საქმე №ას-1097-2022 29 თებერვალი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

თამარ ზამბახიძე (მომხსენებელი),

რევაზ ნადარაია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „თ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ს.რ–ა“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 30.06.2022 წლის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 21.10.2021 წლის გადაწყვეტილებით, სს „ს.რ–ის“ (შემდეგში - „მოსარჩელე“) სარჩელი სს „თ–ის“ (შემდეგში - „მოპასუხე“ ან „კასატორი“) მიმართ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 302 942.11 ლარის გადახდა.

2. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 30.06.2022 წლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 21.10.2021 წლის გადაწყვეტილება, შემდეგი დასაბუთებით:

3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 25.12.2017 წლის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; 2012 წლიდან 31.08.2017 წლის ჩათვლით პერიოდში, ელექტროგადამცემი ქსელით სარგებლობისთვის მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ ჯამურად დაეკისრა 743 520 ლარის გადახდა.

3.2. მოპასუხე 01.09.2017 წლიდან 31.08.2020 წლამდე შეუფერხებლად აგრძელებდა მოსარჩელის კუთვნილი ელექტროგადამცემი ქსელებით თავისი აბონენტებისთვის ელექტროენერგიის მიწოდებას, რაც დასტურდება ორივე მხარის მიერ ხელმოწერილი მიღება-ჩაბარების აქტებით.

3.3. მიუხედავად სასამართლოს გადაწყვეტილებებისა, რკინიგზის აქტივებით სარგებლობის საფასურს (კომპენსაციას) მოპასუხე კვლავ არ ანაზღაურებდა. 01.09.2017 წლიდან 31.08.2020 წლამდე პერიოდში დავალიანებამ შეადგინა 244 490.08 ლარი, დღგ-ს ჩათვლით.

3.4. 18.09.2020 წელს, მოსარჩელემ წერილით მიმართა მოპასუხეს და მოითხოვა, 01.09.2017 წლიდან 31.08.2020 წლამდე პერიოდში, კუთვნილი ელექტროგადამცემი ქსელით სარგებლობის საფასურის ანაზღაურება, რასაც შედეგი არ მოჰყოლია.

3.5. 30.05.2021 წლამდე პერიოდშიც მოპასუხე შეუზღუდავად აგრძელებდა მოსარჩელის კუთვნილი ელექტროქსელებით სარგებლობას და მის აბონენტებს შეუფერხებლად მიეწოდებოდათ ელექტროენერგია, მაგრამ მოპასუხემ ისევ არ აანაზღაურა გაწეული მომსახურების საფასური და დავალიანება გაიზარდა ჯამურად 52 355.19 ლარით (დღგ-ს ჩათვლით).

3.6. მოსარჩელის კუთვნილი ელექტროგადამცემი ქსელებით სარგებლობასა და აბონენტებისთვის ელექტროენერგიის მიწოდებას მოპასუხე ახორციელებდა 2021 წლის მთელი ივნისის განმავლობაში, თუმცა გაწეული მომსახურების ღირებულება 6 094.84 ლარი (დღგ-ს ჩათვლით) არ აანაზღაურა.

3.7. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ წარმოადგენდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

3.8. უპირველეს ყოვლისა, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი სადავო გარემოება მასზე, რომ 01.09.2017 წლიდან 12.10.2017 წლამდე პერიოდზე, სასარჩელო მოთხოვნა არ იყო ხანდაზმული. ამ მიმართებით, სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 129-ე მუხლის პირველ ნაწილზე (სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა – ექვს წელს. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით კი, ხანდაზმულობის ვადა იმ მოთხოვნებისა, რომლებიც წარმოიშობა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან, სამი წელია), ამავე კოდექსის 130-ე მუხლზე (ხანდაზმულობის ვადა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როცა პირმა შეიტყო ან პირს უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ) და განმარტა, რომ ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოსათვლელად უმნიშვნელოვანესი იყო მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა.

3.9. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ ელექტროენერგიის მიღება-ჩაბარების N-9 აქტზე, რომელიც ასახავდა 01.09.2017 წლიდან 01.10.2017 წლამდე პერიოდში გაწეული მომსახურების ოდენობას, რაც დადასტურებული იყო ორივე მხარის მიერ. თავად ეს აქტი, რაც საფუძველს წარმოადგენდა ანგარიშსწორებისა - შედგენილი იყო 02.10.2017 წელს. პალატის მითითებით, ამ აქტის საფუძველზე, მომსახურების გამწევმა წარუდგინა მოთხოვნა მომსახურების მიმღებს ანაზღაურებაზე. ანგარიშფაქტურა მომსახურების მიმღებს წარედგინა 13.10.2017 წელს, ხოლო სასამართლოში სარჩელი აღძრულია 12.10.2020 წელს, მას შემდეგ, რაც მხარის უფლება დაირღვა. აქედან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ 01.09.2017 წლიდან 12.10.2017 წლამდე პერიოდზე სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული არ იყო.

3.10. პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივად მართებულად შეაფასა ისინი; ასევე, სწორად გამოიყენა და იხელმძღვანელა სსკ-ის 180-ე მუხლით, „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის 46¹ მუხლის მე-4 და მე-5 პუნქტებით, საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 25.07.2003 წლის №32/2 გადაწყვეტილებით; ასევე - საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 18.09.2008 წლის №20 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-15 მუხლის პირველი, მეორე, მეოთხე პუნქტებით; „მესამე პირების მფლობელობაში არსებულ ქსელში ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზისა და სასმელი წყლის გატარების საფასურის გაანგარიშების წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 30.12.2013 წლის N-15 დადგენილებით.

3.11. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 316-ე მუხლის პირველ ნაწილზე (ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება), ამავე კოდექსის 317-ე მუხლზე (ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების, უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან) და განმარტა, რომ მოსარჩელემ მოპასუხისგან მისი კუთვნილი ელექტროქსელით სარგებლობისათვის საკომპენსაციო თანხის გადახდა მოითხოვა. საქმეზე დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელე არ წარმოადგენდა ელექტროენერგიის განაწილების ლიცენზიატს. ამ გარემოების გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის ელექტროქსელით სარგებლობისათვის კომპენსაციის (ელენერგიის გატარების საფასურის) გადახდის მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს სსკ-ის 180-ე მუხლი წარმოადგენდა.

3.12. სააპელაციო პალატამ მიუთითა „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის 46¹ მუხლის მე-4 პუნქტსა (თუ მოთხოვნილი გატარების (მათ შორის, ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზის ან სასმელი წყლის გატარების) მომსახურება ეხება ისეთ ქსელს, რომელიც არ არის განაწილების ან/და წყალმომარაგების ლიცენზიატის მფლობელობაში, ქსელის მფლობელი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის თანახმად, ვალდებულია, ჯეროვანი კავშირის უზრუნველყოფის მიზნით, ითმინოს თავისი ქსელით სარგებლობა. ამასთანავე, ქსელის მფლობელი უფლებამოსილია თავისი ქსელით სარგებლობისათვის მოითხოვოს გატარების საფასურის ან თმენის კომპენსაციის გადახდა) და საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 18.09.2008 წლის №20 დადგენილებით დამტკიცებულ „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-15 მუხლის პირველ პუნქტზე (პირი, რომელიც არ არის განაწილების ლიცენზიატი, მაგრამ ფლობს ელექტროენერგიის ქსელს, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის თანახმად, ვალდებულია, სხვა მომხმარებელთა ელექტროენერგიით მომარაგების მიზნით, ითმინოს მისი ქსელით სარგებლობა და გაატაროს ელექტროენერგია).

3.13. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთ-ერთ საქმეზე (№ას-803-762-2013, 10.10.2014წ.), სადაც განიმარტა შემდეგი: „განსახილველ ურთიერთობისათვის ყველაზე უფრო მსგავსი ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლის ნორმას წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, თუ მიწის ნაკვეთს არა აქვს ჯეროვანი გამოყენებისათვის აუცილებელი კავშირი საჯარო გზებთან, ელექტრო-, ნავთობის, გაზისა და წყალმომარაგების ქსელთან, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია მეზობელს მოსთხოვოს, რომ მან ითმინოს მისი მიწის ნაკვეთის გამოყენება ამგვარი აუცილებელი კავშირის უზრუნველსაყოფად. იმ მეზობლებს, რომელთა ნაკვეთზეც გადის აუცილებელი გზა ან გაყვანილობა, უნდა მიეცეთ შესაბამისი კომპენსაცია, რომელიც, მხარეთა შეთანხმებით, შეიძლება ერთჯერადი გადახდით გამოიხატოს“. ამავე საქმეზე საკასაციო პალატამ განმარტა, ასევე, რომ: „განსახილველი დავის სპეციფიკის თანახმად, საშუალო მესაკუთრის ინტერესის დაკმაყოფილების ერთგვარ ნიმუშს წარმოადგენს საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 4 დეკემბრის N33 დადგენილებით დამტკიცებული წესები... „იმის გათვალისწინებით, რომ განსახილველი დავა ეხება არალიცენზიატი მესაკუთრის უფლებებს, მითითებული სამართლებრივი აქტი შეიძლება გამოვიყენოთ არა, როგორც პირდაპირი გამოყენების წყარო, არამედ - სახელმძღვანელო, რადგან სემეკის მიერ ელექტროენერგიის ტარიფების დადგენის წესისა და პრინციპების განსაზღვრა გამოიყენება ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემის, დისპეტჩერიზაციის, განაწილების, გატარების, იმპორტის, მოხმარების, სისტემის კომერციული ოპერატორის მომსახურების, გარანტირებული სიმძლავრის წყაროსათვის ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფებისა და გარანტირებული სიმძლავრის საფასურის დადგენისას“. „ელექტროენერგიის გატარებისა და ქსელით სარგებლობის თმენისათვის განაწილების ლიცენზიატს უფლება არ აქვს, სხვისი კუთვნილი ქსელით სარგებლობის შემთხვევაში, ქსელის მფლობელს გადაუხადოს იმაზე მეტი, რასაც ითვალისწინებს კომისია ტარიფის დადგენისას, იმავე ძაბვისა და ანალოგიური ტექნიკური მონაცემების გამანაწილებელი ქსელის მონაკვეთზე ელექტროენერგიის გატარების მომსახურებისათვის (საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 18 სექტემბერი N20 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-15 მუხლის მე-4 პუნქტი). ამდენად, მითითებული წესის მიხედვით, ამ ურთიერთობისათვის განაწილების ლიცენზიატს შეუძლია, ქსელის მფლობელს გადაუხადოს იგივე ან იმაზე ნაკლები ტარიფი, რაც დადგენილია სემეკის მიერ ძაბვისა და ანალოგიური ტექნიკური მონაცემების გამანაწილებელი ქსელის მონაკვეთზე ელექტროენერგიის გატარების მომსახურებისათვის. ამდენად, მოსარჩელის ელქსელით სარგებლობისათვის ამ უკანასკნელის თმენის ვალდებულებისათვის საკომპენსაციო თანხა 1 კვტ/სთ-ზე არ უნდა აღემატებოდეს 0,580 თეთრს“.

3.14. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 01.09.2017 წლიდან 30.06.2021 წლის ჩათვლით პერიოდზე, მოსარჩელის კუთვნილი ელექტროგადამცემი ქსელით სარგებლობის საფასურის (კომპენსაცია) სახით მოპასუხის დავალიანება ჯამურად შეადგენდა 302 942.11 ლარს (დღგ-ს ჩათვლით).

3.15. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსსკ-ით გათვალისწინებულ მტკიცებისა და მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტზე და აღნიშნა, რომ განსახილველი დავის ფარგლებში, აპელანტი (მოპასუხე) სადავოდ არ ხდიდა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ გაანგარიშებას, რომელიც გამომდინარეობდა სემეკის 30.12.2013 წლის N-15 დადგენილებიდან. მოპასუხემ სადავოდ გახადა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი აუდიტის დასკვნა საბაზრო ტარიფთან მიმართებით და განმარტა, რომ წარმოდგენილი ცხრილით ძნელი იყო იმის გარკვევა, თუ რას ეფუძნებოდა და რამდენად შეესაბამებოდა რეალურობას ელექტროენერგიის გატარებაში მონაწილე აქტივების თაობაზე გაანგარიშებაში მითითებული საბაზო ღირებულებები.

3.16. ამ მიმართებით, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და სარწმუნოდ მიიჩნია მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი გაანგარიშება, რომელიც გამომდინარეობდა სემეკის 30.12.2013 წლის N-15 დადგენილებიდან, ამასთანავე, პალატის მითითებით, სასამართლომ სწორად აღნიშნა ის გარემოებაც, რომ ტარიფების მეთოდოლოგიისას, ყოველი წლის ბოლოს, როდესაც გადახედვა ხდება განვლილი პერიოდის ტარიფის, შესაბამისად, თავისუფლად შეუძლია მოპასუხეს დანახარჯი და ხელშეკრულება მოსარჩელესთან, წარადგინოს მარეგულირებელ კომისიაში, როგორც საექსპლუატაციო ხარჯი, კომისია, თავის მხრივ, ითვალიწინებს აღნიშნულს, მაგრამ ამგვარი პრეტენზია და განაცხადი, რომ მოპასუხის მიერ კომისიის წინაშე წარდგენილია, საქმის მასალებით არ დასტურდება. მხარემ სასამართლოს შესთავაზა გამოანგარიშების მეთოდოლოგია, თუმცა პალატის მოსაზრებით, სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ წარდგენილი კალკულაცია არ იყო კავშირში მარეგულირებლის მიერ დადგენილ მეთოდოლოგიასთან, ამასთან, არალოგიკურიც იყო, რადგან თუ შევადარებდით მოპასუხის მიერ გაყიდულ ელექტროენერგიასა და მოსარჩელის კალკულაციას, დავასკვნიდით, რომ ელექტროგადამცემი ქსელით სარგებლობის მოთხოვნილი საფასური მიზერული იყო.

3.17. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 30.12.2013 N-15 დადგენილებით დამტკიცებული „მესამე პირების მფლობელობაში არსებულ ქსელში ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზისა და სასმელი წყლის გატარების საფასურის გაანგარიშების წესების“ მე-4 მუხლზე (მოთხოვნის შემთხვევაში ქსელის მფლობელი ვალდებულია, გაატაროს სხვისი კუთვნილი ელექტროენერგია წინასწარ განსაზღვრული პირის კუთვნილ ქსელამდე, ხოლო ამ წესების მიხედვით გაანგარიშებული გატარების საფასურის გადახის ვალდებულება ეკისრება განაწილების ლიცენზიატს) და დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ მოპასუხის ვალდებულება ქსელით სარგებლობის (ელ.ენერგიის გატარების) საფასურის მოსარჩელისთვის ანაზღაურების შესახებ აღიარებული იყო კანონმდებლობით, ანუ კანონისმიერი ვალდებულება იყო (სსკ-ის 317.1. მუხ.). სადავო თანხა (ქსელით სარგებლობის საფასური) – 302 942.11 ლარი დაანგარიშებული იყო ზემოაღნიშნული „წესების“ მოთხოვნებისა და მეთოდოლოგიის (ფორმულის) დაცვით. შესაბამისად, მოსარჩელის სარჩელი - 01.09.2017 წლიდან 30.06.2021 წლის ჩათვლით, ელექტროგადამცემი ქსელით სარგებლობის საფასურის სახით, მოპასუხისათვის 302 942.11 ლარის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე საფუძვლიანი იყო და სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:

4. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

6. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

7. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

8. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია მოპასუხის მიერ თავისი აბონენტებისთვის მოსარჩელის კუთვნილი ელექტროგადამცემი ქსელის საშუალებით ელექტროენერგიის მიწოდებისთვის დაკისრებული კომპენსაციის კანონიერება.

9. სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილია და კასატორს დასაშვები/დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია წარმოდგენილი არ აქვს, რომ 01.09.2017 წლიდან 30.06.2021 წლის პერიოდში მოპასუხე შეუფერხებლად აწოდებდა მოსარჩელის კუთვნილი ელექტროგადამცემი ქსელებით თავის აბონენტებს ელექტროენერგიას. მითითებულ პერიოდში ელექტროგადამცემი ქსელით სარგებლობის საფასურის (კომპენსაციის) დავალიანებამ ჯამურად შეადგინა 302 942.11 ლარი (დღგ-ს ჩათვლით), რაც დადასტურებულია მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი გაანგარიშებით, რომელიც, თავის მხრივ, გამომდინარეობს და დაანგარიშებულია სადავო პერიოდში მოქმედი (ძალადაკარგულია 01.07.2022 წლიდან) საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 30.12.2013 წლის N-15 დადგენილებით დამტკიცებული „მესამე პირების მფლობელობაში არსებულ ქსელში ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზისა და სასმელი წყლის გატარების საფასურის გაანგარიშების წესების“ მოთხოვნებისა და მეთოდოლოგიის (ფორმულის) დაცვით.

10. კასატორის პრეტენზია მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ გაანგარიშებაზე არის ის, რომ უტყუარად ვერ დგინდება გატარების ტარიფის გაანგარიშების ფორმულაში შესაყვანი ქონების საბაზრო ღირებულების სისწორე. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ არგუმენტს და განმარტავს შემდეგს: სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. სსსკ-ის 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების პირობებს, კერძოდ, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას, სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობით დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლივად, რომლის ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტის არსებობა (სუსგ №ას-584-543-2017, 06.06.2017წ; №ას-484-2019, 30.10.2020წ.).

11. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად შეაფასა წარმოდგენილი მტკიცებულება, ხოლო მოპასუხის საკასაციო პრეტენზია დაუსაბუთებელია.

12. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

13. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს.

14. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

15. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია და კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „თ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. სს „თ–ს“ (ს/ნ: .......) უკან დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 8000 ლარის (საგადახდო დავალება N151870, გადახდის თარიღი 05.08.2022წ.) 70% – 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე

რევაზ ნადარაია