საქმე№ას-797-2024 04 მარტი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - რ.ა–ვი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ჯ.კ. ოღლი ა–ვი (მოპასუხე)

დავის საგანი - სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მინდობილობის ბათილად ცნობა, სამკვიდრო ქონების მესაკუთრედ ცნობა, უღირს მემკვიდრედ ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სარჩელის მოთხოვნა

1.1. ჯ.კ. ოღლი ა–ვმა სარჩელით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს, მოითხოვა:

1.1.1. ბათილად იქნეს ცნობილი და გაუქმდეს, ნოტარიუს დ.ბ–ის მიერ 29.03.2013წ, სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერი N130299755, 1990 წლის 17 ნოემბერს გარდაცვლილი კ.ა–ვის სამკვიდრო ქონებაზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა;

1.1.2. ბათილად იქნეს ცნობილი გ.ა. კიზისა და მოპასუხეს შორის გაფორმებული 2013 წლის 2 აპრილს უძრავი ქონების, ს/კ: ........ ნასყიდობის ხელშეკრულება;

1.1.3. ბათილად იქნეს ცნობილი გ.ა. კიზის მიერ მოპასუხის სახელზე, 2013 წლის 28 მარტს გაცემული №130295402 მინდობილობა;

1.1.4. დადგინდეს სასამართლოს მიერ მოსარჩელის მამის, კ.ა–ვის დანაშთი უძრავი ქონების, რომელიც ამჟამად რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში მოპასუხის სახელზე, საკ. კოდით: ......., მის: გარდაბანი, .........., მოსარჩელის მიერ ფაქტობრივი ფლობით დაუფლების ფაქტი და დაევალოს ნოტარიუსს დ.ბ–ს გამოსცეს ახალი სამკვიდრო მოწმობა კ.ა–ვის დანაშთ ზემოაღნიშნულ სამკვიდრო ქონებაზე.

1.1.5. მოპასუხე დადგინდეს კ.ა–ვის უღირს მემკვიდრედ და ჩამოერთვას მემკვიდრეობის უფლება მამკვიდრებლის, კ.ა–ვის სამკვიდრო ქონებაზე;

2. მოპასუხის შესაგებელი

2.1. მოპასუხემ წერილობითი შესაგებლით არ ცნო სარჩელი და მიუთითა, რომ სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის გამო. მოპასუხის წარმომადგენელმა სასამართლო სხდომაზე მხარი დაუჭირა შესაგებელს.

3. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

3.1. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

3.2. გაუქმდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც მოპასუხეს აეკრძალა მის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების, მდებარე: გარდაბანი, ........., ს/კ N ...... გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა.

4. მოსარჩელის სააპელაციო მოთხოვნა

4.1. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და

5.1.1. მოსარჩელე ცნობილი იქნა მამის კ.ა–ვის დანაშთი უძრავი ქონების ½ წილზე მდებარე გარდაბანი,........ ს/კ ......... მემკვიდრედ და მესაკუთრედ;

5.1.2. გაუქმდა 2013 წლის 29 მარტს გაცემული სამკვიდრო მოწმობა კ.ა–ვის სამკვიდრო ქონების ½ წილზე;

5.1.3. გაუქმდა 2013 წლის 2 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულება გ.ა. კიზის ქონების ½ წილის გასხვისების თაობაზე;

5.1.4. მოსარჩელე ცნობილ იქნა სართიჭალაში სოფელი ........ მდებარე ქონების ½ მესაკუთრედ;

5.2. მამკვიდრებელი, მოსარჩელის მამა - კ.ა–ვი გარდაიცვალა - 1990 წლის 17 ნოემბერს, რომელის სამკვიდრო ქონებას წარმოადგენს სადავო საცხოვრებელი სახლი და 2500 კვ.მ. მიწა, მდებარე - გარდაბნის რაიონის სოფელი .........

5.3. კ.ა–ვის მეუღლე, მოსარჩელის დედა - გ.ა. კიზი გარდაიცვალა 2018 წლის 25 ნოემბერს.

5.4. სარჩელის განხილვის დროისათვის მამკვიდრებელის კ.ა–ვის პირველი რიგის მემკვიდრეები, გარდა მოსარჩელისა ცოცხლები აღარ არიან (მეუღლე გ.ა. კიზი, შვილები: მ.კ. ოღლი ა–ვი, ქ.კ ოღლი ა–ვი და მ.კ. ოღლი ა–ვი).

5.5. მოპასუხე არის მოსარჩელის ძმის ქ.კ ოღლი ა–ვის შვილი.

5.6. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია და სააპელაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი განხილვისას მოსარჩელე მხარემაც მიუთითა, რომ ის, როგორც უმცროსი ვაჟი, ტრადიციისამებრ ითვლებოდა მამის მემკვიდრედ და ამაზე კ.ა–ვის ყველა პირველი რიგის მემკვიდრე შეთანხმებულნი იყვნენ. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება მოპასუხის მხრიდან შედავებული არ ყოფილა.

5.7. 2013 წლის 28 მარტს გაცემული მინდობილობით, გ.ა. კიზიმ (მოსარჩელის დედა/მოპასუხის ბებია) რ.ა–ვს (მოპასუხე) მიანიჭა უფლებამოსილება თავისი შეხედულებისამებრ განეკარგა გარდაბნის რაიონის სოფელ ....... მდებარე გ.ა. კიზის კუთვნილი ქონება, მათ შორის დაედო გარიგება საკუთარ თავთან.

5.8. ზემოაღნიშნული მინდობილობის საფუძველზე, მოპასუხემ 2013 წლის 29 მარტს მიმართა ნოტარიუსს და მოითხოვა კ.ა–ვის სამკვიდრო ქონებაზე გ.ა. კიზის სასარგებლოდ სამკვიდრო მოწმობის გაცემა. ამავე დღეს გაიცა სამკვიდრო მოწმობა, რომლის თანახმადაც, გ.ა. კიზიმ როგორც პირველი რიგის მემკვიდრემ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესით სრულად მიიღო 1990 წლის 17 ნოემბერს გარდაცვლილი კ.ა–ვის სამკვიდრო ქონება და 2013 წლის 01 აპრილს სადავო ქონება საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა (ს/კ .......) გ.ა. კიზის სახელზე.

5.9. 2013 წლის 02 აპრილის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებით, გ.ა. კიზიმ, მოპასუხის წარმომადგენლობით, სადავო უძრავი ქონება 90 000 ლარად მიჰყიდა რ.ა–ვს. მითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ქონება 2013 წლის 03 აპრილს დარეგისტრირდა მოპასუხე - რ.ა–ვის სახელზე.

5.10. საქმეზე დადგენილ გარემოებებს წარმოადგენს, რომ მოსარჩელე დაიბადა და ცხოვრობდა სოფელ ......., მშობლების საცხოვრებელ სახლში, სკოლის დამთავრების შემდეგ სასწავლებლად წავიდა რუსეთში, ხოლო მოგვიანებით ცხოვრება განაგრძო აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. მოსარჩელე ხშირად ჩადიოდა სოფელში, ეხმარებოდა მშობლებს, ასევე, მან გაიღო მათი დაკრძალვის ხარჯები. დადგენილ გარემოებას წარმოადგენს, რომ მოპასუხე, კ.ა–ვის (მამკვიდრებელი) გარდაცვალების შემდეგ, მალევე, მოსარჩელესთან შეთანხმებით, დროებით გადავიდა საცხოვრებლად ბებიასთან, სადავო საცხოვრებელ სახლში, სოფელ ........ აღსანიშნავია, რომ ამ პერიოდისათვის მოპასუხე იყო არასრულწლოვანი (მე-9 კლასში, იხ. 27.02.2024წ. სხდომის ოქმი). მოპასუხის განმარტებით, ის ეხმარებოდა და ყურადღებას აქცევდა მოხუც ბებიას. დაახლოებით 2008 წელს, დაანგრია ძველი სახლი და დაიწყო ახალი სახლის მშენებლობა, რომლის თაობაზეც ცნობილი იყო მოსარჩელისთვისაც, თუმცა მას ამის შესახებ პრეტენზია არ განუცხადებია. მეტიც მზად იყო დაეთმო მისთვის მიწის ის კონკრეტული ფართი სადაც აშენებდა სახლს, თუმცა, დედის გარდაცვალების შემდეგ, მოპასუხემ მოსარჩელე საერთოდ აღარ შეუშვა საცხოვრებელ სახლში და განუცხადა, რომ ეს ქონება სრულად უკვე მის საკუთრებას წარმოადგენდა (იხ. საქმის მასალები, მხარეთა-ახსნა-განმარტებები, ასევე 19.12.2023წ. 30.01.2024წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმები).

5.11. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ არ არსებობდა გ.ა. კიზის მიერ რამის ა–ვის სახელზე, 2013 წლის 28 მარტს გაცემული მინდობილობის ბათილად ცნობის საფუძველი.

5.12. მინდობილობის ბათილად ცნობის თაობაზე, მოსარჩელის არგუმენტები ძირითადად ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ გ.ა. კიზიმ არ იცოდა წერა-კითხვა, ასევე, ის არ ფლობდა ქართულ ენას, ხოლო მინდობილობა არ არის შედგენილი აზერბაიჯანულ ენაზე, ამასთან არ დგინდება თარჯიმნის მონაწილეობა. შესაბამისად, აპელანტის მოსაზრებით, გ.ა. კიზისთვის ცნობილი არ იყო მინდობილობის შინაარსი.

5.13. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის არგუმენტები და განმარტა, რომ ნოტარიუსმა დაადგინა მინდობილობის გამცემის უფლებამოსილება, ქმედუნარიანობა და ნების გამოვლენის ნამდვილობა. გარიგების ტექსტი წაუკითხა და განუმარტა „საკუთრების მიმნდობს“. რომელმაც განაცხადა, რომ მინდობილობა ზუსტად გამოხატავს მის ნებას, რომელზეც მისი თანდასწრებით მოაწერა ხელი. მინდობილობაზე განთავსებულია გ.ა. კიზის ხელმოწერა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 33-34). პალატა მოსარჩელის არგუმენტზე მიუთითებს, რომ აღნიშნული მინდობილობის სიყალბე საქმის განხილვის დროისათვის დადგენილი არ არის, შესაბამისად, მითითება რომ სადავო მინდობილობა მოპასუხემ დანაშაულებრივი გზით მოიპოვა სათანადო მტკიცებულებებით დადასტურებული არ არის. რაც შეეხება, წერა-კითხვას და ქართული ენის ცოდნას, პალატა ვერ გაიზიარებს, ვინაიდან არც აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები ყოფილა წარმოდგენილი საქმეში. რაც შეეხება, მოწმეთა ჩვენებებს, ქართული ენის ცოდნასთან დაკავშირებით ურთიერთგამომრიცხავია, კერძოდ, მოსარჩელის მხარეს დაკითხულმა მოწმეებმა მიუთითეს, რომ გ.ა. კიზიმ ქართული არ იცოდა, ხოლო მოპასუხის მოწმეებმა აღნიშნეს, რომ ამ უკანასკნელმა კარგად იცოდა ქართული და საუბრობდა ქართულ ენაზე, ხშირად დადიოდა თბილისის ბაზარში და კომუნიკაციის პრობლემა ენის კუთხით არ გააჩნდა (იხ. მოწმეთა ჩვენებები 05.05.2023წ. 05.06.2023წ. 26.06.2023წ. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის სხდომის ოქმები). შესაბამისად, ცალსახა დასკვნა იმის შესახებ, რომ გ.ა. კიზიმ არ იცოდა ქართული ენა, საქმის მასალებით არ დასტურდება. აღნიშნული გარემოება პალატის შეფასებით, ვერც თბილისის სააპელაციო სასამართლოში გამოკითხული მოწმის ემზარ ა–ვის ჩვენებით დადასტურდება, ვინაიდან დადგენილია, რომ სადავო საკითხებთან დაკავშირებით, მითითებულმა მოწმემ საპირისპირო ჩვენება მისცა პირველი ინსტანციის სასამართლოში, რაც მის ახალ ჩვენებას არასარწმუნოს ხდის (იხ. 19.12.2023წ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი). პალატის შეფასებით, იმ პირობებში, როდესაც წარმოდგენილია გ.ა. კიზის მიერ ხელმოწერილი სანოტარო აქტი, რომლის თანახმადაც ნოტარიუსმა წაუკითხა და განუმარტა მინდობილობის ტექსტი „საკუთრების მიმნდობს“, ამასთან სასამართლოში მოწმის სახით დაკითხულმა ნოტარიუსმაც დაადასტურა, რომ გ.ა. კიზიმ იცოდა ქართული ენა, აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, მოწმეთა ურთიერთსაპირისპირო ჩვენებები, ვერ გახდება ქართული ენის არ ცოდნის შესახებ სადავო გარემოების, დადასტურებულად მიჩნევის საფუძველი და ამ ნაწილში აპელანტის არგუმენტები პალატის მიერ გაზიარებული ვერ იქნება დაუსაბუთებლობის გამო.

5.14. შესაბამისად, ვინაიდან, არ არსებობს 2013 წლის 28 მარტს გაცემული მინდობილობის ბათილად ცნობის საფუძველი, ასევე, სახეზე არ არის ამ საფუძვლით კ.ა–ვის სამკვიდრო ქონებაზე, 2013 წლის 29 მარტს, გ.ა. კიზის სასარგებლოდ გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის წინაპირობა. რაც შეეხება, 2013 წლის 2 აპრილის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებას, პალატა საქმის შესწავლის შედეგად მიიჩნევს, რომ ის დადებულია გამყიდველის მიერ ნამდვილი ნების გამოვლენის შედეგად. აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს, როგორც მხარეთა ახსნა-განმარტებაზე, ასევე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებებზე და საქმეზე დადგენილი სხვა ფაქტობრივი გარემოებების ერთობლიობაში შეფასების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება ნამდვილია და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

5.15. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ სადავო გარიგება ახლო ნათესავებს - ბებიასა და შვილიშვილს შორის დაიდო, საკმარისი არ არის ამ ხელშეკრულების ბათილად ცნობისათვის, ვინაიდან, სახეზეა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, გ.ა. კიზიმ 90 000 ლარად მიჰყიდა სადავო უძრავი ქონება მოპასუხეს. რაიმე მტკიცებულება, რომ მითითებული თანხა მოპასუხეს გამყიდველისათვის არ გადაუხდია საქმის მასალებში წარმოდგენილი არ არის, არამედ საქმეზე დაკითხულმა მოწმეებმა მიუთითეს, რომ აღნიშნული თანხით ის სხვადასხვა დროს ყიდულობდა საჩუქრებს (ოქროს სამკაულებს) და ქორწილის გადახდაში ეხმარებოდა შვილთაშვილებს. ასევე, მოწმეთა განმარტებით, სახლის მშენებლობის შესახებ ცხადია იცოდა გულაფმაც, თუმცა მას პრეტენზია არ განუცხადებია, ამის მიზეზი კი ის იყო, რომ მან ნამდვილად მიჰყიდა სადავო ქონება რ.ა–ვს. პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, მართალია მოპასუხე მიუთითებდა, რომ სადავო სახლში საცხოვრებლად გადასვლის შემდეგ ის ეხმარებოდა მოხუც ბებიას, უვლიდა და ზრუნავდა მასზე და რომ მასთან საცხოვრებლად გადასვლა ემსახურებოდა იმ იდეას, რომ მოხუცი ბებია საჭიროებდა დახმარებას და მზრუნველობას მისი მხრიდან, პალატა ვერ გაიზიარებს, ვინაიდან, როგორც მოპასუხემ განმარტა სადავო სახლში საცხოვრებლად გადასვლისას ის ჯერ კიდევ არასრულწლოვანი იყო (მე-9 კლასში), შესაბამისად, სარწმუნოდ ვერ მიიჩნევა აღნიშნული ფაქტი, მითუმეტეს ფინანსური დახმარების კუთხით. მეტიც, მოსარჩელის და მის მხარეს დაკითხულ მოწმეთა განმარტებით, მოპასუხე არათუ ზრუნავდა ბებიაზე, არამედ ცუდად ექცეოდა მას. მოწმეთა განმარტებით, ის ფინანსურად არ ეხმარებოდა ბებიას და არც მისი დაკრძალვის ხარჯები გაუღია.

5.16. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოპასუხესა და გ.ა. კიზის შორის არ არსებობდა ოჯახის წევრებისათვის დამახასიათებელი ახლო ურთიერთობა (ბებიასა და შვილიშვილს შორის ემოციური კავშირი) რაც, მათ შორის ნასყიდობის, როგორც სასყიდლიანი ხელშეკრულების დადებას გამორიცხავდა. გარდა აღნიშნულისა, საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულებები, რომელიც დაადასტურებდა მოსარჩელის პოზიციას, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება მართლსაწინააღმდეგო და ამორალური გარიგებაა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს ამ საფუძვლით, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი.

5.17. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის არგუმენტები, რომ სადავო ქონება რომელსაც წლების განმავლობაში ფლობდა ფაქტობრივად, აშენებდა სახლს და რომელიც ასევე, მოიცავდა კ.ა–ვის სამკვიდროს, მას მისცა ბებიამ. თუმცა, სახეზეა გ.ა. კიზისა და რ.ა–ვს შორის რეალურად დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება.

5.18. სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებების, მოწმეთა ჩვენებებისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების გათვალისწინებით დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის ქონება.

5.19. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ სხვა პირველი რიგის მემკვიდრეებთან შეთანხმებით ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის კ.ა–ვის სამკვიდრო უძრავი ქონება. მამის გარდაცვალების შემდეგ ცხოვრობდა სადავო სახლში და ფაქტობრივი მფლობელობით დაეუფლა კ.ა–ვის დანაშთ უძრავ ქონებას. დადგენილ გარემოებას წარმოადგენს, რომ მოსარჩელე ხშირად ჩადიოდა სოფელში და ეხმარებოდა მშობლებს. ასევე, დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენს, რომ მოსარჩელე მამკვიდრებლის გარდაცვალებისას ჩავიდა მშობლების სახლში დაესწრო დაკრძალვის ცერემონიას და შესაბამისი ხარჯებიც თავად გაიღო. (თუმცა სამოტივაციო ნაწილში სასამართლო განმარტავს საწინააღმდეგოს) პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხულმა მოწმეებმა მიუთითეს, რომ მოსარჩელემ მამის გარდაცვალების შემდეგაც განაგრძო სახლის მოვლა-პატრონობა, რადგან სადავო ქონება მან მიიღო მემკვიდრეობით. იმ ფაქტს, რომ მოსარჩელე მამის გარდაცვალების შემდეგ დაეუფლა ქონებას და გამოავლინა სამკვიდროს მიღებისა და მართვის ნება, ასევე ადასტურებს, მოწმის ჩვენება, რომლის თანახმადაც, გ.ა. კიზი (მამკვიდრებლის მეუღლე) მოსარჩელის ნებართვის გარეშე არ განკარგავდა და არც ადგილს შეუცვლიდა რაიმე ნივთს სახლში (მოწმემ ასევე მიუთითა, რომ კონკრეტული ავეჯი - საძინებელი („სპალნა“) ეკუთვნოდა ბიძას - მოსარჩელე ჯ.კ. ოღლი ა–ვს. (იხ. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 05 მაისის სხდომის ოქმი 14.23.09სთ-16.06.16სთ; 15.14.54;სთ. 15.18.01სთ; 15.25.44სთ.).

5.20. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოწმეთა საწინააღმდეგო ჩვენება და განმარტა, რომ საქმის მასალებში წარდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე დგინდება, რომ მოპასუხემ ბებიისაგან საკმაოდ სოლიდურ თანხად შეიძინა საცხოვრებელი სახლი. დავიწყოთ იქიდან, რომ მოპასუხის განმარტებით, როდესაც იგი გადავიდა ბებიასთან საცხოვრებლად იყო არასრულწლოვანი. (თუმცა სასამართლო სხდომაზე მან არაერთხელ შეცვალა ჩვენება). რომც ყოფილიყო სრულწლოვანი ნაკლებად სარწმუნოა, ჰქონოდა ერთდროულად როგორც საკუთარი თავის, ასევე, ბებიის მოვლის შესაძლებლობა სრულწლოვანების მიღწევის დასაწყისში. მეტად მნიშვნელოვანია ის გარემოებაც, რომ ბებიამ შვილიშვილს არ აჩუქა, არამედ მიყიდა მისი კუთვნილი საცხოვრებელი სახლი. სამოქალაქო სამართალში ცნობილია სამიდღემშიო რჩენის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულებაც კი უმეტეს შემთხვევაში უსასყიდლოა. ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს სრულიად უცნობ პირებს შორის და ამ უკანასკნელს ეკისრება რჩენის ვალდებულება ისე, რომ შეძენილ ქონებაში საზღაურს არ იხდის. მოცემულ შემთხვევაში კი, როგორც მოპასუხე განმარტავს, ის არჩენდა, უვლიდა ბებიას და მოსარჩელე ამ პროცესში მონაწილებას არ იღებდა. ასეთ შემთხვევაში სრულიად გაუგებარია ბებიის მოქმედება, რომელიც ერთადერთ მარჩენალ შვილიშვილს საკმაოდ სოლიდურ თანხად აძლევს მის საცხოვრებელ სახლს.

5.21. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დასახელებული გარემოებები ადასტურებს მოწმეთა ჩვენებას, რომ მოსარჩელე განაგებდა გულაფის ქონებას, ის უვლიდა დედას და იღებდა საამისოდ აუცილებელ თანხებს, ჩადიოდა და რჩებოდა დედასთან. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთშეჯერების, მხარეთა ახსნა-განმარტებებისა და მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე, პალატა დადგენილად მიჩნევს, რომ მოსარჩელე ჯ.კ. ოღლი ა–ვი, მამის - კ.ა–ვის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში, ფაქტობრივად დაეუფლა მამის დანაშთ ქონებას, რაც აპელანტის (როგორც კ.ა–ვის პირველი რიგის მემკვიდრე) სამკვიდროს შესაბამისი - ½ წილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველია.

5.22. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ 2013 წლის 29 მარტს, კ.ა–ვის სამკვიდრო ქონებაზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა და სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებული 2013 წლის 2 აპრილს გ.ა. კიზისა და რ.ა–ვს შორის ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი ½ ნაწილში. ჯ.კ. ოღლი ა–ვი ცნობილ იქნეს მამის კ.ა–ვის დანაშთი უძრავი ქონების ½ წილზე, მდებარე - გარდაბანი, .......... ს/კ ......, მემკვიდრედ და მესაკუთრედ.

6. მოპასუხის საკასაციო საჩივარი

6.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

6.2. მოპასუხემ საქმეზე დადგენილ უდავო გარემოებებზე მიუთითა და დამატებით განმარტა, რომ რუსთავის საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებები და მის მიერ წარდგენილი მოწმეების ჩვენებები.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

7.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 31 ივლისის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებული საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

10. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადი.

11. სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (იხ. სუსგ. Nას-1529-1443-2012, Nას-973-1208-04; Nას-664-635-2016).

12. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერება მოსარჩელის მიერ, მამის კ.ა–ვის სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღებისა და ½ ნაწილში, 2013 წლის 29 მარტს, კ.ა–ვის სამკვიდრო ქონებაზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის, ასევე 2013 წლის 2 აპრილს გ.ა. კიზისა და რ.ა–ვს შორის დადებული სადავო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის ნაწილში.

13. სსკ-ის 1319-ე „სამკვიდრო იხსნება პირის გარდაცვალების ან სასამართლოს მიერ მისი გარდაცვლილად გამოცხადების შედეგად“, 1320-ე „სამკვიდროს გახსნის დროდ ითვლება მამკვიდრებლის გარდაცვალების დღე ან პირის გარდაცვლილად გამოცხადების შესახებ სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის დღე“, 1306-ე „გარდაცვლილი პირის (მამკვიდრებლის) ქონების გადასვლა სხვა პირებზე (მემკვიდრეებზე) ხორციელდება კანონით ან ანდერძით, ანდა ორივე საფუძვლით. კანონით მემკვიდრეობა - გარდაცვლილის ქონების გადასვლა კანონში მითითებულ პირებზე - მოქმედებს, თუ მამკვიდრებელს არ დაუტოვებია ანდერძი, ან თუ ანდერძი მოიცავს სამკვიდროს ნაწილს, ან თუ ანდერძი მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად იქნება ცნობილი“. 1344-ე „ფიზიკურ პირს შეუძლია სიკვდილის შემთხვევისათვის თავისი ქონება ან მისი ნაწილი ანდერძით დაუტოვოს ერთ ან რამდენიმე პირს,როგორც მემკვიდრეთა წრიდან, ისე გარეშე პირებსაც“, 1344-ე „მოანდერძეს შეუძლია ანდერძითგანსაზღვროს ანდერძით დანიშნულ მემკვიდრეთა წილი სამკვიდროდან“. 1421-ე და 1424-ე მუხლების თანახმად კი, გარდაცვლილი პირის დანაშთ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობისათვის სავალდებულოა, მემკვიდრემ სამკვიდროს გახსნიდან (სსკ-ის 1319-ე მუხლი) 6-თვიან ვადაში განახორციელოს ერთ-ერთი იურიდიული მნიშვნელობის მქონე მოქმედება: დაეუფლოს სამკვიდროს ან მიმართოს ნოტარიუსს სამკვიდრო მოწმობის გაცემის თხოვნით. სამკვიდროს მიღება მემკვიდრის ცალმხრივი ნების გამოვლენის საფუძველზე ხდება. იგი მიმართულია მემკვიდრეობის მისაღებად, რაც იმას ნიშნავს, რომ მემკვიდრის მოქმედებები უნდა მიუთითებდეს მის ნებაზე სამკვიდროს მიღების შესახებ (შდრ. სუსგ №ას-1092-2020, 22.01.2021წ.). ამასთან, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, მიიჩნევა, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი (სსკ-ის 1421 (3) მუხლი). სსკ-ის 1433-ე მუხლის თანახმად, მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრებად მიიჩნევა მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან.

14. სსკ-ი ადგენს კანონით მემკვიდრეების რიგითობას, თუ როგორ უნდა განაწილდეს სამკვიდრო ქონება მემკვიდრეებს შორის - კერძოდ, 1336-ე მუხლის თანახმად, კანონით მემკვიდრეობის დროს თანასწორი უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან: I. პირველ რიგში – გარდაცვლილის შვილები, გარდაცვლილის შვილი, რომელიც მისი სიკვდილის შემდეგ დაიბადა, მეუღლე, მშობლები (მშვილებლები). II. მეორე რიგში – გარდაცვლილის დები და ძმები. მამკვიდრებლის დისწულები და ძმისწულები და მათი შვილები კანონით მემკვიდრეებად ითვლებიან, თუ სამკვიდროს გახსნის დროისათვის ცოცხალი აღარ იყო მათი მშობელი, რომელიც მამკვიდრებლის მემკვიდრე იქნებოდა. ისინი თანასწორად იღებენ სამკვიდროს იმ წილს, რომელიც კანონით მემკვიდრეობის დროს მათ გარდაცვლილ მშობლებს ერგებოდა. სსკ-ის 1337-ე მუხლის მიხედვით, წინა რიგის, თუნდაც ერთ-ერთი მემკვიდრის არსებობა, გამორიცხავს შემდგომი რიგის მემკვიდრეობას.

15. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კანონმდებლობით გათვალისწინებულია მემკვიდრეობის ორი სახე - კანონით მემკვიდრეობა და ანდერძით მემკვიდრეობა, რომლებიც თავისი სპეციფიკურობით ხასიათდებიან.

16. სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. სამკვიდროს მიღების წესი ერთნაირია როგორც კანონით, ისე ანდერძით მემკვიდრეობის დროს და იგი შეიძლება მიღებულ იქნეს სანოტარო ორგანოში განცხადების შეტანით, სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობითა და მართვით. მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ, მემკვიდრის ცხოვრება იმავე საცხოვრებელ სახლში, რომელშიც მამკვიდრებელი ცხოვრობდა, განიხილება სამკვიდროს მიღებად, რამდენადაც მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა გარდაცვლილის ნივთების ფლობას.

17. ამდენად, სამემკვიდრეოსამართლებრივი ურთიერთობების წარმოშობა და სამემკვიდრეო უფლებების განხორციელება უკავშირდება არა მარტო სამკვიდროს გახსნის მომენტს (სამკვიდრო იხსნება პირის გარდაცვალების ან სასამართლოს მიერ პირის გარდაცვლილად გამოცხადების შესახებ გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის დღეს სსკ-ის 1319-1320-ე მუხლები), არამედ მემკვიდრეთა მხრიდან გარკვეული იურიდიული მოქმედების შესრულებას.

18. მართალია, კანონის თანახმად, სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრება ხდება მისი გახსნის მომენტიდან (სსკ-ის 1433-ე მუხლი), მაგრამ, აუცილებელია, მემკვიდრემ კანონით დადგენილ ექვსთვიანი ვადის დაცვით შეასრულოს სამკვიდროს მიღებისათვის აუცილებელი მოქმედება (სსკ-ის 1424-ე მუხლი). სამკვიდროს მიღების წესი დადგენილია სსკ-ის 1421-ე მუხლის მეორე ნაწილით, რომლის მიხედვითაც მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოში შეიტანს სამკვიდროს მიღების შესახებ განცხადებას ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი (შდრ. სუსგ №ას-283-268-2017, 07.07.2017).

19. სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად დაუფლების დროს განმსაზღვრელია იურიდიული მნიშვნელობის მქონე კომპონენტები - სამკვიდროს მართვა-დაუფლებისკენ მიმართული ნება და ამგვარი ნების მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვეში გამოვლენა. ფაქტობრივი ფლობისკენ მიმართული ნებისმიერი მოქმედებიდან აშკარად უნდა იკვეთებოდეს მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღების სურვილი, მემკვიდრის ნება (სამკვიდროს მიღება ცალმხრივი გარიგებაა, რომლისთვისაც, ჩვეულებრივ, აუცილებელია ნების ნამდვილობა). მემკვიდრის ყველა ამგვარი მოქმედების შედეგს უნდა წარმოადგენდეს სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობა (მაგალითად: მამკვიდრებლის საცხოვრებელ სახლში ცხოვრება, მამკვიდრებლის ნივთების, როგორც საკუთარის მიღება და განკარგვა, სამკვიდროს ფაქტობრივი მართვა, მოვლა და სხვა) (შდრ. სუსგ. №ას-283-268-2017, 07.07.2017; №ას-1172-1127-2016, 31.03.2017წ; №ას-203-193-2016, 02.06.2016; №ას-972-921-2015, 15.12.2015წ; №ას-482-455-2012, 31.05.2012წ).

20. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის პრეტენზია მიემართება იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელე მამკვიდრებლის (მამის) დანაშთ ქონებას ფაქტობრივი ფლობით არ დაუფლებია.

21. საკასაციო სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივსამართლებრივი გარემოებების გათვალისწინებით განმარტავს, რომ უდავოდ დასტურდება, მამკვიდრებლის მიერ სადავო ქონების ფაქტობრივი ფლობით დაუფლების ფაქტი. აღნიშნულს ადასტურებს მისი მხრიდან სადავო საცხოვრებელ სახლში ცხოვრების ფაქტი, ამავე ქონებით სარგებლობა და ქონების მოვლა პატრონობა. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დასახელებულ გარემოებას ადასტურებს მოწმეთა ჩვენებები და მხარეთა ახსნა-განმარტებები. კერძოდ, დადგენილია ფაქტობრივი გარემოებები, რომ მოსარჩელე ხშირად ჩადიოდა სოფელში და ეხმარებოდა მშობლებს. მამკვიდრებლის გარდაცვალებისას, ასევე ჩავიდა მშობლების სახლში, დაესწრო დაკრძალვას და მასთან დაკავშირებული ხარჯებიც თავად გაიღო. ასევე დადგენილია და გამაქარწყლებელი მტკიცებულებები საქმეში წარმოდგენილი არ არის, რომ მოპასუხე მოსარჩელესთან შეთანხმების საფუძველზე გადავიდა, სადავო საცხოვრებელ სახლში, მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ. ამ დროს, იგი იყო არასრულწლოვანი. საქმეზე გამოკითხულმა მოწმეებმა, მათ შორისაა განირა ა–ვა, რომელმაც ასევე განმარტა, რომ მოსარჩელე მამის გარდაცვალების შემდეგ დაეუფლა მამის ქონებას და მართავდა მას, ამავე მოწმემ დაადასტურა, რომ მოსარჩელის დედა (მამკვიდრებლის მეუღლე) მოსარჩელის ნებართვის გარეშე არ განკარგავდა ნივთებს სამკვიდრო ქონებაში. ამავე მოწმემ დაადასტურა, რომ გარკვეული ავეჯი (საძინებელი) ეკუთვნოდა უშუალოდ მის ბიძას - მოსარჩელეს(იხ. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 5 მაისის სხდომის ოქმი14.23.09სთ-16.06.16სთ15.14.54სთ-15.18.01.სთ).

22. რაც შეეხება სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ½ ნაწილში ბათილობის მოთხოვნას, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მესამე პირთა დაცვის გარანტიები მოცემულია სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლში, რომლის თანახმადაც, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. მოცემული ნორმა კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს საჯარო რეესტრის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას, როგორც მესამე პირთა დაცვის საშუალებას, ამასთან, უშვებს საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ უფლებაში ხარვეზის შესაძლებლობას, თუმცა, მიუხედავად ამისა, იცავს ისეთ შემძენს, რომელიც ამ ფაქტის მიმართ კეთილსინდისიერია. შემძენის ინტერესების დაცვის გარანტიებს შეიცავს ასევე სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლი, რომლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა (29 სექტემბერი 2022 წელი №ას-1188-2021).

23. კეთილსინდისიერების ზოგადსამართლებრივი პრინციპიდან გამომდინარე, საკუთრების და სხვა სანივთო უფლებების დაცვა უნდა განხორციელდეს იმდაგვარად, რომ თანაბრად იყოს დაცული სამოქალაქო ბრუნვის ყველა მონაწილის ინტერესი. სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის და საიმედოობის გარანტიების არარსებობის შემთხვევაში, კეთილსინდისიერი შემძენი, რომელმაც ხელშეკრულების დადებისას გამოიჩინა გონივრულობა და სიფრთხილე, ქონების არამართლზომიერი დაკარგვის რისკის მატარებელი გახდება. საჯარო რეესტრის მონაცემები მხოლოდ მაშინ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს უსწოროდ, თუ ამ ჩანაწერების საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. ანუ პირველ შემთხვევაში საკმარისია, რომ უფლების შემძენმა იცოდეს, რომ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ამ უფლების შეძენის გარიგების დადებამდე, ხოლო მეორე შემთხვევაში საკმარისია, რომ უფლების შეძენის შესახებ გარიგების დადებამდე მისთვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებების შესახებ (საჩივრის გარდა), რის გამოც ეს ჩანაწერები უზუსტოა. მხოლოდ ამ გარემოებათა არსებობის შემთხვევაში უფლების შემძენი არ არის კეთილსინდისიერი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, განსახილველი ნორმის მიხედვით, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, შესაბამისად, რეესტრის მონაცემები მესამე პირისათვის ყოველთვის ითვლება სწორად და არ არის აუცილებელი დამატებით ამ სისწორის დადასტურება. ერთადერთი, რაც რეესტრის უტყუარობის პრეზუმფციას არღვევს, სწორედ შემძენის არაკეთილსინდისიერებაა. ზემოთ დასახელებული ნორმები შეიცავს არაკეთილსინდისიერების იურიდიულ განმსაზღვრელ ელემენტს – შემძენმა იცის, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. ამდენად, შემძენის ინტერესების დამცავი ნორმის გამოყენებისას, უნდა შემოწმდეს არა მარტო საჯარო რეესტრის მონაცემები, ასევე უტყუარად უნდა დადგინდეს, რომ შემძენმა ნივთის შეძენამდე არ იცოდა და არც შეიძლება სცოდნოდა საჯარო რეესტრის უზუსტობის თაობაზე.

24. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ დასკვნას სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების 1/2 ნაწილში ბათილობის შესახებ, რაც შეეხება ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთებას, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ გარდაცვლილი მამკვიდრებლის პირველი რიგის მემკვიდრეებს, მოსარჩელე და გარდაცვლილის მეუღლე წარმოადგენდნენ, ხოლო მოსარჩელე და მოპასუხე არიან ბიძა-ძმისშვილი. მოპასუხემ იცოდა, რომ მთლიანად სადავო უძრავ ქონებაზე გამყიდველს, გ.ა. კიზის საკუთრების უფლება ვერ წარმოეშობოდა, საჯარო რეესტრის ჩანაწერი ქონებაზე მისი საკუთრების თაობაზე არასწორი იყო. მამკვიდრებლის მეუღლის მიერ გაყიდული ქონების ½ ნაწილზე განკარგვის უფლება მხოლოდ მოსარჩელეს გააჩნდა, სადავო შემთხვევაში, მას მსგავსი ნება არ გამოუვლენია, რაც სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ½ ნაწილში გაუქმების საფუძველი და სადავო ქონების ½ ნაწილზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების დარეგისტრირების საფუძველია.

25. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორს დასაშვები და ვარგისი მტკიცებულებები, ასევე დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი გახდებოდა არ წარმოუდგენია, ამდენად საკასაციო საჩივარი დაუშვებელი, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად უნდა დარჩეს.

26. პალატა მიუთითებს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფზე, რომელიც ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30).

27. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

28. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

29. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

30. სსსკ-ის 401.4 მუხლით, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. რ.ა–ვის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. რ.ა–ვს (........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი (საგადახდო დავალება №23027931703, გადახდის თარიღი 26.07.2024) 2 250 ლარის 70% - 1 575 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

4.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

მირანდა ერემაძე