისაზღვრება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ფორმალური მოთხოვნები, ასევე, ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების შინაარსს (იხ. სუსგ საქმე Nას-827-791-2014, 13 ნოემბერი, 2015 წელი; Nას-58-56-2016, 26 თებერვალი, 2016 წელი).

25. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლის მიხედვით, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე, მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე, სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. აღნიშნული მუხლით დადგენილია სასამართლო გადაწყვეტილების მატერიალური კანონიერი ძალა, რომელიც უზრუნველყოფს გადაწყვეტილების საბოლოო ხასიათსა და სავალდებულოობას არა მარტო კონკრეტული პროცესისათვის, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც.

26. წინამდებარე საქმეში წარდგენილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 23.07.2021წ. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მთავრობასა და მოპასუხეს შორის 16.04.2008წ. გაფორმებული „უძრავი ქონების ნასყიდობისა და იპოთეკის ხელშეკრულების“ შეწყვეტისა (ხელშეკრულების შეწყვეტას საფუძვლად დაედო მოპასუხის/მყიდველის მიერ სახელშეკრულებო პირობის - უძრავ ქონებაზე 10 წლის განმავლობაში სპორტული პროფილის შენარჩუნების, შეუსრულებლობა) და თანმდევი ღონისძიების განხორციელების თაობაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 26.02.2020წ. განკარგულება. გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ მოპასუხემ სრულად შეასრულა მხარეთა შორის 16.04.2018წ. დადებული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, მათ შორის, ხელშეკრულებით გადაცემულ ქონებაზე არანაკლებ 10 წლის განმავლობაში სპორტული პროფილის შენარჩუნების ვალდებულება (იხ. ტ. 2, ს.ფ. 112-147). აღნიშნული გადაწყვეტილების სუბიექტები განსახილველი სამოქალაქო საქმის მხარეებს წარმოადგენენ. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტი მოპასუხის მიერ ვალდებულების ჯეროვნად შესრულებასთან დაკავშირებით მართებულად მიიჩნია პრეიუდიციული ძალის მქონე ფაქტობრივ გარემოებად.

27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოპასუხის მიერ მესამე პირთან სერვიტუტის ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის (20.07.2018წ.) მასზე აღარ ვრცელდებოდა 16.04.2008წ. ხელშეკრულების 5.3.5 პუნქტით გათვალისწინებული პირობა - გამყიდველთან შეთანხმების გარეშე უძრავი ქონების განკარგვის, სარგებლობის უფლებით გაცემისა და სხვაგვარად დატვირთვის შეზღუდვის შესახებ. შესაბამისად, მოპასუხე უფლებამოსილი იყო თავისუფლად განეკარგა მისი კუთვნილი უძრავი ქონება, რაც გამორიცხავს მისთვის პირგასამტეხლოს დაკისრების შესაძლებლობას.

28. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე წინაპირობა, კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

29. „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „უ¹“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიზო უბილავა

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

ვლადიმერ კაკაბაძე