საქმე №ას-324-2024 26 ივლისი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები - გ. შ–ი, ბმა „ა.ს–ი“ (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - ი.ე–ია (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 1 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის კრების ოქმის ბათილად ცნობა, სადავო ფართის ამხანაგობის საკუთრებაში აღრიცხვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ი.ე–იამ (შემდეგ - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. შ–ის (შემდგომ - პირველი მოპასუხე, პირველი აპელანტი, პირველი კასარტორი) და ბმა „ა.ს–ის“ (შემდგომ - მეორე მოპასუხე, ამხანაგობა, მეორე აპელანტი, მეორე კასარტორი) მიმართ და მოითხოვა, ბათილად იქნეს ცნობილი ამხანაგობის 2009 წლის 22 აპრილის №38 კრების ოქმი და სადავო სარდაფი (ს/კ .....) აღირიცხოს ამხანაგობის სახელზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურში.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ამხანაგობის 2009 წლის 22 აპრილის №38 კრების ოქმი (დამოწმების თარიღი 07.07.009) და სადავო სარდაფი, მდებარე ...... (ს/კ .......), საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურში ამხანაგობის სახელზე აღირიცხა, რაც მოპასუხეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 1 ნოემბრის განჩინებით, მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

4. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა პირველი მოპასუხის წარმომადგენლის იმ განმარტებაზე, რომლის თანახმად, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის მეორე პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტისა და მე-18 მუხლის ,,გ.ბ.“ პუნქტის საფუძველზე პირველ მოპასუხეს სადავო სარდაფი, როგორც მესამე პირს, ისე გადაეცა (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 ოქტომბრის სასამართლო სხდომის ოქმის აუდიოჩანაწერი, 11:08-11:10 სთ.) და განმარტა, რომ 2009 წლის 22 აპრილის №38 კრების ოქმის თანახმად, ამხანაგობამ დაადასტურა, რომ 9.27 კვ.მ სარდაფი ამხანაგობის წევრის პირველი მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრებაა და, თანდართული აზომვითი ნახაზის შესაბამისად, ამხანაგობის წევრებს აღნიშნულ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე პრეტენზია არ აქვთ. იმავე კრების ოქმის მიხედვით, საკითხს მხარი დაუჭირა 2/3-ზე მეტმა. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში, ბმას კრების ოქმი, რომლის ბათილად ცნობაც აქვს მოსარჩელეს მოთხოვნილი, შეეხება არა სარდაფის გასხვისებას, არამედ ინდივიდუალურ საკუთრებაში სარდაფის ფლობის ფაქტის დადასტურებას.

5. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ პირველი მოპასუხე სადავო სარდაფის გასხვისების პერიოდში არ იყო ამხანაგობის წევრი, შესაბამისად, სათავსს არ ფლობდა, რისი გათვალისწინებითაც, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლი გამორიცხავდა მისთვის (ამხანაგობის არაწევრი პირისთვის) მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსის (სარდაფი) მფლობელობის დადასტურების შესაძლებლობას (რაც საფუძვლად დაედო მასზე პირველი მოპასუხის საკუთრების უფლების რეგისტრაციას), შესაბამისად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის 2009 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილება, როგორც კანონსაწინააღმდეგო გარიგება, ბათილია.

6. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეთა მითითება სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებითაც.

7. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მოპასუხეებმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

8. კასატორთა მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა აპელანტების პოზიცია „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტსა და მე-18 პუნქტის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებზე მითითებით, ასევე – სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით.

9. კასატორთა განმარტებით, ფართი, რომელიც ამხანაგობამ პირველ მოპასუხეს გადასცა საკუთრებაში 2/3 ხმათა უმრავლესობით, იყო არა სარდაფი, არამედ - გამოუყენებელი ფართი, რომლის გასხვისება არანაირ გავლენას არ ახდენდა სხვა ამხანაგობის წევრებზე. პირველი მოპასუხე, რომელიც მართლზომიერად ფლობდა წლების განმავლობაში ამ მისამართზე ბინას, იყო ნ.ე–ას (ქონების თავადაპირველი მესაკუთრე) გერი და ცხოვრობდა მასთან ერთად ერთ ოჯახად. ეს ფართი პირველმა მოპასუხემ დაასუფთავა, შეასრულა სარემონტო სამუშაოები და სარდაფად აქცია, ხოლო ამხანაგობამ, კონკრეტული საფასურის ნაცვლად, განკარგა სადავო ქონება პირველი მოპასუხის სახელზე. კრების ოქმში კონკრეტულადაა მითითებული, რომ კრებამ დაადასტურა პირველი მოპასუხის საკუთრების უფლება სადავო ქონებაზე და, კანონის შესაბამისად, მისცა საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის თანხმობა, რაც სწორედ სარდაფის გასხვისებას ნიშნავს.

