საქმე ას-987-2023 29 ოქტომბერი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ი“ (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელით - მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „კ.ი.ჯ–ი“ (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით - მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სარჩელის მოთხოვნა

1.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოში წარდგენილი სარჩელით შპს „ჯ.უ.ე.ფ–მა“ (შემდეგში: მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელის მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი) მოითხოვა შპს „კ.ი.ჯ–ისთვის“ (შემდეგში: მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე შპს „ბახმაროს უფლებამონაცვლე“) 28 664.15 ლარის დაკისრება.

2. მოპასუხის შესაგებელი

2.1. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო, და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

3. მოპასუხის შეგებებული სარჩელი

3.1. მოპასუხემ, წარდგენილი შეგებებული სარჩელით, მოითხოვა, მოსარჩელის დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების აკრძალვა და მისი კონტაჰირება მოპასუხესთან სამართლიანი პირობებით, კერძოდ, მოსარჩელის დავალება მოპასუხე კომპანიაში წყალარინების მომსახურება განეხორციელებინა 2015 წლის მარტის თვემდე არსებული და ორმხრივი შეთანხმებული პირობით - თვეში 1 134 ლარად.

4. მოსარჩელის პოზიცია შეგებებულ სარჩელზე

4.1. მოსარჩელემ, შეგებებულ სარჩელზე წარდგენილი შესაგებლით, აგრეთვე სასამართლო სხდომაზე სარჩელი არ ცნო.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

5.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო, შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელეს აეკრძალა დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენება და დაევალა, მოპასუხესთან წყალარინების მომსახურება 2015 წლის მარტის თვემდე არსებული და ორმხრივი შეთანხმებული პირობით - თვეში 1 134 ლარად.

6. მოსარჩელის სააპელაციო მოთხოვნა

6.1. მოსარჩელემ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებაზე წარდგენილი სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება

7.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული განჩინება დარჩა უცვლელი.

7.2. სააპელაციო სასამართლომ დავის სწორედ შეფასებისთვის შემდეგ გარემოებებზე მიუთითა:

7.2.1. მოსარჩელე წარმოადგენს წყლის მიმწოდებელ კომპანიას. მას ბაზარზე უკავია მონოპოლიური მდგომარეობა და თავის ფუნქციებს ახორცილებს სემეკის 2008 წლის 26 ნოემბრის №32 დადგენილებით დამტკიცებული „სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების წესებისა“ და სემეკის 2011 წლის 21 დეკემბერს გაცემული №005 წყალმომარაგების ლიცენზიის შესაბამისად. მოსარჩელის მონაცემთა ბაზაში აბონენტად რეგისტრირებულია მოპასუხე №751018771 აბონენტის ნომრით, რომელიც ფუნქციონირებს აბანოს პროფილით.

7.2.2. დადგენილია, რომ მოპასუხეს სასმელი წყლის მიწოდების სისტემაზე დამონტაჟებული აქვს წყლის მრიცხველი, შესაბამისად მოხმარებული სასმელი წყლის ხარჯი, ერიცხება მრიცხველის ჩვენების მიხედვით, საკანალიზაციო მომსახურების ტარიფის გათვალისწინებით. მოპასუხე მოიხმარს ასევე არტეზიული ჭის წყალს „გ.წ–ს“ (გეოთერმული წყალი), რომელსაც არ აწვდის მოსარჩელე, თუმცა გადინება ხდება მოსარჩელე კომპანიის კუთვნილი წყალარინების (საკანალიზაციო) ქსელით.

7.2.3. 2007 წლის 13 დეკემბრის საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის ბრძანებით, შპს „ჭ.ა–ზე“ გაიცა, თერმული წყლის (გ.წ–ის) მოპოვების მიზნით, სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზია, რომელიც საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 25 ივლისის №1-1/1551 ბრძანების საფუძველზე მთლიანად საკუთრებაში გადაეცა შპს „გ.წ–ს“. თერმული წყლების მოპოვებაზე ლიცენზიანტი შპს „გ.წ–ის“ მიერ არტეზიული ჭიდან მოპოვებული გ.წ–ი ერთი და იმავე დიამეტრის მქონე მილების საშუალებით ნაწილდება მის მომხმარებლებზე, მათ შორის, მოპასუხის ობიექტზე.

7.3. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მხარეთა შორის ერთ-ერთ მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენდა შესაძლებელია თუ არა შპს „გ.წ–ის“ მიერ მოპოვებული და მის აბონენტებზე განაწილებული გ.წ–ის რაოდენობის გამოთვლა, რასთან დაკავშირებითაც აპელანტი უთითებდა, რომ ძველი მექანიკური მრიცხველის პირობებში აღნიშნული შეუძლებელი იყო, თუმცა ახალი ელექტრო მრიცხველის პირობებში, შესაძლებელი იყო მოპოვებული გ.წ–ის ზუსტი რაოდენობის დადგენა.

