23 ივნისი, 2023 წელი №ას-28-2023 ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ ზ.ო–ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ.ჩ–ია

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 09 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ კრების ოქმების ბათილად ცნობა, სადავო ფართებზე ამხანაგობის თანასაკუთრების აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ლ.ჩ–იამ (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „აპელანტი“, „კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე“) სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას ს.ა–ის, ლ.ე–ის (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „I მოპასუხეები“, „თავდაპირველი თანამოპასუხეები“) და ზ.ო–ის (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „II მოპასუხე“ „კასატორი“) მიმართ, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ს.უ–ის“ წევრთა საერთო კრების №2 (2008 წლის 17 აპრილი) და №5 (2011 წლის 07 დეკემბერი) ოქმების ბათილად ცნობისა და ამ ოქმების საფუძველზე საჯარო რეესტრში განხორციელებული რეგისტრაციების გაუქმების მოთხოვნით.

სარჩელის საფუძვლები:

2.1. 2014 წელს, მოსარჩელეს მისმა მამამ, ა.ჩ–ამ, აჩუქა ქ. თბილისში, .......... მდებარე ბინა. ამხანაგობაში ოთხი წევრია და მხარეთა ორსართულიან საცხოვრებელ სახლში განთავსებულია ოთხი საცხოვრებელი ბინა, დანარჩენი ფართი კი, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა თანასაკუთრებაა. მოსარჩელისა და ლ.ე–ის ბინები პირველ სართულზე მდებარეობს, ზ.ო–ისა და ს.ა–ისა კი, - სადავო სხვენის ქვეშ, მეორე სართულზე. 2017 წლის ივნისის დასაწყისში, მოსარჩელეს გაუფუჭდა ინტერნეტი და დააპირა სხვენზე ასვლა ინტერნეტის ანტენის გასასწორებლად, თუმცა მოპასუხე ზ.ო–მა ის სხვენზე არ აუშვა. მოსარჩელემ აღმოაჩინა, რომ სხვენი, რომელზეც ის ბევრი წელიწადია არ ასულა, მოპასუხე ზ.ო–ის საკუთრებად არის აღრიცხული ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ს.უ–ის“ წევრთა საერთო კრების 2008 წლის 17 აპრილის №2 ოქმის საფუძველზე.

2.2. მოსარჩელისთვის ასევე ცნობილი გახდა, რომ მოპასუხე ს.ა–ს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ს.უ–ის“ წევრთა საერთო კრების 2011 წლის 7 დეკემბრის №5 ოქმით გადაეცა საცხოვრებელი სახლის მე-2 სართულზე მდებარე 1,51 კვ.მ. საპირფარეშო, 1,47 კვ.მ. აივანი, 4,44 კვ.მ. შუშაბანდი და 7,31 კვ.მ. სამზარეულო, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელის მამას, რომელიც 2014 წლამდე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრი იყო, 2011 წლის 7 დეკემბრის ამხანაგობის წევრთა კრებაში მონაწილეობა არ მიუღია.

2.3. მოსარჩელემ განმარტა, რომ სადავო კრების ოქმების გაუქმების მიმართ მისი ინტერესია, რომ ამხანაგობის საერთო ქონება წევრთა თანასაკუთრებაში დაბრუნდეს სადავო კრების ოქმების საფუძველზე განკარგვამდე არსებული სახით, რადგან სადავო კრების ოქმების საფუძველზე შემცირდა თანასაკუთრებაში არსებული ქონება და მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის პროცენტული წილი და, ამასთან ერთად, მოსარჩელეს წაერთვა თავის საკუთრებაში არსებული ქონების ჯეროვნად გამოყენების შესაძლებლობა - ტელევიზორის ყურებისას ტექნიკური პრობლემის წარმოშობის შემთხვევაში, მოსარჩელეს ზ.ო–ის საკუთრებად რეგისტრირებულ სადავო სხვენში შესვლა დასჭირდება.

მოპასუხეების პოზიცია:

3.1.1. ზ.ო–მა სარჩელი არ ცნო, ვინაიდან 2008 წლის 17 აპრილის კრების ოქმი №2 შედგენილია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის უკლებლივ ყველა წევრთან მრავალი წლის მანძილზე არსებული შეთანხმების შედეგად და მოსარჩელის ოჯახმა, მათ შორის მოსარჩელის მამამ, რომელიც სადავო კრების ოქმის შედგენის დროს ამხანაგობის წევრი იყო, კარგად იცოდა სადავო კრების ოქმის შედგენის თაობაზე და პრეტენზია არასოდეს ჰქონია. მოსარჩელე სადავო კრების ოქმის მიღების დროს არ იყო ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრი, ის ამხანაგობის წევრი მხოლოდ 2014 წლის 24 ივლისს გახდა და მისთვის და მისი მამისთვის კარგად იყო ცნობილი სხვენის მოპასუხის საკუთრებაში 2008 წლიდან არსებობის შესახებ. მოპასუხემ განმარტა, რომ მოსარჩელის მამა არათუ ესწრებოდა სადავო კრებას, არამედ მან კრებაზე თავისი მოსაზრებაც კი გამოთქვა, რაც დასტურდება სადავო კრების თავმჯდომარის, მოპასუხე ლ.ე–ის, სანოტარო წესით დამოწმებული ხელმოწერით და სანოტარო წესით დამოწმებული სადავო კრების ოქმით, რომელიც მოსარჩელის მამას სადავოდ არ გაუხდია. მის კუთვნილ სადავო სხვენში განთავსებულია ს.ს. „ს“-ს სპილენძის კაბელი და გამანაწილებელი კოლოფი და თანახმაა, ნებისმიერ დროს დაუშვას ლ.ჩ–ია სადავო სხვენში, თუ ეს მოსარჩელისთვის საჭირო იქნება.

3.1.2. ზ.ო–ის კუთვნილ სადავო სხვენში მოხვედრა შეუძლებელია მოპასუხე ს.ა–ის სამზარეულოს გავლის გარეშე. მოპასუხის განმარტებით, სხვენი 1979 წლიდან მოყოლებული, მათ შორის, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებისთვის _ 2007 წლის 1 აგვისტოსთვის _ ამხანაგობის წევრთა შორის არსებული შეთანხმების შესაბამისად, მხოლოდ ზ.ო–ისა და ს.ა–ის სარგებლობაში იყო, ამიტომ, სხვენის გადახურვაზე და, ზოგადად, სხვენის მწყობრში ყოფნაზე ყოველთვის მხოლოდ ზ.ო–ი და ს.ა–ი ზრუნავდნენ, როგორც ამ სხვენით მოსარგებლეები.

3.2. მოპასუხე ს.ა–მა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ქონება, რომელიც ს.ა–ს გადაეცა 2011 წლის 7 დეკემბრის №5 კრების ოქმის საფუძველზე, არის ფართი, რომელშიც ს.ა–ი ცხოვრობს 1979 წლიდან და რომელიც მოპასუხეს მემკვიდრეობით ერგო დედისგან. ს.ა–ის განმარტებით, სადავო კრების ოქმი შედგენილია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრებთან, მათ შორის, ჩახაიებთან, არსებული შეთანხმების შესაბამისად, რის გამოც არ არსებობს სადავო ფართის მის საკუთრებად აღრიცხვის შესახებ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმების საფუძველი.

3.3. მოპასუხე ლ.ე–მა სარჩელი ცნო.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ლ.ჩ–იამ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 09 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, ლ.ჩ–იას სარჩელი დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის „ს.უ–ის“ წევრთა საერთო კრების №2 (2008 წლის 17 აპრილი) და №5 (2011 წლის 07 დეკემბერი) ოქმები და გაუქმდა საჯარო რეესტრში მითითებული ოქმების საფუძველზე უძრავ ნივთებზე განხორციელებული რეგისტრაცია.

7. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია დავისთვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. 2014 წლის 24 ივლისიდან ლ.ჩ–იას საკუთრებად აღრიცხულია ქ. თბილისში, ......... მდებარე 43,90 კვ.მ. ბინა საკადასტრო კოდით ....... უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია 2014 წლის 21 ივლისის ჩუქების ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, მოსარჩელეს ზემომითითებული ბინა გადაეცა მისი მამის, ა.ჩ–ასგან. 2014 წლის 21 ივლისის უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულებით დადგენილია, რომ ა.ჩ–ამ ლ.ჩ–იას აჩუქა უფლებრივად უნაკლო უძრავი ნივთი.

7.2. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ს.უ–ში“ ოთხი წევრია - ს.ა–ი, ზ.ო–ი, ლ.ე–ი და მოსარჩელე - ლ.ჩ–ია. 2014 წლამდე, ლ.ჩ–იას ნაცვლად, ამხანაგობის წევრი იყო მისი მამა, ა.ჩ–ა. ამხანაგობას წესდება არ გააჩნია.

7.3. მხარეთა საცხოვრებელი სახლი ორსართულიანია, ლ.ჩ–ია და ლ.ე–ი ცხოვრობენ პირველ სართულზე, ხოლო ს.ა–ი და ზ.ო–ი - სადავო სხვენის ქვეშ, მე-2 სართულზე.

7.4. ზ.ო–ის საკუთრებად აღრიცხულია ქ. თბილისში, ...... მდებარე 69.90 კვ.მ. სხვენი, საკადასტრო კოდით ....... უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ს.უ–ის“ კრების ოქმი №2, დამოწმებული ნოტარიუს ნ. მ–ას მიერ 2008 წლის 21 აპრილს, სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერია 1-3362. სანოტარო აქტით დადგენილია, რომ 2008 წლის 21 აპრილს, ნოტარიუსს სადავო ოქმზე შესრულებული ხელმოწრების ნამდვილობის სანოტარო წესით დამოწმების თხოვნით მიმართეს ლ.ე–მა და ნ.ნ–მა. მითითებული კრების ოქმის თანახმად, კრებას დაესწრო 3 ბინის მესაკუთრე, კრებას თავმჯდომარეობდა ლ.ე–ი და კრების მდივანი იყო ნ.ნ–ი.

7.5. ბ.მ.ა. „ს.უ–ის“ 2008 წლის 17 აპრილის №2 ოქმის თანახმად, კრებას ესწრებოდა ამხანაგობის წევრთა 75%, მათ შორის აპელანტის მამა, ა.ჩ–ა. კრების გადაწყვეტილებით, მოპასუხე ზ.ო–ს გადაეცა ამხანაგობის წევრთა საერთო სარგებლობაში არსებული 69.90 კვ.მ. სხვენი. 2008 წლის 31 მარტიდან 2009 წლის 31 მარტამდე, ამხანაგობის თავმჯდომარე იყო ზ.ო–ი.

7.6. ბ.მ.ა. „ს.უ–ის“ 2011 წლის 7 დეკემბრის №5 კრების ოქმის თანახმად, კრებას ესწრებოდა ამხანაგობის წევრთა 100% და კრების გადაწყვეტილებით, მოპასუხე ს.ა–ს ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, ......, მე-2 სართულზე მდებარე 1,51 კვ.მ. საპირფარეშო, 1,47 კვ.მ. აივანი, 4,44 კვ.მ. შუშაბანდი და 7,31 კვ.მ. სამზარეულო.

7.7. საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილია, რომ ს.ა–ის საკუთრებად 2007 წლის 17 სექტემბრიდან რეგისტრირებულია ქ. თბილისში, ........, მე-2 სართულზე მდებარე 52.86 კვ.მ. ფართი, საკადასტრო კოდით ........ უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტების ჩამონათვალში მითითებულია 2000 წლის 13 ივლისის სამკვიდრო მოწმობა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ს.უ–ის“ კრების ოქმი №111343470, დამოწმებული 2011 წლის 8 დეკემბერს, ნოტარიუს მ. კ-დ–ის მიერ.

7.8. საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილია, რომ ს.ა–ისა და ზ.ო–ის თანასაკუთრებად რეგისტრირებულია 93.32 კვ.მ. სხვენი, მდებარე მისამართზე: ქ. თბილისი, ......., საკადასტრო კოდი ........, კერძოდ, 69.90 კვ.მ. ნაწილი რეგისტრირებულია ზ.ო–ზე, ხოლო 23.42 კვ.მ. ნაწილი რეგისტრირებულია ს.ა–ზე. უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტებია: ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ს.უ–ის“ საერთო კრების ოქმი №1, დამოწმებული სანოტარო წესით 2008 წლის 5 აპრილს, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ს.უ–ის“ კრების ოქმი №4, დამოწმებული სანოტარო წესით 2010 წლის 22 სექტემბერს და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ს.უ–ის“ კრების ოქმი №2, დამოწმებული სანოტარო წესით 2008 წლის 21 აპრილს.

7.9. სამკვიდრო მოწმობით დადგენილია, რომ 2000 წლის 13 ივლისს ს.ა–ზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა, რომლითაც დასტურდება, რომ ს.ა–მა მემკვიდრეობით მიიღო დედის ე.ა–ის სამკვიდრო ქონება, რომელშიც შედის ქ. თბილისში, ....... მდებარე სახლის 31/130 ნაწილი, კერძოდ: ორი ოთახი - 41.3 კვ.მ. სასარგებლო ფართით (მათ შორის 31 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართი, შუშაბანდი 2.8 კვ.მ., ტუალეტი 12 კვ.მ. , სამზარეულო 6.3 კვ.მ.) და სარდაფი 10 კვ.მ..

8. დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს სააპელაციო პალატამ შემდეგი სამართლებრივი შეფასება მისცა:

8.1. მოსარჩელე მიიჩნევს, ამხანაგობის სახელით მიღებული სადავო კრების ოქმები წარმოადგენს ბათილ გარიგებას (სსკ-ის 50-ე და 54-ე მუხლები), რომლის ბათილობის მიმართ მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი ნამდვილია, რამდენადაც, მართალია მას არ აქვს სადავოდ გამხდარი ფართის საკუთრებაში აღრიცხვის იურიდიული ინტერესი, მაგრამ იგი ფართებით სარგებლობის შესაძლებლობის მიღებაზე აპელირებს და აცხადებს, რომ სადავო ოქმების ბათილად ცნობის გზით, მესაკუთრეს მიეცემა შესაძლებლობა ისარგებლოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებით, თავისუფალი წვდომა ჰქონდეს სადავო ფართში განთავსებულ სადენებსა და სხვა კომუნიკაციებზე, ასევე საერთო სარგებლობის წესით განკარგოს აღნიშნული ქონება, რაც მისი კანონით გარანტირებული უფლებაა. სააპელაციო პალატის განსჯით, მოსარჩელემ დაასაბუთა აღიარებითი მოთხოვნის მიმართ მისი ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არსებობა, როგორც აღიარებითი სარჩელის წარმოებაში მიღებისა და განხილვის აუცილებელი წინაპირობა.

