¹ბს-1092-1044(კ-07) 14 თებერვალი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე

ლალი ლაზარაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა თ. ბ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 24 აგვისტოს თ. ბ-მა სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე ქალაქ ბათუმის მერიის მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მის ბაბუას _ ხ. ბ-ს ქ. ბათუმში, ..... ქუჩაზე, საკუთრების უფლებით გააჩნდა მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობები ¹66-ში, ლიტერი „ა“, პირველი სართული, ¹1, ¹2, ¹3, ¹4, ¹5, ¹6, ¹7, ¹8 ოთახები, ლიტერი „ა“, სარდაფი ¹1, ¹2, ¹3, ¹4, ¹5, ¹6 ოთახები და ამავე ქუჩაზე ¹64-ში მდებარე .......-ის ბიუროს შენობა ლიტერი „ა“.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ 1938 წლის 24 თებერვალს, ხ. ბ-ი დააპატიმრეს. 1938 წლის 15 ივლისს იგი გაასამართლეს ქ. ბათუმში, ჯაშუშობის მოტივით და რეპრესირებულ იქნა. მისი გასამართლების შემდეგ, 1939 წლის 24 მარტს, ქ. ბათუმის საბჭოს ოქმის საფუძველზე, ხ. ბ-ის სახელზე რიცხული ყველა სახლთმფლობელობა ჩაითვალა, როგორც უპატრონო და მოსავლელად გადაეცა ქ. ბათუმის საბინაო სამმართველოს, რაც ჩაირიცხა კომუნალურ ფონდში მაშინ, როცა ..... ქუჩა ¹66-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში ცხოვრობდა ხ. ბ-ის შვილი _ 7 წლის რ. ბ-ი (მოსარჩელის მამა) და ოჯახის სხვა წევრები. ხ. ბ-ის კუთვნილ სახლში, მდებარე ..... ქუჩა ¹64, ლიტერ „ა“-ში, რომელიც შედგებოდა რამდენიმე საცხოვრებელი ოთახისაგან, ჩამორთმევის შემდეგ შესახლებულ იქნენ სხვადასხვა მცხოვრებლები. 1982 წელს გარდაიცვალა მოსარჩელის მამა _ რ. ბ-ი, ხოლო უფრო ადრე _ მოსარჩელის ბებია _ მ. ბ-ა. 1990 წლის 11 მაისს ხ. ბ-ი რეაბილიტირებულ იქნა. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1993 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის ძმის _ ხ. ბ-ის სასარჩელო მოთხოვნა, კერძოდ, დაუბრუნდა ბაბუის პირად საკუთრებაში არსებული, ...... ქ. ¹66-ში ლიტერი „ა“ პირველ სართულზე ¹1 ოთახი _ 28,16 კვ.მ, ¹2 ოთახი _ 14,82 კვ.მ, ¹3 ოთახი _ 11,61 კვ.მ, ¹6 ოთახი _ 14,44 კვ.მ, ¹7 ოთახი _ 4,75 კვ.მ, ¹8 ოთახი _ 9,1 კვ.მ, სარდაფი ლიტერი „ა“, ¹1 ოთახი _ 11,44 კვ.მ. აღნიშნული ფართობები ამოირიცხა კომუნალური ფონდიდან. ხსნებული იყო ის ფართობი, რომელშიც ფაქტობრივად ცხოვრობდა და რომლითაც სარგებლობდა მოსარჩელის ოჯახი. ...... ქ. ¹64-ში მდებარე ლიტერი „ა“ შენობის დაბრუნებაზე უარი მოსარჩელეს ეთქვა იმ მოტივით, რომ ძველი შენობა დანგრეული იყო, ხოლო ახალი შენობა აგებული იყო ქალაქის აღმასკომის მიერ. ამასთან, ქ. ბათუმის მერიის 1999 წლის 19 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ქ. ბათუმში, .... ქუჩის ¹64-ში სახლის მშენებლობისათვის მოსარჩელის ძმას _ ხ. ბ-ს გამოეყო 343,3 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, იმ ფართის ნაწილი, რომელიც მოსარჩელის ბაბუას ეკუთვნოდა საკუთრების უფლებით, რაზედაც შემდეგ სასამართლო დავა მიმდინარეობდა და საბოლოოდ, მიწის ნაკვეთი გამოიყო მოსარჩელის ძმის სახელზე.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მის მიერ ხანგრძლივი დავის შემდეგ, ექსპერტიზების დასკვნის საფუძველზე, დადგენილ იქნა, რომ ..... ქ. ¹66-ში მდებარე ლიტერი „ა“ შენობა არ იყო აგებული ქალაქის მაშინდელი აღმასკომის მიერ, არამედ იგი იყო იმ შენობის ნარჩენები, რომლებიც საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა მოსარჩელის ბაბუას. აღნიშნულ ეზოში იყო 357,5 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომელიც საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა მოსარჩელის ბაბუას _ ხ. ბ-ს და იგი სარჩელის აღძვრის დროისათვის ირიცხებოდა შპს “.....-ის ბიუროს” სახელზე. ამასთან, სახლის ჩამორთმევის შემდეგ სადავო სახლში შესახლებულ იქნა ნ. კ-ას ოჯახი, მისი გარდაცვალების შემდეგ ბინაში ცხოვრობდა და 1993 წლის 15 დეკემბერს პრივატიზაცია გააკეთა მისმა მეუღლემ, ო. მ-მა. მათ ეჭირათ .... ქ. ¹66-ში განლაგებული სახლის ლიტერი „ა“-ს მე-3 და მე-4 ოთახები, მისი სარდაფის მე-3 და მე-4 ოთახები. მათ გვერდით ააშენეს ორსართულიანი კაპიტალური საცხოვრებელი სახლი, სადაც იმჟამადაც ცხოვრობდნენ, ხოლო მოსარჩელის წილი, საცხოვრებელი ბინა, იყო მიტოვებული და საცხოვრებლად უვარგისი. როცა ო. მ-ხს მეუღლემ მოსარჩელის ბაბუის მიწაზე ააშენა ახალი სახლი, მოსარჩელის მამას დაჰპირდა, რომ ძველ ჩამორთმეულ ბინას, როგორც მემკვიდრეს, დაუბრუნებდა, მაგრამ როცა ნ. კ-ა გარდაიცვალა, მისი ოჯახის წევრებმა უარი თქვეს დანაპირების შესრულებაზე. იმ დროისათვის ისინი იქ თვითონაც არ ცხოვრობდნენ, რაც კარგად ჩანდა სარჩელზე დართული ფოტოსურათიდან.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სადავო შენობასა და მიწის ნაკვეთზე დავა არ დაუწყია, რადგანაც „საქართველოს მოქალაქეთა პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლად აღიარებისა და რეპრესირებულთა სოციალური დაცვის შესახებ“ საქართველოს 1997 წლის 12 დეკემბრის კანონის თანახმად, რეპრესირებულ პირთა ქონებრივი დავის გადაწყვეტის მიზნით უნდა მიღებულიყო ახალი კანონი ორი წლის განმავლობაში, რომელიც გადაწყვეტდა და დაარეგულირებდა უკანონოდ ჩამორთმეული და მიტაცებული ქონების საკითხებს, მაგრამ ასეთი კანონი სახელმწიფოს არ მიუღია, კანონის პროექტიც კი არ იყო მიღებული, მაშინ, როცა ყოფილი საბჭოთა კავშირის ყველა რესპუბლიკამ ამ საკითხის მომწესრიგებელი კანონი მიიღო და რეპრესირებულ პირებს აღუდგინა არამარტო არაქონებრივი, არამედ _ ქონებრივი უფლებებიც. კანონის მიუღებლობით ხელოვნურად ჭიანურდებოდა უკანონოდ რეპრესირებულ პირთა და მათი მემკვიდრეების დარღვეული ქონებრივი უფლებების აღდგენა-გადაწყვეტა. მოსარჩელემ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-4 მუხლის 1-ლი ნაწილით მინიჭებულ უფლებაზე, რომლის თანახმად, სასამართლოს არ ჰქონდა უფლება, უარი თქვა სამოქალაქო საქმეებზე მართლმსაჯულების განხორციელებაზე იმ შემთხვევაშიც, თუ სამართლის ნორმა არ არსებობდა, ან იგი ბუნდოვანი იყო.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ სადავო ქონება მის ბაბუას ყოველგვარი კომპენსაციის გარეშე ჩამოერთვა 1938 წელს, 1921 წლის 25 თებერვლის შემდეგ უცხო ქვეყნის მიერ საქართველოს ოკუპაციისა და ანექსიის შედეგად ქვეყანაში გაბატონებული რეჟიმის მიერ.