10. კასატორთა მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ სადავო კრების ოქმის ბათილობა იწვევს სარდაფის ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში დაბრუნებას, მსჯელობა მოსარჩელის მიერ სადავო ფართის მიღების შესაძლებლობაზე დაუსაბუთებელია და არ წარმოშობს მის იურიდიულ ინტერესს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

11. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

14. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

15. მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს ამხანაგობის 2009 წლის 22 აპრილის №38 კრების ოქმის ბათილად ცნობა და სადავო ფართის ამხანაგობის საკუთრებაში აღრიცხვა. მისი ინტერესი კი - სადავო კრების ოქმით განკარგული სარდაფის ამხანაგობის წევრების თანასაკუთრებაში დაბრუნება და ამ ნივთით, როგორც ერთ-ერთი თანამესაკუთრის მიერ სარგებლობაა.

16. პალატის მითითებით, ზემოაღნიშნული შედეგი შეიძლება მიღწეულ იქნეს სწორედ სადავო კრების ოქმის ბათილად ცნობითა და უძრავი ქონების ამხანაგობისათვის დაბრუნებით, როდესაც საფუძველი გამოეცლება ქონებაზე ამჟამად რეგისტრირებული მესაკუთრის საკუთრების უფლებას და ნივთი ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრებად დაბრუნდება, შესაბამისად, მოსარჩელის ინტერესი გამოკვეთილია და სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, მიიღწევა ის შედეგი, რაც მას სურს.

17. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დგინდება, რომ ამხანაგობის 2009 წლის 22 აპრილის №38 კრების ოქმის საფუძველზე, რომელსაც, იმავე ოქმის თანახმად, ამხანაგობის წევრთა 2/3-ზე მეტი ესწრებოდა, პირველ მოპასუხეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში სარდაფის ფლობის ფაქტი დაუდასტურდა, რის საფუძველზეც, ეს უკანასკნელი თბილისში, ...... (............... №2-ში) მდებარე 9.27 კვ.მ (ს.კ. №........) უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღირიცხა. თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივის 2011 წლის 6 მაისის ცნობა-დახასიათებით დადგენილია, რომ ქ. თბილისში, ...... (ყოფილი .......) მდებარე ინდივიდუალური საკუთრების - ლიტერი „ა“ (საცხოვრებელი), ბინა №54, საცხოვრებელი ფართობი - წილი - 57/5422, მესაკუთრე/თანამესაკუთრე იყო ზ.ფ–ძე (უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი: ნასყიდობის ხელშეკრულება, ნოტარიუსი ბერიძე №2-640, 09.06.1995). აღნიშნული უძრავი ნივთი, 2014 წლის 27 ივნისის საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, რეგისტრირებული იყო ზ.ფ–ძის საკუთრებად. საჯარო რეესტრის 2015 წლის 17 თებერვლის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ......... №2-ში (ყოფილი .........) მდებარე 57.00 კვ.მ, №54 ბინის (ს.კ. №.......) მესაკუთრედ რეგისტრირებულია მოსარჩელე (უფლების დამდგენი დოკუმენტი: უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულება, დამოწმების თარიღი 27.06.2014 წელი). მხარეებს შორის სადავოდ არ გამხდარა, რომ უძრავი ქონების თავდაპირველი მფლობელი იყო მოსარჩელის მამა ნ.ე–ა, ამ უკანასკნელის გერი კი პირველი მოპასუხეა. ამასთან, უდავოა, რომ პირველი მოპასუხე სადავო სარდაფის გასხვისების პერიოდში არ იყო ამხანაგობის წევრი.

18. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორთა საკასაციო პრეტენზიის თანახმად, სადავო სარდაფი პირველ მოპასუხეზე „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის მეორე პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტისა და მე-18 მუხლის „გ.ბ.“ პუნქტის საფუძველზე გასხვისდა, შესაბამისად, ის ფაქტი, რომ ეს უკანასკნელი ქონების გასხვისების დროისათვის ამხანაგობის წევრი არ იყო, სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს არ ქმნის.