8.2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოში გამართულ ზეპირ სხდომაზე მხარეებმა დაადასტურეს, რომ ის ფართები, რომლებიც მოპასუხეებს სადავო კრების ოქმებით გადაეცათ, მათ მფლობელობაში არ გააჩნდათ. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ კანონის ამოქმედებით, 2007 წლის 1 აგვისტოდან, ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალურ საკუთრებად რიცხული ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული ფართები დარჩა იმავე სახით, როგორც ეს კანონის მიღებამდე იყო (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება, პუნქტი მე-11). მოპასუხეებმა ვერ შეძლეს დადასტურება, რომ სადავო კრების ოქმებით განკარგული ფართები კანონის ძალაში შესვლის დროისათვის იყო მათ ინდივიდუალურ მფლობელობაში.

8.3. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალური საკუთრების საგანია ცალკეულ პირთა საკუთრებაში არსებული ბინა, აგრეთვე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის მფლობელობაში არსებული მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსები (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.). ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები კრებაზე აფიქსირებენ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა მიერ მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) მფლობელობის ამ კანონის ძალაში შესვლის დროს არსებულ ფაქტობრივ მდგომარეობას და ხმათა 2/3-ით იღებენ გადაწყვეტილებას, რომლის თაობაზედაც დგება შესაბამისი ოქმი, თუ წესდებით არ განისაზღვრება განსხვავებული კვორუმი. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესასკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, ხორციელდება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე.

8.4. საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდება, ს.ა–ის საკუთრებად 2007 წლის 17 სექტემბრიდან რეგისტრირებულია ქ. თბილისში, ......, მე-2 სართულზე მდებარე 52,86 კვ.მ. ფართი საკადასტრო კოდით ........., უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტებს ჩამონათვალში მითითებულია 2000 წლის 13 ივლისის სამკვიდრო მოწმობა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ს.უ–ის“ კრების ოქმი №111343470, დამოწმებული 2011 წლის 8 დეკემბერს, ნოტარიუს მ. კ-დ–ის მიერ. უფლების დამადასტურებელი სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, ს.ა–მა დედისგან მემკვიდრეობით მიიღო მხოლოდ 41.3 კვ.მ. ფართი, ხოლო ამხანაგობის სადავო კრების ოქმით მას საკუთრებად აღერიცხა 52.86 კვ.მ. ფართი, 11.56 კვადრატული მეტრით მეტი, ვიდრე იგი სამკვიდრო მოწმობის მიხედვით ფლობდა. საგულისხმოა ისიც, რომ ხსენებული სადავო კრების ოქმის მიხედვით, რომელიც ჩატარდა 2011 წლის 07 დეკემბერს, ხოლო ნოტარიულად დადასტურდა 2011 წლის 08 დეკემბერს, გადაწყვეტილება მიღებული იქნა ამხანაგობის ყველა წევრის, ანუ 100%-იანი თანხმობით. დადგენილია, რომ კრების ოქმს ხელს აწერს ამხანაგობის წევრი ზ.ო–ი, ხოლო განსახილველი საკითხის მიმართ ამხანაგობის სხვა წევრთა დასტური საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა. შესაბამისად, პალატას შეექმნა დასაბუთებული ვარაუდის საფუძველი მასზედ, რომ ხსენებული კრების ოქმის ნაწილში არ არსებობს ამხანაგობის წევრთა თანხმობების საკმარისი რაოდენობა (არც 75%-ის ოდენობით და მით უფრო - არც 100%-იანი დასტური).

8.5. რაც შეეხება ამხანაგობის 2008 წლის 17 აპრილის №2 სადავო კრების ოქმს, მასთან მიმართებით პალატამ შენიშნა, რომ სადავო კრების ოქმის მიხედვით, კრებას ესწრებოდა სამი წევრი (ამხანაგობის წევრთა 75%), ა.ჩ–ამ კი აზრიც გამოთქვა დღის წესრიგთან დაკავშირებით. ამასთან, კრების ოქმში არ არის მითითებული, თუ კონკრეტულად რომელი წევრები იყვნენ წარმოდგენილი სხდომაზე, არც ა.ჩ–ას მიერ გამოთქმული აზრის შინაარსი ირკვევა, ხოლო კრების ოქმს ხელს აწერს თავმჯდომარე ლ.ე––ი, რომელმაც მოგვიანებით განმარტა, რომ კრების ოქმის გამზადებული ვერსია მას მიაწოდა ნ.ნ–მა, რომელიც ზ.ო–ის მეუღლეა და მას ისე მოაწერა ხელი, რომ არ იცოდა კონკრეტულად რაზე აცხადებდა თანხმობას, როგორც თავმჯდომარე. გარდა ამისა, კრების ოქმშივე მითითებულია, რომ სხდომას სამი წევრი ესწრებოდა, მეოთხე კი - სავარაუდოდ ს.ა–ი, სხდომას არ დასწრებია და არც თანხმობა გამოუთქვამს. ამ შემთხვევაშიც, ხსენებული კრების ოქმის ნაწილში არ არსებობს ამხანაგობის წევრთა თანხმობების საკმარისი რაოდენობა.

8.6. პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის მომზადების ეტაპზე წარდგენილი შესაგებლით კრების თავმჯდომარემ და მოპასუხე ლ.ე––მა სარჩელი ცნო ფორმალური შესაგებლით. ამასთან, საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას გამართულ სასამართლო სხდომაზე მან მიუთითა, რომ არცერთი კრება არ ჩატარებულა (იხ. 2022 წლის 18 მაისის სასამართლო სხდომის ოქმი, 14:02:35 წთ. და 2022 წლის 03 ნოემბრის სასამართლო სხდომის ოქმი, 15:34:43 წთ.). შესაბამისად, ზემოხსენებული გარემოებებისა და მოწინააღმდეგე მხარის ახსნა-განმარტებების ურთიერთშეჯერების შედეგად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია გარემოება მასზედ, რომ ბ.მ.ა. „ს.უ–ის“ 2008 წლის 17 აპრილის №2 და 2011 წლის 07 დეკემბრის №5 კრების ოქმები კანონის მოთხოვნათა დარღვევით იქნა შედგენილი.

8.7. ამხანაგობის წევრთა მრავალმხრივი ნების გამოხატვის ბათილად ცნობის სარჩელში მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმაა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი, რომლის კონტექსტში კრების გადაწყვეტილების, როგორც მრავალმხრივი გარიგების, ნამდვილობის დადგენისათვის უნდა შემოწმდეს ისეთი საკითხები, როგორიცაა კრების მოწვევის, კრებაზე კვორუმის არსებობა და სხვა.

8.8. მოსარჩელეს ეკისრებოდა იმ ფაქტის დადასტურების ვალდებულება, რომ ამხანაგობამ, სადავო კრების ოქმებით, სპეციალური კანონით დადგენილი მოთხოვნები დაარღვია. აპელანტის მიერ მითითებული სააპელაციო პრეტენზიები სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობას ქმნის, ვინაიდან ამხანაგობა „ს.უ–ის“ 2008 წლის 17 აპრილის №2 და 2011 წლის 07 დეკემბრის №5 კრების ოქმები შედგენილია ამხანაგობის კრების მოწვევისა და გადასაწყვეტი საკითხის მიმართ ამხანაგობის წევრთა თანხმობის გარეშე.

9. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ.ო–მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი დასაბუთებით:

9.1. სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის არსებობა წარმოდგენილი აღიარებითი სარჩელის მიმართ იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ მოსარჩელეს მიეცემა სადავო ფართებში განთავსებულ სადენებსა და სხვა კომუნიკაციებზე თავისუფალი წვდომა. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, მოპასუხეს წარდგენილი აქვს წერილობითი მტკიცებულება - ცნობა ს.ს. „ს“-დან, რომ სხვენზე განთავსებული სადენები წარმოადგენს არა ამხანაგობის, არამედ კომპანიის საკუთრებას. პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელეს მიეცა შესაძლებლობა, აღიარებით მოთხოვნასთან ერთად მიკუთვნებითი მოთხოვნაც დაეყენებინა, თუმცა მას ასეთი არ წარუდგენია; მოსარჩელე თანამესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნას არ აყენებს და ერთმნიშვნელოვნად მიუთითებს, რომ მისი ინტერესი ქონების ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში დაბრუნებაა, რათა მას, როგორც ამხანაგობის წევრს, მიეცეს მოპასუხის სახელზე რიცხულ სხვენში განთავსებულ ს.ს. „ს“-ს კაბელსა და გამანაწილებელ კოლოფზე წვდომის უფლება. აღნიშნული ცნობის შინაარსიდან კი გამომდინარეობს დასკვნა, რომ სადენებთან დაკავშირებული პრობლემები უნდა მოგვარდეს არა პირადი ძალისხმევით, არამედ პროვაიდერი კომპანიის დახმარებით, რაც მოსარჩელის მიერ დასახელებულ იურიდიულ ინტერესს საფუძველს აცლის.

9.2. სადავო სხვენზე მიმავალი გზა ს.ა–ის საცხოვრებელ ფართზე _ სამზარეულოზე გადის; საქმეში წარმოდგენილი სამკვიდრო მოწმობით დგინდება, რომ ამ უკანასკნელმა თავის საცხოვრებელ ფართში მდებარე სამზარეულო მემკვიდრეობით დედისგან მიიღო. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების გამაქარწყლებელი მტკიცებულება მოსარჩელეს არ წარუდგენია, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს დადგენილად უნდა მიეჩნია, რომ მოპასუხეები ფართებს ჯერ კიდევ 2007 წლამდე ფლობდნენ და სარგებლობდნენ მათით, ამიტომ სადენებზე წვდომა არ წარმოადგენს იმგვარ ინტერესს, რომელიც რაიმეთი გააუმჯობესებს მოსარჩელის მდგომარეობას, რამეთუ სადენები ამხანაგობის საერთო საკუთრებას არ წარმოადგენს და მეტიც, ჯერ კიდევ მოსარჩელის მამის ამხანაგობის წევრად ყოფნის დროს ჩაახაიების ოჯახს სხვენთან დაკავშირებით პრეტენზია არ ჰქონია, ესე იგი, მოსარჩელეს სადავო სხვენზე საკუთრების უფლების მოპოვების პერსპექტივა ან ფართის გადაცემის შეუძლებლობის გამო ზიანის ანაზღაურების უფლება არ გააჩნია.

9.3. მოსარჩელე ამხანაგობის წევრი 2014 წელს გახდა და იგი სადავო სხვენის მოსარგებლე 2014 წლამდე ვერ იქნებოდა, თუმცა, მოსარჩელე, როგორც ამხანაგობის თავდაპირველი წევრის _ ა.ჩ–ას შვილი, მრავალი წელია ცხოვრობს სადავო მისამართზე და მისი ოჯახის წევრები არასდროს შედავებიან სადავო ფართების ზ.ო–ისა და ს.ა–ის მიერ ფლობას, რომლებიც 2007 წლის 01 აგვისტოს მდგომარეობით და უფრო ადრეც (1979 წელს ამხანაგობის წევრებს შორის მიღწეული შეთანხმებით), სარგებლოდნენ სადავო სხვენით, ზრუნავდნენ გადახურვასა და სხვენის მოწესრიგებაზე. ხსენებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მოპასუხეები მიუთითებდნენ საქმის ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში განხილვისას, აღნიშნულს არ უარყოფდა არც მოსარჩელე, თუმცა სააპელაციო სასამართლო მაინც იმ დასკვნამდე მივიდა, რომ 2007 წლის მდგომარეობით, მოპასუხეები სადავო ფართების ფლობა-სარგებლობას არ ახორციელებდნენ.

9.4. 2008 წლის 17 აპრილის სადავო კრების ოქმზე ლ.ე–ის ხელმოწერა დადასტურებულია სანოტარო წესით, შესაბამისად, განმარტება, რომ მისთვის უცნობი იყო, რა შინაარსის დოკუმენტს მოაწერა ხელი, არადამაჯერებელია და გარიგების ბათილად ცნობას საფუძვლად ვერ დაედება. სადავო კრების ოქმს ხელს აწერს არამარტო ლ.ე–ი, არამედ ა.ჩ–ას მეუღლე მ.ა–აც, რომელმაც სადავო თანხმობაზე ხელის მოწერისას მეუღლის (ე.ი. ა.ჩ–ას) პირადი ნომერი მიუთითა, რაც მოწმობს სწორედ იმას, რომ ჩახაიების ოჯახი ეთანხმებოდა ამხანაგობის წევრებს შორის არსებულ შეთანხმებას სხვენის მოპასუხეთა ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ, რის დასტურადაც, მ.ა–ია საკუთარი მეუღლის სახელით, ნებითა და ინფორმირებულობით მოქმედებდა.

9.5. მოსარჩელე, მამისაგან ბინის ჩუქების გზით მიღებისას, არ დაინტერესებულა დამხმარე ფართებზე დამატებითი უფლების არსებობა-არარსებობით, ა.ჩ–ას კი სადავო კრების ოქმების მიმართ პრეტენზია არ განუცხადებია ამხანაგობის წევრად ყოფნის პერიოდში, ამდენად, 2017 წელს აღძრული სარჩელი ხანდაზმულიც არის.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

14. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები.

15. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ იმ სამართლებრივი მიზნის გათვალისწინებით, რომლის მიღწევაც სურს მოსარჩელეს, მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი (ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს). მოსარჩელე საკუთარ სასარჩელო მოთხოვნას აფუძნებს მასზედ, რომ სადავოდ ქცეული კრების ოქმებით უგულებელყოფილია „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნები, რაც ამავე ოქმების კანონსაწინააღმდეგობის საფუძვლით ბათილად მიჩნევის საფუძველია.

16. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლი აყალიბებს აღიარებითი სარჩელის ცნებას - სარჩელი შეიძლება აღიძრას უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობების არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტების ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტების სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს იმის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს.

17. საპროცესო კანონმდებლობა ერთმანეთისგან განასხვავებს მიკუთვნებით, გარდაქმნით და აღიარებით სარჩელებს. ამგვარ დაყოფას არა თეორიული, არამედ პრაქტიკული დანიშნულება გააჩნია, რადგანაც უზრუნველყოფს პირის კანონით დაცული უფლებისა და ინტერესების სასამართლო წესით დაცვას. როგორც წესი, მოსარჩელის ინტერესი განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის მიღწევას უკავშირდება (მაგ. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, ქონების დაბრუნება, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, ზიანის ანაზღაურება და ა.შ), რომელიც მხოლოდ მიკუთვნებითი სარჩელით მიიღწევა და ასეთ შემთხვევაში, აღიარებითი სარჩელის აღძვრა დაუშვებელია, რადგანაც, პროცესის ეკონომიის პრინციპიდან გამომდინარე, დარღვეული უფლების აღდგენასა და სამართლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესებას პირმა ერთი და არა რამდენიმე სარჩელის აღძვრის გზით უნდა მიაღწიოს. სხვა სიტყვებით რომ ითქვას, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებას მოსარჩელისათვის მისთვის სასარგებლო შედეგი უნდა მოჰქონდეს და მიკუთვნებითი სარჩელის აღძვრის საჭიროება აღარ უნდა არსებობდეს (იხ. სუსგ. №ას-1389-2018, 30.11.2018წ.; №ას-1920-2018, 31.05.2019წ.). სარჩელის დაკმაყოფილების აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს იმ იურიდიული შედეგების მიღწევადობა, რისი დადგომაც სურს მოსარჩელეს ამგვარი აღიარებით. აღსანიშნავია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული იურიდიული ინტერესი მნიშვნელოვანი სამართლებრივი მოვლენაა. ასეთი ინტერესის არსებობა ყოველთვის გულისხმობს, რომ მხარე გარკვეულ მნიშვნელობას ანიჭებს ინტერესის ობიექტს. თუმცა, გასათვალისწინებელია, რომ იურიდიული ინტერესი არ განისაზღვრება მხოლოდ პირის სუბიექტური დამოკიდებულებით, ანუ მხოლოდ მისი სურვილით, არამედ, აუცილებელია ობიექტური მხარეც. ობიექტური თვალსაზრისით, ინტერესი მოიცავს შედეგებს, რომელიც კონკრეტული მოთხოვნის დაკმაყოფილების შედეგად მიღწევადი უნდა იყოს (იხ. სუსგ №ას-1059-2019, 20.09.2019წ., პ.27).

18.1. უწინარესად, პალატა შენიშნავს, რომ რამდენადაც განსახილველი სარჩელით მოთხოვნილია გარიგებების ბათილად ცნობა ისე, რომ მიკუთვნებითი ხასიათის მოთხოვნა მოსარჩელეს წარდგენილი არ აქვს, სარჩელი განეკუთვნება აღიარებითი ბუნების სარჩელთა კატეგორიას, რომლის დასაშვებობის დამატებით კრიტერიუმად საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ლ“ ქვეპუნქტი ადგენს აღიარებითი სარჩელის მიმართ იურიდიული ინეტერესის არსებობას.

18.2. საკასაციო სასამართლოს მყარად დადგენილი პრაქტიკის შესაბამისად, აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის საკითხის შემოწმება სამართლის საკითხია და, აქედან გამომდინარე, სასამართლომ პროცესის მონაწილე მხარის პრეტენზიის არარსებობის პირობებშიც, საკუთარი ინიციატივით უნდა შეამოწმოს სარჩელის დასაშვებობა საქმისწარმოების ნებისმიერ ეტაპზე (იხ. სუსგ. №ას-1920-2018, 31.05.2019წ.). სსსკ-ის 180-ე მუხლის დანაწესის მიხედვით აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესი განისაზღვრება შემდეგი კრიტერიუმებით: ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად სრულად გარკვეული შედეგი უნდა მიიღებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა (იხ. სუსგ. №ას-1525-2019, 16.12.2019წ.). კანონის დანაწესიდან გამომდინარე, აღიარებითი მოთხოვნა დასაშვებია, თუ იკვეთება მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს, მაგალითად, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა, ლიტერატურული ნაწარმოების ავტორად აღიარება და ა.შ.. ამ სახის სარჩელების მიზანია არა სუბიექტური უფლების მიკუთვნება, არამედ უფლების სადავოობის აღმოფხვრა. ამ დროს სულაც არ არის აუცილებელი, რომ პირის უფლება დარღვეული იყოს, მაგრამ, ვარაუდი იმისა, რომ მომავალში შეიძლება, დაირღვეს, წარმოადგენს პირის იურიდიულ ინტერესს, ამიტომაც, ამ ტიპის სარჩელებს „უფლების დამდგენ“ სარჩელებსაც უწოდებენ. მიკუთვნებითი სარჩელებისგან განსხვავებით, აღიარებითი სარჩელის დავის საგანია თვით მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც სუბსიდიურია და იურიდიული ინტერესის არსებობა გამორიცხულია, თუ შესაძლებელია მოპასუხის მიმართ მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-664-635-2016, 02.03.2017წ; იხ. სუსგ. №ას-1235-1155-2017, 30.04.2018წ.; №ას-995-2018, 27.09.2018წ.).

19.1. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პრეტენზიის ნაწილი მიემართება სწორედ წარდგენილი სარჩელის მიმართ იურიდიული ინტერესის არარსებობის დასაბუთებას. კასატორის განსჯით, სადავო ფართის თანამესაკუთრედ ცნობის გარეშე აღიარებითი სარჩელი დაუშვებელია. დასახელებულ პოზიციას საკასაციო პალატა არ იზიარებს და მიუთითებს „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდგომში, „სპეციალური კანონი“) 5.1 მუხლზე, რომლის თანახმადაც, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების შემადგენელი მიწის ნაკვეთი, სახლის ნაწილი და ის შენობა-ნაგებობები, დანადგარები, საინჟინრო ქსელები, მოწყობილობები, რომლებიც არ არის ინდივიდუალური საკუთრება, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას (საერთო საკუთრებას) წარმოადგენს.

19.2. საერთო საკუთრების არსს აყალიბებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. თითოეულ თანამესაკუთრეს შეუძლია მოთხოვნები წარუდგინოს მესამე პირებს საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების გამო. ყოველ თანამესაკუთრეს აქვს ნივთის გამოთხოვის უფლება მხოლოდ ყველა თანამესაკუთრის სასარგებლოდ.

19.3. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1. მუხლი აფუძნებს მიდგომას, რომლის თანახმადაც, ქონება, რომელიც არ არის ინდივიდუალური საკუთრება, თუმცა ემსახურება მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ჯეროვან გამოყენებას, კანონისმიერ საფუძველზე წარმოშობილი თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნით ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრებს.

19.4. კანონის ძალით დაფუძნებული თანასაკუთრების უფლების არსი იმაშია, რომ მის წარმოშობას არ ესაჭიროება სასამართლოსა თუ ადმინისტრაციული ორგანოებისთვის მიმართვა, არამედ იგი თავისთავად ფუძნდება კანონით გათვალისწინებული უფლების წარმომშობი იურიდიული ფაქტების დადგომისთანავე და არსებობს ამ ფაქტების არსებობის ვადით.

19.5. სპეციალური კანონის მე-11 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ამ კანონის ამოქმედებით დაფუძნებულად ითვლება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა ისეთ მრავალბინიან სახლში, რომელიც განთავსებულია ერთ მიწის ნაკვეთზე და რომელშიც მდებარეობს ორზე მეტი ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ბინა. ამავე კანონის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად კი, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრობა წარმოიშობა მრავალბინიან სახლში ინდივიდუალური საკუთრების შეძენისთანავე.

19.6. ციტირებული ნორმებიდან გამომდინარე, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებაზე თანასაკუთრების კანონისმიერი უფლების წარმოსაშობის წინაპირობაა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრობა, ხოლო თანასაკუთრება თავისთავად წარმოშობილად მიიჩნევა მრავალბინიან სახლში ინდივიდუალური საკუთრების შეძენის მომენტიდან.

19.7. ამრიგად, საკასაციო განაცხადში წარმოდგენილ მოსაზრებას, რომ კრების ოქმების ბათილად ცნობის მოთხოვნა უცილობლად კომბინირებული უნდა იყოს ამავე კრების ოქმებით გასხვისებული საერთო საკუთრების ობიექტის მოსარჩელის თანასაკუთრებად ცნობის სასარჩელო მოთხოვნასთან, საფუძველი არ გააჩნია, რადგანაც კრების ოქმების ბათილად ცნობა და მათ საფუძველზე საჯარო რეესტრში დამდგარი შედეგების ანულირება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საერთო ქონებაზე მოსარჩელე ბინის მესაკუთრის კანონისმიერი თანასაკუთრების უფლების აღდგენის თვითკმარი საფუძველია.

19.8. იურიდიული ინტერესის არსებობის საკითხზე წარმოდგენილი საკასაციო პრეტენზიის თანახმად, სხვენით (და მასში განთავსებული კომუნიკაციებით) სარგებლობის შესაძლებლობაზე მითითება არ აფუძნებს აღიარებითი სარჩელის მიმართ იურიდიულ ინტერესს. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170.1 მუხლზე, რომლის თანახმადაც, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. საერთო ქონებით სარგებლობის უფლება განმტკიცებულია სპეციალური კანონის 7.2. მუხლშიც - მესაკუთრეს შეუძლია ისარგებლოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებით.

19.9. საკუთრებით/თანასაკუთრებით სარგებლობის შესაძლებლობა საკუთრების უფლების განუყოფელი ელემენტია ფლობისა და განკარგვის უფლებამოსილებებთან ერთად. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სხვენისა და მე-2 სართულზე განთავსებული საერთო ფართების მოპასუხეთა საკუთრებად რეგისტრაციამდე, გასაჩივრებული ოქმებით განკარგული ქონება, სულ მცირე, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, ამხანაგობის წევრთა (მათ შორის მოსარჩელის) საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა. დადგენილია, რომ ამხანაგობის საერთო ქონების ზ.ო–ისა და ს.ა–ის ინდივიდუალურ საკუთრებად ტრანსფორმირებამ ბინათმენსაკუთრეთა ამხანაგობის წევრებს, მათ შორის, ლ.ჩ–იას, მოუსპო ამ ქონებით დაუბრკოლებელი სარგებლობის შესაძლებლობა და აღნიშნული მოცემულობა არსებობს მანამ, ვიდრე ძალაშია სადავოდ ქცეული კრების ოქმები და მათ საფუძველზე განხორციელებული რეგისტრაციები.

19.10. საქმეში არსებული მასალების მიხედვით, მოსარჩელის ინტერესს სადავო კრების ოქმებით განკარგული ქონების (სხვენის ნაწილისა და მე-2 სართულზე არსებული საერთო სარგებლობის ფართების) ამხანაგობის წევრების თანასაკუთრებაში დაბრუნება და ამ ნივთით, როგორც ერთ-ერთი თანამესაკუთრის მიერ, სარგებლობა წარმოადგენს. აღნიშნული შედეგი კი, შეიძლება მიღწეულ იქნეს სადავო კრების ოქმების ბათილად გამოცხადებისა და ნივთების ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრებაში დაბრუნების გზით, რა დროსაც საფუძველი გამოეცლება ქონებაზე ამჟამად რეგისტრირებული მესაკუთრეების საკუთრების უფლებას და ნივთები ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრებაში დაბრუნდება. ამრიგად, აღიარებითი სარჩელის მიმართ იურიდიული ინტერესი სადავო ქონების ამხანაგობისთვის დაბრუნებასა და ამ ქონებით სარგებლობის უფლების (როგორც თანამესაკუთრის) მოპოვებაში/აღდგენაში გამოიხატება, რაც საკასაციო პალატის განსჯით, დაცვის ღირს სამართლებრივ სიკეთეს წარმოადგენს (იხ. სუსგ. №ას-1024-2022 23.02.2023წ.)

19.11. ის გარემოება, რომ სხვენზე განთავსებული სადენები ს.ს. „სილქნეტი“-ს საკუთრებაშია და, შესაბამისად, ინტერნეტთან დაკავშირებული პრობლემების აღმოფხვრა პროვაიდერი კომპანიის დახმარებით წყდება, დასახელებულ იურიდიულ ინტრესს ვერ აქარწყლებს, ვინაიდან თანამესაკუთრის მიერ თანასაკუთრების ობიექტზე სარგებლობის უფლების აღდგენა მოიცავს, თუმცა არ შემოიფარგლება მარტოოდენ მასში განთავსებულ კომუნიკაციების გამანაწილებელ ქსელებზე თავისუფლად დაშვების შესაძლებლობით.

20.1. საკასაციო საჩივრის თანახმად, სადავო კრების ოქმებით განსაზღვრულ ფართებს ზ.ო–ი და ს.ა–ი ფლობდნენ 2007 წლის 01 აგვისტოს მდგომარეობით და უფრო ადრეც - 1979 წელს ამხანაგობის წევრებს შორის მიღწეული შეთანხმებით.

20.2. დასახელებული არგუმენტაციის სამართლებრივად შესაფასებლად საკასაციო პალატა მოიხმობს სპეციალური კანონის მე-10 მუხლის პირველ პუნქტს (ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, ხორციელდება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე) და ამავე კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტს (ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები კრებაზე აფიქსირებენ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა მიერ მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) მფლობელობის ამ კანონის ძალაში შესვლის დროს არსებულ ფაქტობრივ მდგომარეობას და ხმათა 2/3-ით იღებენ გადაწყვეტილებას, რომლის თაობაზედაც დგება შესაბამისი ოქმი, თუ წესდებით არ განისაზღვრება განსხვავებული კვორუმი. მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსებზე (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დასარეგისტრირებლად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრმა უნდა წარმოადგინოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების მიერ შედგენილი ოქმი და ნახაზი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელია სამეურნეო სათავსის ადგილმდებარეობის დადგენა).

20.3. დასახელებული ნორმების თანახმად, ამხანაგობის წევრი ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებულ ფართზე ინდივიდუალურ საკუთრებას მოიპოვებს თუ: 1. ამხანაგობის ყველა წევრი ერთხმად დაუჭერს მხარს ამხანაგობის წევრისათვის საერთო საკუთრებაში არსებული ფართის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემას ან 2. ამხანაგობის წევრები ხმათა 2/3-ით მაინც დაადასტურებენ ფაქტობრივ გარემოებას იმის შესახებ, რომ კანონის ძალაში შესვლის (2007 წლის 01 აგვისტო) მომენტისათვის სამეურნეო სათავსს ინდივიდუალურად ფლობდა ერთ-ერთი ბინათმესაკუთრე.

20.4. სასამართლოს კვლევის საგანია, სადავოდ ქცეული კრების ოქმები მიზნად ისახავდა ზიანაიდა ოსოიანისა და ს.ა–ის ინდივიდუალური მფლობელობის დადასტურებას თუ საერთო ქონებაზე საკუთრების უფლების მათთვის მინიჭებას. ამ მიზნით, საკასაციო პალატა მოიხმობს სადავოდ ქცეული 17.04.2008 წლის №2 ოქმის დადგენილებით ნაწილს, რომლის თანახმადაც, „ამხანაგობის წევრთა ხმათა რაოდენობის 75%-ით დადგინდა, რომ ამხანაგობის წევრ ზ.ო–ს გადაეცეს ამხანაგობის წევრთა საერთო სარგებლობაში არსებული 69.9 კვ.მ. ფართის სხვენი“. რაც შეეხება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის 07.12.2011 წლის №5 ოქმს, იგი სახელდებულია „ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის/ფართის გასხვისების შესახებ“ ოქმად, მასში მითითებულია, რომ ამხანაგობამ განიხილა აგაჯანიანცი სილვასთვის ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული 1.51.მ² ტუალეტის, 1.47 მ² აივნის, 4.44 მ² შუშაბანდის, 7.43 მ² სამზარეულოსა და 3.83 მ² შიდა აივნის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემის საკითხი“.

20.5. ამრიგად, თავად სადავოდ ქცეული კრების ოქმების შინაარსობრივი მხარის კვლევით ნათელია, რომ ამხანაგობის წევრები მოქმედებდნენ არა სპეციალური კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის ფარგლებში და ადასტურებდნენ ზ.ო–ისა და ს.ა–ის ინდივიდუალურ მფლობელობას, არამედ განკარგავდნენ ამხანაგობის საერთო საკუთრებას, რასაც არა ამხანაგობის წევრთა ხმების 2/3-ის მხარდაჭერა, არამედ სრული კონსენსუსი სჭირდებოდა.

21. საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპრცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავდროულად, მტკიცებითი სამართლის უზოგადესი წესის თანახმად, მოსარჩელესა და მოპასუხეს უნდა დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომლის მტკიცება მათთვის უფრო მარტივი და ობიექტურად შესაძლებელია. მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს (“affirmanti, non negati, incumbit probatio”) - სწორედ ამ დებულებიდან გამომდინარე, უნდა განისაზღვროს, ვინ რა უნდა ამტკიცოს. უარყოფის მტკიცება არ შეიძლება დაეკისროს მხარეს, რომელიც ფაქტის ან მოვლენის არარსებობაზე აპელირებს, არამედ ამ ფაქტისა თუ მოვლენის არსებობის მტკიცების ტვირთი აწევს მას, ვის სასარგებლოდაც მეტყველებს შედავებული ფაქტობრივი გარემოება.

22. სადავო კრების ოქმები სიტყვა-სიტყვითი მნიშვნელობით მიუთითებენ არა ინდივიდუალური მფლობელობის დადასტურების, არამედ საერთო საკუთრების განკარგვის ნებაზე, შესაბამისად, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ 2007 წლის 01 აგვისტოს მდგომარეობით სადავო ფართები მართლაც მოპასუხეთა ერთპიროვნულ მფლობელობაში იყო და სადავო კრების ოქმებით ამხანაგობის წევრები მიზნად ისახავდნენ სწორედ ამ მფლობელობის დადასტურებას, მოპასუხეთა საპროცესო ვალდებულებას წარმოადგენდა. საკასაციო პალატის განსჯით, მოპასუხეებმა ხსენებული ტვირთი ვერ დაძლიეს - თავდაპირველად წარდგენილი შესაგებლები სადავო ფართების 2007 წლის 01 აგვისტოს მდგომარეობით მოპასუხეების მფლობელობაში არსებობაზე მითითებასაც კი არ შეიცავდა, ამავდროულად, წინამდებარე საქმის სააპელაციო წესით პირველ ჯერზე განხილვისას მოპასუხეებმა დაადასტურეს კიდეც, რომ ამგვარ მფლობელობას სადავო კრების ოქმების შედგენამდე არ ახორციელებდნენ (იხ. წინამდებარე საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 21 ივნისის განჩინების მე-11 პუნქტი); დასახელებულ საკითხზე მოპასუხეებმა საპროცესო სტრატეგია შეიცვალეს მხოლოდ მას შემდეგ, რაც სააპელაციო სასამართლომ საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა პირველი ინსტანციის სასამართლოს, სწორედ სამართალწარმოების ამ ეტაპზე, დაზუსტებული სარჩელის საპასუხოდ წარდგენილ შესაგებელში მიეთითა ზ.ო–ის მხრიდან, რომ იგი სადავო ფართს 01.08.2007 წლამდეც ფლობდა.

23.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი ამომწურავად ჩამოთვლის სამოქალაქო პროცესში დასაშვებ მტკიცებულებათა წრეს, ესენია: მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებები; მოწმეთა ჩვენებები; წერილობითი და ნივთიერი მტკიცებულებები; ექსპერტის დასკვნები და ფაქტების კონსტატაციის მასალები.

23.2. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ როგორც მოსარჩელის, ისე მოპასუხის ახსნა-განმარტებას სასამართლოსათვის თანაბარი მტკიცებულებითი ძალა გააჩნია, მაგრამ, იმ პირობებში, როდესაც შესაგებლის დასასაბუთებლად მოპასუხის მიერ მითითებულ გარემოებას უარყოფს მოსარჩელე, მარტოოდენ მოპასუხის ახსნა-განმარტება (ისიც, სხვადასხვა საპროცესო ეტაპზე შეცვლილი და ურთიერთსაწინააღმდეგო) საკმარისი ვერ იქნება სადავო გარემოების დასადასტურებლად, საამისოდ მოპასუხეს სსსკ 102-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, ესაჭიროება სხვა მტკიცებულების წარდგენაც. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხეებმა სადავო ფართების 01.08.2007 წლამდეც ფლობის ფაქტის დასადასტურებლად არსით ნეიტრალური მტკიცებულება ვერ წარუდგინეს, შესაბამისად, სასამართლოს არ გააჩნია შესაძლებლობა, სადავო კრების ოქმების შინაარსი განმარტოს იმგვარად, რომ ამხანაგობის წევრებმა ხმათა 2/3-ით დაადასტურეს ზ.ო–ისა და ს.ა–ის ინდივიდუალური მფლობელობა სადავო ფართებზე.

23.3. ზემოაღნიშნული მოცემულობის გათვალისწინებით კი, სადავო კრების ოქმებს ბათილობისგან დაიცავდა მხოლოდ იმ ფაქტის უტყუარად დადგენა, რომ ამხანაგობის ყველა წევრმა მხარი დაუჭირა ზ.ო–ისთვის და ს.ა–ისთვის სადავო ფართების საკუთრებაში გადაცემას.

24.1. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კრების ოქმი, რომელზედაც შესრულებულია მარტოოდენ ამხანაგობის ერთ-ერთი წევრის _ კრების თავმჯდომარის ხელმოწერა, შესაძლოა, საკმარისი იყოს უძრავი ნივთზე უფლებათა რეესტრში საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მიზნებისათვის, მაგრამ სადავოობისას კრების ოქმს ბათილობისგან ვერ დაიფარავს კრების ოქმში ასახული მითითება იმის შესახებ, რომ კრებას ესწრებოდა ან/და განსახილველ საკითხს მხარი დაუჭირა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრმა. ამგვარ მითითებას, საკასაციო პალატის შეფასებით, ვერ მიეცემა იმაზე მაღალი მნიშვნელობის მტკიცებულებითი ძალა, ვიდრე მხარის ახსნა-განმარტებაა. იმ პროცესუალური ასპექტის გათვალისწინებით, რაზედაც სასამართლომ უკვე მიუთითა ამ განჩინების 21-ე პუნქტში, მტკიცებას ექვემდებარება ფაქტისა და მოვლენის არსებობა და არა მისი არარასებობა, კრების ჩაუტარებლობისა და ხმის მიუცემლობის ფაქტს მოსარჩელე ვერ დაადასტურებს, შესაბამისად, სადავოობისას სწორედ მოპასუხის საპროცესო ტვირთად იქცევა იმ გარემოებათა დამტკიცება, რომ კრება ჩატარდა, ოქმში მითითებული პირები მასში რეალურად მონაწილეობდნენ და კრებაზე განსახილველ საკითხთან მიმართებით ხმის უფლებითაც ისარგებლეს, ვინაიდან ამ გარემოებათა დამტკიცება სწორედ მოპასუხეების ინტერესშია.