მოსარჩელემ სარჩელის აღძვრის საფუძვლად მიუთითა იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომ სადავო შენობა და მიწის ნაკვეთი 1910 წლის 29 ოქტომბრიდან მოსარჩელის ბაბუის პირად საკუთრებას წარმოადგენდა. 1921 წლის 25 თებერვალს, საქართველოს უცხო ქვეყნის შეიარაღებული ძალების ინტერვენციის, ოკუპაციისა და ანექსიის შედეგად, საქართველოში უცხო ქვეყნის საოკუპაციო რეჟიმი გაბატონდა. საქართველოს კანონიერი ხელისუფლება ემიგრაციაში წავიდა და იქ განაგრძო არსებობა. საოკუპაციო რეჟიმმა მოსარჩელის ბაბუას უკანონოდ ჩამოართვა ქონება კომპენსაციის გარეშე. უფრო მეტიც, 1938 წლის 15 ივლისს საოკუპაციო რეჟიმის მიერ მისი ბაბუა უკანონოდ იქნა რეპრესირებული, 1990 წლის 11 მაისს კი _ რეაბილიტირებული. 1990-91 წლებში საქართველოში ჩატარდა დემოკრატიული არჩევნები და ხელისუფლებაში მოვიდნენ ეროვნული ძალები, რომლებმაც აღიარეს საქართველოს 1921 წლის 21 თებერვლის კონსტიტუცია.

მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლებად მიუთითა შემდეგზე: საქართველოს 1995 წლის 24 აგვისტოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის თანახმად, საკუთრება და ქონების მემკვიდრეობით მიღების უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილი იყო. დაუშვებელი იყო საკუთრების, მისი შეძენის, გასხვისების ან მემკვიდრეობით მიღების საყოველთაო უფლების გაუქმება. საკუთრების უფლების შეზღუდვა ან ჩამორთმევა დასაშვები იყო მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევაში, კანონით დადგენილი წესით, მხოლოდ სათანადო ანაზღაურებით. საკუთრების დაცვის მყარ გარანტიებს იძლეოდა საქართველოს 1921 წლის კონსტიტუციის 114-ე მუხლი, რომლის თანახმად საკუთრების იძულებით ჩამორთმევა ან კერძო ინიციატივის შეზღუდვა შეიძლებოდა მხოლოდ სახელმწიფოებრვი და კონკრეტული საჭიროებისათვის ცალკე კანონში განსაზღვრული წესით, სათანადო საფასურის გადახდით. საქართველოს სახელმწიფო 1918-21 წლების საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამართალმემკვიდრეს წარმოადგენდა. ამაზე პირდაპირ იყო მითითებული 1991 წლის 9 აპრილის „საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტში“, რომელიც საქართველოს უზენაესმა საბჭომ 1991 წლის 31 მარტის რეფერენდუმის საფუძველზე მიიღო და რომელშიც აღნიშნული იყო, რომ საქართველო საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში ნებაყოფლობით არ შესულა, ხოლო მისი სახელმწიფოებრიობა (აღდგენილი 1918 წლის 26 მაისს) და კონსტიტუცია (1921 წლის 21 თებერვლის) იურიდიული ძალის მქონე იყო, ვინაიდან დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობას კაპიტულაციაზე ხელი არ მოუწერია და განაგრძობდა მოღვაწეობას ემიგრაციაში. საქართველოს სახელმწიფოს კავშირს 1921 წლის კონსტიტუციასთან და საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასთან განამტკიცებდა საქართველოს 1995 წლის კონსტიტუციის პრეამბულაც, რომლის მიხედვითაც საქართველოს მოქალაქეები, რომელთა ურყევი ნება იყო დაემკვიდრებინათ დემოკრატიული საზოგადოებრივი წესწყობილება, ეკონომიკური თავისუფლება, სოციალური და სამართლებრივი სახელმწიფო, უზრუნველეყოთ ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული უფლებანი და თავისუფლებანი, განემტკიცებინათ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა და სხვა ხალხებთან მშვიდობიანი ურთიერთობა, ეყრდნობოდნენ რა ქართველი ერის მრავალსაუკუნოვანი სახელმწიფოებრიობის ტრადიციებსა და საქართველოს 1921 წლის კონსტიტუციის ძირითად პრინციპებს, საქვეყნოდ აცხადებდნენ ამ კონსტიტუციას.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ 1991 წლის 9 აპრილის დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტით განხორციელდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლებისა და კონსტიტუციის ხელმეორე ინტეგრაცია საქართველოს ტერიტორიასთან. ამგვარად, გაიდო საერთაშორისო თანამეგობრობის მიერ აღიარებული სამართლებრივი ხიდი, რომელმაც, იურიდიული თვალსაზრისით, აღმოფხვრა უცხო სახელმწიფოს მიერ საქართველოს ტერიტორიის ოკუპაციის ქვეშ განვლილი დრო და ნულის ტოლფასი გახადა უცხო ქვეყნის ოკუპაციისა და ანექსიის შედეგად საქართველოში გაბატონებული რეჟიმის მიერ მიღებული ყველა კანონი თუ კანონქვემდებარე აქტი. 1921 და 1991 წლებს შორის არსებული სამოცდაათწლიანი პერიოდი, რომელიც საქართველომ უცხო ქვეყნის საოკუპაციო ძალის მიერ ხალხისთვის თავსმოხვეული რეჟიმის ტყვეობაში გაატარა, სამართლებრივი თვალსაზრისით, ვაკუუმს წარმოადგენდა. შესაბამისად, უკანონო იყო ამ პერიოდის განმავლობაში აღნიშნული რეჟიმის მიერ განხორციელებული ნებისმიერი ქმედება თუ აქტი, მათ შორის _ მოსარჩელის წინაპრებისათვის ქონების ჩამორთმევის აქტებიც. საქართველოს ხელისუფლებამ საერთაშორისო სამართლის სამ ძირითად საყრდენ ბურჯზე დააფუძნა თავისი კანონიერი უფლება, აღედგინა საქართველოს ტერიტორიაზე დამოუკიდებელი სახელმწიფოებრიობა: საქართველოს პოლიტიკური ხელისუფლების უწყვეტობა საქართველოს დაპყრობილი ტერიტორიის გარეთ, 1990 წელს ჩატარებული დემოკრატიული არჩევნები და 1991 წლის 31 მარტის რეფერენდუმი.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები და შეთანხმებები იურიდიული ძალის მიხედვით კონსტიტუციის და კონსტიტუციური შეთანხმების შემდეგ ნორმატიული აქტების იერარქიის მესამე საფეხურზე იდგა და საქართველოს კანონებთან შედარებით უპირატესი იურიდიული ძალით სარგებლობდა. ქონებრივი უფლებები, მათ შორის საკუთრების რესტიტუციისა და კომპენსაციის უფლებები, ამ დოკუმენტებითაც იყო განმტკიცებული. ცივილიზებული ერების სამართლებრივი პრინციპები, ადამიანის უფლებებისა და ძირითადი თავისუფლებების უზრუნველყოფა წარსულში, აწმყოსა და მომავალში უპირობოდ, ყოველგვარი შეზღუდვის გარეშე იქნა აღიარებული (გათვალისწინებული) 1991 წლის 9 აპრილის “საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტით”, სადაც აღინიშნა, რომ საერთაშორისო სამართლის პრიმატი საქართველოს რესპუბლიკის კანონების მიმართ და მისი ნორმების პირდაპირი მოქმედება საქართველოს ტერტორიაზე ცხადდებოდა რესპუბლიკის ერთ-ერთ ძირითად კონსტიტუციურ პრინციპად. საქართველოს რესპუბლიკა ისწრაფვოდა რა დაემკვიდრებინა ღირსეული ადგილი მსოფლიოს სახელმწიფოთა თანამეგობრობაში, აღიარებდა და თანაბრად უზრუნველყოფდა საერთაშორისო სამართლით გათვალისწინებულ ადამიანის ეროვნული, ეთნიკური, რელიგიური და ენობრივი ჯგუფების ყველა ძირითად უფლებასა და თავისუფლებას, როგორც ამას მოითხოვდა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდება, ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია, საერთაშორისო პაქტები და კონვენციები. საქართველომ საერთაშორისო ხელშეკრულებები და კონვენციები ქვეყნის კანონმდებლობის ნაწილად აღიარა. კონსტიტუციისა და კონსტიტუციური შეთანხმების შემდეგ, ქვეყნის შიდა ნორმატიულ აქტებთან შედარებით, მათ უფრო მაღალი იურიდიული სტატუსი გააჩნდათ. საქართველოს მოქმედი კონსტიტუციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, საქართველოს კანონმდებლობა შეესაბამებოდა საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებულ პრინციპებსა და ნორმებს. საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებას ან შეთანხმებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს კონსტიტუციას და კონსტიტუციურ შეთანხმებას, ჰქონდა უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ. უფრო მეტიც, ადამიანის უფლებები და თავისუფლებები საქართველოში უშუალოდ მოქმედ სამართალს წარმოადგენდა. საქართველოს 1995 წლის კონსტიტუციის მე-7 მუხლის მიხედვით, სახელმწიფო ცნობდა და იცავდა ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს, როგორც წარუვალ და უზენაეს ადამიანურ ღირებულებებს. ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდული იყვნენ ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით. “ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლი ადასტურებდა, რომ საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულება და შეთანხმება იყო საქართველოს ნორმატიული აქტი და „საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულება საქართველოს კანონმდებლობის განუყოფელი ნაწილი იყო. „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტი ადგენდა ნორმატიული აქტების იერარქიას. ამ იერარქიაში საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულება და შეთანხმება იურიდიული ძალით მხოლოდ კონსტიტუციურ აქტებს ჩამოუვარდებოდა და წინ უსწრებდა საქართველოს შიდასახელმწიფოებრივ აქტებს. „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის 25-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ნორმატიულ აქტებს შორის წინააღმდეგობის წარმოქმნისას უპირატესობა ეძლეოდა იერარქიის უფრო მაღალ საფეხურზე მდგომ ნორმატიულ აქტს. თუ საქართველოს რომელიმე კანონი ან სხვა შიდასახელმწიფოებრივი აქტი ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს კონსტიტუციას, კონსტიტუციურ კანონს, კონსტიტუციურ შეთანხმებას და/ან საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებას ან შეთანხმებას, უპირატესობა უნდა მინიჭებოდა ამ უკანასკნელთ. იმავე კანონის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად კი, თუ სახელმწიფო ორგანო ან თანამდებობის პირი ნორმატიული აქტის გამოყენებასთან დაკავშირებით დაადგენდა, რომ სხვადასხვა აქტთა ნორმები ეწინააღმდეგებოდა ერთმანეთს, იგი ვალდებული იყო, გამოეყენებინა ის ნორმატიული აქტი, რომელსაც ჰქონდა უპირატესი იურიდიული ძალა. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, იერარქიის უფრო მაღალ საფეხურზე მდგომი ნორმატიული აქტის გამოყენება სახელმწიფო ორგანოებისა და თანამდებობის პირების პირდაპირი მოვალეობა იყო. საერთაშორისო ხელშეკრულებები და შეთახმებები ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების სფეროში ვრცელდებოდა როგორც ფიზიკურ, ისე იურიდიულ პირებზე, მათ ქონებრივ და მემკვიდრეობის უფლებებზე, მემკვიდრეობასა და ქონებასთან მიმართებით ამ უფლებების გაუქმება არა მარტო სახელმწიფოს უზენაესი კანონის _ კონსტიტუციის, არამედ საერთაშორისო ხელშეკრულებების, მათ შორის, ადამიანის უფლებებისა და ძირითადი თავისუფლებების დარღვევასაც ნიშნავდა. 1991 წლიდან საქართველომ ხელი მოაწერა მრავალ საერთაშორისო ხელშეკრულებას, კონვენციას თუ შეთანხმებას, რომლებიც საქართველოში უშუალოდ მოქმედ სამართალს წარმოადგენდა.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ ნორმები, რომლებიც პირს ქონების უკანონო ჩამორთმევისაგან იცავდა, მრავალი საერთაშორისო აქტით იყო დაცული. მათ შორის, განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსი იყო ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია და “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპის კონვენცია”, რომლის მე-17 მუხლის მიხედვით ყოველ ადამიანს ჰქონდა ქონების ფლობის უფლება, როგორც ერთპიროვნულად, ასევე სხვებთან ერთად; არავის არ უნდა ჩამორთმეოდა ქონება თვითნებურად. “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპის კონვენციის” რატიფიკაცია ევროსაბჭოში საქართველოს მიღების წინაპირობა იყო. საქართველომ აღიარა ევროპული კანონების უზენაესობა და მათი უშუალო მოქმედება საქართველოში.

მოსარჩელემ მიუთითა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალზე და განმარტა, რომ ზემოაღნიშნული კონვენციის მონაწილე ქვეყნებისათვის, მათ შორის საქართველოსთვისაც, სავალდებულო ძალის მქონე იყო არა მხოლოდ კონვენციის ტექსტი, არამედ ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს გადაწყვეტილებები იმ საქმეებთან დაკავშირებით, რომელთა მხარესაც წარმოადგენდა სახელმწიფო, მოცემულ შემთხვევაში _ საქართველო. უფრო მეტიც, რადგანაც სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებებს პრეცედენტის ძალა გააჩნდა, საქართველოს სასამართლოებისათვის მნიშვნელოვანი იყო, მხედველობაში მიეღოთ სტრასბურგის სასამართლოს პრეცედენტული სამართალი საერთოდ, რადგან ანალოგიური საქმის განხილვისას მოსალოდნელი იყო, რომ ევროპის სასამართლო საქართველოსთან დაკავშირებითაც ისეთივე გადაწყვეტილებას მიიღებდა, როგორიც სხვა მოპასუხე სახელმწიფოს მიმართ ერთხელ უკვე მიიღო. ამ მხრივ, განსაკუთრებულად აღსანიშვნავი იყო საქართველოს ხელისუფლების ტენდენცია, ქვეყნის შიდა სამართლის ნაწილად ექცია ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს პრეცედენტული სამართალი. ,,სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ” საქართველოს 2004 წლის 24 ივნისის კანონის მე-2 მუხლის მიხედვით, ამ კანონის ინტერპრეტირება უნდა მომხდარიყო საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო სამართლებრივი ვალდებულებების, მათ შორის, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა ევროპული კონვენციისა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართლის შესაბამისად.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ ქონების ჩამორთმევასა და საკუთრების რესტიტუციასთან დაკავშირებით ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს საკმაოდ დიდი პრაქტიკა გააჩნდა. საქართველოსათვის განსაკუთრებით დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებებს ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის პოსტკომუნისტური ქვეყნების მოქალაქეების მიერ წარდგენილ განცხადებებთან დაკავშირებით, რადგან ქონების ჩამორთმევის მხრივ სიტუაცია ამ ქვეყნებში, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, მსგავსი იყო იმისა, რაც საქართველოში მე-20 საუკუნის 20-იან წლებში მოხდა. ყოველთვის, როდესაც საქმე ეხებოდა ქონების ჩამორთმევას, სტრასბურგის სასამართლო ამოწმებდა, განხორციელდა თუ არა ქონების ჩამორთმევა იმ პირობების შესაბამისად, რომლებსაც ადგენდა “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპის კონვენციის” პირველი ოქმის პირველი მუხლის პირველი აბზაცი. ამ უკანასკნელის თანახმად, იმისათვის, რომ ქონების ჩამორთმევა გამართლებული ყოფილიყო, აუცილებელი იყო, საზოგადოებრივი ინტერესების არსებობა და ქონების ჩამორთმევა მომხდარიყო კანონით დადგენილი პირობებისა და საერთაშორისო სამართლის ზოგადი პრინციპების შესაბამისად. ამ პირობების შემოწმებისას სასამართლო არკვევდა, დაცული იყო თუ არა სასამართლო ბალანსი საზოგადოების საჯარო ინტერესსა და ინდივიდის ფუნდამენტური უფლებების დაცვის მოთხოვნას შორის. სასამართლოს თქმით, ასეთი ბალანსი არ იყო დაცული იმ შემთხვევაში, როდესაც ქონების ჩამორთმევა ხდებოდა დე-ფაქტო ექსპროპრიაციის სახით. უფრო მეტიც, დე-ფაქტო ექსპროპრიაციის შემთხვევაში უსაფუძვლო და უადგილო ხდებოდა სახელმწიფოს არგუმენტაცია იმასთან დაკავშირებით, რომ ქონების ჩამორთმევას ადგილი ჰქონდა დიდი ხნის წინ, სახელმწიფოს მიერ კონვენციის რატიფიკაციამდე და რომ ამ მიზეზით თითქოს ქონების ჩამორთმევა არ შეიძლებოდა გასაჩივრებულიყო. ასეთ არგუმენტაციას სტრასბურგის სასამართლო ყოველთვის პასუხობდა იმით, რომ დე-ფაქტო ექსპროპრიაცია წარმოადგენდა კონვენციის პირველი ოქმის პირველი მუხლის “მუდმივ დარღვევას”, რომელიც მოცემულ მომენტში გრძელდებოდა და აქედან გამომდინარე, ასეთი დარღვევის გასაჩივრება პირს ნებისმიერ დროს შეეძლო.

მოსარჩელის მითითებით, თუკი საჯარო და ინდივიდუალურ ინტერესებს შორის სამართლიანი ბალანსის დაცვის, კერძოდ ყოველგვარი კომპენსაციის გარეშე განხორციელებული ქონების ჩამორთმევას, განსაკუთრებით კი დე-ფაქტო ექსპროპრიაციას, სტრასბურგის სასამართლო კონვენციის პირველი ოქმის პირველი მუხლის დარღვევად მიიჩნევდა, ამგვარ დარღვევას იგი ვერ ხედავდა იმ შემთხვევაში, როდესაც ხდებოდა ქონების იმჟამინდელი მფლობელისათვის ჩამორთმევა მისი თავდაპირველი მესაკუთრისათვის რესტიტუციის მიზნით. ორგანიზაცია ჩ. მ. ჯ-ას განცხადება ჩეხეთის რესპუბლიკის წინააღმდეგ სტრასბურგის სასამართლომ უსაფუძვლოდ ცნო და უარი განაცხადა მის არსებითად განხილვაზე იმ მოტივით, რომ, სასამართლოს აზრით, ჩეხეთის სახელმწიფო თავისი დისკრეციული უფლების ფარგლებში მოქმედებდა, როდესაც განმცხადებელს ჩ. მ. ჯ-ას რესტიტუციის კანონის საფუძველზე ჩამოართვა ქონება, რომელიც ამ უკანასკნელმა 1949 წელს სახელმწიფოს მიერ თავდაპირველი მესაკუთრისათვის კომპენსაციის გარეშე ჩამორთმევის შემდეგ შეიძინა. ამ შემთხვევაში, ქონების ჩამორთმევა თავდაპირველი მდგომარეობის აღდგენას ემსახურებოდა და ამიტომაც, სამართლიან მოქმედებად იქნა მიჩნეული. კერძოდ, სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამ აქტის მიზანი იყო შეემსუბუქებინა გარკვეული ზიანი, რომელიც დადგა დემოკრატიული საზოგადოების პრინციპებთან და მოქალაქეთა უფლებებთან შეუთავსებელი ქმედებების განხორციელების შედეგად. ამ აქტის მიღებისას კანონმდებლებმა ხაზი გაუსვეს თავიანთ განზრახვას, აღეკვეთათ წარსულში განხორციელებული მართლსაწინააღმდეგო ქმედებების განმეორების შესაძლებლობა. ამდენად, რესტიტუციის აქტი იურიდიული მოქმედებების კანონიერების დაცვის მიზანს ემსახურებოდა. იგი ხელს უწყობდა დემოკრატიული პრინციპების დამკვიდრებას და უზრუნველყოფდა ანაზღაურებას იმ შემთხვევაში, როდესაც აღნიშნული მართლსაწინააღმდეგო ქმედებები ასეთი პრინციპების დარღვევით განხორციელდა. კონკრეტული საქმის გარემოებებიდან, აგრეთვე სახელმწიფოს დისკრეციული უფლებებისაგან გამომდინარე, სასამართლო აღნიშნავდა, რომ ამ განცხადებით გასაჩივრებული ქონების ჩამორთმევა არა მხოლოდ მოცემული ქონების ნაციონალიზაციამდე არსებული მესაკუთრეების ინტერესებს ემსახურებოდა, არამედ მთლიანად საზოგადოების საჯარო ინტერესებსაც.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ადგენდა უძრავ ნივთებზე საკუთრების ზოგად წესებს და მესაკუთრის უფლებებს. მოცემული სარჩელის მიზნებისათვის აუცილებელი იყო გამოყენებული ყოფილიყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 184-ე მუხლი, 1319-ე, 1320-ე, 1421-ე და 1433-ე მუხლები.

მოსარჩელემ სარჩელში ასევე მიუთითა უკანონოდ ჩამორთმეული ქონების რესტიტუციის პრეცედენტებზე საქართველოში. საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, 1921-1991 წლებში შეიქმნა უცხო ქვეყნის საოკუპაციო რეჟიმის მიერ ჩამორთმეული ქონების დაბრუნების არაერთი პრეცედენტი, მათ შორის სასამართლო პრეცედენტებიც. მოსარჩელემ აღწერა რამოდენიმე ყველაზე მნიშვნელოვანი მაგალითი.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ საკუთრების რესტიტუციის ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითს წარმოადგენდა 2002 წლის 14 ოქტომბრის კოსტიტუციური შეთანხმება საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებელ ეკლესიას შორის, რომლის მე-7 მუხლის პირველ პუნქტში აღნიშნული იყო, რომ სახელმწიფო ეკლესიის საკუთრებად ცნობდა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე არსებულ მართლმადიდებლურ ტაძრებს, მონასტრებს (მოქმედს და არამოქმედს), მათ ნანგრევებს, აგრეთვე, მიწის ნაკვეთებს, რომლებზეც ისინი იყო განლაგებული. იმავე შეთანხმების მე-11 მუხლის პირველ პუნქტში კი აღნიშნული იყო, რომ სახელმწიფო ადასტურებდა XIX-XX საუკუნეებში (განსაკუთრებით 1921-90 წლებში) სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის დაკარგვის პერიოდში, ეკლესიისათვის მატერიალური და მორალური ზიანის მიყენების ფაქტს, როგორც ჩამორთმეული ქონების ნაწილის ფაქტობრივი მფლობელი, იღებდა ვადებულებას, მატერიალური ზიანის ნაწილობრივ კომპენსაციაზე. დასახელებული მუხლებიდან გამომდინარეობდა შემდეგი: სახელმწიფომ დაუბრუნა ეკლესიას ჩამორთმეული ქონება, მათ შორის, ტაძრები, მონასტრები, მათი ნანგრევები, აგრეთვე მიწის ნაკვეთები, რომლებზედაც ისინი იყო განლაგებული, სახელმწიფომ აღიარა, რომ ეკლესიას XIX-XX საუკუნეებში და განსაკუთრებით 1921-90 წლებში მატერიალური და მორალური ზიანი მიადგა; სახელმწიფომ აღიარა ის ფაქტი, რომ ეკლესიისათვის ჩამორთმეული ქონება იმყოფებოდა მის ფაქტობრივ მფლობელობაში და არა საკუთრებაში; სახელმწიფომ აიღო პასუხისმგებლობა ამ ზიანის ნაწილობრივ ანაზღაურებაზე, მიუხედავად იმისა, რომ ეს ზიანი ეკლესიას სხვა რეჟიმის პირობებში მიადგა.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ გორის რაიონულმა სასამართლომ, 1998 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილებით, ე. ჩ-ი ცნო მისი წინაპრებისათვის ჩამორთმეული სახლის მესაკუთრედ. გადაწყვეტილების საფუძვლად სასამართლომ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლზე, აგრეთვე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე და 1336-ე მუხლებზე, მნიშვნელოვანი იყო სასამართლოს მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ხანდაზმულობის ვადის გაშვება არ იყო დამოკიდებული მოსარჩელე ე. ჩ-ზე, ვინაიდან ქონება ძალით იყო წართმეული, ხოლო მისი წინაპრები და თვითონ იყვნენ რეპრესირებულნი. საქართველოში დემოკრატიული წყობილების აღდგენისთანავე უკანონოდ ჩამორთმეული ბინების დაბრუნება დღის წესრიგში დადგა, თუმცა მაშინდელი მოქმედი კანონმდებლობით იგი შეზღუდული იყო. როგორც მემკვიდრეს, ე. ჩ-ს ქონების დაბრუნებაზე დავის უფლება წარმოეშვა 1997 წლის 25 ნოემბრიდან, როცა ძალაში შევიდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი და ამ კოდექსმა იგი ცნო მემკვიდრედ. ამდენად ხანდაზმულობის ვადა გაშვებული არ ყოფილა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ კასპის რაიონულმა სასამართლომ 2001 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილებით ე. ჩ-ი თავისი წინაპრის მიერ დატოვებული უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარა. თავისი გადაწყვეტილების ძირითად საფუძვლად სასამართლომ მიუთითა იმ ფაქტზე, რომ ე. ჩ-ი ფაქტობრივად შეუდგა თავისი მამკვიდრებლის ქონების ნაწილის ფლობას. შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებისგან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ მიიღო მამკვიდრებლის მთელი ქონება. 2000 წლის 24 ოქტომბერს თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულმა სასამართლომ ქ. ჩ-ა და თ. დ-ე ცნო მათი ბებიის ძმისაგან მემკვიდრეობით მიღებული და ბოლშევიკების მიერ ჩამორთმეული ქონების მესაკუთრეებად. 2005 წლის 18 იანვარს, გურჯაანის რაიონულმა სასამართლომ ნ. ა-ი ცნო მისი პაპისათვის ჩამორთმეული ქონების _ ა-ა საგვარეულო სასახლისა და მიმდებარე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრედ. ეს გადაწყვეტილება განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსი იყო, რადგან ამით კანონიერი მესაკუთრეების მემკვიდრეს დაუბრუნდა დიდი ფართობის მქონე არასაცხოვრებელი უძრავი ქონება, მათ შორის _ სასოფლო-სამეურნეო და სატყეო მიწის ფართობები. აქედან გამომდინარე, აღნიშნული გადაწყვეტილება წინამდებარე სარჩელის მიზნებისათვის განსაკუთრებულ ღირებულებას წარმოადგენდა. ასევე არსებობდა სხვა პრეცედენტებიც, როდესაც წინაპრებისათვის ჩამორთმეული ქონება დაუბრუნდათ ისეთ ცნობილ ადამიანებს, როგორებიც იყვნენ ე. შ-ა, ზ. წ-ი, ძმები ჯ. და ო. შ-ები და სხვა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მის სარჩელში აღწერილი ფაქტობრივი გარემოებები ზემოაღწერილი შემთხვევების ანალოგიური იყო. შესაბამისად, თუ სასამართლო გამოიტანდა მოსარჩელის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილებას, ასეთი გადაწყვეტილება მოსარჩელის მიმართ დისკრიმინაციული იქნებოდა, რადგან თუ ერთსა და იმავე სიტუაციაში სახელმწიფო სხვადასხვაგვარად ეპყრობოდა, სხვადასხვა პირს, ეს ნიშნავდა, რომ ის მათ რაიმე ნიშნით განასხვავებდა ერთმანეთისაგან. საქართველოს კონსტიტუციის მე-14 მუხლის თანახმად, ყველა ადამიანი კანონის წინაშე იყო თანასწორი, განურჩევლად რასისა, კანის ფერისა, ენისა, სქესისა, რელიგიისა, პოლიტიკური თუ სხვა შეხედულებისა, ეროვნული ეთნიკური და სოციალური კუთვნილებისა, წარმოშობისა, ქონებრივი თუ წოდებრივი მდგომარეობისა, საცხოვრებელი ადგილისა. კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპს განამტკიცებდა ,,საერთაშორისო პაქტი სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ”. ამ პაქტის მონაწილე თითოეული სახელმწიფო კისრულობდა ვალდებულებას, პატივი ეცა და მისი ტერიტორიის ფარგლებსა და იურისდიქციაში მყოფი ყველა პირისათვის უზრუნველეყო ამ პაქტით აღიარებული უფლებები რაიმე განსხვავების გარეშე, როგორიც იყო განსხვავება რასის, კანის ფერის, სქესის, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური ან სხვა მრწამსის, ეროვნული თუ სოციალური წარმოშობის, ქონებრივი მდგომარეობის, დაბადების თუ სხვა გარემოებების გამო. კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპის დარღვევა დისკრიმინაციის ტოლფასი იყო, რომელიც იკრძალებოდა მრავალი საერთაშორისო აქტით, მაგალითად, “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპის კონვენციის” მე-14 მუხლით. დასახელებულ კონვენციაში მოცემული უფლებებისა და თავისუფლების გამოყენება უზრუნველყოფილი იყო ყველასათვის ნებისმიერ საფუძველზე დისკრიმინაციის გარეშე, ისეთზე, როგორიც იყო რასა, კანის ფერი, სქესი, ენა, რელიგია, პოლიტიკური ან სხვაგვარი აზრი, ეროვნული თუ სოციალური წარმოშობა, ქონება, დაბადება ან სხვაგვარი სტატუსი. ლითგოუს საქმესთან დაკავშირებით, ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლომ მიუთითა, რომ კონვენციის მე-14 მუხლი იცავდა პირებს, რომლებიც ,,ანალოგიურ სიტუაციაში” დისკრიმინაციულად განსხვავებული მოპყრობის საგანი გახდნენ. მე-14 მუხლის მიზნებისათვის განსხვავებული მოპყრობა დისკრიმინაციული იყო იმ შემთხვევაში, თუ ასეთ მოპყრობას არ გააჩნდა ობიექტური და გონებრივი გამართლება, ანუ იგი არ ემსახურებოდა ,,კანონიერ მიზანს” ან არ არსებობდა ,,გონივრული პროპორცია” გამოყენებულ საშუალებებსა და მიზანს შორის. ზემოაღნიშნული ნორმები და პრინციპები მიესადაგებოდა მოსარჩელის მოთხოვნებს, რადგანაც დასახელებული სარჩელით მოთხოვნილი ქონება მოსარჩელის წინაპარს უცხო ქვეყნის საოკუპაციო რეჟიმმა ჩამოართვა, ამასთან, ამ რეჟიმს არც წინაპრისათვის და არც მოსარჩელისათვის რაიმე კომპენსაცია არ გადაუხდია. საქართველოს სახელმწიფოს კი სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლება არასოდეს შეუძენია, რადგან არ განუხორციელებია უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლით დადგენილი წესით. საქართველოს სახელმწიფოს ასევე არ განუხორციელებია აუცილებლობით ან გადაუდებელი აუცილებლობით გამოწვეული საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის ქონების ჩამორთმევა იმ წესების მიხედვით, რომლებსაც ითვალისწინებდა ,,საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის გადაუდებელი აუცილებლობისას საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონი ან ,,აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ” საქართველოს კანონი.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ სადავო სამკვიდრო ქონების ნაწილს ფაქტობრივად ფლობდა და მართავდა ბაბუის _ ხ. ბ-ის პოლიტიკური რეპრესიის დღიდან, რაც გათვალისწინებული იყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილით.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ, რადგან ფაქტობრივად ფლობდა და დაიბრუნა სამკვიდრო ქონების ნაწილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ითვლებოდა, რომ მთლიანად მიიღო სამკვიდრო ქონება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1435-ე მუხლი კრძალავდა სამკვიდროს ნაწილობრივ მიღებას. ამავე კოდექსის 1433-ე მუხლის თანახმად კი, სამკვიდროს მიღების შემდეგ მოსარჩელე გახდა ამ ქონების მესაკუთრე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹64-ში მდებარე შენობისა და 359 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დაბრუნება და დასახელებულ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობა; ქალაქ ბათუმის მერიასა და ო. მ-ს შორის დადებული 1994 წლის 15 დეკემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმება და ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹66-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ლიტერი “ა”-ს მე-3 და მე-4 ოთახების და შესაბამისი სარდაფის დაბრუნება.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით მოპასუხე ქ. ბათუმის მერიის შუამდგომლობის საფუძველზე, საქმეში მოპასუხედ ჩაბმულ იქნა შპს “....-ის ბიურო”.

2007 წლის 25 იანვარს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს განცხადებით მიმართა თ. ბ-ის წარმომადგენელმა ვ. ხ-მა და მოითხოვა ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹66-ში მდებარე ო. მ-ის სახელზე პრივატიზებული საცხოვრებელი სახლის ლიტერ “ა”-ს მე-3, მე-4 ოთახებსა და მათ ქვემოთ არსებულ სარდაფზე ყადაღის დადება.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 23 თებერვლის განჩინებით თ. ბ-ის განცხადება დაკმაყოფილდა; სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, ყადაღა დაედო ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹64-ში მდებარე შენობას, ამავე მისამართზე 359 კვ.მ მიწის ნაკვეთს და .... ქ. ¹66-ში მდებარე ო. მ-ის სახელზე პრივატიზებული საცხოვრებელი სახლის ლიტერ “ა”-ს მე-3, მე-4 ოთახებს და მის ქვეშ არსებულ სარდაფს.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 23 თებერვლის განჩინება გაასაჩივრა ქალაქ ბათუმის მერიამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც ყადაღა დაედო ქ. ბათუმში, ..... ქ. ¹64-ში მდებარე უძრავ ქონებას (შენობასა და 359 კვ.მ მიწის ნაკვეთს).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობისა და უსაფუძვლობის გამო; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 23 თებერვლის განჩინება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ, რომლითაც ყადაღა დაედო ქ. ბათუმში, ..... ქ. ¹64-ში მდებარე შენობას, და 359 კვ.მ მიწის ნაკვეთს და ო. მ-ის საკუთრებაში რიცხულ ქ. ბათუმში, ..... ქ. ¹66-ში მდებარე სახლს.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე თ. ბ-ის ბაბუას _ ხ. ბ-ს ქ. ბათუმში, .... ქუჩაზე საკუთრების უფლებით გააჩნდა მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობები. კერძოდ, ¹66-ში ლიტერი “ა”, პირველი სართული ¹1, ¹2, ¹3, ¹4, ¹5, ¹6, ¹7, ¹8 ოთახები, ლიტერი “ა”, სარდაფი ¹1, ¹2, ¹3, ¹4, ¹5, ¹6 ოთახები და ამავე ქუჩაზე, ¹64-ში მდებარე იმჟამად .....-ის ბიუროს შენობა ლიტერი “ა”. 1938 წლის 24 თებერვალს ხ. ბ-ი დააპატიმრეს. 1938 წლის 15 ივლისს იგი გაასამართლეს ჯაშუშობის მოტივით და რეპრესირებულ იქნა. მისი გასამართლების შემდეგ, 1939 წლის 24 მარტს, ქ. ბათუმის საბჭოს ოქმის საფუძველზე, ხ. ბ-ის სახელზე რიცხული ყველა სახლთმფლობელობა ჩაითვალა, როგორც უპატრონო, მოსავლელად გადაეცა ქ. ბათუმის საბინაო სამმართველოს და ჩაირიცხა კომუნალურ ფონდში.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნულ საცხოვრებელ სახლში, მდებარე ქ. ბათუმში, ...... ქ. ¹66-ში იმ პერიოდშივე ცხოვრობდნენ ხ. ბ-ის ოჯახის წევრები, კერძოდ _ მეუღლე მ. ბ-ა, შვილი – რ. ბ-ი და ოჯახის სხვა წევრები. ხ. ბ-ის კუთვნილ სახლში კი, მდებარე ქ. ბათუმში, ..... ქ. ¹64, ლიტერი “ა”-ში შესახლებულ იქნენ სხვადასხვა მცხოვრებლები. 1990 წლის 11 მაისს ხ. ბ-ი რეაბილიტირებულ იქნა, რის შემდეგაც მისმა შვილიშვილმა _ ხ. ბ-მა (მოსარჩელის ძმამ) სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში და მოითხოვა ბაბუის კუთვნილი ქონების დაბრუნება. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1993 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ხ. ბ-ის სასარჩელო მოთხოვნა და დაუბრუნდა ბაბუის პირად საკუთრებაში არსებული ქ. ბათუმში, ..... ქ. ¹66-ში ლიტერი “ა” პირველი სართული ¹1 ოთახი 28,16 კვ.მ, ¹2 ოთახი 14,82 კვ.მ, ¹3 ოთახი 11,61 კვ.მ, ¹6 ოთახი 14,44 კვ.მ, ¹7 ოთახი 4,75 კვ.მ, ¹8 ოთახი 9,1 კვ.მ, სარდაფი ლიტერი “ა”, ¹1 ოთახი 11,44 კვ.მ და აღნიშნული ფართობები ამოირიცხა კომუნალური ფონდიდან. ქ. ბათუმი, ...... ქ. ¹64-ში მდებარე ლიტერი “ა” შენობის დაბრუნებაზე კი უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ ძველი შენობა დანგრეული იყო, ხოლო ახალი შენობა აიგო ქალაქის აღმასკომის მიერ.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ჩამორთმევის შემდეგ ზემოდასახელებულ სახლში შესახლებულ იქნა ნ. კ-ას ოჯახი. მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ბინაში ცხოვრობდა და 1994 წლის 29 დეკემბერს ბინას პრივატიზაცია გააკეთა მისმა მეუღლემ _ ო. მ-მა.

საქალაქო სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნა ო. მ-ის სახელზე გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე უსაფუძვლოდ მიიჩნია და განმარტა, რომ სასარჩელო განცხადება, გარდა უსაფუძვლობისა, იყო ხანდაზმულიც, ვინაიდან ხსენებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება დადებული იყო 1994 წელს და ხელშეკრულების გაფორმებიდან სარჩელის აღძვრამდე გასული იყო 10 წელზე მეტი. მართალია, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდებოდა მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობოდა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ, მაგრამ ამავე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენებოდა ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურდათ ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოეწესრიგებინათ ან, თუ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებდა. ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში დავა ეხებოდა უძრავ ნივთს, ამიტომ, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გამოყენებული უნდა ყოფილიყო ახალი სამოქალაქო კოდექსის ნორმები. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის თანახმად კი სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა _ ექვს წელს. ამავე კოდექსის 130-ე მუხლის მიხედვით ხანდაზმულობა იწყებოდა მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად კი ჩაითვლებოდა დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. რაც შეეხებოდა უფლების დარღვევის შესახებ შეტყობინებას, აღნიშნულთან დაკავშირებით, საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ საქმის მასალებით და თვით მხარის განმარტებითაც დადგენილი იყო, რომ თ. ბ-ის ოჯახი ცხოვრობდა ამავე მისამართზე და მათთვის თავიდანვე ცნობილი იყო, რომ სადავო ფართში შესახლებული იყო ო. მ-ი. ამასთან, ხ. ბ-ის მემკვიდრეების მიერ დავა აღნიშნული სახლთმფლობელობის დაბრუნებაზე მიმდინარეობდა 1993 წლიდან და გამომდინარე აღნიშნულიდან, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თ. ბ-ს 1994 წელს ო. მ-ის მიერ პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე უნდა სცოდნოდა.

საქალაქო სასამართლომ ზემოაღნიშნული საფუძვლით ასევე ხანდაზმულად მიიჩია სასარჩელო მოთხოვნა ქ. ბათუმში, ..... ქ. ¹64-ში მდებარე შენობისა და 359 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დაბრუნების თაობაზეც. აღნიშნულთან დაკავშირებით სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელისათვის და მისი ოჯახის წევრებისთვისაც სადავო ქონების ჩამორთმევის თაობაზე ცნობილი იყო 1939 წლიდან. გარდა ამისა, არსებობდა სასამართლო გადაწყვეტილებაც, რომლითაც აღნიშნული ქონების დაბრუნებას ითხოვდნენ ხ. ბ-ის მემკვიდრეები. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 143-ე მუხლის თანახმად კი, თუ ნივთი, რომლის მიმართაც არსებობდა სანივთო მოთხოვნა, უფლებამონაცვლეობის გზით მესამე პირის მფლობელობაში აღმოჩნდებოდა, უფლებრივი წინამორბედის მფლობელობაში გასული ხანდაზმულობის ვადა გამოიყენებოდა უფლებამონაცვლის მიმართაც.

საქალაქო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება იმის თაობაზეც, რომ მისთვის ექსპერტის დასკვნით გახდა ცნობილი, რომ ქ. ბათუმში, ...... ქ. ¹66-ში მდებარე ლიტერი “ა” შენობა არ იყო აგებული ქალაქის აღმასკომის მიერ და ისიც ბაბუამისის საკუთრებას წარმოადგენდა. საქალაქო სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული შენობის დაბრუნებაზე ხ. ბ-ის მემკვიდრეებს ერთხელ უკვე უთხრეს უარი და გადაწყვეტილებაც შესული იყო კანონიერ ძალაში.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თ. ბ-ის სარჩელი იყო ხანდაზმული და ამასთანავე, უსაფუძვლოც, რის გამოც სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 19 აპრილის განჩინებით ქ. ბათუმის მერიის საჩივარი ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 23 თებერვლის განჩინების გაუქმების თაობაზე მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად და საქმის მასალებთან ერთად გადაეგზავნა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ბ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით თ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილება თ. ბ-თვის სახელმწიფო ბაჟის _ 2000 ლარის დაკისრების ნაწილში; დანარჩენ ნაწილში ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად; ქ. ბათუმის მერიის საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 23 თებერვლის განჩინება სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ იმ ნაწილში, რომლითაც ყადაღა დაედო ქ. ბათუმში, ..... ქ. ¹64-ში მდებარე უძრავ ქონებას (შენობასა და 359 კვ.მ მიწის ნაკვეთს).

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის ბაბუა ხ. ბ-ი დააპატიმრეს 1938 წლის 24 თებერვალს, 1938 წლის 15 ივლისს გაასამართლეს ჯაშუშობისათვის, ხოლო 1939 წლის 24 მარტს ქ. ბათუმის საბჭოს №7 ოქმის საფუძველზე ჩამოერთვა ქონება და როგორც უპატრონო, გადაეცა საბინაო სამმართველოს (ს.ფ. 42, 45). ამ ქონების ნაწილში, კერძოდ, ქ. ბათუმში, ..... ქ. №66 სახლის ლიტერი „ა“-ში შესახლებულ იქნა ნ. კ-ას ოჯახი. ქ. ბათუმის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს ცნობის თანახმად, მითითებულ სახლში ნ. კ-თან ერთად ცხოვრობდა მისი მეუღლე ო. მ-ი (ს.ფ. 46-50), რომელმაც მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, 1994 წლის 29 დეკემბრის ხელშეკრულებით მოახდინა ამ ქონების პრივატიზება და, შესაბამისად ირიცხებოდა მის სახელზე (ს.ფ. 22-23, 24). 1982 წელს გარდაიცვალა მოსარჩელის მამა რ. ბ-ი, უფრო ადრე კი, მისი ბებია _ მ. ბ-ა. 1990 წლის 11 მაისს ხ. ბ-ი რეაბილიტირებულ იქნა (ს.ფ. 35).

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით, ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის ძმას _ ხ. ბ-ს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1993 წლის 8 სექტემბრის №2-55 გადაწყვეტილებით პირადი საკუთრების უფლებით დაუბრუნდა თავისი ბაბუის _ ხ. ბ-ის კუთვნილი სახლთმფლობელობა, მდებარე ქ. ბათუმში, ...... ქ. №66-ში, ლიტერი „ა“ პირველი სართულის №1, №2, №3, №6, №7, №8, სარდაფი ლიტერი „ა“ №1, №2, №5, №6 ოთახები და ამავე დროს აღნიშნული სახლთმფლობელობა ამოირიცხა ქ. ბათუმის მერიის კომუნალური ფონდიდან. ამავე გადაწყვეტილებით ხ. ბ-ის სარჩელი ქ. ბათუმში, ..... ქუჩის №64-ში მდებარე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ......-ის ბიუროს კუთვნილი, ლიტერი „ა“ შენობის პირად საკუთრებაში დაბრუნების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო (ს.ფ. 16-18). ეს გადაწყვეტილება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი სასამართლოს 1995 წლის 26 იანვრის №23 განჩინებით დარჩა უცვლელი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ქ. ბათუმის მერიის კაბინეტის 1995 წლის 7 თებერვლის №48 გადაწყვეტილებით ხ. ბ-ს დაუბრუნდა 1993 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილებაში მითითებული ქონება და ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს უფროსს დაევალა სათანადო ცვლილების განხორციელება (ს.ფ. 20). მოსარჩელე თ. ბ-ი ქ. ბათუმში, ..... ქ. №64-ში მდებარე შენობისა და 359 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დაბრუნებას ითხოვდა იმ საფუძვლით, რომ იგი ბაბუის _ ხ. ბ-ის შვილიშვილი ანუ მემკვიდრე იყო. მოსარჩელე ადასტურებდა, რომ სადავო შენობა და მიწის ნაკვეთი ხ. ბ-ს ჩამოართვეს ქ. ბათუმის საბჭოს 1939 წლის 24 მარტის ოქმის საფუძველზე და ჩაირიცხა კომუნალურ ფონდში. ქ. ბათუმში, ...... ქ. №64 ლიტერ „ა“-ში, რომელიც შედგებოდა რამდენიმე საცხოვრებელი ოთახისაგან, შესახლებულ იქნა სხვადასხვა მცხოვრები.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამკვიდრო (სამკვიდრო ქონება) შეიცავდა მამკვიდრებლის როგორც ქონებრივი უფლებების (სამკვიდრო აქტივის), ისე მოვალეობების (სამკვიდრო პასივის) ერთობლიობას, რომელიც მას ჰქონდა გარდაცვალების მომენტისათვის. ხ. ბ-ს რომ გარდაცვალების მომენტისთვის არ ჰქონია სადავო ქონება, ამას ადასტურებდა თვით მოსარჩელე. ამდენად, სადავო, ქ. ბათუმში, ..... ქ. №64-ში მდებარე ოთახი და 359 კვ.მ მიწის ნაკვეთი ხ. ბ-ის დანაშთ სამკვიდრო მასაში ვერ იქნებოდა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის პირველი ნაწილით შვილიშვილები კანონით მემკვიდრეებად მაშინ ჩაითვლებოდნენ, თუ სამკვიდროს გახსნის დროისთვის ცოცხალი აღარ იყო მათი მშობელი. ხ. ბ-ის გარდაცვალების დროისთვის ცოცხალი იყო მისი მეუღლე, მ. ბ-ა და მისი შვილი _ რ. ბ-ი (მოსარჩელის მამა). ამდენად, შვილიშვილი ბაბუის დანაშთ ქონებაზე ვერ მოიპოვებდა სამკვიდროს მიღების უფლებას, რადგან მამკვიდრებლის გარდაცვალების დროისათვის ცოცხალი იყო მისი პირველი რიგის მემკვიდრე _ შვილი _ ამჟამინდელი მოსარჩელის მამა, რომელსაც სამკვიდრო არ მიუღია. საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ რ. ბ-მა მამისგან მემკვიდრეობით მიიღო სადავო ქონება, ამდენად, თ. ბ-ს, როგორც ბაბუის მემკვიდრე შვილიშვილს, სამკვიდროს მიღების უფლება არ წარმოშობია.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოტივაცია სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე და მიუთითა, რომ სამკვიდროს მიღების შესახებ სასამართლოსთვის შეეძლო მიემართა მოსარჩელის ბებიასა და მამას (მამკვიდრებლის პირველი რიგის მემკვიდრეებს _ მეუღლესა და შვილს) იმ დროს მოქმედი საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობით _ 1922 და 1964 წლების სამოქალაქო კოდექსებით დადგენილი წესით. 1922 წლის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით (44-45-ე მუხლები) დადგენილი იყო სასარჩელო ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა. მათ ეს უფლება არ გამოუყენებიათ, თ. ბ-მა დარღვეული უფლების აღსადგენად კი სასამართლოს სარჩელით მიმართა მხოლოდ 2006 წელს.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადა იწყებოდა მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ითვლებოდა დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს უფლების დარღვევის თაობაზე რომც შეეტყო 1993 წლიდან (ძმის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმიდან), სარჩელის შეტანის მომენტში (სარჩელი შეიტანა 2006 წელს) გაშვებული ჰქონდა მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილი საერთო ხანდაზმულობის ათწლიანი ვადაც კი. მოსარჩელე სარჩელში მიუთითებდა, რომ სადავო ქონებაზე სასამართლოსათვის არ მიუმართავს იმ საფუძვლით, რომ ელოდებოდა კანონის მიღებას, სარჩელი კი სასამართლოში შეიტანა 2006 წელს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილით, სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა, უარი ეთქვა მართლმსაჯულების განხორციელებაზე იმ შემთხვევაში, თუ სამართლის ნორმა არ არსებობდა ან იგი ბუნდოვანი იყო. აღნიშნული მოტივაცია სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა, რადგან კანონის მიუღებლობა არ აჩერებდა ხანდაზმულობის ვადის დენას, ამასთან, არსებობდა სადავო საკითხების მომწესრიგებელი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი და მოსარჩელეს შეეძლო დარღვეული უფლების დასაცავად მიემართა სასამართლოსათვის.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოტივაცია ქ. ბათუმის ადგილობრივი მმართველობის ორგანოსა და ო. მ-ს შორის 1994 წლის 29 დეკემბერს დადებული პრივატიზების ხელშეკრულების კანონიერების თაობაზე, რადგან ხელშეკრულების დადებიდან გასული იყო 10 წელზე მეტი და მოთხოვნა ხანდაზმული იყო. ამასთან, არ არსებობდა ამ ხელშეკრულების გაუქმების (ბათილად ცნობის) სამართლებრივი საფუძვლები, რადგან ბინის პრივატიზება მოხდა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების მოთხოვნათა დაცვით. აღნიშნული დადგენილების მე-4 მუხლით საცხოვრებელი სახლის (ბინის) უსასყიდლოდ გადაცემა ხორციელდებოდა ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების, საწარმო-დაწესებულებებისა და ორგანიზაციების მიერ, რომელთა ბალანსზეც ირიცხებოდა საცხოვრებელი სახლი (ბინა), მე-5 მუხლით კი, საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემოდათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები იყვნენ.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. ბათუმის საბჭოს ოქმის საფუძველზე ხ. ბ-თვის ჩამორთმეული და საბინაო სამმართველოსათვის გადაცემულ სახლში (ბინაში), მდებარე, ქ. ბათუმში, ...... ქ. 66 სახლის ლიტერ „ა-ში“, შესახლებულ იქნა ნ. კ-ა და მისი ოჯახი. ქ. ბათუმის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს ცნობის თანახმად, მითითებულ სახლში ნ. კ-თან ერთად ცხოვრობდა მისი მეუღლე _ ო. მ-ი, რომელიც იყო ამ ქონების კანონიერი მოსარგებლე და მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, 1994 წლის 29 დეკემბრის ხელშეკრულებით კანონიერად მოხდა მისი პრივატიზება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელისათვის სახელმწიფო ბაჟის სახით 2000 ლარის დაკისრების ნაწილში, რადგან განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენდა საკუთრების რესტიტუცია და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის „კ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დავის საგნის ფასი სასამართლოს უნდა განესაზღვრა 4000 ლარით, შესაბამისად უნდა მომხდარიყო პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის წარმოებისათვის დადგენილი დავის საგნის ღირებულების 3%-ით გაანგარიშება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. ბათუმის მერიის საჩივარი სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გაუქმების შესახებ უნდა დაკმაყოფილებულიყო და გაუქმებულიყო ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 23 თებერვლის განჩინება. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მართალია, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება გაუქმებული იყო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199¹-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით, მაგრამ 2007 წლის 23 თებერვლის განჩინება, რომლის გაუქმებასაც ქ. ბათუმის მერია ითხოვდა, მიღებული იყო სხვა სამართლებრივი საფუძვლით და მასზე მსჯელობა პალატამ სავალდებულოდ მიიჩნია. შესაბამისად, განმარტა, რომ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების აუცილებლობა არ არსებობდა, რადგან საქმის განმხილველი სასამართლო ასეთ ღონისძიებას გამოიყენებდა მაშინ, თუ სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულების შესაძლებლობა საეჭვო გახდებოდა. ამდენად, სასამართლოს აღნიშნული საკითხის გადაწყვეტისას, გარკვეულწილად სარჩელის პერსპექტივაზეც უნდა ემსჯელა და იმ ვარაუდით, რომ არსებობდა მაღალი ალბათობა სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობისა _ გამოეყენებინა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება. მოცემულ საქმეზე ასეთი ვარაუდის საფუძველი პირველი ინსტანციის სასამართლოს სასარჩელო მოთხოვნის შინაარსიდან გამომდინარე, არ გააჩნდა, რის გამოც მას სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება არ უნდა გამოეყენებინა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ბ-მა.

კასატორი მიუთითებს იმავე გარემოებებზე, რაზეც მითითებული ჰქონდა სარჩელში და დამატებით აღნიშნავს, რომ მის მიერ, როგორც პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო სასამართლოებშიც წარდგენილ იქნა ყველა დოკუმენტი, უკანონოდ ჩამორთმეული ქონების რესტიტუციის პრეცედენტებზე საქართველოში. არაერთ პირს დაუბრუნა უკანონოდ ჩამორთმეული ქონება, მათ შორის საზღვარგარეთ მცხოვრებთაც. მოქალაქეთა დისკრიმინაცია კი, როგორც ქვეყნის კანონმდებლობით, ისე საერთაშორისო შეთანხმებებით აკრძალულია.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არ იმსჯელა მოსარჩელის მიერ დასმულ საკითხებზე. ჯეროვნად არ გაამახვილა ყურადღება იმ გარემოებაზე, რატომ იყო ხანდაზმულობის ვადა გასული და რა დროიდან. სასამართლოს არ უმსჯელია იმაზე, თუ რამდენად კანონიერად არის ჩამორთმეული ქონება, არ უმსჯელია იმაზეც, რომ “პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლად აღიარების შესახებ” საქართველოს 1997 წლის 27 დეკემბრის კანონი პირდაპირ მიუთითებს, რომ ამ კატეგორიის პირთა ქონებრივი საკითხის გადასაწყვეტად მიღებული უნდა იქნეს სპეციალური კანონი. სასამართლომ პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმებაზე მოსარჩელეს უთხრა უარი, მიუთითა, რომ გასული იყო ხანდაზმულობის ვადა, მაშინ, როცა ჯერ ქონების დაბრუნების საკითხი უნდა გადაწყვეტილიყო და შემდეგ წარმოიშობოდა უფლება პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმებისა, ხოლო პრივატიზება განხორციელდა მხოლოდ მაშინ, როცა 1993 წლიდან იყო დავა სასამართლოში. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და კანონის არასწორი განმარტებით ჩამოაყალიბა არალოგიკური მოსაზრებები.

კასატორის განმარტებით, მოცემული საქმის სამართლებრივად გადასაწყვეტად პალატამ არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე და 171-ე მუხლების პირველი ნაწილი, 184-ე, 1421-ე, 1433-ე, 1319-ე, 1320-ე, 1435-ე მუხლები, “ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლი, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტი, რომლის მიხედვითაც, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულება საქართველოს კანონმდებლობის განუყოფელი ნაწილია. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა “ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-19 მუხლი, 25-ე და 26-ე მუხლების პირველი პუნქტები.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა, თუმცა სამართლიანი გადაწყვეტილების მისაღებად აუცილებელი იყო გამოეყენებინა, ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია, “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპის კონვენცია”, ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს პრეცედენტული სამართალი, 2002 წლის 14 ოქტომბრის კონსტიტუციური შეთანხმება საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებელ ეკლესიას შორის (რომელიც რესტიტუციის ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია), საერთაშორისო პაქტი სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ, უკანონოდ ჩამორთმეული ქონების რესტიტუციის პრეცედენტები საქართველოში, საქართველოს 1921 წლის კონსტიტუციის 114-ე მუხლი.

კასატორის აღნიშვნით, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და აღნიშნა, რომ შვილიშვილები კანონით მემკვიდრეებად მაშინ ჩაითვლებოდნენ, თუ სამკვიდროს გახსნის დროისათვის ცოცხალი აღარ იყო მათი მშობელი. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ხ. ბ-ის გარდაცვალების დროისათვის ცოცხალი იყო მისი მეუღლე _ მ. ბ-ა და შვილიშვილი _ რ. ბ-ი (მოსარჩელის მამა). ამდენად, შვილიშვილი ბაბუის დანაშთ ქონებაზე ვერ მოიპოვებდა სამკვიდროს მიღების უფლებას.

კასატორი მიიჩნევს, რომ კონკრეტული საქმის განხილვისას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ზემოთ დასახელებული მუხლის მოშველიება უსაფუძვლოა, რადგან ნაცვლად ამ მუხლისა, საქმეზე ობიექტური, სამართლიანი და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღებას ხელს შეუწყობდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლი, რომელშიც აღნიშნულია, რომ სამკვიდროს იღებს მემკვიდრე, იქნება იგი კანონით მემკვიდრე თუ ანდერძით მემკვიდრე. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით, მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას, ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილით, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი. კონკრეტული საქმის განხილვისას პალატას, ნაცვლად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლისა, უნდა გამოეყენებინა 1433-ე მუხლი, რომელშიც აღნიშნულია, რომ მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრებად ითვლება მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან, ასევე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1319-ე მუხლი, რომელიც განსაზღვრავს, რომ სამკვიდრო იხსნება პირის გარდაცვალების ან სასამართლოს მიერ გარდაცვლილად მისი გამოცხადების შედეგად, იმავე კოდექსის 1320-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდროს გახსნის დროდ ითვლება მამკვიდრებლის გარდაცვალების დღე ან პირის გარდაცვლილად გამოცხადების შესახებ სასამართლო გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის დღე.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ თ. ბ-ი ფაქტობრივად ფლობს და დაიბრუნა სამკვიდრო ქონების ნაწილი. შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად ითვლება, რომ მოსარჩელემ მთლიანად მიიღო სამკვიდრო ქონება, სხვაგვარი სამართლებრივი რეგულირების მექანიზმი ამ საკითხს არც გააჩნია, რადგან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1435-ე მუხლი კრძალავს სამკვიდროს ნაწილობრივ მიღებას, ამავე კოდექსის 1433-ე მუხლის თანახმად კი, სამკვიდროს მიღების შემდეგ, თ. ბ-ის ძმა _ ხ. ბ-ი ამ ქონების მესაკუთრე გახდა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ასევე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 177-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული მოთხოვნა, რომლის თანახმადაც მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მფლობელს უფლება აქვს მოითხოვოს ამ ნივთის ფლობის უფლება. ამდენად, მოსარჩელეს ჰქონდა უფლება, მოეთხოვა მისი უფლებების აღიარება და სახელმწიფოს უკანონო მფლობელობაში არსებული ქონების გამოთხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მას უფლება აქვს, მოითხოვოს მისი უფლებების აღიარება და სახელმწიფოს უკანონო მფლობელობაში არსებული ქონების გამოთხოვა. სააპელაციო სასამართლომ სავსებით უსაფუძვლოდ და უკანონოდ გაიზიარა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოტივაცია სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე და ყოვლად უსაფუძვლოდ არ გაითვალისწინა სარჩელში საფუძვლიანად მითითებული გარემოებები იმის თაობაზე, რომ სახლის ჩამორთმევის შემდეგ ბ-ების სახლში შესახლებულ იქნა ნ. კ-ას ოჯახი, მისი გარდაცვალების შემდეგ ბინაში ცხოვრობს და პრივატიზაცია მოახდინა მისმა მეუღლემ ო. მ-მა, 1993 წლის 15 დეკემბერს. მათ უკავიათ ქ. ბათუმში, ..... ქ. ¹66-ში განლაგებული სახლის ლიტერი “ა”-ს მე-3 და მე-4 ოთახები. გვერდით ააშენეს ორსართულიანი კაპიტალური საცხოვრებელი სახლი, სადაც დღესაც ცხოვრობენ და რომელიც ირიცხება ნ. კ-ას სახელზე, ხოლო ბ-ების წილი საცხოვრებელი ბინა მიტოვებულია და საცხოვრებლად უვარგისი. ო. მ-ის მეუღლემ თ. ბ-ის მიწაზე ააშენა ახალი სახლი და თ. ბ-ის მამას შეჰპირდა, რომ ჩამორთმეულ ბინას, როგორც ძველ მემკვიდრეს, დაუბრუნებდა, მაგრამ როცა ნ. კ-ა გარდაიცვალა, მისი ოჯახის წევრებმა აღნიშნულზე ბ-ებს უარი უთხრეს.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ ხანდაზმულობის საკითხის განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა ის გარემოება, რომ თ. ბ-მა იმიტომ არ დაიწყო პირადად დავა სადავო შენობასა და მიწის ნაკვეთზე, რომ “პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლად აღიარებისა და რეპრესირებულთა სოციალური დაცვის შესახებ” საქართველოს 1997 წლის 12 დეკემბრის კანონის თანახმად, რეპრესირებულ პირთა ქონებრივი დავის გადაწყვეტის მიზნით, უნდა მიღებულიყო ახალი კანონი ორი წლის განმავლობაში, რომელიც გადაწყვეტდა და სამართლებრივად დაარეგულირებდა უკანონოდ ჩამორთმეული და მიტაცებული ქონების საკითხებს. თუმცა, დღემდე ასეთი კანონი სახელმწიფოს მიერ არ იქნა მიღებული. თითქმის 9 წელი გავიდა და როგორც ცნობილია, ჯერჯერობით, ამ საკითხზე არავის უმსჯელია. ამდენი ლოდინის შემდეგ მოსარჩელემ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-4 მუხლი, რომლის თანახმად, სასამართლოს არა აქვს უფლება, უარი თქვას სამოქალაქო საქმეებზე მართლმსაჯულების განხორციელებაზე იმ შემთხვევაშიც, თუ სამართლებრივი ნორმა არ არსებობს ან იგი ბუნდოვანია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 17 დეკემბრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 14 თებერვლამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებდა საქმის განხილვის შედეგზე და განაპირობებდა არასწორი გადაწყვეტილების მიღებას. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის პირველი ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა საკასაციო საჩივრისათვის შეადგენს დავის საგნის ღირებულების 5 პროცენტს, მაგრამ არანაკლებ 300 ლარისა, ხოლო იმავე კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, თუ კასატორს წინასწარ აქვს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი საკასაციო საჩივარზე და იგი მოქმედი კანონმდებლობით გათავისუფლებული არ არის სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, მისი საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად მიჩნევის შემთხვევაში, მას დაეკისრება გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის 30 პროცენტი.

აქედან გამომდინარე, თ. ბ-ს მოცემულ დავასთან დაკავშირებულ უნდა დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა _ 90 ლარის ოდენობით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილება;

3. თ. ბ-ს დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟი 90 ლარის ოდენობით;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.