საქმე №ას-202-2025 17 ივნისი, 2025 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
გოჩა ჯეირანაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ლაშა ქოჩიაშვილი, ამირან ძაბუნიძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – ს.ლ–ია (მოპასუხე, შეგებებულ სარჩელში მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – მ.მ–ი (მოსარჩელე, შეგებებულ სარჩელში მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 დეკემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა (სარჩელში), უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა (შეგებებულ სარჩელში)
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი
1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით ს.ლ–იას (შემდეგში: მოპასუხე ან კასატორი) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც:
1.1.მ.მ–ის (შემდეგში - მოსარჩელე) სარჩელი დაკმაყოფილდა;
1.2.მოსარჩელეს საკუთრებაში გადაეცა ქ.თბილისში, ......... (ს.კ:N.......) მდებარე მოპასუხის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული 3/5 ნაწილიდან 33.18კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და 2.95კვ.მ დამხმარე ფართი (ი.მ ზ.ლ–ას მიერ 30.05.2018წ.მომზადებული აზომვითი ნახაზის შესაბამისად), მოპასუხისათვის საცხოვრებელი ფართის საბაზრო ღირებულების 37 584 ლარის 25%-ის - 9 396 ლარისა და დამხმარე ფართის საბაზრო ღირებულების - 533 ლარის 25%-ის - 133.25 ლარის გადახდის სანაცვლოდ;
1.3.საცხოვრებელ სადგომზე მდებარე ქ.თბილისში, .......... მოპასუხის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული (ს.კ:N........) 3/5 ნაწილიდან 33.18კვ.მ საცხოვრებელ ფართსა და 2.95კვ.მ დამხმარე ფართზე, მოსარჩელის საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციისთანავე დარეგისტრირდეს იპოთეკა მოპასუხის სასარგებლოდ, რაც გაუქმდეს მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტში მითითებული თანხების გადახდისთანავე;
1.4.შეგებებული სარჩელი უკანონო მფლობელობიდნ უძრავი ნივთის გამოთხოვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.
2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
2.1. ქ.თბილისში, ........... მდებარე უძრავი ქონებიდან, მოპასუხის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია 3/5 ნაწილი (გარდა საცხოვრებელი სადგომისა ფართით 31.46 კვ.მ. და დამხმარე სათავსოსი ფართით 2.47 კვ.მ. და II სართულზე მდებარე 60.82 კვ.მ. საცხოვრებელი სადგომისა და ეზოში მდებარე 4.65 კვ.მ. დამხმარე ფართისა);
2.2. მოსარჩელე სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრირებულია 1984წ.-დან, კერძოდ, საბინაო წიგნის ჩანაწერის მიხედვით ამავე თარიღიდან „მუდმივი“ სტატუსით მოსარჩელე ოჯახთან ერთად ჩაწერილია სადავო მისამართზე (იხ. ტომი I, ს.ფ. 36-43);
2.3. სსიპ გრიგოლ კობახიძის სახელობის ქალაქ თბილისის N77 საჯარო სკოლიდან გამოთხოვილი ინფორმაციის მიხედვით მოსარჩელის შვილი - დ.მ–ვი (დაბადებული 1985წ.) ჩაირიცხა გრიგოლ კობახიძის სახელობის მე-5 გიმნაზიის პირველ კლასში, ხოლო ნ.მ–ვი (დაბადებული 1984წ.) ჩაირიცხა გრიგოლ კობახიძის სახელობის მე-5 გიმნაზიის პირველ კლასში. სკოლის არქივში მოძიებულია საკლასო ჟურნალი, სადაც მოსწავლეების სახელი და გვარი ფიგურირებს. არქივში მოიძებნა დ.მ–ვის ამორიცხვის ბრძანება N322.02.12.1992, რომლის მიხედვით 1992 წლის 18 ოქტომბრიდან დ.მ–ვი ამოირიცხა მოსწავლეთა საერთო სიიდან ისრაელში საცხოვრებლად გადასვლის გამო. აღნიშნულ მოსწავლეებზე საცხოვრებელი ადგილის შესახებ ინფორმაცია მითითებულია შემდეგ მისამართზე: ........ (იხ. ტომი II, ს.ფ. 119-132);
