საქმე №ას-334-2025

2 ივლისი, 2025 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიზო უბილავა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს.გ–ი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. შპს „ს.გ–მა“ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „კომპანია“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ის“ (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „კასატორი“) მიმართ ხელშეშლის აღკვეთისა და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.

2. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 16 აპრილის განჩინებით, სარჩელზე მიწის ნაკვეთში არსებული საკანალიზაციო მილის N01.02.018 რეაბილიტაციის დავალების მოთხოვნის ნაწილში, შეწყდა საქმის წარმოება. ამავე თარიღის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 43 200 ლარის გადახდა.

4. მოპასუხემ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგ ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1. მოსარჩელის მიერ ........ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ნივთის შეძენის დროისთვის, მასზე გადიოდა მოპასუხე კომპანიის დაზიანებული მილი, რის გამოც მიწის ნაკვეთზე მიედინებოდა დიდი ოდენობით წყალი. აღნიშნული პრობლემის აღმოფხვრის მიზნით, მოსარჩელემ 2022 წლის 26 ოქტომბერს განცხადებით მიმართა მოპასუხეს. მოთხოვნა დარეგისტრირდა IN22-0707035 ნომრით. 2022 წლის 9 ნოემბრის საპასუხო წერილის მიხედვით, საკითხი რეაგირებისთვის კომპანიის შესაბამის სამსახურს გადაეცა;

6.2. 2022 წლის 10 ნოემბერს მოსარჩელემ განცხადებით, ასევე, მიმართა საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიას, რომელშიც დააფიქსირა მის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე არსებული პრობლემა. მოპასუხემ 2022 წლის 29 დეკემბრის წერილში, რომლის ადრესატსაც საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისია წარმოადგენდა, განმარტა, რომ კომპანია გეგმავდა წყალარინების ქსელის შეცვლა-განახლებას, რაც 2023 წლის მე-2 კვარტლის ბოლომდე განხორციელდებოდა. იმავე შინაარსის წერილი მოსარჩელეს 2023 წლის 16 იანვარს გაეგზავნა;

6.3. 2023 წლის აგვისტოს თვეში დაზიანებული საკანალიზაციო მილი შეკეთდა;

6.4. მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ნივთში გადიოდა მოპასუხის კუთვნილი საკანალიზაციო მილი, რომელიც იყო დაზიანებული. მოსარჩელემ პრობლემა არაერთხელ დააფიქსირა 2022 წლის ოქტომბრის თვიდან, თუმცა პრობლემა ვერ აღმოიფხვრა 2023 წლის აგვისტომდე;

6.5. 2022 წლის პირველ ნოემბერს მოსარჩელესა (ასევე მოხსენიებული - „მეიჯარე“) და შპს „ი–ს“ (შემდგომში - „მოიჯარე“) შორის დაიდო უძრავი ნივთის იჯარის ხელშეკრულება (შემდგომში - „ხელშეკრულება“) №....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ ნივთზე. ხელშეკრულება მოქმედებდა 2023 წლის პირველ მაისამდე;

6.6. ხელშეკრულების 2.3.3, 2.3.4 და 2.3.10 პუნქტების მიხედვით, მეიჯარეს მე-4 პუნქტით განსაზღვრულ ვადაში უნდა გადაეცა მოიჯარისთვის ობიექტი და ქონება, შემდგომი გამოყენებისთვის შესაფერის მდგომარეობაში და იმ პირობებში, რომელიც სახანძრო უსაფრთხოების წესებსა და სანიტარულ ნორმებს დააკმაყოფილებდა;

6.7. ხელშეკრულების 4.5.1 პუნქტით, მეიჯარეს მიწის ნაკვეთზე უნდა განეხორციელებინა სამშენებლო სამუშაოები, კერძოდ კი, იჯარის ვადის ამოწურვამდე, 2023 წლის პირველ მაისამდე, უნდა აეშენებინა 1500 კვ.მ საწყობი, რა მიზნითაც იგი ვალდებული იყო მოეპოვებინა მშენებლობის ნებართვები;

6.8. ხელშეკრულების 3.1 პუნქტით, საიჯარო ქირა განისაზღვრა 5 000 ლარით, დღგ-ს გარეშე, თუმცა ხელშეკრულების 4.5 პუნქტში მითითებულია, რომ მას შემდეგ, რაც მეიჯარე ხელშეკრულების 4.5 პუნქტისა და მისი ქვეპუნქტების მოთხოვნებს დააკმაყოფილებდა, ქირის ოდენობა 20 000 ლარი იქნებოდა;

6.9. მოიჯარის დირექტორმა მოსარჩელე კომპანიის დირექტორს 2022 წლის 10 ნოემბერს გაუგზავნა შეტყობინება, რომელშიც მიუთითა, რომ რამდენადაც, დაპირების მიუხედავად, 2 კვირიან ვადაში, დაზიანებული საკანალიზაციო მილის შეკეთება ვერ მოხერხდა, კომპანია საიჯარო ქირის გადახდაზე უარს აცხადებდა იმ დრომდე, ვიდრე მას ბიზნესის საწარმოებლად ქონების გამოყენების შესაძლებლობა არ მიეცემოდა. მოიჯარემ მეიჯარეს/მოსარჩელეს აცნობა, რომ თუ პირველ მაისამდე არ დაასრულებდა საბაჟო საწყობის მშენებლობასა და ლიცენზიის მოპოვებას, მოიჯარე ხელშეკრულების გაგრძელებაზე უარს იტყოდა.

7. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, იჯარის ხელშეკრულება სწორედ მილის დაზიანების შედეგად ტერიტორიაზე არსებული დატბორვის და არა მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო შეწყდა. მართალია, მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების 4.5.1. პუნქტით გათვალისწინებული იყო მეიჯარის ვალდებულება, კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე 2023 წლის პირველ მაისამდე, კერძოდ კი, იჯარის ვადის ამოწურვამდე, სამშენებლო სამუშაოები განეხორციელებინა (უნდა აეშენებინა 1500 კვ.მ საწყობი), რა მიზნითაც იგი ვალდებული იყო, მოეპოვებინა მშენებლობის ნებართვები, თუმცა, ამ თვალსაზრისით, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა მოიჯარის მიერ მეიჯარისათვის 2022 წლის 10 ნოემბერს გაგზავნილ შეტყობინების შინაარსზე, სადაც მოიჯარე უთითებს, რომ მიუხედავად იმისა, ქონების დათვალიერების დროს მოიჯარისათვის ცნობილი იყო მიწის ნაკვეთზე არსებული კანალიზაციის პრობლემის თაობაზე, მეიჯარემ ორი კვირის განმავლობაში ვერ უზრუნველყო, მოეწესრიგებინა კანალიზაციის პრობლემა, რომელიც, დაახლოებით, მიწის ნაკვეთის ერთ მესამედს ტბორავს, რაც წარმოუდგენელს ხდის ისეთი ბიზნესის ოპერირებას, როგორიც არის საწყობი. ამ კუთხით, მოიჯარემ ყურადღება გაამახვილა სანიტარული ნორმების დაცვის განსაკუთრებულ მნიშვნელობაზე. მოიჯარემ იმავე წერილით მეიჯარეს აცნობა, რომ ვიდრე არ მოგვარდებოდა აღნიშნული პრობლემა და არ მიეცემოდათ შესაძლებლობა, მიწის ნაკვეთი თავისუფლად გამოეყენებინათ ბიზნესის საწარმოებლად, მოიჯარე კომპანია საიჯარო ქირის გადახდაზე უარს აცხადებდა.

8. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოიჯარის მიერ საიჯარო ქირის გადაუხდელობა გამოწვეულია მიწის ნაკვეთზე არსებული კანალიზაციის მილით წარმოშობილი დატბორვის გამო, რაც ცხადია, ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზშედეგობრივი კავშირის არსებობაზე მიუთითებს. მართალია, იმავე წერილით მოიჯარემ მეიჯარეს/მოსარჩელეს აცნობა, რომ თუ პირველ მაისამდე არ დაასრულებდა საბაჟო საწყობის მშენებლობასა და ლიცენზიის მოპოვებას, უარს აცხადებდა გაეგრძელებინა ხელშეკრულება და მოპასუხე სწორედ მოსარჩელის მიერ მოიჯარის წინაშე ნაკისრი მშენებლობის ვალდებულების შეუსრულებლობას მიიჩნევს იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის მიზეზად და არა დატბორვას, სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებაში ხელშეშლას, თუმცა, თუნდაც, მოსარჩელის მიერ აღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობა მოპასუხის პასუხისმგებლობას და დატბორვის გამო, მოიჯარის მიერ იჯარის ობიექტით სარგებლობაში ხელშეშლას (ფაქტობრივად სარგებლობის შეუძლებლობას) ვერ გამორიცხავს, რამდენადაც მოიჯარემ ქირის გადაუხდელობა სწორედ მეიჯარის მხრიდან ნივთობრივად უნაკლო ნივთის გადაცემის ვალდებულების დარღვევას დაუკავშირა, აღნიშნული კი, ნივთის ნაკლიდან წარმოშობილი მოიჯარის ერთ-ერთი მეორეული უფლებაა. ამასთან, მიწის ნაკვეთზე დასახელებული პრობლემის არსებობა და, ზოგადად, მისი მასშტაბი, თავის მხრივ, შესაძლოა, ასევე ხელისშემშლელი ყოფილიყო მეიჯარის მიერ მშენებლობის განხორციელებაში. მეიჯარის მიერ საქმეში წარდგენილია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ არქიტექტურის სამსახურის 02/06/2023 წლის №6489243 ბრძანება, რომლის მიხედვით, შეთანხმდა საწყობის არქიტექტურული პროექტი, მიწის ნაკვეთზე, მდებარე ქ. თბილისი, ....... დასახლება „ .......“ (ტომი I, ს.ფ. 159-161); რაც შეეხება მეიჯარის მიერ შესასრულებელ მშენებლობის ვადებს, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება მეიჯარესა და მოიჯარეს შორის არსებული ურთიერთობის სფეროა, მოცემული დავის კონტექსტში კი მნიშვნელოვანი ის არის, რომ მოიჯარის მიერ ხელშეკრულების უშუალოდ ამ მიზეზით შეწყვეტის ფაქტი არ დასტურდება, ასევე, არ დგინდება ფაქტი, რომ ზიანის წარმოშობა მეიჯარის მიერ ვადების დარღვევამ განაპირობა.

9. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარდგენილ, 2022 წლის 29 ნოემბრის ფაქტების კონსტატაციის ოქმზე, სადაც ასახულია უძრავი ნივთის (ს.კ. .........) ფაქტობრივი მდგომარეობა, რაც დასურათებულია ფოტომასალით, ყურადღება გაამახვილა აღწერილ დატბორვის ხარისხზე და მიიჩნია, რომ აღნიშნული ფაქტი ნებისმიერი სამეწარმეო საქმიანობისათვის შეიძლებოდა ყოფილიყო დაბრკოლება, ვინაიდან დაჭაობებულ ტერიტორიაზე შენობა-ნაგებობის მიზნობრივი ფუნქციონირება თითქმის შეუძლებელი იქნებოდა. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იჯარის ხელშეკრულების 2.3.4 და 2.3.10 პუნქტებზე, რომელთა მიხედვით, მეიჯარეს მე-4 პუნქტით, განსაზღვრულ ვადაში უნდა გადაეცა მოიჯარისთვის ობიექტი და ქონება, შემდგომი გამოყენებისთვის შესაფერის მდგომარეობაში და იმ პირობებში, რომელიც აკმაყოფილებს სახანძრო უსაფრთხოების წესებს და სანიტარულ ნორმებს. ამასთან, მიწის ნაკვეთზე წყალი საკანალიზაციო მილიდან მიედინება, რაც სანიტარულ-ჰიგიენური თვალსაზრისით, განსაკუთრებით საყურადღებოა და დროულ რეაგირებას საჭიროებს. მიწის ნაკვეთზე არსებული საკანალიზაციო ქსელის დაზიანებით გამოწვეული წყლის ნაკადის არსებობა კი მოსარჩელის მხრიდან, მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით, შეუძლებელს ხდის სანიტარული ნორმების დაცვის თაობაზე მისი, როგორც მეიჯარის, მიერ ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას.

10. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელემ ასევე წარადგინა მოპასუხესთან მიმოწერა, რომლის შეფასებითაც ირკვევა, რომ იგი 2022 წლის ოქტომბრის თვიდან აფიქსირებდა პრობლემას და ითხოვდა მის აღმოფხვრას. გასათვალისწინებელია, რომ 2022 წლის 1 დეკემბრის წერილში მოპასუხეს მიეწოდა ინფორმაცია იმის თაობაზე, რომ არსებული პრობლემის გამო, დამქირავებელი ქირის გადახდაზე უარს უცხადებდა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირის მიუღებლობასა და აქედან გამოწვეული მატერიალური ზიანის დადგომაში მოპასუხის ბრალეულობა იკვეთებოდა, რომელმაც საკუთარი მოვალეობის საწინააღმდეგოდ, ვერ უზრუნველყო მის საკუთრებაში არსებული დაზიანებული მილების დროული შეკეთება.

11. სააპელაციო სასამართლომ, აპელანტის არგუმენტთან დაკავშირებით, რომლის თანახმად, საკანალიზაციო მილის შეკეთების დაყოვნება გამოწვეული იყო იმ გარემოებით, რომ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ვერ შეძლეს წყალარინების ქსელის რეაბილიტაცია, ვინაიდან აღნიშნულს ესაჭიროებოდა საქართველოს ენერგეტიკის და წყალმომარაგების მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიასთან შეთანხმება, მიიჩნია, რომ აღნიშნული პროცედურული საკითხი, მით უფრო, პრობლემის არსებობის ხანგრძლივობიდან გამომდინარე და იმის გათვალისწინებით, რომ საქმე საკანალიზაციო ქსელის დაზიანებას ეხებოდა, მოპასუხის პასუხისმგებლობის გამომრიცხველი გარემოება ვერ გახდება. მნიშვნელოვანია, რომ მოსარჩელე 2022 წლის ოქტომბრის თვიდან აფიქსირებდა პრობლემას და ითხოვდა მის აღმოფხვრას, ხოლო დაზიანებული საკანალიზაციო მილის შეკეთება 2023 წლის აგვისტოს თვეში ფიქსირდება.

12. სააპელაციო სასამართლომ პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომლის თანახმად, არ დასტურდება, რომ მოსარჩელის საქმიანობის სფერო ქონების იჯარით გაცემაა, კერძოდ, იჯარის ხელშეკრულება საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებული არ არის, აღნიშნა, რომ რეგისტრაციას ექვემდებარება გარიგებები, რომელთა საერთო ვადა აღემატება 1 წელს, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 569-ე მუხლის და „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის პირველი და მე-5 პუნქტებიდან გამომდინარეობს. მოცემულ შემთხვევაში, იჯარის ხელშეკრულება დადებულია 2022 წლის პირველ ნოემბერს და მისი მოქმედების ვადა განსაზღვრულია 2023 წლის პირველი მაისის ჩათვლით, რაც იმას ნიშნავს, რომ ამ უფლების წარმოშობისათვის მისი საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია აუცილებელი არ არის. სააპელაციო პალატა ასევე მხედველობაში იღებს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელე იჯარის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების ფარგლებში, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ არქიტექტურის სამსახურში შეათანხმა საწყობის არქიტექტურული პროექტი, მიწის ნაკვეთზე, მდებარე ქ. თბილისი, ......... დასახლება „.............“ (02/06/2023 წლის №6489243 ბრძანება); მხარეთა შორის საიჯარო ურთიერთობის არსებობას ადასტურებს მოიჯარის დირექტორის 2022 წლის 10 ნოემბრის წერილიც.

13. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად, დაადგინა, რომ მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი არსებობდა.

14. ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ მოსარჩელის მსჯელობა ზიანის ოდენობად თვეში 5 000 ლარის მოთხოვნის თაობაზე მხოლოდ საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების 6 თვიან ვადაში მართებულად გაიზიარა, ხოლო მისი ამოწურვის შემდგომ, ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სწორად იხელმძღვანელა შპს ,,შ.ც–ის“ დასკვნით, რომელშიც მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის ყოველთვიურ საიჯარო ქირად 4 400 ლარია მითითებული.

15. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა შპს ,,შ.ც–ის“ 2023 წლის 15 თებერვლის N23/02-15/01 დასკვნაზე, რომლის მიხედვით, დაზიანებული წყალარინების ქსელი და ამის გამო ტერიტორიის დატბორვა წარმოადგენს უძრავი ქონების მნიშვნელოვან ნაკლს, შემფასებლის მოსაზრებით, აღნიშნული ნაკლის გამოსწორებამდე, უძრავი ქონების იჯარის ღირებულება ნულის ტოლია.

16. ზემოაღნიშნული დასკვნის (ტომი I, ს.ფ. 78-102) მიხედვით, მიწის ნაკვეთზე (ს.კ. ...) განთავსებულია საწარმოო დანიშნულების შენობა-ნაგებობები N1 და N2, N3 შენობა დანგრეულია; მიწის ნაკვეთის შუაში გადის მოპასუხე კომპანიის კუთვნილი წყალარინების ქსელი, რომელიც დაზიანებულია და შესაფასებელ მიწის ნაკვეთზე ერთ-ერთი ჭიდან ამოდის წყალი, რის გამოც დატბორილია მიწის ნაკვეთის დაახლოებით 40%. მიწის ნაკვეთზე წყლის დენის გამო დანესტილია შენობა-ნაგებობა N1-ის პირველი სართულის კედლები. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სახელშეკრულებო ურთიერთობის სხვა სუბიექტთან გაგრძელების პერსპექტივის მიზნებისათვის, მოსარჩელე, როგორც მეიჯარე, უნაკლო ნივთის გადაცემის ვალდებულების შესრულების შესაძლებლობას მოკლებული იქნებოდა. ამდენად, 2022 წლის პირველი ივნისიდან 2023 წლის მაისის თვემდე მიყენებული ყოველთვიური ზიანი 5 000 ლარს შეადგენს, ხოლო 2023 წლის მაისიდან 2023 წლის 1 აგვისტომდე - 4 400 ლარს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხის მიერ მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის ოდენობად 43 200 ლარის განსაზღვრა მართებულია.

17. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

18. საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ ძირითად პრეტენზიებს:

18.1. საქმეში არ არის წარდგენილი მტკიცებულება, რომ მოსარჩელემ მოპასუხის ბრალეულობით ვერ შეძლო საწყობის აშენება ან მისი გაქირავება; დაუსაბუთებელია ასევე ზიანის ოდენობა;

18.2. მოპასუხე კომპანიამ მილსადენის აღდგენითი სამუშაოები შეასრულა და ის ფაქტი, რომ ამ ხსნის განმავლობაში მოსარჩელეს ხელი ეშლებოდა საქმიანობაში არ დასტურდება;

18.3. მოსარჩელემ ქონების შეძენის დროს იცოდა ადგილზე არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობა. სასამართლომ მსჯელობის გარეშე დატოვა მოსარჩელის საქმიანობის სფერო, რადგან არ დასტურდება, რომ მის საქმიანობას ქონების იჯარით გაცემა წარმოადგენდა, განსაკუთრებით იმ პირობებში, რომ იჯარის ხელშეკრულება არ იყო დარეგისტრირებული საჯარო რეესტრში;

18.4. მსჯელობის მიღმა დარჩა ასევე მოსარჩელე კომპანიის ვალდებულება მიწის ნაკვეთზე აეშენებინა 1 500 მ² მოცულობის საწყობი, რაც არ განუხორციელებია არც ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში და არც დღეის მდგომარეობით.

19. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 16 აპრილის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

20. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია.

21. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომში - „სსსკ“) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

22. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

23. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

24. განსახილველ შემთხვევაში, ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნა დელიქტური პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი სპეციალური ნორმიდან - სსკ-ის მე-1000 მუხლიდან გამომდინარეობს, რომელიც ადგენს პასუხისმგებლობას ნაგებობიდან გამომდინარე მომეტებული საფრთხით გამოწვეული ზიანისათვის [1. თუ ამა თუ იმ ნაგებობიდან გამომდინარეობს მომეტებული საფრთხე ამ ნაგებობაში წარმოებული, მოთავსებული ან მიწოდებული ენერგიისაგან, ანდა ხანძარსაშიში ან აფეთქებასაშიში, შხამიანი ანდა მომწამვლელი ნივთიერებისაგან, მაშინ ამ ნაგებობის მფლობელი ვალდებულია, თუკი ამ საფრთხის პრაქტიკულ განხორციელებას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, სხეულის ან ჯანმრთელობის დაზიანება ანდა ნივთის დაზიანება, აუნაზღაუროს დაზარალებულს აქედან წარმოშობილი ზიანი. იგივე პასუხისმგებლობა გამოიყენება ხანძარსაშიში ან აფეთქებასაშიში, შხამიანი ან მომწამვლელი ნივთიერების მფლობელების მიმართ, როცა ამ ნივთიერებებიდან მომეტებული საფრთხე გამომდინარეობს. 2. თუ ამა თუ იმ ნაგებობიდან ან ნივთიდან გამომდინარეობს მომეტებული საფრთხე სხვაგვარი საფუძვლით, ვიდრე ამ მუხლის პირველ ნაწილშია აღნიშნული, ნაგებობის ან ნივთის მფლობელი ვალდებულია ანალოგიურად აანაზღაუროს საფრთხის განხორციელების შედეგად წარმოშობილი ზიანი. 3. ამ მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილებით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება გამორიცხულია, თუ ზიანი გამოწვეულია დაუძლეველი ძალით, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ზიანი გამოწვეულია ელექტროგადამცემი ხაზების ავარიით, ანდა ნავთობის, გაზის, წყლის ან ნავთობპროდუქტების მიმწოდებელი მოწყობილობების დაზიანებებით. 4. რადიაციული ნივთიერების გამოყენებით გამოწვეული ზიანი უნდა აანაზღაუროს მისმა გამომყენებელმა].

25. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის ძირითადი პრეტენზია ეფუძნება იმას, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება გარემოება, რომლის თანახმად, მოსარჩელემ მოპასუხის ბრალეულობით ვერ შეძლო საწყობის აშენება ან მისი გაქირავება.

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლო განმარტავს, რომ პასუხისმგებლობა ნივთიდან გამომდინარე მომეტებული საფრთხით გამოწვეული ზიანისათვის ყოველთვის დგება ბრალის მიუხედავად. უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკის თანახმად, სსკ-ის მე-1000 მუხლი მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელის პასუხისმგებლობის წესს ამკვიდრებს და, განსხვავებით დელიქტური ვალდებულების ზოგადი დანაწესისაგან (სსკ-ის 992-ე მუხლი), ბრალის მიუხედავად, ადგენს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, თუკი მომეტებული საფრთხის წყაროს ექსპლუატაციას შედეგად მოჰყვა პირის ან ნივთის დაზიანება (შედ. იხ. სუსგ საქმე №ას-543-518-2016, 23 დეკემბერი, 2016 წელი). სსკ-ის მე-1000 მუხლით გათვალისწინებულ გამონაკლისს საფუძვლად უდევს ის გარემოება, რომ ზიანის მიყენების წყაროა მომეტებული საფრთხის შემცველი მოწყობილობა ან საგანი, რომლის მფლობელი ვალდებულია, აანაზღაუროს ამგვარ ობიექტსა თუ მოქმედებასთან დაკავშირებული ზიანი. მომეტებულ საფრთხეში იგულისხმება ნებისმიერი საქმიანობა, რომლის განხორციელება შეიცავს ზიანის მიყენების აშკარა შესაძლებლობას და რომლის კონტროლირებაც აღემატება ადამიანის შესაძლებლობებს (იხ. სუსგ საქმე №ას-40-37-2015, 24 დეკემბერი, 2015 წელი; შდრ. სუსგ საქმე №ას-1287-1208-2015, 26 თებერვალი 2016 წელი). მე-1000 მუხლის მეორე ნაწილი გულისხმობს ნებისმიერ ისეთ ნივთს, რომელიც თავისი თვისებებით მომეტებული საფრთხის შემცველია. საფრთხე მომეტებულად უნდა ჩაითვალოს, თუ ის ქმნის ზიანის მიყენების მომეტებულ ალბათობას ადამიანის მიერ მასზე სრული კონტროლის შეუძლებლობის გამო. სსკ-ის მე-1000 მუხლის მესამე ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე, პირი მოვალეა, აუნაზღაუროს დაზარალებულს მომეტებული საფრთხის წყაროთი მიყენებული ზიანი, თუ ვერ დაამტკიცებს, რომ ზიანი გამოწვეულია დაუძლეველი ძალის მოქმედებით, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ზიანი გამოწვეულია ელექტროგადამცემი ხაზების ავარიით, ანდა ნავთობის, გაზის, წყლის ან ნავთობპროდუქტების მიმწოდებელი მოწყობილობების დაზიანებებით (იხ. სუსგ საქმე №ას-40-37-2015, 24 დეკემბერი, 2015 წელი).

27. ამდენად, კანონი მომეტებული საფრთხის წყაროს (მაგ: წყალი) პრაქტიკული რეალიზაციის შემთხვევაში, მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისათვის ადგენს მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელის პასუხისმგებლობას, მიუხედავად მისი ბრალისა, ასეთ შემთხვევაში, მოსარჩელის მტკიცების საგანს შეადგენს ზიანის დადგომის ფაქტი და ის, რომ ეს ზიანი სწორედ მოპასუხის ნაგებობიდან მომდინარეობდა (იხ. სუსგ. №ას-90-90-2018, 11 მაისი 2018 წელი; №ას-1293-2020, 18 დეკემბერი 2020 წელი).

28. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორს დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების წინააღმდეგ (იხ. წინამდებარე განჩინების 6-10 პუნქტები). საქმის ფარგლებში კი დადგენილია, რომ მოსარჩელის მიწის ნაკვეთზე გადის მოპასუხე კომპანიის დაზიანებული მილი, რომლის გამო დატბორილია ტერიტორიის 40%. საქმის მასალებით ასევე ირკვევა, რომ მოსარჩელე კომპანია საიჯარო ურთიერთობაში იყო ერთ-ერთ კომპანიასთან, რომელმაც, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით (საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი მტკიცებულება მოპასუხეს არ წარმოუდგენია), სწორედ საიჯარო ქონების ნაკლის (ტერიტორია დატბორილი იყო მოპასუხის კუთვნილი დაზიანებული საკანალიზაციო მილის გამო და დარღვეული იყო სანიტარული ნორმები), გამო თქვა საიჯარო ქირის გადახდაზე უარი.

29. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 411-ე მუხლის შესაბამისად კი, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.

30. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება ზიანის არსებობის ფაქტი, და ის, რომ ეს ზიანი სწორედ მოპასუხის ნაგებობიდან მომდინარეობდა (იხ. წინამდებარე განჩინების 10-12 პუნქტები). ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზიანის ოდენობის განსაზღვრაც მართლზომიერად მოხდა საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარეს ზიანის ოდენობის განსხვავებულად გამოსათვლელად, რაიმე დოკუმენტი არ წარუდგენია, შესაბამისად საკასაციო პრეტენზია ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებითაც დაუსაბუთებელია.

31. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად მართებულად დაადგინა მოპასუხის მიერ მოსარჩელისთვის ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოება, ხოლო მოპასუხემ სასამართლოს ვერ წარუდგინა მოსარჩელისთვის მიყენებულ ზიანში მისი პასუხისმგებლობის გამომრიცხველი სათანადო მტკიცებულებები, რაც მისთვის არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველი გახდა. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ., მაგ., სუსგ საქმე №ას-187-2024, 26 ივლისი 2024 წელი, ას-1292-2023 26 დეკემბერი 2023 წელი, ას-1394-2020, 31 მარტი 2022 წელი), რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით. ამდენად, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

32. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 2 160 ლარის 70% – 1 512 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ს“ (ს/ნ ...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს მის მიერ 2025 წლის 7 აპრილს №21 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2 160 ლარის 70% – 1 512 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიზო უბილავა

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

ვლადიმერ კაკაბაძე