7.4. სააპელაციო სასამართლომ მტკიცების ტვირთზე მიუთითა და განმარტა, რომ იმ ფაქტის მტკიცების ტვირთი, რომ მექანიკური მრიცხველისგან განსხვავებით, ახალი მრიცხველი შესაძლებლობას იძლევა ზუსტად განისაზღვროს შპს „გ.წ–ის“ მიერ მოპოვებული და აბონენტებისთვის განაწილებული გ.წ–ის ოდენობა, მოსარჩელე მხარეს ეკუთვნოდა. აღსანიშნავია, რომ ამ კუთხით მოსარჩელეს რაიმე რელევანტური მტკიცებულება საქმეში არ წარუდგენია. ამის საპირისპიროდ, საქმეში წარდგენილია შპს „გ.წ–ისგან“ გამოთხოვილი ინფორმაცია, რომლითაც დასტურდება რომ „თითოეული აბანოსთვის წყლის მიწოდება ხდება ყოველდღიურად სხვადასხვა რაოდენობით, ამასთან, წყლის მიწოდების ოდენობა წელიწადის სხვადასხვა თვეს და სხვადასხვა დროსაც განსხვავებულია. აბანოსთვის ყოველდღიურად მიწოდებული წყლის რაოდენობა დამოკიდებულია მიწაში 1700 მეტრზე მეტ სიღრმეში მიმდინარე ვულკანურ და ძალიან რთულ ბუნებრივ პროცესებზე. ჭაბურღილში წყლის დებეტი და მოპოვებული წყლის რაოდენობა ყოველდღიურად, ყოველთვიურად და წელიწადის სხვადასხვა დროის მიხედვით ცვალებადია. იგი ან მცირდება ან იზრდება და მისი პროგნოზირება ან ყოველდღიურად ან ყოველთვიურად მიწოდებული წყლის ზუსტი რაოდენობის დაანგარიშება შეუძლებელია. იმის გამო, რომ თერმული წყალი არის ძალიან აგრესიული და აზიანებს მილებს და მრიცხველს, არ ხდება ჭაბურღილიდან მოპოვებული მოპასუხისთვის მიწოდებული თერმული წყლის ზუსტი რაოდენობის აღრიცხვა. აღნიშნულის გარდა, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ თერმულ წყალს ჭაბურღილიდან ბუნებრივად მოყვება დიდი რაოდენობის სხვადასხვა აირები/გაზები და სამკურნალო ტალახი. შესაძლებელია ჭაბურღილიდან 50%-ზე მეტი აირი ამოვიდეს და გატარდეს მოპასუხისთვის მისაწოდებელ წყლის მილებში და მხოლოდ 50% იყოს მილებში გატარებული წყალი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მრიცხველის დამონტაჟების შემთხვევაშიც კი, რომელიც ერთ ან ორ კვირაში აუცილებლად დაზიანდება აგრესიული გ.წ–ის გამო და სადაც წყალთან ერთად აირებიც გატარდება, შეუძლებელია მოპასუხისთვის ყოველდღიურად მიწოდებული წყლის ზუსტი რაოდენობის გამოთვლა. მართალია თერმული წყლის მოპოვების ლიცენზიაში მითითებულია ყველა ჭაბურღილიდან ერთობლივად მოსაპოვებელი თერმული წყლის მაქსიმალური რაოდენობა, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ზუსტად მაქსიმალური რაოდენობით მოიპოვება თერმული წყალი“.

7.5. სააპელაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნული დოკუმენტის მოხმობით განმარტა, რომ დადგენილი იყო ის სირთულეები, რაც მოპოვებული და მიწოდებული გ.წ–ის რაოდენობის დადგენას ახლავს თან, რის საწინააღმდეგოდაც აპელანტს რაიმე დასაბუთებული, მტკიცებულებებით გამყარებული პრეტენზია არ დაუფიქსირებია. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ საქმეში არსებული გარემოს ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 3 მაისის N21/4002 წერილი (ტ.1,ს.ფ.110), რომელშიც აღნიშნულია, რომ შპს „გ.წ–ზე“ გაცემული ლიცენზიის (N100107) შესაბამისად, მოსაპოვებელი თერმული წყლის მოცულობა წარმოადგენს არაუმეტეს 1450 მ3/დღღ, ვერ გამოდგება მოპასუხის მიერ მოხმარებული და მოსარჩელის კუთვნილ წყალარინების სისტემაში გატარებული თერმული წყლების ოდენობის განმსაზღვრელ უტყუარ მტკიცებულებად, რამდენადაც მონაცემი ეხება ლიცენზიანტის მიერ მოსაპოვებელ და არა რეალურად მოპოვებულ თერმულ წყლის მოცულობას.

7.6. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქმეში წარდგენილი იყო მოსარჩელე კომპანიის კომერციული დირექტორის წერილი (ტ.1,ს.ფ.18-19), და კომპანიის დირექტორის სახელზე ამავე საწარმოს წყლის რეალიზაციის დეპარტამენტის უფროსის მოხსნეებითი ბარათი (ტ.1,ს.ფ. 138), რომლებიც ადასტურებენ რომ გოგირდის აბანოების მიერ მოხმარებული „გ.წ–ის“ რაოდენობის გეგმიური გადამოწმების მიზნით, ორი დღის განმავლობაში მიმდინარეობდა არტეზიული ჭიდან მოპოვებული „გ.წ–ის“ რაოდენობის გაზომვა ელექტრომაგნიტური ხარჯთმზომის საშუალებით, რის შედეგადაც დადგინდა ერთი დღის განმავლობაში არტეზიული ჭიდან 996 მ³ გ.წ–ის მოპოვების და ერთი და იმავე დიამეტრის მილებით ხუთი აბანოსათვის მიწოდების ფაქტი; შესაბამისად, შემოწმების შედეგად მიღებული დღიური ხარჯიდან განხორციელდა ხუთივე აბონენტზე თვიური ხარჯის გამოთვლა და აბონენტებზე დარიცხვა. ორივე დოკუმენტში, ასევე მითითებულია რომ „აბონენტების წარმომადგენლებთან გასაუბრებით გახდა ცნობილი რომ ხელშეკრულებით ლიცენზიანტი ორგანიზაცია აბანოებს დღიურად აწვდის 1100მ³ „გ.წ–ს“. სააპელაციო პალატა განმარტავს, რომ ზემოხსენებული დოკუმენტები წარმოადგენს მოსარჩელის შიდაკორპორაციული ტიპის დოკუმენტებს, რომლებიც არ არის გამყარებული სხვა ობიექტური მტკიცებულებებით. ამასთან, მათში აღნიშნულია ორდღიანი დაკვირვების შედეგი, რაც ვერ იქნება რეალური სურათის ამსახველი შესამოწმებელი მონაცემების სპეციფიკურობის გათვალისწინებით. შპს „გ.წ–ის“ მიერ მოწოდებული ინფორმაციით მოპოვებული გ.წ–ის რაოდენობა განსხვავდება დროის მონაკვეთებისა და მიწისქვეშ მიმდინარე მოვლენების საფუძველზე, შესაბამისად ორდღიანი დაკვირვება ვერ იქნება საკმარისი მიღებული მონაცემების დინამიკაში სისწორის დასადგენად.

7.7. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ მოპასუხემ ხელი შეუშალა ექსპერტიზის განხორციელებას. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 25 დეკემბრის განჩინებით სადავო გარემოებების დადგენის მიზნით, მოსარჩელის ინიციატივით საქმეზე დაინიშნა ტექნიკური ექსპერტიზა, თუმცა, როგორც სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2019 წლის 3 ივნისისა და 2020 წლის 28 სექტემბრის მომართვებით დადგინდა, საკითხის სპეციფიკურობისა და ბიუროში შესაბამისი მიმართულების ექსპერტის არ არსებობის გამო, დანიშნული ექსპერტიზა ვერ შესრულდა. მოსარჩელემ 2019 წლის 17 სექტემბერს წარდგენილი განცხადებით მოითხოვა, რომ სასამართლოს დაევალებინა ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროსთვის 25.12.2017წ. განჩინებით დანიშნული ექპსერტიზის ჩატარების მიზნით, მოეწვია დამოუკიდებელი ექსპერტი. მოპასუხე მხარე აღნიშნულ შუამდგომლობას არ დაეთანხმა და სწორედ ამ ქმედებაზე მიუთითებდა აპელანტი საკუთარი პოზიციის საფუძვლად. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოწინააღმდეგე მხარის მიერ დაყენებულ შუამდგომლობაზე საწინააღმდეგო პოზიციის დაფიქსირება პროცესის მონაწილე მხარის დისპოზიციური უფლებაა, სრულად მისი ავტონომიის სფეროში შედის და შესაბამისად, ვერ იქნება მიჩნეული მართლსაწინააღმდეგო ქმედებად და ექსპერტიზის ჩატარებისთვის ხელის შეშლად.

7.8. ზემოაღნიშნული დასაბუთებით, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შეუძლებელი იყო არტეზიული ჭიდან მოპოვებული, მოპასუხისთვის მიწოდებული და მოხმარებული გ.წ–ის რაოდენობის მრიცხველით აღრიცხვა. აღნიშნული დასკვნის საწინააღმდეგოდ, მოსარჩელეს შესაბამისი არგუმენტები და მტკიცებულებები არ წარუდგენია სასამართლოსთვის.

7.9. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ტექნოლოგიურად შეუძლებელი იყო გ.წ–ის ამოტუმბვის პროცესის შეჩერება, შესაბამისად, მომხმარებელ ობიექტებზე 24 საათის განმავლობაში ხორციელდება ჭიდან მოპოვებული წყლის ამოქაჩვა და მიწოდება. მოხმარების მიუხედავად, მიწოდებული წყალი სრული ოდენობით იღვრებოდა წყალარინების სისტემაში. ამ გარემოებების საფუძველზე სააპელაციო პალატა განმარტავს, რომ მოპასუხე კომპანიის კონტროლს არ ექვემდებარებოდა თუ რა რაოდენობის გ.წ–ს მიიღებდა და შემდგომ ჩაღვრიდა მოსარჩელის კუთვნილ წყალარინებში, ვინაიდან მას ნაკადის შეჩერების არც უფლება და არც შესაძლებლობა არ ჰქონდა.

7.10. უდავო იყო, რომ 2010 წლიდან 2016 წლის 31 მაისის ჩათვლით მოპასუხე, წყალარინების მომსახურების საფასურს უმრიცხველო დარიცხვის წესით იხდიდა. მოსარჩელემ, 2015 წლის მარტიდან უარი თქვა უმრიცხველო დარიცხვის პრინციპით გაანგარიშებულ მომსახურების ღირებულების მიღებაზე და მოპასუხეს მოსთხოვა მომსახურების ღირებულების ანაზღაურება საკანალიზაციო ქსელში ჩაღვრილი თერმული წყლის ოდენობის გათვალისწინებით, ყოველთვიურად მოხმარებულ 4940 კუბურ მეტრზე 4 207.5 ლარის ოდენობით, რამაც 2015 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარეობით შეადგინა 28 664.15ლარი.

7.11. საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2010 წლის 17 აგვისტოს №17 დადგენილებითა და მასში ცვლილების შეტანის თაობაზე კომისიის 2015 წლის 18 მაისის №13 დადგენილების განმარტებით ბარათში, მოსარჩელის მომხმარებლებისათვის, მომხმარებელთა კატეგორიების მიხედვით, განისაზღვრა სასმელი წყლის მიწოდებისა და წყალარინების შემდეგი ზღვრული ტარიფები (ზედა ზღვარი): გამრიცხველიანებული საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისათვის 0,225 (სასმელი წყლის მიწოდება 0,191, წყალარინება 0,034); გაუმრიცხველიანებელი საყოფაცხოვრებო მომხმარებელებისათვის 2.667 (სასმელი წყლის მიწოდება 2,259, წყალარინება 0,408); არასაყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისათვის 3.729 (სასმელი წყლის მიწოდება 2.966, წყალარინება 0,763). ტარიფი შეიცავს წყალმომარაგების საექსპლუატაციო დანახარჯებს, მიმდინარე და კაპიტალური რემონტის ხარჯებს, საკმარისია რეაბილიტაციისა და განვითარებისათვის და ითვალისწინებს კაპიტალდაბანდებაზე უკუგებისა (ცვეთა/ამორტიზაცია) და ამონაგების გონივრულ და სამართლიან დონეს.

7.12. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხე სადავოდ ხდიდა საკანალიზაციო ქსელის მომსახურების დარიცხვას, ჩაღვრილი წყლის ოდენობის გათვალისწინებით და მოსარჩელეს, როგორც ბაზარზე მონოპოლისტ კომპანიას სთხოვდა ხელშეკრულების დადებას ორივე მხარის ინტერესების გათვალისწინებით.

7.13. უდავოა, რომ მხარეთა შორის ვერ მოხერხდა კონტრაჰენტისათვის მისაღებ პირობებზე შეთანხმება, რადგან, მოპასუხისთვის დადგენილი ტარიფი მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობის მომტანი იყო. მოპასუხის განმარტებით, გასათვალისწინებელი იყო ასევე, საწარმოს სპეციფიკა, რაც ჩვეულებრივი აბონენტისგან განასხვავებდა და გამორიცხავდა მრიცხველის საფუძველზე გადასახადის გამოანგარიშებას.

7.14. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ წყალი, რომელიც მოსარჩელის წყალარინებში იღვრება, ვერ შეჩერდება. აღნიშნულ გარემოებას არ უარყოფდა მოსარჩელეც, თუმცა განმარტავდა, რომ სადავო ტარიფი სემეკის დადგენილებით განისაზღვრა, რომელიც მოპასუხეს არ გაუსაჩივრებია, ამდენად, მოსარჩელეს არ აქვს ვალდებულება სემეკის მიერ დადგენილ ტარიფზე დაბალ ფასად მიაწოდოს მომსახურება აბონენტებს, ამასთან განსაზღვრულ ფასზე იაფად მიწოდება არარენტაბელურიც იქნება.

7.15. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ ერთის მხრივ ეთანხმებოდა აპელანტის მითითებას სადავო ტარიფის განსაზღვრისას სემეკის დადგენილების გამოყენების თაობაზე, მოცემულ შემთხვევაში უპირატესად გასათვალისწინებელი იყო მოპასუხე კომპანიის საქმიანობისა და წყალმომარაგების სპეციფიკა, შესაბამისად დასაშვები იყო მოსარჩელეს მხედველობაში მიეღო მოპასუხის ინტერესები ტარიფის განსაზღვრისას.

7.16. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია, რომ აპელანტს დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია არ წარუდგენია იმ არგუმენტის გასაქარწყლებად, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა, თუ რა კონკრეტული ზიანი მიადგებოდა მას მოპასუხესთან განსხვავებულ რეჟიმში ყოფნისას და რა ოდენობით დააზარალებდა მას ერთ კონკრეტულ, სხვა მომხმარებლებისაგან განსხვავებულ, სუბიექტთან დარიცხვის გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი წესი. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ როგორც მხარეთა ახსნა-განმარტებებიდან დგინდება, მოპასუხის მსგავსი აბონენტი თბილისის მასშტაბით მოსარჩელეს ჰყავს მხოლოდ ხუთი. შესაბამისად ის არგუმენტი, რომ მოპასუხის პოზიციის გაზიარებით მოსარჩელეს მნიშვნელოვანი ზიანი ადგება, არ არის დამაჯერებელი, მით უფრო იმ პირობებში, რომ ეს პოზიცია არ არის გამყარებული შესაბამისი მტკიცებულებით.

7.17. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მხარეთა შორის სახელშეკრულებო პირობების სამართლიანად განსაზღვრის მიზნით საყურადღებო იყო გარემოება, რომ მოპასუხე ვერ აკონტროლებდა წყალარინებში ჩაღვრილი გ.წ–ის მოცულობას. მოპასუხეს, ყოველდღიურად 24 საათის განმავლობაში მიეწოდება გ.წ–ი, რომელიც შესაბამისად იღვრება წყალარინებში. აღნიშნულ გარემოებას არც აპელანტი ხდიდა სადავოდ, შესაბამისად იმ პირობებში, როდესაც სხვა აბონენტებს თავისუფლად შეუძლიათ მართონ მოხმარებული და ჩაღვრილი წყლის მოცულობა, ხოლო მოპასუხე მოკლებულია ასეთ შესაძლებლობას, ამასთან შეუძლებელია მისთვის მიწოდებული გ.წ–ის რეალური მოცულობის დადგენა, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოპასუხისთვის მრიცხველის საფუძველზე გადასახადის დაკისრება არაგონივრული იყო და მოკლებული იყო ლოგიკურ საფუძველს, მხარეთა კეთილსინდისიერების პრინციპის საფუძველზე.

7.18. აპელანტის მთელი არგუმენტაცია და მტკიცების პროცესი მიმართული იყო მის მიერ მოპასუხისთვის მრიცხველის საფუძველზე გადასახადის დაკისრების კანონიერების დასადასტურებლად და მხარეთა შორის განხილვის საგანი არ ყოფილა, თუ რა ოდენობით უნდა განსაზღვრულიყო მომსახურების ყოველთვიური ფიქსირებული ტარიფი, თუკი სასამართლო არ გაიზიარებდა მოსარჩელის პოზიციას. ასეთი მოცემულობის პირობებში, სააპელაციო პალატის შეფასებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დაადგინა მოსარჩელის ვალდებულება, რომ მოპასუხესთან ურთიერთობა გაეგრძელებინა 2015 წლის მარტამდე არსებული ტარიფით, თუმცა, აღნიშნული იმას არ გულისხმობს, რომ მხარეთა შეთანხმებით, ქვეყანაში არსებული ეკონომიკური ფონისა და კონტრაჰენტთან ფინანასური მდგომარეობის გათვალისწინებით სამომავლოდ მოხდეს დადგენილი ტარიფის ოდენობის ცვლილება. წინამდებარე საქმეზე შესაფასებელი იყო, თუ რამდენად გამართებულია მოპასუხისთვის მრიცხველის საფუძველზე გადასახდის დაანგარიშება, რაც სასამართლომ არ გაიზიარა.

7.19. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით განმარტა, რომ აპელანტის მოთხოვნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 13 აპრილის ექსპერტიზის დანიშვნაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინების გაუქმების თაობაზე დაუსაბუთებელი იყო. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით აპელანტს რაიმე კონკრეტული პრეტენზია გასაჩივრებული განჩინების შესახებ არ დაუფიქსირებია. იგი შემოიფარგლა ზოგადი მითითებით შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის უკანონობის თაობაზე, თუმცა არ დაუსაბუთებია, თუ რა საფუძვლით იყო სასამართლოს საოქმო განჩინება უკანონო და რა აუცილებლობა არსებობდა სასამართლოს მიერ დამოუკიდებელი ექსპერტის დანიშვნისა.

8. მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი

8.1. მოსარჩელემ, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 აპრილის განჩინებაზე წარდგენილი საკასაციო საჩივრით, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

8.2. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ ერთ შემთხვევაში დაადგინა, რომ შპს „გ.წ–ს“ დამონტაჟებული აქვს მრიცხველი, რომელიც აღრიცხავს ჭიდან მოპოვებული გ.წ–ის საერთო რაოდენობას, ხოლო მეორე შემთხვევაში დაადგინა, რომ შეუძლებელია არტეზიული ჭიდან მოპოვებული და მოხმარებული გ.წ–ის რაოდენობის მრიცხველით აღრიცხვა, რაც არასწორია და წინააღმდეგობაში მოდის ერთმანეთთან. გ.წ–ს მწყობრიდან გამოყავდა მექანიკური მრიცხველები, რის გამოც ვერ ხდებოდა მოხმარებული გ.წ–ის ზუსტი რაოდენობის აღრიცხვა. დღეის მდგომარეობით უკვე არსებობს ელექტრონული მრიცხველი, რომელიც აღრიცხავს გატარებული წყლის ზუსტ რაოდენობას. ასეთი მრიცხველით აღრიცხავს მოპოვებული გ.წ–ის რაოდენობას შპს „გ.წ–ი“.

8.3. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, თითქოს, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება მოპასუხის მიერ მოხმარებული გ.წ–ის ზუსტი მოცულობა სარჩელზე დართული სამსახურებრივი ბარათით (რომლის საწინააღმდეგო მტკიცებულება მოპასუხეს წარმოდგენილი არა აქვს) დასტურდება არა მარტო მოპასუხის, არამედ ყველა აბანოს მიერ ყოველდღიურად მოხმარებული გ.წ–ის რაოდენობა. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი, რადგან მოპასუხე არ დაეთანხმა მოხმარებული გ.წ–ის რაოდენობის დასადგენად ექსპერტიზის დანიშვნას, რის გამოც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 169-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მოსარჩელის პოზიცია მიჩნეული უნდა ყოფილიყო დადასტურებულად.

8.4. კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, კერძოდ, არ დააკმაყოფილა მხარის შუამდგომლობა ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე, რომლის საფუძველზეც დადგინდებოდა მოპასუხის მიერ მოსარჩელის კუთვნილ წყალარინების ქსელში გატარებული გ.წ–ის ზუსტი რაოდენობა. საქმეზე დანიშნული ექსპერტიზა მხოლოდ იმიტომ ვერ ჩატარდა, რომ ბიუროს აღარ ჰყავდა შესაბამისი სპეციალისტი, რომელიც შესაძლებელი იყო, რომ მოეწვიათ დამატებით მხარის თანხმობის საფუძველზე. მოსარჩელე მხარე თანახმა იყო, რომ ექსპერტიზის ჩასატარებლად სამხარაულის სახ. ბიუროს მოეწვია შესაბამისი სპეციალისტი, რასაც არ დაეთანხმა მოპასუხის წარმომადგენელი. შესაბამისად, მოსარჩელე მხარეს არ მიეცა შესაძლებლობა, რომ მოეპოვებინა იმ გარმეოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომელზედაც იგი ამყარებდა თავის მთხოვნას.

8.5. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ ხაზი გაუსვა მოპასუხე კომპანიის საქმიანობის საზოგადოებრივ და ისტორიულ-კულტურული დატვირთვაზე. აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელის საქმიანობის როლი და მნიშვნელობა არანაკლებია სახელმწიფოსთვის, ამასთან, მოპასუხე კომპანიის საქმიანობა მოსარჩელის ხარჯზე არ უნდა ხდებოდეს.

8.6. კასატორის განმარტებით, მოპასუხეს სემეკში სადავოდ არ გაუხდია მოსარჩელის მიერ დარიცხული (გატარებული) წყლის მოცულობა, რაც შეეხება ტარიფის შემცირებას და მოპასუხისათვის შემცირებული ტარიფით დარიცხვას, მოპასუხე ვერ ასაბუთებს და არ არსებობს ასეთი შეღავათით სარგებლობის კანონიერი საფუძველი. რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ იგი ვერ კეტავს გ.წ–ს, ეს არ წარმოადგენს მისთვის რაიმე უპირატესობის მინიჭების კანონიერ საფუძველს, რადგან მას აუცილებლად სჭირდება, რომ წყალი მუდმივად დიოდეს და განახლებადი იყოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში მას აუცილებლად მოუწევდა ყველა მომხმარებლის გასვლის შემდეგ ავზების დაცლა და ავსება ახალი მომხმარებლისათვის, რაც აუცილებლად გამოიწვევს მისი ბიზნესის „ჩავარდნას“, რადგან დღეში საშუალოდ 10-15 მომხმარებელზე მეტს ვერ მოემსახურებიან.

9. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

9.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 11 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებული საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად დაასკვნა, რომ საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ ის დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

11. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადი.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

13. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ის სამართლებრივი შედეგი, რისი მიღწევაც მოსარჩელე მხარეს სურს, გამომდინარეობს ნარდობის ხელშეკრულების მომწესრიგებელი ნორმებიდან, კერძოდ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური. ნარდობის ხელშეკრულება ორმხრივი, კონსესუალური და სასყიდლიანი ხელშეკრულებაა, სადაც თითოეულ მხარეს აქვს უფლება-მოვალეობები, ე.ი მენარდე (შემსრულებელი) ვალდებულია, შეასრულოს გარკვეული სამუშაო, შემკვეთი კი - გადაუხადოს შეთანხმებული საზღაური. ნარდობის ხელშეკრულება დადებულად მიიჩნევა მხარეების მიერ არსებით პირობებზე შეთანხმების მომენტიდან, არსებითი კი - მენარდის მიერ შესასრულებელ სამუშაოზე შეთანხმებაა. (იხ. სუსგ. საქმე №ას-582-2022, 16 სექტემბერი, 2022 წელი; №ას-825-2023, 25 აპრილი, 2024 წელი).

14. შეგებებული სარჩელის სამართლებრივი საფუძველი კი სსკ-ის 319-ე მუხლის მე-2 ნაწილიდან „თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთ მხარეს უკავია დომინირებული მდგომარეობა ბაზარზე, მაშინ საქმიანობის ამ სფეროში მას ეკისრება ხელშეკრულების დადების ვალდებულება. მას არ შეუძლია კონტრაჰენტს უსაფუძვლოდ შესთავაზოს ხელშეკრულების არათანაბარი პირობები“ და 325 მუხლიდან „თუ ვალდებულების შესრულების პირობები უნდა განისაზღვროს ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარის ან მესამე პირის მიერ, მაშინ საეჭვოობისას ივარაუდება, რომ ამგვარი განსაზღვრა უნდა მოხდეს სამართლიანობის საფუძველზე. თუ მხარე პირობებს არ მიიჩნევს სამართლიანად, ან მათი განსაზღვრა ჭიანურდება, გადაწყვეტილებას იღებს სასამართლო“ გამომდინარეობს. აღსანიშნავია, რომ დასახელებული ნორმებით გათვალისწინებულია უფლება, ხელშეკრულების სუსტმა მხარემ დაიცვას თავი ხელშეკრულების უსამართლო დებულების მოქმედებისაგან და სასამართლოს ვალდებულებაა უზრუნველყოს მხარის უფლების მატერიალიზება, სამართლის ნორმის გათვალისწინებით, რაც მხარეთა შორის თანასწორობის აღდგენასა და მათ კანონიერ ინტერესებს შორის ბალანსს დაიცავს.

15. საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიებიდან საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მხოლოდ იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30).

16. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სახელშეკრულებო სამართლებრივი ურთიერთობა ეფუძნება ხელშემკვრელი მხარეების მიერ ნამდვილი ნების გამოვლენის შედეგად მათთვის სასურველი უფლება-მოვალეობების წარმოშობას. სახელშეკრულებო სამართალში მოქმედებს მხარეთა ნების ავტონომიის პრინციპი, რომლის ფარგლებში შესაძლებელია ხელშეკრულების იმგვარ პირობებზე შეთანხმება, რომლებიც ოპტიმალურად მისაღებია გარიგების ყველა მონაწილისათვის, თუმცა ხელშეკრულების მხარეთა მდგომარეობა ყოველთვის თანაბარი არ არის, რაც ართულებს ორივე მხარისთვის მაქსიმალურად მისაღები პირობებით შეთანხმებას.

17. საკასაციო სასამართლო, წინამდებარე განჩინების 7.2.1.-7.2.3 ქვეპუნქტებზე მითითებით განმარტავს, რომ მხარეები სახელშეკრულებო ურთიერთობაში არიან, რომლის ფარგლებშიც მოსარჩელე კომპანია საქმიანობის ფარგლებში მომსახურებას უწევს მოპასუხე კომპანიას. მოპასუხე კომპანიას სასმელი წყლის მიწოდების სისტემაზე დამონტაჟებული აქვს წყლის მრიცხველი და მოხმარებული სასმელი წყლის ხარჯი ერიცხება მრიცხველის ჩვენების მიხედვით, საკანალიზაციო მომსახურების ტარიფის გათვალისწინებით. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელე საწარმოს ბაზარზე, მონოპოლიური მდგომარეობა უკავია სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების მხრივ, ხოლო, მოპასუხე საწარმო საქმიანობს აბანოს პროფილით, რომლის ფარგლებშიც სარგებლობს, როგორც მოსარჩელე საწარმოს მიერ მიწოდებული წყლით, ასევე, მოსარჩელისგან დამოუკიდებლად, ლიცენზიის ფარგლებში მოპოვებული თერმული (გოგირდის) წყლით, აღსანიშნავია, რომ გ.წ–ი გაედინება მოსარჩელე კომპანიის კუთვნილის წყალარინების ქსელის მეშვეობით.

18. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კეთილსინდისიერების ინსტიტუტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამოქალაქო სამართლისათვის და იგი მთლიანად კერძო სამართლის უმთავრეს პრინციპს წარმოადგენს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობები. კოდექსის ეს დანაწესი მოიცავს მთელ კერძო სამართალს. აღნიშნული ნორმის დანაწესის მოქმედება ცალსახა და იმპერატიულია, ამიტომაც მხარეებს არ აქვთ უფლება ხელშეკრულებით ან შეთანხმებით გამორიცხონ მისი მოქმედება. სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს კეთილსინდისიერებას, როგორც ვალდებულების ძირითად და აუცილებელ კომპონენტს და მხოლოდ ვალდებულებათა შესრულებით არ შემოიფარგლება. იგი წარმოადგენს კანონისმიერ მოთხოვნას და გულისხმობს, ზოგადად, სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა მიერ ურთიერთობის სხვა მონაწილის ინტერესების პატივისცემას, საკუთარი როლისა და პასუხისმგებლობის გათავისებას, თუნდაც იმ შემთხვევაში, როდესაც მას კონკრეტული პირდაპირი ვალდებულება არ ეკისრება (იხ. სუსგ საქმე Nას-1338-1376-2014, 29 ივნისი, 2015 წელი).

19. თანამედროვე ქართულ სამართლებრივ სივრცეში კეთილსინდისიერება მატერიალურ სამართლებრივ ნორმად გადაიქცა და სამართლიანობასა და თანასწორობაზე დამყარებულ სამართლებრივ სისტემაში გაერთიანდა, რითაც უფრო ფართო დატვირთვა შეიძინა. კეთილსინდისიერების პრინციპი თანამედროვე განვითარებული ქვეყნების კანონმდებლობასა და დოქტრინაში დიდწილად დაკავშირებულია მორალურ სტანდარტებთან. კეთილსინდისიერება ნიშნავს გულწრფელობას, სამართლიანობას, ვალდებულებების მიმართ პატიოსან დამოკიდებულებას (იხ. სუსგ საქმე Nას-1338-1376-2014, 29 ივნისი, 2015 წელი).

20. კეთილსინდისიერების პრინციპის ძირითადი ფუნქცია ურთიერთობის მონაწილეთა ინტერესების არა დაპირისპირება, არამედ მათი სოლიდარობაა, რაც ნორმალური სამოქალაქო ბრუნვის საფუძველია.

21. კეთილსინდისიერება გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა მოქმედებას პასუხისმგებლობით და ერთმანეთის უფლებებისადმი პატივისცემით მოპყრობას. კეთილსინდისიერება როგორც ნორმატიული, ისე სუბიექტური ნების განმარტების ინსტრუმენტია. მის საფუძველზე აღმოიფხვრება როგორც კანონის, ისე ხელშეკრულების ხარვეზი. კეთილსინდისიერების პრინციპის შინაარსი, უპირველეს ყოვლისა, იმით გამოიხატება, რომ მხარეს, გარდა ვალდებულების ჯეროვანი შესრულებისა, ევალება ვალდებულების კეთილსინდისიერად შესრულებაც, ანუ კონტრაჰენტის პატივსადები ინტერესების გათვალისწინება და დაცვა. ამ მოთხოვნის დარღვევა კი არა მხოლოდ სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულების პროცესში, არამედ სახელშეკრულებო მოლაპარაკებათა და ძირითადი ვალდებულებების შესრულების შემდგომ ეტაპზეც შეიძლება პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი გახდეს (იხ. სუსგ საქმე Nას-1338-1376-2014, 29 ივნისი, 2015 წელი).

22. კეთილსინდისიერების პრინციპს სამი ფუნქცია ეკისრება: 1) ყველა ხელშეკრულება უნდა განიმარტოს კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე; 2) კეთილსინდისიერების პრინციპს აქვს ხარვეზის (სამართლის ნორმის ხარვეზის) შემავსებელი ფუნქცია, ასევე, ხელშეკრულების პირობათა (რომლებიც მხარეთა მიერ ან/და კანონით არ იყო გათვალისწინებული) დამატების ფუნქცია; 3) გამაუქმებელი, შემზღუდავი და „მაკორექტირებელი“ ფუნქცია (იხ. სუსგ საქმე Nას-1338-1376-2014, 29 ივნისი, 2015 წელი).

23. კეთილსინდისიერების ზემოაღნიშნული ფუნქციებიდან გამომდინარეობს, რომ ნებისმიერ ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობაში კრედიტორს არ შეუძლია უარი თქვას მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების მცირე ხელშეწყობაზე, როდესაც მოვალეს კრედიტორის მხრიდან ესაჭიროება ასეთი ხელშეწყობა მასზე ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვნად შესრულებისათვის (იხ. სუსგ საქმე Nას-1338-1376-2014, 29 ივნისი, 2015 წელი; Nას-802-2019, 19 ივლისი, 2019 წელი).

24. კეთილსინდისიერების პრინციპი, უპირველეს ყოვლისა, გულისხმობს კონტრაჰენტის ინტერესების გათვალისწინებას, რომლის არარსებობის შემთხვევაში, ადგილი აქვს უფლების ბოროტად გამოყენებას (იხ. სუსგ საქმე Nას-1338-1376-2014, 29 ივნისი, 2015 წელი). იგი წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლის შეფასებით კრიტერიუმს, რომლის შესაბამისადაც, სამართლიანისა და უსამართლოს გამიჯვნის გზით, პირი იღებს ობიექტური დამკვირვებლის შეფასებით ყველაზე სამართლიან გადაწყვეტილებას. კეთილსინდისიერების პრინციპი ქართულ სასამართლო პრაქტიკაში მიჩნეულია უშუალოდ მოქმედ სამართლად და მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად (იხ. სუსგ საქმე Nას-221-213-2012, 21 მაისი, 2012 წელი), რომლის მიზანი სამართლიანი შედეგის დადგომა და უსამართლო შედეგის თავიდან აცილებაა (იხ. სუსგ საქმე Nას-23-18-2011, 24 ივნისი, 2011 წელი).

25. კეთილსინდისიერების პრინციპის გამოყენება აქტუალური ხდება მაშინ, როცა პირის მოთხოვნა ან ქმედება ფორმალურად შეესაბამება მოქმედ მატერიალურ კანონმდებლობას, მაგრამ მისი განხორციელება კონკრეტულ შემთხვევაში უსამართლოა (იხ. სუსგ საქმე Nას-528-501-2015, 04 ნოემბერი, 2015 წელი). შესაბამისად, მისი ფუნქცია აშკარად უსამართლო შედეგების თავიდან აცილებაა, რაც პირდაპირ უკავშირდება სამოქალაქო ურთიერთობათა სტაბილურობასა და სიმყარეს (იხ. სუსგ საქმე Nას-549-521-2015, 18 ნოემბერი, 2015 წელი).

26. ევროპის სახელშეკრულებო სამართლის პრინციპების მიხედვით, თითოეული მხარე ვალდებულია მოქმედებდეს კეთილსინდისიერებისა და სამართლიანობის ფარგლებში, რაც არ შეიძლება შეიზღუდოს ან გამოირიცხოს ხელშეკრულებით (Principles of European Contract Law (PECL), Art. 1:201). კეთილსინდისიერებისა და ნდობის პრინციპი მიჩნეულია ყოველისმომცველ პრინციპად, თუ არ არის დადგენილი კონკრეტული შემთხვევისთვის სპეციალური დანაწესი (Lando O., Is Good Faith an Over-Arching General Clause in The Principles of European Contract Law, European Review of Private Law, 6-2007, Kluwer Law International, 842.) (იხ. სუსგ საქმე Nას-668-668-2018, 20 ივლისი, 2018 წელი).

27. განსახილველ შემთხვევაში, თავდაპირველი მოპასუხე და შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე სადავოდ ხდის საკანალიზაციო ქსელის მომსახურების დარიცხვას ჩაღვრილი წყლის ოდენობის გათვალისწინებით და მოსარჩელისგან, როგორც ბაზარზე მონოპოლისტი კომპანიისგან მოითხოვს ხელშეკრულების დადებას ორივე მხარის ინტერესის გათვალისწინებით, ვინაიდან, მოსარჩელის მიერ შეთავაზებული დარიცხვის მეთოდი, პრაქტიკულად შეუძლებელს ხდის მოპასუხის მიერ საქმიანობის გაგრძელებას.

28. კასატორის პრეტენზია ეფუძნება იმ გარემოებაზე, რომ გ.წ–ს მწყობრიდან გამოყავდა მექანიკური მრიცხველები, რის გამოც ვერ ხდებოდა მოხმარებული გ.წ–ის ზუსტი რაოდენობის აღრიცხვა. დღეის მდგომარეობით, უკვე არსებობს ელექტრონული მრიცხველი, რომელიც აღრიცხავს გატარებული წყლის ზუსტ რაოდენობას, რისი გათვალისწინებითაც უნდა მოხდეს საფასურის დარიცხვა. საკასაციო პალატა, ვერ გაიზიარებს კასატორის ზემოთ მითითებულ არგუმენტაციას და განმარტავს, რომ იმ ფაქტის მტკიცების ტვირთი, რომ მექანიკური მრიცხველისგან განსხვავებით, ახალი მრიცხველი შესაძლებლობას იძლევა ზუსტად განისაზღვროს შპს „გ.წ–ის“ მიერ მოპოვებული და აბონენტებისთვის განაწილებული გ.წ–ის ოდენობა, მოსარჩელე მხარეს ეკუთვნოდა. აღსანიშნავია, რომ ამ კუთხით მოსარჩელეს რაიმე რელევანტური მტკიცებულება საქმეში არ წარუდგენია.

29. ამასთან, ნიშანდობლივია სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ ტექნოლოგიურად შეუძლებელია გ.წ–ის ამოტუმბვის პროცესის შეჩერება, შესაბამისად, დანიშნულებით მოხმარების მიუხედავად, მომხმარებელ ობიექტებზე 24 საათის განმავლობაში ხორციელდება ჭიდან მოპოვებული წყლის ამოქაჩვა და მიწოდება. მიწოდებული წყალი სრული ოდენობით იღვრება წყალარინების სისტემაში. ამ გარემოებების საფუძველზე მოპასუხე კომპანიის კონტროლს არ ექვემდებარება, თუ რა რაოდენობის გ.წ–ს მიიღებს და შემდგომ ჩაღვრის მოსარჩელის კუთვნილ წყალარინებში. მოპასუხეს ნაკადის შეჩერების არც უფლება და არც შესაძლებლობა არ აქვს. ამდენად, უდავოა რომ შეუძლებელია არტეზიული ჭიდან მოპოვებული, მოპასუხისთვის მიწოდებული და მის მიერ მოხმარებული „გ.წ–ის“ რაოდენობის მრიცხველით აღრიცხვა. აღნიშნული დასკვნის საწინააღმდეგოდ მოსარჩელეს წონადი არგუმენტი, ან მტკიცებულება არ წარმოუდგენია. აღნიშნულ გარემოებას ვერ აქარწყლებს ვერც კასატორის მიერ მითითებული გარემოება, რომ თერმული წყლის მოპოვების ლიცენზიაში მითითებულია მოსაპოვებელი “გ.წ–ის” რაოდენობა, რადგან ლიცენზიაში მოცემული ყველა ჭაბურღილიდან ერთობლივად მოსაპოვებელი თერმული წყლის მაქსიმალური რაოდენობა, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ზუსტად მაქსიმალური რაოდენობით მოიპოვება თერმული წყალი“.

30. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო, იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოპასუხის საქმიანობისა და წყალმომარაგების სისტემის სპეციფიკიდან გამომდინარე, დასაშვებია მოსარჩელემ მოპასუხისათვის ტარიფი განსაზღვროს სემეკის მიერ დადგენილი ზღვრული ოდენობის ფარგლებში მოპასუხის ინტერესების მხედველობაში მიღების გზით (სსკ-ის 319.2 მუხლი). ასეთ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია გასაჩივრებულ განჩინებაში დაფიქსირებული მოპასუხის საქმიანობის არცთუ უმნიშვნელო საზოგადოებრივი და ისტორიულ-კულტურული როლიც (იხ. სუსგ საქმე Nას-668-668-2018, 20 ივლისი, 2018 წელი).

31. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელეს არ წარუდგენია მტკიცებულებები, რომელიც დაადასტურებდა, კონკრეტულად რა ზიანი მიადგებოდა მას მოპასუხისთვის განსხვავებული მეთოდით ტარიფის დაანგარიშებისას და რა ოდენობით დააზარალებდა ეს კონკრეტული შემთხვევა სხვა მომხმარებლებისგან განსხვავებით.

32. კასატორის მითითება, რომ მოპასუხე ხელს უშლიდა სასამართლოს მიერ დანიშნული ექსპერტიზის ჩატარებას, რის გამოც მოწინააღმდეგე მხარეზე უნდა გადავიდეს მტკიცების ტვირთი, არაა დასაბუთებული და გასაზიარებელი. კასატორის აღნიშნული პოზიცია სსსკ-ის 169-ე მუხლის მე-4 ნაწილს ეყრდნობა. დასახელებული ნორმის მიხედვით „თუ მხარე არასაპატიო მიზეზით არ ასრულებს ექსპერტის მითითებებს ან სხვაგვარად ხელს უშლის ექსპერტიზის ჩატარებას, მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია ჩაითვლება დადასტურებულად“. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 25 დეკემბრის განჩინებით სადავო გარემოებების დადგენის მიზნით, შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ის“ ინიციატივით საქმეზე დაინიშნა ტექნიკური ექსპერტიზა, თუმცა როგორც სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2019 წლის 3 ივნისისა და 2020 წლის 28 სექტემბრის მომართვებით დადგინდა, საკითხის სპეციფიკურობისა და ბიუროში შესაბამისი მიმართულების ექსპერტის არ არსებობის გამო, დანიშნული ექსპერტიზა ვერ შესრულდა. მოსარჩელემ 2019 წლის 17 სექტემბერს წარდგენილი განცხადებით მოითხოვა, რომ სასამართლოს დაევალებინა ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროსთვის 25.12.2017წ. განჩინებით დანიშნული ექპსერტიზის ჩატარების მიზნით, მოეწვია დამოუკიდებელი ექსპერტი. მოპასუხე მხარე აღნიშნულ შუამდგომლობას არ დაეთანხმა რაც კასატორის მტკიცებით ათავისუფლებდა სარჩელის საფუძვლად მითითებული ფაქტის მტკიცების ტვირთისგან. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოწინააღმდეგე მხარის მიერ დაყენებულ შუამდგომლობაზე საწინააღმდეგო პოზიციის დაფიქსირება პროცესის მონაწილე მხარის უფლებაა რაც სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი დისპოზიციურობის პრინციპითაა დაცული და სრულად მისი ავტონომიის სფეროში შედის, შესაბამისად, ვერ ჩაითვლება მართლსაწინააღმდეგო ქმედებად და ექსპერტიზის ჩატარებისთვის ხელის შეშლად. ამდენად კასატორის არგუმენტაცია არ გამომდინარეობს სსსკ-ის 169-ე მუხლის მე-4 ნაწილით დადგენილი წესიდან და უსაფუძვლოა ფაქტობრივსამართლებრივი თვალსაზრისით.

33. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორმა ვერ დაძლია საკასაციო საჩივრის დაშვებისა და არსებითად განხილვისთვის, საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი ტვირთი და ვერ დაასაბუთა, რომ გასაჩივრებული განჩინება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციისგან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართლისგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

34. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ს“ (........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი (საგადახდო დავალება №9, გადახდის თარიღი 02.08.2023) 3 474.4 ლარის 70% - 2 432.08 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

მირანდა ერემაძე