2.4. მოსარჩელე ცალკე აბონენტად არ იყო რეგისტრირებული. მოსარჩელე, კომუნალური გადასახადის თანხას, უძრავი ქონების იმჟამინდელ მესაკუთრეს, აძლევდა. აღნიშნული გარემოება დადასტურებულია მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი საბუთით - „ხელშეკრულებით“, რომლის შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ „ყოველთვიური ბინის ქირა განისაზღვრა 7 რუბლით, სადაც შედის ნაგვის საფასური, ორი წლის მანძილზე მ–ვ რ.გ. ძის მხრიდან დაკავებული ფართის განთავისუფლების შემთხვევაში - ლ–ია ნ.გ. ასულისათვის პროცენტები არ იქნება გადასახდელი. ორი წლის გასვლის შემდგომ ლ–ია ნ.გ. ასული აიღებს ვალდებულებას 10%-დან 15%-მდე პროცენტების გადახდის თაობაზე.“ (იხ. ტომი II, ს.ფ. 94-96). ამდენად, დადასტურებულია, რომ მოსარგებლე იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს და მესაკუთრეს გარკვეული საფასური გადაუხადა;
2.5. 1990წ. მოსარჩელემ საქართველო დატოვა და ოჯახთან ერთად ისრაელში გადავიდა. თუმცა, მის მფლობელობაში არსებული სადავო ქონება არ მიუტოვებია. მოსარჩელემ გამგზავრებამდე სახლში ავეჯი დატოვა, მოძრავი ნივთები და გასაღები კი, მისი მეუღლის დას - ლ. მ–ს ჩააბარა;
2.6. მოწმის სახით დაკითხულმა თ.ჯ–მა განმარტა: „მოსარჩელე მისი კლასელი იყო. მოსარჩელე, გათხოვების შემდეგ (1982-1983წწ.) გადავიდა სხვაგან საცხოვრებლად და გათხოვებიდან ერთ წელიწადში შეიძინა სადავო ბინა. ბინა შეიძინა მოსარჩელის მეუღლის მშობლების დახმარებით. მოსარჩელის ოჯახმა 1992-1993წწ. საქართველო დატოვა. 2015-2016წწ. მოსარჩელე საქართველოში დაბრუნდა და მასთან კომუნიკაცია აღადგინა. ამ წლების განმავლობაში ჩამოდიოდა ხშირად და სადავო ბინაში მიდიოდა. ბინაში მოსარჩელის ნივთებია, გასაღებიც მას აქვს და გარემონტებას აპირებდა. აღნიშნულ ბინაში ნამყოფია ერთი-ორჯერ. საპირფარეშო გარეთ იყო“;
2.7. მოწმის სახით დაკითხულმა ტ.ა–მა განმარტა: „მოსარჩელეს იცნობს 1970წ.-დან. მოსარჩელე გათხოვების შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდა მამამთილ-დედამთილთან. რომლებმაც მოგვიანებით, სადავო ბინა უყიდეს, რომელსაც მოსარჩელე დღემდე ფლობს. გასაღებიც მოსარჩელე აქვს. სადავო ბინაში ბევრჯერ არის სტუმრად ნამყოფი. 3-4 წლის წინ იყო სადავო ბინაში, მოსარჩელის თხოვნით გაჰყვა, მოსარჩელეს რემონტის ჩატარება სურდა. 1992-1993წწ. მოსარჩელის ოჯახი ისრაელში გაემგზავრა“;
2.8. მოწმის სახით დაკითხულმა ზ.ღ–მა განმარტა: „ნათესაური კავშირი მხარეებთან არ აქვს. მოსარჩელეს მამამთილმა უყიდა სადავო ქონება. მოსარჩელეს წყალი არ ჰქონდა და მისი მეუღლე დაეხმარა რამდენჯერმე სარემონტო სამუშაოებში. დაახლოებით 6-7 წლის წინ სხვენი შეაკეთეს, სახურავიდან წყალი ჩამოდიოდა. მოსარჩელის ოჯახი 1991-1992წწ. წავიდა ემიგრანტად, თუმცა, ყოველთვის ჰქონდა მოლოდინი, რომ უკან დაბრუნდებოდნენ. მოსარჩელე საქართველოში დაახლოებით 2014-2016წწ. ნახა. რომელი ავეჯიც 1990-იან წლებში იყო, ის ავეჯი დახვდა მოწმეს 2015წ.;
2.9. მოწმის სახით დაკითხულმა ლ.კ–მა განმარტა: „სადავო ბინის მეპარტრონე მოპასუხე იყო. მოსარჩელის ოჯახის ცხოვრობდა, როგორც დამქირავებელი. სამეზობლოში ყველამ იცოდა, რომ გამგზავრებას აპირებდნენ საზღვარგარეთ. გამგზავრების შემდეგ, რამდენიმე დღეში მასთან ლ.მ–ვი (მოსარჩელის მული) მივიდა და მიუტანა სახლის გასაღები მოპასუხისთვის გადასაცემად. მოწმის განმარტებით, მას სთხოვა ავეჯის შენახვა, მეზობლებს არ ენდობოდნენ, კარს უტეხდნენ და ბინით სარგებლობდნენ. ლ.მ–ვმა სთხოვა, რომ ავეჯი წაეღო და შეენახა, მოსარჩელე კი, გარკვეული დროის მერე ჩამოვიდა. გ–ები ხშირად სარგებლობენ აღნიშნული ბინით... მოწმის ჩვენებით, მოსარჩელე ნახა 2015 წელს ახალი წლის წინა დღეებში, სადავო ბინაში შევიდა და დაათვალიერა. მოსარჩელე კითხულობდა მის დატოვებულ ნივთებს, ვინ რა წაიღო. .. მოწმემ იცის, რომ არსებობდა ხელშეკრულება მ–ბის ოჯახსა და ლუგაროვაიას შორის. . . დივანი და წითელი ფერის სამზარაულო სახლში დარჩა. როცა მ–ვა იქ ცხოვრობდა მოწმე სადავო ბინაში ნამყოფი არ იყო. ლ–იმ რომ გასაღები მისცა და სახლში შევიდა იქ ეს სამზარეულო დახვდა და ამჟამადაც იქ დგას. ლ–ია მისი ნათესავი არ არის, მაგრამ ახლო ურთიერთობა აკავშირებს. მოწმისთვის ცნობილია, რომ საბინაო წიგნში ჩაწერილი იყვნენ მ–ები, თუმცა დროებით. გ–ების ოჯახს საკუთრება ჰქონდა ამ მისამართზე. თუმცა მოწმემ მერე აღნიშნა, რომ ისინიც დამქირავებლები იყვნენ... მ–ბი იხდინენ თავის გადასახადებს და ორგანიზებას ლ–ია ახდენდა“;
2.10. მოწმის სახით დაკითხულმა ნ.ც–მა განმარტა: „1987წ. მ–ვა დახვდა სადავო ბინაში. მოსარჩელე მისგან ავტოფარეხს ქირაობდა, ხოლო ის ფართი სადაც ცხოვრობდა მოპასუხეს ეკუთვნოდა... მოწმის ჩვენებით, მოსარჩელე 5 წლის წინ ჩამოვიდა საქართველოში და მაშინ გაიგო, რომ მეუღლე გარდაეცვალა...მოწმეს ხელშეკრულება უნახავს ნინასა (სიმონიანი-ლ–ია) და მ–ბს შორის. მოწმის გადმოცემით, მოსარჩელემ განმგზავრებამდე დატოვა საოჯახო ნივთები: წითელი ქვაბები, დივანი, მაგიდა - სკამებით და ე.წ. „სტენკა“. სახლის გასაღები ხშირად ტყდებოდა, გ–ები სტუმარს აძინებდნენ დივანზე. მოწმემ გაიხსენა, რომ გ–ებსა და ლ.კ–ს შორის ავეჯის გატანაზე იყო ჩხუბი: ლ. ამბობდა, რომ მ–ბის დავალებით გაჰქონდა ავეჯი. მოწმემ მიუთითა, რომ ლ. მოპასუხის წარმომადგენელი იყო, ასე დატოვა საზღვარგარეთ წასვლამდე. ქირავნობის ხელშეკრულება მაშინ ნახა, როდესაც მემკვიდრეობა მიიღო, წლები ზუსტად არ ახსოვს. ლ–ია 1 წლით ადრე წავიდა მ–ბის წასვლამდე. დაახლოებით 1987-1988წწ.ში წავიდა საზღვარგარეთ. გ–ებსაც ჰქონდათ ქირავნობის ხელშეკრულება, თუმცა არ უნახავს“;
2.11. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 25.12.2018წ. დასკვნის თანახმად, ქ.თბილისში, ........ მდებარე უძრავი ქონების 1კვ.მ.-ის საბაზრო ღირებულება 19.12.2018წ. მდგომარეობით საორიენტაციოდ შეადგენს 425 აშშ დოლარს. შესაბამისად, მთლიანი 33.18 კვ.მ. ფართის საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ 14100.00 აშშ დოლარს შეადგენს, რაც გაცვლითი კურსით ეროვნულ ვალუტაში 37 584.00 ლარს (www.nbg.gov.ge 1 $=2,6655 ლარი) შეადგენს, ხოლო ეზოში ცალკე მდგომ ნაგებობაში განთავსებული 2,95კვ.მ. დამხმარე ფართის მთლიანი საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ 200,00 აშშ დოლარს შეადგენს, რაც გაცვლითი კურსით ეროვნულ ვალუტაში შეადგენს 535,00 ლარს.
3. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები სააპელაციო სასამართლომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდეგში - სპეციალური კანონი) საფუძველზე შეაფასა და არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიები, რომელსაც მოპასუხე შესაგებელშიც უთითებდა, კერძოდ, რომ მხარეთა შორის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობდა, რაც სპეციალური კანონით გათვალისწინებულ მოწესრიგებას გამორიცხავდა. აპელანტი (მოპასუხე) უთითებდა, რომ მოსარჩელის მიერ სადავო უძრავი ქონების უწყვეტად ფლობისა და კომუნალური გადასახადების გადახდის ფაქტი, არ დასტურდებოდა.
4. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზიები და საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით მიიჩნია, რომ სახეზეა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება. ის გარემოება, რომ მოსარგებლეს მესაკუთრისათვის ქირა უნდა ეხადა, სწორედ ამ ურთიერთობაზე მიუთითებს.
5. რაკი, მოცემულ საქმეზე მხარეთა შორის სპეციალური კანონით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების არსებობა გამოიკვეთა, მხარეთა შორის ქირავნობის სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობაზე მოპასუხის შედავება უარყოფილი იქნა.
6. ზემომითითებულიან გამომდინარე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, ........ (ს.კ:N.......) უძრავი ქონებიდან მოსარჩელე წარმოადგენს მოპასუხის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული 3/5 ნაწილიდან 33.18 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართისა და 2.95 კვ.მ. დამხმარე ფართის სპეციალური კანონით განსაზღვრულ მოსარგებლეს და ამავდროულად, მართლზომიერ მფლობელს, რაც თავის მხრივ, გამორიცხავს უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის თაობაზე შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებას (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172.1 მუხ.).
7. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე აპელანტმა/მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა სარჩელის უარყოფა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.
8. კასატორი, მხარეთა შორის ქირავნობის სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობაზე უთითებს, რაც მისი მოსაზრებით, არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის სპეციალური კანონით მოწესრიგებას გამორიცხავს. ამ მოსაზრების დასასაბუთებლად კი, კასატორი რ. მ–ვსა და ნ.ს-ლ–ას შორის წერილობითი ფორმით დადებულ ქირავნობის ხელშეკრულებაზე მიუთითებს.
9. კასატორის მოსაზრებით, მოსარჩელე, სპეციალური კანონის ამოქმედებისათვის არ ფლობდა სადავო ფართს. იგი 1884 წლიდან 1992 წლამდე ცხოვროდა სადავო ფართში. 1992წ. ქვეყანა დატოვა, არც თვითონ და არც მისი შვილები საქართველოში არ დაბრუნებულან. არ დასტურდება მოსარჩელსა და სადავო ფართის მესაკუთრეს შორის საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის დათმობის გარიგების არსებობისთვის საჭირო ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, მესაკუთრისათვის გარკვეული საფასურის გადახდა და კომუნალური გადასახადების გადახდა (დეტალურდ იხ., საკასაციო საჩივარი).
10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
11. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.
12. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].
13. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.
14. ის სამართლებრივი შედეგი, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს - საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ, მისი საკუთრებაში გადაცემა - გამომდინარეობს სპეციალური კანონის 1.1 (ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1997 წლის 25 ნოემბრამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს), 2.1„ა“ (მოსარგებლე – პირი, რომელიც ამ კანონის ამოქმედების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან პირი, რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით), 5.1 (მოსარგებლე, რომელიც არანაკლებ 30 წლის განმავლობაში უწყვეტად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს და რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, უფლებამოსილია მოითხოვოს საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25 პროცენტის ოდენობის კომპენსაციის გადახდის პირობით (საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის შესახებ სარჩელი), 5.2 (საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებით/გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია, კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისათვის გარკვეული საფასურის გადახდა) მუხლებიდან; ხოლო შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის მოთხოვნის - უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა - სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 172.1 (მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება) მუხლი.
15. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სპეციალური კანონიდან გამომდინარე, პირისათვის საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლის სტატუსის მინიჭების ცნობის თაობაზე არსებობს მყარი სასამართლო პრაქტიკა, კერძოდ, სპეციალური კანონის პირველი მუხლის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1997 წლის 25 ნოემბრამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს (სპეციალური კანონით 5601-IIს (მიღებულია 24/06/2016, ვებ გვერდზე გამოქვეყნდა 18/07/2016) ძალადაკარგულად გამოცხადდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს 1998 წლის 25 ივნისის კანონი (პარლამენტის უწყებანი, №25-26, 15.07.1998).
16. სპეციალური კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კანონის მიზნებისთვის მასში გამოყენებულ ტერმინში ,,მოსარგებლედ“ მოიაზრება პირი, რომელიც ამ კანონის ამოქმედების მომენტისთვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობდა საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან პირი, რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, ხოლო განსახილველი ნორმის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, ტერმინი „რეგისტრაცია“ განიმარტება, როგორც „საქართველოს მოქალაქეთა და საქართველოში მცხოვრებ უცხოელთა რეგისტრაციის, პირადობის (ბინადრობის) მოწმობისა და საქართველოს მოქალაქის პასპორტის გაცემის წესის შესახებ“ საქართველოს 1996 წლის 27 ივნისის კანონის ამოქმედებამდე არსებული წესით რეგისტრაცია (ჩაწერა) საცხოვრებელ ფართობში. დასახელებული მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ამ კანონით გათვალისწინებული უფლებები და მოვალეობები თანაბრად ვრცელდება მესაკუთრესა და მოსარგებლეზე, აგრეთვე, მათ უფლებამონაცვლეებზე.
17. მოცემული კანონის მიზანია ისეთი ფაქტობრივი ურთიერთობების მოწესრიგება, რომელთაც არ ითვალისწინებს არც საქართველოს მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი და ისინი არც საბჭოთა სამოქალაქო კანონმდებლობით იყო სათანადოდ მოწესრიგებული. ეს ურთიერთობები ათეულობით წლების განმავლობაში ყალიბდებოდა მოქალაქეთა შორის მოწესრიგებული სამოქალაქო ურთიერთობების გვერდით. მათ ფართოდ დამკვიდრებას ხელს უწყობდა არა მარტო საბჭოთა სამართლებრივი სისტემის ნაკლოვანებანი, არამედ - სხვა სუბიექტური თუ ობიექტური გარემოებანი. სამოქალაქო უფლებათა განხორციელება კანონში მითითებულ პერიოდში ბევრად იყო დამოკიდებული ადმინისტრაციულ- სამართლებრივ დანაწესებზე, რაც ხელს უშლიდა თავისუფალი სამოქალაქო ბრუნვის დამკვიდრებას. ასეთ ვითარებაში მხარეები ფაქტობრივად იძულებული იყვნენ, ურთიერთობები დაემყარებინათ კანონის მიღმა. მითითებულიდან გამომდინარე, სპეციალურმა კანონმა მათ იურიდიული მნიშვნელობა მიანიჭა და მას კონკრეტული სამართლებრივი შედეგი დაუკავშირა. ე.ი. აღნიშნული გარიგებების საგანი აღიარებულ იქნა სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტად. თავის მხრივ, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტად მიიჩნევა არა მხოლოდ ნივთები, არამედ არამატერიალური ობიექტები - უფლებები და მოთხოვნები, შესაბამისად, ამ კანონით მოსარგებლის სტატუსიდან გამომდინარე უფლება შესაძლოა განკარგული იქნეს ან/და გადავიდეს მემკვიდრეზე (შდრ: სუსგ №ას-340-2024, 16.05.2024წ.).
18. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა ფაქტობრივი წანამძღვარი და მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა.
19. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მესამე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს; საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.
20. განსახილველ საქმეზე დადგენილია, რომ:
20.1. მოსარჩელე სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრირებულია 1984წ.-დან, კერძოდ,. საბინაო წიგნის ჩანაწერის მიხედვით ამავე თარიღიდან „მუდმივი“ სტატუსით მოსარჩელე ოჯახთან ერთად ჩაწერილია სადავო მისამართზე (შდრ: სუსგ-ები №ას-1017-2023, 13.10.2023წ.; №ას-653-619-2015, 21.07.2015წ.);
2.12. მოსარჩელე კომუნალურ გადასახადებს იხდიდა და მესაკუთრეს გარკვეული საფასური გადაუხადა, კერძოდ, მოსარჩელე ცალკე აბონენტად არ იყო რეგისტრირებული, არამედ, კომუნალური გადასახადის თანხას უძრავი ქონების იმჟამინდელ მესაკუთრეს აძლევდა. აღნიშნული გარემოება დადასტურებულია მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი საბუთით - „ხელშეკრულებით“, რომლის თანახმად, „ყოველთვიური ბინის ქირა განისაზღვრა 7 რუბლით, სადაც შედის ნაგვის საფასური, ორი წლის მანძილზე მ–ვ რ. გ. ძის მხრიდან დაკავებული ფართის განთავისუფლების შემთხვევაში - ლ–ია ნ. გ. ასულისათვის პროცენტები არ იქნება გადასახდელი. ორი წლის გასვლის შემდგომ ლ–ია ნ. გ. ასული აიღებს ვალდებულებას 10%-დან 15%-მდე პროცენტების გადახდის თაობაზე.“ (იხ. ტომი II, ს.ფ. 94-96).
2.13. სსიპ გრიგოლ კობახიძის სახელობის ქალაქ თბილისის N77 საჯარო სკოლიდან გამოთხოვილი ინფორმაციის მიხედვით მოსარჩელის შვილი - დ.მ–ვი (დაბადებული 1985წ.) ჩაირიცხა გრიგოლ კობახიძის სახელობის მე-5 გიმნაზიის პირველ კლასში, ხოლო ნ.მ–ვი (დაბადებული 1984წ.) ჩაირიცხა გრიგოლ კობახიძის სახელობის მე-5 გიმნაზიის პირველ კლასში. სკოლის არქივში მოძიებულია საკლასო ჟურნალი, სადაც მოსწავლეების სახელი და გვარი ფიგურირებს. არქივში მოიძებნა დ.მ–ვის ამორიცხვის ბრძანება N322.02.12.1992, რომლის მიხედვით 1992 წლის 18 ოქტომბრიდან დ.მ–ვი ამოირიცხა მოსწავლეთა საერთო სიიდან ისრაელში საცხოვრებლად გადასვლის გამო. აღნიშნულ მოსწავლეებზე საცხოვრებელი ადგილის შესახებ ინფორმაცია მითითებულია შემდეგ მისამართზე: ....... (იხ. ტომი II, ს.ფ. 119-132);
2.14. 1990წ. მოსარჩელემ საქართველო დატოვა და ოჯახთან ერთად ისრაელში გადავიდა. თუმცა, მის მფლობელობაში არსებული სადავო ქონება არ მიუტოვებია. მოსარჩელემ გამგზავრებამდე სახლში ავეჯი დატოვა, მოძრავი ნივთები და გასაღები კი, მისი მეუღლის დას - ლ.მ–ვს ჩააბარა (იხ., წინამდებარე განჩინების პპ: 2.6-2.10).
21. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს საკასაციო საჩივრის პრეტენზიას, რომ მოსარჩელეს სადავო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლება ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოეშვა (იხ., ამ განჩინების პ.8).
22. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ თავისი შინაარსით არატიპიურ სახელშეკრულებო ურთიერთობას წარმოადგენდა და იგი საბჭოთა სინამდვილეში ფაქტობრივი ქონებრივი ურთიერთობის სახით არსებობდა. ეს სახელშეკრულებო ურთიერთობა სხვადასხვა გარიგების ნიშნებს (ქირავნობა, სესხი, გირავნობა) შეიცავდა, თუმცა სავსებით განსხვავდებოდა მათგან თავისი შინაარსით და თავისებური პირობებით, კერძოდ, მისი არსებობისას: მოსარგებლე მესაკუთრეს ერთჯერადად უხდიდა გარკვეული ოდენობის თანხას ფართის სარგებლობაში მიღების სანაცვლოდ; ამასთან, მესაკუთრეს ყოველთვიურად უხდიდა ბინის ქირასაც; მოსარგებლე რეგისტრირდებოდა საცხოვრებელ ფართში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს; მესაკუთრის მიერ თანხის დაბრუნების შემთხვევაში, მოსარგებლე ვალდებული იყო, გამოეთავისუფლებინა დაკავებული ფართი, თუმცა, ხშირ შემთხვევებში, მესაკუთრე თანხას ვერ აბრუნებდა, ურთიერთობა ხანგრძლივ ხასიათს იღებდა და უფლება მემკვიდრეებზე გადადიოდა; მესაკუთრის მიერ საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის უფლების გადაცემა მოსარგებლეზე ფაქტობრივად ხდებოდა „სამუდამოდ“, ანუ ეს ურთიერთობა არ ატარებდა დროებით (ხანმოკლე) ხასიათს; ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოსარგებლე იძენდა დათმობილი სარგებლობის უფლების გასხვისების შესაძლებლობასაც, რაც მოსარგებლეთა შეცვლას იწვევდა. ამ თავისებური ნიშნებიდან გამომდინარე, ხელშეკრულების სუბიექტთა სამართლებრივი მდგომარეობის მოწესრიგება მსგავსი ხელშეკრულებების (ქირავნობა, სესხი, გირავნობა) ნორმებით შეუძლებელი იყო და კანონმდებელმაც სპეციალური კანონით მოწესრიგებას დაუქვემდებარა. ამასთან, სპეციალური კანონით რეგულირდება მხოლოდ ის ურთიერთობები, რომლებიც ზემოთ დასახელებულ ნიშნებს უტყუარად შეიცავენ; შესაძლებელია ეს ნიშნები არსებობდეს კუმულატიურადაც ან მხოლოდ ზოგიერთი მათგანის სახითაც (სუსგ №ას-1115-1072-2016, 17.02.2017წ.).
23. ქირავნობის ხელშეკრულებისა და საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების გამიჯვნისათვის მნიშვნელოვანია იმ დროს არსებული სამართლებრივი აქტებისა და მათ საფუძველზე წარმოშობილი ქირავნობითი ურთიერთობის კვალიფიკაცია, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 1964წ. რედაქციის 290-ე მუხლი არეგულირებდა საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებას. ამავე მუხლის მე-3 აბზაცის თანახმად, საცხოვრებელი სახლის ქირავნობის ხელშეკრულება დაიდება, შეიცვლება და მოიშლება სსრ კავშირისა და საქართველოს სსრ-ის კანონმდებლობით განსაზღვრული პირობებითა და წესით. იმ დროს მოქმედი საქართველოს სსრ-ის საბინაო კოდექსის 136-ე მუხლის პირველი აბზაცის თანახმად, მოქალაქეებს, რომელთაც პირად საკუთრებაში ჰქონდათ საცხოვრებელი სახლი, უფლება გააჩნდათ, შეესახლებინათ სახლში სხვა მოქალაქენი, აგრეთვე, გაექირავებინათ იგი კანონით დადგენილი პირობებითა და წესით. აღნიშნული ქირავნობის ვადა და სხვა პირობები წესრიგდებოდა მხარეთა მიერ დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, რა დროსაც, უნდა დაცულიყო წერილობითი ფორმა. საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის უფლება მოსარგებლეს ფაქტობრივად „სამუდამოდ“ გადაეცემოდა, რაც მას ქირავნობის ინტიტუტისაგან განასხვავებდა.
24. მაშასადამე, გარკვეული ქირის გადახდა თავისთავად არ შეიძლება მიუთითებდეს ქირავნობის ურთიერთობებზე. ქირავნობის ურთიერთობის განსაზღვრისათვის აუცილებელია, ამ ინსტიტუტისათვის დამახასიათებელი ნიშნები არსებობდეს, როგორიცაა: საცხოვრებელი სადგომის გარკვეული დროით გადაცემა და ამისათვის ქირის გადახდა (რომელშიც იგულისხმება ვადიანი და უვადო ხელშეკრულებები, ამ უკანასკნელ შემთხვევაში გამოიყენებოდა სსრ-ის საბინაო კოდექსის 154-ე მუხლი). სსრ-ის საბინაო კოდექსის 142-ე მუხლის მე-2 აბზაცის პირველი წინადადების თანახმად, საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებას დამქირავებელი უდებს სახლის მესაკუთრეს წერილობით. შესაბამისად, სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ქირავნობის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტი შეიძლება დადასტურებულიყო მხოლოდ წერილობით დადებული ხელშეკრულებით (იხ., სუსგ-ები №ას-1033-1226-08, 28.05.2009წ; №ას-622-581-2017, 08.09.2017წ; №ას-150-140-2015, 14.05.2015წ.).
25. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ქირავნობის ურთიერთობის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის; ტომი II, ს.ფ. 94-96-ზე წარმოდგენილი „ხელშეკრულების“ იურიდიულ ძალასა და მის სამართლებრივ შეფასებასთან მიმართებით, გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ ამ ხელშეკრულებით ქირავნობის ვადა არ დგინდება; მისი შინაარსის მიხედვით ირკვევა, რომ თუ ორ წელიწადში ბინა გამონთავისუფლდებოდა დამქირავებლის მხრიდან პროცენტები არ იქნებოდა გადასახდელი, ორი წლის გასვლის შემდეგ კი გამქირავებელი იღებდა პროცენტების გადახდის ვალდებულებას. ხელშეკრულების აღნიშნული ჩანაწერი ბუნდოვანია, ვინაიდან დაუდგენელია რა პროცენტზეა საუბარი და რატომ იღებდა გამქირავებელი ფართის გამოთავისუფლების შემთხვევაში, ორი წლის გასვლის შემდგომ, პროცენტების გადახდის ვალდებულებას, მით უმეტეს, განუსაზღვრელი ვადით დადებული ქირავნობის ხელშეკრულების შემთხვევაში. ასეთი ჩანაწერი, არ არის დამახასიათებელი ქირავნობის სამართლებრივი ურთიერთობისთვის და ამ წერილობითი საბუთის საფუძველზე მოსარჩელე ვერ იქნება მიჩნეული სადავო საცხოვრებელი სადგომის დამქირავებლად (შდრ: სუსგ Nას-957-2020, 17.05.2022წ., პპ:23, 24).
26. კასატორის მითითებასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელემ 1992წ. ქვეყანა დატოვა, არც თვითონ და არც მისი შვილები საქართველოში არ დაბრუნებულან, საკასაციო პალატა მოიხმობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებას: სპეციალური კანონის მიზნებისათვის მფლობელობად მიიჩნევა საცხოვრებელი ფართის ფლობა, რაც შეიძლება გამოიხატოს, როგორც მოსარგებლის მიერ ნივთით უშუალოდ სარგებლობითა და ფლობით, ასევე მოსარგებლის საკუთრებაში არსებული მოძრავი ნივთების საცხოვრებელ ფართში განთავსებით. საცხოვრებელი სადგომის ფაქტობრივი ფლობისათვის, როგორც ზოგადად მფლობელობისათვის, განმსაზღვრელია მფლობელის ნებითი მომენტი, სურვილი, იყოს ნივთის მფლობელი და პირდაპირ ან არაპირდაპირ ფლობდეს მას. მფლობელობის იურიდიული ბუნება არ გულისხმობს ნივთთან მხოლოდ ფიზიკურ შემხებლობას. კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, მოსარგებლე, როგორც კეთილსინდისიერი მფლობელი, თავის უფლებასთან მიმართებით თავისუფალია და ნივთის აუცილებლად პირადად სარგებლობით შეზღუდული არ არის. მოსარგებლე შესაძლებელია, არ ცხოვრობდეს სადავო საცხოვრებელ სადგომში გარკვეული პერიოდი და, აქედან გამომდინარე, ამ პერიოდის განმავლობაში არ იხდიდეს კომუნალურ გადასახადებს, მაგრამ ეს როდი ნიშნავს, რომ მან სადავო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლება მიატოვა (იხ., სუსგ-ები №ას-1665-1653-2011, 28.02.2012წ., Nას-532-508-2016, 16.09.2016წ.; Nას-1000-957-2013, 11.06.2015წ.).
27. მოცემულ შემთხვევაში, ახსნა-განმარტებით და მოწმეთა ჩვენებებით დადასტურებულია მოსარჩელის მიერ სადავო სადგომის არაპირდაპირი მფლობელობა, რომლის გაქარწყლებაც მოპასუხემ ვერ შეძლო, ხოლო საკასაციო სასამართლოში დასაბუთებული შედავება, რაც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი გარემოებების უსწორობას დაადგენდა არ არის წარმოდგენილი.
28. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის პრეტენზია სარჩელის უსაფუძვლობისა, ხოლო შეგებებული სარჩელის საფუძვლიანობაზე (სსკ-ის 172.1 მუხ.) დაუსაბუთებელია. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად. ამდენად საკასაციო პალატა კასატორთა არაძირითად არგუმენტებზე აღარ იმსჯელებს (იხ., „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“ N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
29. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
30. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი (სსსკ-ის 401.4 მუხლი).
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა
1. ს.ლ–იას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;
2. ს.ლ–იას (პ.ნ:......) დაუბრუნდეს ქ. მ–ძის მიერ 05.03.2025წ. №4760 საგადასახადო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 2167.23 ლარიდან 1,517.06 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე გოჩა ჯეირანაშვილი
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი
ამირან ძაბუნიძე