24.2. 2014 წლამდე ლ.ჩ–იას საცხოვრებელი ფართის მესაკუთრე და შესაბამისად, ამხანაგობის წევრიც, სადავო კრების ოქმების შედგენის ეტაპზე, სწორედ ა.ჩ–ა იყო. სასამართლოში მოწმედ დაკითხვისას ა.ჩ–ამ კატეგორიულად უარყო ამხანაგობის კრებაში მონაწილეობის ფაქტი და ან/და ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული ფართების მოპასუხეთა ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემის საკითხის მხარდაჭერა. ის გარემოება, რომ ა.ჩ–ას მეუღლეს, მ.ა–იას, გამოხატული აქვს თანხმობა ს.ა–ის მიერ დამხმარე სათავსოს დარეგისტრირებაზე, ვერ გაუტოლდება ა.ჩ–ას გაცხადებულ თანხმობას, ვინაიდან ბინის მესაკუთრე და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრი იყო უშუალოდ ა.ჩ–ა. საქმეში დაცული არ არის მტკიცებულება, რომ მ.ა–იას ა.ჩ–ასგან მინიჭებული ჰქონდა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება ამხანაგობის კრებაში მონაწილეობისა და ხმის მიცემისათვის, შესაბამისად, მ.ა–იას წერილობითი დასტური არაუფლებამოსილი პირის ნების გამოვლენას წარმოადგენს, რაც სსკ 111-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, ბათილია.

ამრიგად, მარტოოდენ ა.ჩ–ას განმარტებაც კი კმარა დასკვნისათვის, რომ ამხანაგობის საერთო ქონების განკარგვისას დარღვეულია სპეციალური კანონის 10.1 მუხლით აღიარებული კონსენსუსის პრინციპი, რაც კრებებზე მიღებული გადაწყვეტილებების სპეციალურ კანონთან არსებით შეუსაბამობაზე მეტყველებს.

24.3. ამავდროულად, ამხანაგობის მეორე წევრიც - ლ.ე–იც, რომელიც მოცემულ საქმეზე მოწმედ არის დაკითხული, უარყოფს სადავო კრებების ჩატარების ფაქტს, ხოლო 17.04.2008 წლის კრების ოქმზე საკუთარ (როგორც კრების თავმჯდომარის) ხელმოწერას ხსნის იმით, კრების ოქმის გამზადებული ვერსია მას მიაწოდა ნ.ნ–მა, რომელიც ზ.ო–ის მეუღლეა და მას ისე მოაწერა ხელი, რომ არ იცოდა კონკრეტულად რაზე აცხადებდა თანხმობას, როგორც თავმჯდომარე. დასახელებული განმარტებაც სწორედ იმ გარემოებაზე მეტყველებს, ამხანაგობის საერთო ქონების განკარგვისას ორივე კრების ოქმთან მიმართებით დარღვეულია სპეციალური კანონის 10.1 მუხლით განმტკიცებული კონსენსუსის პრინციპი.

25. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის იმ მტკიცებას, თითქოს სადავო კრების ოქმით ს.ა–ისთვის მიკუთვნებული სამზარეულო წარმოადგენს საქმეში წარმოდგენილ სამკვიდრო მოწმობაში ასახულ იმ ფართობს, რომელიც მან მემკვიდრეობით დედისგან მიიღო. აღნიშნული მტკიცების საწინააღმდეგო სურათს ქმნის სამკვიდრო მოწმობისა და ........ ქუჩა №6-ში ს.ა–ის საკუთრებად რეგისტრირებული ფართობების ურთიერთშედარება, კერძოდ, სამკვიდრო მოწმობით დადგენილია, რომ ს.ა–მა მემკვიდრეობით მიიღო დედის ე.ა–ის სამკვიდრო ქონება, რომელშიც შედის ქ. თბილისში, ........ ქ. №6-ში მდებარე სახლის 31/130 ნაწილი, კერძოდ: ორი ოთახი - 41.3 კვ.მ. სასარგებლო ფართით (მათ შორის 31 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართი, შუშაბანდი 2.8 კვ.მ., ტუალეტი 12 კვ.მ. , სამზარეულო 6.3 კვ.მ.) და სარდაფი 10 კვ.მ., ხოლო საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ........ ქ. №6-ში, მე-2 სართულზე მდებარე ს.ა–ის კუთვნილი საცხოვრებელი ფართი (საკადასტრო კოდით ........) შეადგენს 52.86 კვ.მ.-ს. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც რეგისტრირებული ფართობი არსებითად აღემატება მემკვიდრეობით მიღებულს და ამავდროულად, უფლების დამდგენ დოკუმენტად, გარდა 2000 წლის 13 ივლისის სამკვიდრო მოწმობისა, მითითებულია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ს.უ–ის“ 08.12.2011 წლის კრების ოქმი №111343470, კასატორის პოზიცია, რომ ამხანაგობის კრებით გადაცემული სამზარეულო რეალურად მემკვიდრეობით მიღებული ფართობია, საკასაციო სასამართლოს დამაჯერებლად არ მიაჩნია.

26. რაც შეეხება კასატორის მითითებას სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის დენის დასაწყისი დაკავშირებულია ობიექტურ მომენტთან, უფლების დარღვევის ფაქტთან და სუბიექტურ მომენტთან, ანუ, როდესაც უფლებამოსილმა პირმა შეიტყო უფლების დარღვევის შესახებ ან, გარემოებათა გათვალისწინებით, მას უფლების დარღვევის ფაქტი უნდა შეეტყო. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ამხანაგობა „ს.უ–ის“ 2008 წლის 17 აპრილის №2 და 2011 წლის 07 დეკემბრის №5 კრების ოქმები შედგენილია ამხანაგობის კრების მოწვევისა და გადასაწყვეტი საკითხზე ამხანაგობის წევრთა თანხმობის გარეშე. კრების ოქმების ბათილად ცნობის მოთხოვნით სარჩელი აღძრულია 2017 წლის 18 ივლისს, მოსარჩელის მითითებით მას შემდეგ, რაც 2017 წლის ივნისის თვეში ვერ შეძლო სხვენზე ასვლა, რადგან ნება არ დართო ზ.ოსოიანმა და გაარკვია, რომ სხვენები ინდივიდუალურ საკუთრებაში ჰქონდათ გადაცემული მოპასუხეებს. საწინააღმდეგო გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის მამა (ამხანაგობის ყოფილი წევრი) ან თავად მოსარჩელე კრების მოწვევის გარეშე შედგენილი ოქმების შესახებ ინფორმირებული იყო უფრო ადრე, ვიდრე ამას მოსარჩელე მიუთითებს, საქმეში წარმოდგენილი არ არის. ერთ-ერთ საქმეში საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ უძრავი ნივთის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ფაქტი, უპირობოდ წარმოადგენდა სასარჩელო ხანდაზმულობის ათვლის მომენტს და მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 311-ე მუხლის თანახმად, საჯარო რეესტრი ხელმისაწვდომია გასაცნობად ნებისმიერ დაინტერესებული პირისათვის, მაგრამ აღნიშნული არ ნიშნავს პირის ვალდებულებას მუდმივად გაეცნოს საჯარო რეესტრის ჩანაწერებს. თუ დადგინდება, რომ პირმა, თავისი დაუდევრობის გამო, ვერ გაიგო უფლების დარღვევის შესახებ, მაშინ ხანდაზმულობის ვადის დენა დაიწყება იმ მომენტიდან, როცა საქმის გარემოებების მიხედვით, პირს უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. პირის დაუდევრობა უკავშირდება მის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მომხდარი ფაქტის მიმართ (იხ.სუსგ: ას-1242-1374-04 8 აპრილი, 2005 წ ას-724-991-05 2006-02-07). შესაბამისად, საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მითითებას სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით.

27. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

28. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამრიგად, ზ.ო–ს უნდა დაუბრუნდეს 2023 წლის 03 იანვარს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70%, რაც შეადგენს 210 ლარს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ.ო–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ზ.ო–ს (პ/ნ ......) დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის (საგადახდო დავალება № 15642184258, გადახდის თარიღი: 03.01.2023წ, გადამხდელის ბანკი: ს.ს. „საქართველოს ბანკი“) 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი