საქმე№ას-833-2025 8 აგვისტო, 2025 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
არჩილ კოჭლამაზაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ლევან მიქაბერიძე, გიზო უბილავა
კასატორები – ა.მ–ძე, ა.მ–ძე (მოპასუხეები)
მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ჯ–ვა (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 28 აპრილის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
1. სარჩელის მოთხოვნა
1.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა გ.ჯ–ვამ, მოითხოვა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ ა.მ–ძისა და ა.მ–ძის საკუთრებაში არსებული 16/40 წილიდან იმ 9.58 მ2 საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა, რომელიც ასახულია ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2024 წლის 19 მარტის №001851424 დასკვნის დანართზე №1 და წარმოადგენს ქ. თბილისში, ............ მდებარე, №....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა №1-ში, მეორე სართულზე არსებულ ფართს.
2. მოპასუხეთა შესაგებელი
2.1. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ მხარეთ შორის ქირავნობის ხელშეკრულება იყო დადებული, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებას გამორიცხავს.
3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება
3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის მოთხოვნით დაკმაყოფილდა. გ.ჯ–ვა ცნობილ იქნა N....... საკადასტრო კოდით ა.მ–ძისა და ა.მ–ძის თანასაკუთრებად რეგისტრირებული 16/40 წილიდან იმ 9.58მ2 ფართის მესაკუთრედ, რომელიც ასახულია ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2024 წლის 19 მარტის N001851424 დასკვნის დანართზე N1 და წარმოადგენს ქ. თბილისში, ......... მდებარე, N........... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა N1-ში, მეორე სართულზე არსებულ 9.58მ2 ფართს. გ.ჯ–ვას საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობის სანაცვლოდ: ა) ა.მ–ძეს გადაეცა 2 805 ლარი გ.ჯ–ვას მიერ 2024 წლის 22 მაისს N240619452 სანოტარო აქტით საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის საგარანტიო თანხის სახით ა.მ–ძისა და ა.მ–ძის სასარგებლოდ დეპონირებული 3 450 ლარიდან. ბ) ა.მ–ძეს გადაეცა 645 ლარი გ.ჯ–ვას მიერ 2024 წლის 22 მაისს N240619452 სანოტარო აქტით საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის საგარანტიო თანხის სახით ა.მ–ძისა და ა.მ–ძის სასარგებლოდ დეპონირებული 3 450 ლარიდან. გ) ა.მ–ძეს გადაეცა 2 160 ლარი, რომელიც გ.ჯ–ვას მიერ 2022 წლის 3 ნოემბერს N63842862580122 სანოტარო მოქმედებით საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის საგარანტიო თანხის სახით არის დეპონირებული ა.მ–ძისა და ა.მ–ძის სასარგებლოდ.
4. მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივარი
4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასახელებულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინეს მოპასუხეებმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით.
5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები
5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 28 აპრილის განჩინებით მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილება.
5.2. დადგენილია, რომ 1959 წლიდან სადავო საცხოვრებელი სადგომი, მდებარე მისამართზე ქ. თბილისი, ........ (ამჟამინდელი მისამართი - ........), კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის საფუძველზე აღრიცხული იყო აპელანტების მამისა და მამკვიდრებლის, თ.მ–ძის სახელზე. საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილია, რომ N......... უძრავი ნივთის 16/40 წილის თანამესაკუთრეები აპელანტები არიან. აპელანტების თანასაკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია 2018 წლის 17 აპრილს გაცემული სამკვიდრო მოწმობა რეგისტრაციის ნომრით 180412864.
5.3. დადგენილია, რომ სადავო 9.58მ2 საცხოვრებელი სადგომი მდებარეობს მისამართზე ქ. თბილისი, ........, ის შედის აპელანტების თანასაკუთრებად N........ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ 16/40 წილში და ასახულია ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2024 წლის 19 მარტის N001851424 დასკვნის დანართზე N1, რომელიც საქმეში წარმოდგენილია დედნის სახით 231-238 საქმის ფურცლებზე.
5.4. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის საინფორმაციო ბარათით დადგენილია, რომ გ.ჯ–ვა სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრირებულია 1977 წლის 29 სექტემბრიდან, სს „თ–ის“ ბრუნვის ისტორიითა და სს „თ–ის“ ცნობით დასტურდება, რომ მოსარჩელე სს „თ–ის“ აბონენტად რეგისტრირებულია 1996 წლიდან. სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის საინფორმაციო ბარათით დადგენილია და აპელანტები სადავოდ არ ხდიან, რომ მოსარჩელის მეუღლე დ.ჯ–ვა სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრირებულია 1980 წლის 9 თებერვლიდან. დადგენილია ასევე, რომ მოსარჩელის შვილებიც სადავო საცხოვრებელ სადგომში არიან რეგისტრირებული. სს „ს–ის“ 2022 წლის 13 ოქტომბრის ინფორმაციით დადგენილია, რომ 1998 წლის 8 ივნისიდან 2011 წლის 1 თებერვლამდე მოსარჩელე გ.ჯ–ვას სახელზე ირიცხებოდა ფიქსირებული სადენიანი ტელეფონი ნომრით ......., მისამართზე ქ. თბილისი, ........... ქუჩა (ყოფილი ....... ქუჩა) N6. საქმეზე დაკითხული 2 მოწმის - სადავო საცხოვრებელი სადგომის მეზობლად 1962 და 1976 წლებიდან დღემდე მცხოვრები ნ.მ–ისა და ი.ო–ძის - დეტალური, თანმიმდევრული და სარწმუნო ჩვენებებით, რომლებიც აპელანტებს სადავოდ არ გაუხდიათ მხარე და ასევე, უშუალოდ, მოპასუხე ა.მ–ძის ახნა-განმარტებით დადგენილია, რომ მოსარჩელე თავის ოჯახთან ერთად სულ მცირე 1980 წლიდან მუდმივად ფლობს სადავო საცხოვრებელ სადგომს და იხდის კომუნალურ გადასახადებს. ამავე მტკიცებულებებითა და საქმეში წარმოდგენილი დასკვნით, შენობის ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ, დადგენილია, რომ 1980 წლიდან დაახლოებით 2022 წლამდე მოსარჩელე სადავო საცხოვრებელ სადგომში მუდმივად ცხოვრობდა, ხოლო ბოლო 2-3 წელია მოსარჩელე სხვა მისამართზე ცხოვრობს, ვინაიდან შენობის წყალმომარაგების სისტემა დაზიანებულია და მესაკუთრის მიერ აღდგენას საჭიროებს.
5.5. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელე 1977 წლიდან უწყვეტად ფლობს სადავო საცხოვრებელ სადგომს, ამდენად, უდავოა, რომ საცხოვრებელი სამუდამოდ გადაეცა რაც მხარეთა შორის ქირავნობის ურთიერთობას გამორიცხავს, ამასთან არც მოპასუხეებს წარუდგენიათ ქირავნობის არსებობის დამადასტურებელი ხელშეკრულება ან რაიმე მტკიცებულება.
6. მოპასუხეების საკასაციო საჩივარი
6.1. მოპასუხეებმა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 28 აპრილის განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარმოადგინეს, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით.
6.2. კასატორების განმარტებით, სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული და წარმოდგენილი მტკიცებულებები, ვინაიდან ვერანაირად ვერ დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელე ფლობდა სადავო ქონებას კანონმდებლობით დადგენილი მოცემულობის ფარგლებში უწყვეტად. ასევე ვერ დადასტურდა კონკრეტული უძრავი ქონების იდენტურობა, არ არის დადასტურებული და ვერც იქნება ის გარემოება, რომ მოსარჩელემ შეიძინა უძრავი ქონება 1977 წელს და მას შემდგომ უწყვეტად ფლობს 30 წლის განმავლობაში.
7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი
7.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 10 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებული სსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია.
8. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:
ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;
ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;
გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;
დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;
ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;
ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;
ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.
10. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.
11. საკასაციო პალატა პირველ რიგში მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა. შესაბამისად, წინამდებარე განჩინებით, საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორის შედავების საფუძვლიანობა.
12. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მოსარჩელე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენებით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს ამა თუ იმ ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს (იხ. სუსგ საქმეზე Nას-251-2018, 08.02.2022 წ.).
13. საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა, საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა აგებულია დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპებზე, პირის დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების დაცვა ამავე პირის ნებაზეა დამოკიდებული. მხარეები სამოქალაქო სამართალწარმოებაში თვითონვე განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის შეტანის შესახებ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3-4-ე მუხლები), რაც კანონის მოთხოვნათა დაცვით (ამავე კოდექსის 178-ე მუხლი) უნდა აისახოს მხარეთა მიერ სასამართლოში წარდგენილ სარჩელში (იხ.: სუსგ-ები საქმეებზე: Nას-1163-2018, 08.02.2019 წ.; Nას-495-2020, 23.10.2020 წ).
14. საკასაციო სასამართლო სადავო საკითხის მარეგულირებელ სამართლებრივ საფუძვლებთან დაკავშირებით „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველ პუნქტზე მიუთითებს, რომლის მიხედვითაც, ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1997 წლის 25 ნოემბრამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს.
15. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ამ კანონის მოქმედება არ ვრცელდება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლებაზე, რომელიც წარმოშობილია ქირავნობის საფუძველზე ან სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსით (საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები, 1964 წ., N36, მუხ. 662) გათვალისწინებულ სხვა საფუძველზე.
16. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით დადგენილია, რომ მოსარგებლეა პირი, რომელიც ამ კანონის ამოქმედების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან პირი, რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ამ კანონით გათვალისწინებული უფლებები და მოვალეობები თანაბრად ვრცელდება მესაკუთრესა და მოსარგებლეზე, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებზე.
17. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მოსარგებლე, რომელიც არანაკლებ 30 წლის განმავლობაში უწყვეტად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს და რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, უფლებამოსილია მოითხოვოს საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25 პროცენტის ოდენობის კომპენსაციის გადახდის პირობით (საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის 5 შესახებ სარჩელი). ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებით/გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია, კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისათვის გარკვეული საფასურის გადახდა.
18. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო პროცესში მოქმედებს შეჯიბრებითობის პრინციპი, რომელიც მხარეებს უფლებებთან ერთად თავიანთივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს აკისრებს. დავაში მონაწილე მხარის მიერ საპროცესო მოვალეობების შეუსრულებლობას ამავე მხარისთვის არახელსაყრელი შედეგი უკავშირდება. ეს დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით, რომლის პირველი ნაწილითაც დადგენილია, რომ სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა დადასტურდეს ეს ფაქტები. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილია, რომ თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.
19. საკასაციო სასამართლო კასატორების პრეტენზიის პასუხად, რომ მხარეთა შორის ქირავნობის ხელშეკრულება არსებობდა, განმარტავს, რომ მოპასუხეებს რაიმე მტკიცებულება, რომელიც მითითებულ ფაქტს დაადასტურებდნენ არ წარუდგენიათ სასამართლოსთვის.
20. მოსარჩელის მიერ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით - მათ შორის 1977 წლის 29 სექტემბრიდან მოსარჩელის სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაციითა და როგორც მოწმეების შეუდავებელი და სარწმუნო ჩვენებებით, ასევე უშუალოდ მოპასუხე ა.მ–ძის განმარტებით - დგინდება, რომ მოსარჩელე სულ მცირე 1980 წლიდან დღემდე ფლობს სადავო საცხოვრებელ სადგომს და იხდის კომუნალურ გადასახადებს, რაც „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის დანაწესის შესაბამისად მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების არსებობას ადასტურებს. განსახილველ დავაში დგინდება, რომ მოსარჩელე სადავო საცხოვრებელ სადგომს კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობდა სპეციალური კანონის ამოქმედების მომენტისთვის, 1998 წელს (კანონის ამოქმედების მომენტთან დაკავშირებული სასამართლო პრაქტიკისთვის იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 6 მაისის განჩინება საქმეზე Nას[1]137-2019).
21. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას და შეფასებას, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უდავოდ დასტურდება, რომ მოსარჩელე სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეა, რომელიც 30 წელიწადზე მეტია კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს სადავო საცხოვრებელ სადგომს და მას მფლობელობის უფლება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით მესაკუთრისგან აქვს მიღებული, რის გამოც სასარჩელო მოთხოვნა საფუძვლიანია.
22. საკასაციო სასამართლო, დამატებით, კვლავ განმარტავს, რომ სს „თ–ისა“ და სს „ს–ის“ მიერ გაცემულ ცნობებში აღნიშნულია, რომ 1996 წლიდან მაინც მოსარჩელე სადავო სადგომში სს „თ–ის“ აბონენტად იყო რეგისტრირებული; 1998 წლის 8 ივნისს კი იქვე სადენიანი ტელეფონი დაარეგისტრირა და იგი მის სახელზე 2011 წლის 1-ელ თებერვლამდე ირიცხებოდა; ეს, ცალსახად, ადასტურებს, რომ 1998 წლის 25 ივნისს სადავო სადგომს, სწორედ, მოსარჩელე ფლობდა.
23. საკასაციო სასამართლო საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების შესახებაც იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას. კერძოდ, „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით დადგენილია, რომ საცხოვრებელი სადგომი არის საცხოვრებელი სახლი ან მისი ნაწილი, მოსარგებლის მიერ განხორციელებული მიშენება-დაშენების ჩათვლით, იმ მიწის ნაკვეთთან ერთად, რომლის არსებით შემადგენელი ნაწილიც ის არის. ამავე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, საცხოვრებელი სადგომის ღირებულება არის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ფასი ამ კანონით გათვალისწინებული უფლების განხორციელების მომენტისთვის, ხოლო „ვ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულია, რომ კომპენსაცია არის ფულადი თანხა, რომელიც გამოიანგარიშება საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების შესაბამისი პროცენტის სახით. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე, ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე უთითებდა და მოპასუხეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, რომ სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25% 5 610 ლარს შეადგენს. ამდენად, 2022 წლის 3 ნოემბერს მოსარჩელემ ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშზე მოპასუხეებისთვის გადასახდელი კომპენსაციის სახით განათავსა 2 160 ლარი, ხოლო 2024 წლის 22 მაისს - დამატებით 3 450 ლარი, რაც თანაბარწილად უნდა გადანაწილდეს მოპასუხეებზე (ს. ფ. 28-39, 128, 249-250).
24. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების მსჯელობას და განმარტავს, რომ კასატორებს არ წარმოუდგენიათ სარწმუნო და დამაჯერებელი მტკიცებულებები, რომლის საფუძველზეც წინამდებარე საქმეზე არსებითად სხვა გადაწყვეტილების მიღება იქნებოდა შესაძლებელი. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.
25. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. კასატორი ა.მ–ძე გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან, ხოლო, კასატორ ა.მ–ძეს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ა.მ–ძისა და ა.მ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;
2. ა.მ–ძეს (.......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი (საგადახდო დავალება №3486, გადახდის თარიღი 04/07/2025) 1 050 ლარის 70% - 735 ლარი;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ა. კოჭლამაზაშვილი
მოსამართლეები: ლ. მიქაბერიძე
გ. უბილავა