19. საკასაციო პალატა კასატორთა საკასაციო პრეტენზიას არ იზიარებს და მიუთითებს, რომ „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონი განსხვავებულ სამართლებრივ რეჟიმში აქცევს, ერთი მხრივ, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალურ საკუთრებასა და ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებულ სამეურნეო სათავსებს (სარდაფები, სხვენები და ა.შ) და, მეორე მხრივ, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას; განსხვავებულია მათი განვითარების, განკარგვის პირობებიც და იმის მიხედვით, თუ როგორია საკუთრების უფლების შინაარსი, განსხვავებულია მისი განკარგვისათვის კანონით გათვალისწინებული წინაპირობებიც.

20. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები კრებაზე ხსნიან ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა მიერ მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფების, სხვენებისა და ა.შ.) მფლობელობის ამ კანონის ძალაში შესვლის დროს არსებულ ფაქტობრივ მდგომარეობას და ხმათა 2/3-ით იღებენ გადაწყვეტილებას, რომლის თაობაზედაც დგება შესაბამისი ოქმი, თუ წესდებით არ განისაზღვრება განსხვავებული კვორუმი. მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსებზე (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დასარეგისტრირებლად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრმა უნდა წარმოადგინოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების მიერ შედგენილი ოქმი და ნახაზი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელია სამეურნეო სათავსის ადგილმდებარეობის დადგენა, ხოლო იმავე კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით კი, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, ხორციელდება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე.

21. ამდენად, იმის მიხედვით საერთო საკუთრებაა თუ ფაქტობრივი მფლობელობაა სადავო სამეურნეო სათავსები (სხვენი), შესაძლოა, ვიმსჯელოთ მათი განკარგვის კანონით დადგენილი წესის დაცულობაზე. სადავო ურთიერთობის მომწესრიგებელი კანონი საერთო ქონების იმგვარი განვითარების შემთხვევაში, რომელიც გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, გადაწყვეტილების მიღებას ანდობს ამხანაგობის მხოლოდ ყველა წევრს (100%-იანი კვორუმი), ხოლო მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) ფაქტობრივი მფლობელობის საკითხის გადაწყვეტისათვის საკმარისად მიიჩნევს ამხანაგობის წევრთა 2/3 თანხმობას. შესაბამისად, სამეურნეო სათავსებზე (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დასარეგისტრირებლად საკმარისია ამხანაგობის წევრთა 2/3-ის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებაც (იხ.: სუსგ №ას-17-14-2015, 01.07.2015 წელი).

22. მოცემულ შემთხვევაში, პირველი მოპასუხე სადავო ფართზე საკუთრების უფლების წარმოშობას „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის მეორე პუნქტის „ა“ და მე-18 მუხლის „გ.ბ.“ პუნქტს უკავშირებს (ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობას შეუძლია განახორციელოს არასამეწარმეო ეკონომიკური საქმიანობის შემდეგი სახეობები: ა) ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების, მათ შორის, იმ სახურავის, სხვენის, სარდაფის, მიწის ნაკვეთის, რომლებიც არ იმყოფება ინდივიდუალურ საკუთრებაში, სარგებლობის უფლებით გაცემა ან გასხვისება. ეს პუნქტი არ ეხება ამ კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტში განსაზღვრულ სამეურნეო სათავსებს; ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობას უფლება აქვს: იჯარით გასცეს, გააქირავოს ან გაასხვისოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო უძრავი ქონება (საკუთრება), თუმცა, კრების ოქმით დგინდება, რომ ამხანაგობამ დაადასტურა, რომ 9.27 კვ.მ სარდაფი ამხანაგობის წევრ პირველი მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრებაა და ის, რომ ამხანაგობის წევრებს პრეტენზია არ აქვთ აღნიშნულ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია განხორციელდეს, თანდართული აზომვითი ნახაზის შესაბამისად. იმავე კრების ოქმის მიხედვით, საკითხს მხარი დაუჭირა 2/3-ზე მეტმა. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში, ბმა-ს კრების ოქმი, რომლის ბათილად ცნობაც აქვს მოსარჩელეს მოთხოვნილი, შეეხება არა სარდაფის გასხვისებას, არამედ ინდივიდუალურ საკუთრებაში სარდაფის ფლობის ფაქტის დადასტურებას. რასაც დამატებით ადასტურებს ის გარემოებაც, რომ საკითხს მხარი დაუჭირა 2/3-ზე მეტმა, მაშინ, როდესაც ქონების გასვისების შემთხვევაში, გადაწყვეტილების მიღებას სჭირდება ამხანაგობის ყველა წევრის (100%-იანი კვორუმი) თანხმობა, შესაბამისად, საკასაციო პრეტენზია, რომლის თანახმად, პირველ კასატორზე ამხანაგობამ სარდაფი გაასხვისა, დაუსაბუთებელია და რაიმე მტკიცებულებით არ არის გამყარებული.

23. პალატის მითითებით, ბინათმესაკუთრეთა ამხნაგობაში, ინდივიდუალური საკუთრების საგანია ცალკეულ პირთა საკუთრებაში არსებული ბინა, რაც განაპირობებს ამ პირთა ამხანაგობის წევრობას. იმ სამეურნეო სათავსებზე კი, რომელზეც არ არის რეგისტრირებული საკუთრების უფლება, საკუთრების უფლების რეგისტრაციისათვის აუცილებელია ფაქტობრივი მფლობელობა კანონის ძალაში შესვლის მომენტისათვის, ამასთან, მფლობელობა უნდა ხორციელდებოდეს ამხანაგობის წევრის მიერ და უნდა დასტურდებოდეს კანონით დადგენილი წესით. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ პირველი მოპასუხე სადავო სარდაფის გასხვისების დროს არ იყო ამხანაგობის წევრი, შესაბამისად, სარდაფი ვერ იქნებოდა მის მფლობელობაში, რისი გათვალისწინებითაც, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლი გამორიცხავდა მისთვის (ამხანაგობის არაწევრი პირისთვის) მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსის (სარდაფი) მფლობელობის დადასტურების შესაძლებლობას, შესაბამისად, ამხანაგობის სადავო კრების ოქმი მართებულად იქნა ცნობილი ბათილად.

24. რაც შეეხება ხანდაზმულობას, მოპასუხე მხარე როგორც შესაგებლით მიუთითებდა, მოსარჩელეს გაშვებული ჰქონდა ამხანაგობის კრების ოქმის გასაჩივრების კანონით დადგენილი სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა.

25. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს: „ხანდაზმულობის ვადაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც უფლებამოსილ პირს შეუძლია თავისი უფლების რეალიზაცია ან დაცვა. ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სპეციფიკურობა ისაა, რომ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა, იგი იძულებით ვერ განხორციელდება, ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე (სსკ-ის 144.1-ე მუხლი). სსკ-ის 130-ე მუხლი ხანდაზმულობის დაწყებას მოთხოვნის წარმოშობის მომენტს უკავშირებს, ხოლო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება, გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე (იხ.: სუსგ №ას-1937-2018, 15.03.2019წ.; №ას-1343-1263-2017, 20.12.2017წ.; №ას-934-899-2016, 14.02.2017; №ას-68-68-2018, 03.04.2018წ.).

26. პალატა მიუთითებს, რომ ხანდაზმულობის თაობაზე მოპასუხეთა პოზიცია წარმოდგენილია ზოგადად და არ არის მითითებული კონკრეტული თარიღი, საიდან უნდა აითვალოს მისი ვადა, რისი გათვალისწინებითაც, ხანდაზმულობის თაობაზე კასატორთა მითითება, დაუსაბუთებელია. ამასთან, უდავოა, რომ მოსარჩელე უძრავი ქონების მესაკუთრე 2014 წელს გახდა, ხოლო მან სადავო კრების ოქმის შესახებ 2015 წელს შეიტყო. საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დგინდება, რომ სარჩელი პირველად 2017 წელს აღიძრა, რომელიც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 12 სექტემბრის განჩინებით განუხილველად დარჩა, ხოლო წინამდებარე სარჩელი აღძრულია იმავე წლის 21 სექტემბერს (სსკ-ის 140.2 მუხლი), რაც სარჩელის ხანდაზმულობას გამორიცხავს.

27. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რის შედეგადაც მიიღო კანონიერი და უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისი გადაწყვეტილება.

28. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

29. პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებმა ვერ შეძლეს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენა, რითაც ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება.

30. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები ვერ მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

31. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

32. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

33. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (იხ.: სუსგ №ას-1235-1155-2017, 30.04.2018წ.; №ას-17-14-2015, 01.07.2015წ.; №ას-869-2021, 22.11.2022წ.).

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორებმა ვერ გააქარწყლეს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

35. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. შ–ისა და ბმა „ა.ს–ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. გ. შ–სა (პ/ნ .....) და ბმა „ა.ს–ს“ (თავმჯდომარე გ.ც–ძე პ/ნ ......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მ.შ–ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის (საგადასახადო დავალება №3254 / გადახდის თარიღი 06.03.2024), 70% – 210 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე