საქმე №ას-63-2021 26 დეკემბერი, 2023 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

თამარ ზამბახიძე (მომხსენებელი),

რევაზ ნადარაია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ.შ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „თ–ი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 01.10.2020 წლის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 27.09.2016 წლის გადაწყვეტილებით, გ.შ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) სარჩელი სს „თ–ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“) მიმართ, მატერიალური ზიანის 4785 ლარისა და მორალური ზიანის 15000 ლარის დაკისრების მოთხოვნით, არ დაკმაყოფილდა.

2. გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 05.07.2017 წლის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 27.09.2016 წლის გადაწყვეტილება.

4. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 22.02.2019 წლის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 05.07.2017 წლის განჩინება მატერიალური ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის შესახებ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების ნაწილში და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს; მორალური ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 01.10.2020 წლის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებულ ნაწილში უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 27.09.2016 წლის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

6.1. მოსარჩელე წარმოადგენს მოპასუხის აბონენტს, რომელმაც მრიცხველი (N239057) დაიდგა 10.05.2001 წელს. აღნიშნული მრიცხველი მოიხსნა 29.10.2013 წელს და გაიგზავნა ლაბორატორიული შემოწმებისათვის, რის შედეგადაც დადგინდა, რომ იგი ელექტროენერგიას აღრიცხავდა 5,78%-იანი ცდომილებით მომხმარებლის საზიანოდ.

6.2. მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ სადავო მრიცხველის დაზიანების ზუსტი დროის დადგენა შეუძლებელია.

6.3. ასევე, სადავო არ არის გარემოება, რომ მოსარჩელის მრიცხველი N239057 შემოწმდა კანონმდებლობით დადგენილი 12-წლიანი ვადის გასვლის შემდეგ (შესამოწმებლად მოიხსნა 29.10.2013 წელს).

6.4. წარმოდგენილი სარჩელით მოთხოვნილია 12 წლის განმავლობაში მრიცხველის ცდომილებით აღრიცხვის შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურება, რაც მოსარჩელის დაანგარიშებით 4785 ლარს შეადგენს.

6.5. პალატამ აღნიშნა, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან მოსარჩელე წარმოადგენდა აბონენტს, ხოლო მოპასუხე - განაწილების ლიცენზიატს, რომელიც აბონენტს აწვდიდა ელექტროენერგიას, მხარეთა შორის არსებობდა ნასყიდობის სახელშეკრულებო სამართალურთიერთობა, რომელიც, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 477-ე და შემდგომ მუხლებთან ერთად, სემეკის 18.09.2008 წლის №20 დადგენილებით დამტკიცებული წესებით რეგულირდებოდა; ამასთან, ეს წესები ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენდა (იხ: ხსენებული დადგენილების მუხლი 3.3: ამ წესებში მოცემული პირობები წარმოადგენს ელექტროენერგიის ნასყიდობისა და მომსახურების შესახებ ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს). სასარჩელო მოთხოვნის საგანს წარმოადგენდა მიმწოდებლის (გამყიდველი) მხრიდან, ნაკლიანი შესრულებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. სარჩელის თანახმად, ელექტროენერგიის მრიცხველი აღრიცხავდა მოხმარებულზე მეტი ოდენობით ელექტროენერგიას და მას უწევდა ზედმეტი გადასახადის გადახდა. ასეთ ვითარებაში, მოთხოვნის წინაპირობა მოცემული იყო სსკ-ის 488-ე მუხლის მე-2 ნაწილში, რომლის თანახმადაც, ნივთობრივ ნაკლს უთანაბრდება, თუ გამყიდველი გადასცემს ნივთს მცირე რაოდენობით.

6.6. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 493-ე მუხლის პირველ ნაწილზე (მყიდველს უფლება აქვს უარი თქვას საქონლის მიღებაზე, თუ გამყიდველმა მას მიაწოდა საქონელი იმაზე ნაკლები რაოდენობით, ვიდრე ეს ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული. თუ მყიდველი მიიღებს ასეთ საქონელს, მაშინ ფასს გადაიხდის სახელშეკრულებო ფასის პროპორციულად), სემეკის 18.09.2008 წლის №20 დადგენილების მე-11 მუხლის მე-10 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტზე (საცალო მომხმარებლის მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის აღრიცხვასთან დაკავშირებული დავა გადაწყდება შემდეგი წესით: იმ შემთხვევაში, თუ დადასტურდა, რომ ელექტროენერგიის მრიცხველის ცდომილება აღემატება მის დაშვებულ საპასპორტო ცდომილებას მომხმარებლის საზიანოდ, განაწილების ლიცენზიატი ვალდებულია, დადგენილი ცდომილების შესაბამისად ჩაასწოროს მონაცემები, ელექტროენერგიის მრიცხველის ცდომილებით აღრიცხვის დაწყების თარიღიდან მოთხოვნილ შემოწმების თარიღამდე. მომხმარებლის მიერ ზედმეტად გადახდილი თანხა უნდა დაუბრუნდეს მომხმარებელს ელექტროენერგიის მრიცხველის ცდომილების ჩასწორებისთანავე ან/და მოხდეს მისი მომდევნო ანგარიშსწორებისას გაქვითვა (მომხმარებლის სურვილისამებრ)) და აღნიშნა, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმებიდან (სსკ-ის 493-ე მუხლის პირველი ნაწილი, სემეკის 18.09.2008 წლის №20 დადგენილების მე-11 მუხლის მე-10 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი) გამომდინარე, მოსარჩელის ვალდებულებას წარმოადგენდა სარჩელში აღენიშნა: მხარეთა სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობა; მოპასუხის მხრიდან ნაკლიანი შესრულების განხორციელება მომხმარებლის საზიანოდ; ვალდებულების დარღვევის პერიოდი და ამ დარღვევით გამოწვეული ზიანის ოდენობა.

6.7. მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობა და მოპასუხის მხრიდან მომხმარებლის საზიანოდ ნაკლიანი შესრულების ფაქტი (მრიცხველის მიერ 5.78%-იანი ცდომილებით აღრიცხვა) სადავო არ იყო. სააპელაციო პალატის კვლევის საგანს წარმოადგენდა ვალდებულების დარღვევის პერიოდი და ზიანის ოდენობა, ასეთის არსებობის შემთხვევაში.

6.8. სააპელაციო პალატამ მიუთითა „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ მე-80 მუხლის მეორე ნაწილის „ლ“ ქვეპუნქტზე (პერიოდულობა დაკანონებული გაზომვის საშუალებების სავალდებულო დამოწმებისათვის ელექტროენერგიის მრიცხველების შემთხვევაში განისაზღვრება 12 წლის ვადით, რაც იმას ნიშნავს, რომ მრიცხველები ყოველ თორმეტ წელიწადში ერთხელ სავალდებულოდ უნდა შემოწმდეს, თუ ამის სხვაგვარი აუცილებლობა არ დადგა დღის წესრიგში) და იმ უდავო გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელემ მრიცხველი 10.05.2001 წელს დაიდგა, დადგენილად მიიჩნია, რომ მრიცხველის სავალდებულო შემოწმების ბოლო ვადას წარმოადგენდა 10.05.2013 წელი. განსახილველ შემთხვევაში, მრიცხველი შემოწმებისათვის მოიხსნა 29.10.2013 წელს.

6.9. პალატამ მიუთითა საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის N20 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტზე (ელექტროენერგიის მრიცხველის არასწორი წაკითხვის გამო დავის წარმოშობის შემთხვევაში, განაწილების ლიცენზიატმა არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღეში უნდა შეამოწმოს ელექტროენერგიის მრიცხველის ჩვენება და შეადგინოს შესაბამისი აქტი), ამავე „წესების“ მე-11 მუხლის მე-7 პუნქტზე (განაწილების ლიცენზიატის მიერ ელექტროენერგიის მრიცხველის სიზუსტის არაგეგმიური შემოწმება შეიძლება მოხდეს მომხმარებლის მოთხოვნის საფუძველზე) და აღნიშნა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელეს სადავო 12-წლიან პერიოდში, მრიცხველის სიზუსტის არაგეგმიური შემოწმება მოპასუხისთვის არ მოუთხოვია. ასევე, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება იმის დასადასტურებლად, რომ მან კანონით განსაზღვრული 12-წლიანი ვადის გასვლამდე მიმართა მოპასუხეს მისთვის 10.05.2001 წელს დამონტაჟებული N239057 მრიცხველის გაუმართავი მუშაობის შესახებ. ამ მხრივ არც სააპელაციო საჩივარი შეიცავდა დასაბუთებულ პრეტენზიას. შესაბამისად, პალატამ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა იმის შესახებ, რომ N239057 მრიცხველის დაზიანების ზუსტი დროის დადგენა შეუძლებელი იყო.

6.10. პალატამ მიუთითა, რომ „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ კანონის თანახმად, ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესები მტკიცდება კომისიის დადგენილებით და არის დოკუმენტი, რომელიც არეგულირებს ურთიერთობებს ერთი მხრივ განაწილების ლიცენზიანტებს და მეორე მხრივ, საცალო მომხმარებელს შორის განაწილების ქსელის მეშვეობით ელექტროენერგიის ყიდვის, გაყიდვის, განაწილების, გატარების ან/და მოხმარების დროს (მე-2 მუხ., ჰ³ ქვ.პ.). კომისიის 18.09.2008 წლის N20 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესები“ ითვალისწინებს საცალო მომხმარებლის მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის აღრიცხვასთან დაკავშირებით წარმოშობილი დავის გადაწყვეტის სპეციალურ წესს (მე-11 მუხ.). უკეთუ მრიცხველის ცდომილება აღემატება დაშვებულ საპასპორტო ცდომილებას მომხმარებლის საზიანოდ, განაწილების ლიცენზიატი დადგენილი ცდომილების შესაბამისად ასწორებს მონაცემებს, ცდომილებით აღრიცხვის დაწყების თარიღიდან მოთხოვნილი შემოწმების თარიღამდე, რის შემდეგაც მომხმარებელს უბრუნდება ზედმეტად გადახდილი თანხა (11.10 მუხ. „ა“ ქვ.პ.). აღნიშნულისგან განსხვავებით, თუ შეუძლებელია ცდომილებით აღრიცხვის დაწყების თარიღის დადგენა, მომხმარებლისათვის დარიცხული დავალიანების დაანგარიშება ხდება არაუმეტეს სამი თვის პერიოდზე (11.11 მუხ.), რაც განპირობებულია მომხმარებლისათვის მიყენებული ზიანის კონკრეტული ოდენობის დადგენის შეუძლებლობით. ამასთანავე, მნიშვნელოვანია, რომ თუ მომხმარებელს ეჭვი ეპარება მრიცხველის გამართულ ფუნქციონირებაში, მას ნორმატიულად მინიჭებული აქვს შემოწმების ჩატარების მოთხოვნის შესაძლებლობა (11.8¹ მუხ.).

6.11. პალატის მითითებით, საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელმა ეროვნულმა კომისიამ განიხილა მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის ამ საკითხზე არსებული დავა, კერძოდ, 29.06.2015 წელს, საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროდან კომისიაში გადაგზავნილი განცხადებით მოსარჩელე ითხოვდა მოპასუხის მიერ, მასზე ინდივიდუალური მრიცხველით დარიცხული ელექტროენერგიის საფასურის დაკორექტირებას 15.02.2001 წლიდან 20.10.2013 წლამდე, შპს „ს.მ.ც–ის“ მიერ დადგენილი ცდომილების მიხედვით. კომისიის 20.08.2015 წლის №45/16 გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის განცხადება არ დაკმაყოფილდა. ამასთან, მოპასუხეს დაევალა მოსარჩელის სააღრიცხვო ბარათზე რიცხული დავალიანების გადაანგარიშება მოეხდინა ელექტროენერგიის მრიცხველის ბოლოს წინა ჩვენების აღებასა და მოთხოვნილ შემოწმებას შორის პერიოდზე, მაგრამ არა უმეტეს სამი თვისა.

6.12. მოსარჩელე არ დაეთანხმა კომისიის 20.08.2015 წლის №45/15 გადაწყვეტილებას და იგი სადავოდ გახადა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში წარდგენილი სარჩელით მოსარჩელე ითხოვდა, როგორც კომისიის ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას, ისე საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 18.09.2008 წლის №20 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ 11.10 მუხლის ბათილად ცნობას. ამასთან, მატერიალური ზიანის სახით ითხოვდა მოპასუხისათვის 4785 ლარის ანაზღაურების დაკისრებას.

6.13. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 04.12.2015 წლის განჩინებით, მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხის მიმართ ზიანის ანაზღაურების ნაწილში გამოიყო ცალკე წარმოებად და განსჯადობით გადაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას (სადაც მოსარჩელემ გაზარდა სასარჩელო მოთხოვნა და დამატებით მოითხოვა მორალური ზიანის 15000 ლარის ანაზღაურება). ამავე თარიღის განჩინებით, მოპასუხე საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის საფუძველზე, საქმეში ჩაბმულ იქნა მესამე პირად.

6.14. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 28.04.2016 წლის გადაწყვეტილებით, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.12.2016 წლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 28.04.2016 წლის გადაწყვეტილება, რაც მოსარჩელემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა.

6.15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 09.11.2017 წლის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად; მითითებულ ადმინისტრაციულ საქმეზე უზენაესმა სასამართლომ უდავოდ დადგენილ გარემოებად მიიჩნია ის, რომ მოსარჩელეს 2013 წლის ოქტომბრამდე არ მოუთხოვია მრიცხველის შემოწმება, რაც საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ქმნიდა ვარაუდს იმისა, რომ მრიცხველის გამართულად ფუნქციონირებაში დაეჭვების საფუძველი არ არსებობდა. ამასთან, საკასაციო პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია კასატორის მითითება მომხმარებლის ინტერესების მიზანმიმართულად შეზღუდვის შესახებ, რადგან მას, როგორც ადმინისტრაციული წარმოებისას, ასევე, დავის სასამართლო განხილვისას, ჰქონდა თავისი მოთხოვნის დამადასტურებელი, აღრიცხვის ხარვეზის წარმოშობის დამდგენი მტკიცებულებების წარდგენის შესაძლებლობა. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი (მოსარჩელე) არ უარყოფდა, რომ ვერ დგინდებოდა ცდომილებით აღრიცხვის დაწყების თარიღი, შესაბამისად, მართებული იყო გადაანგარიშების მიზნით „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ 11.11 მუხლის გამოყენება.

6.16. პალატამ მიუთითა „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-11 მუხლის მე-11 პუნქტზე, რომლის თანახმად, თუ საცალო მომხმარებლის ელექტროენერგიის მრიცხველის ცდომილებით აღრიცხვის დაწყების თარიღის დადგენა შეუძლებელია, გადაანგარიშება მოხდება ელექტროენერგიის მრიცხველის ბოლოს წინა ჩვენების აღებასა და მოთხოვნილ შემოწმებას შორის პერიოდზე, მაგრამ არაუმეტეს 3 თვისა.

6.17. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 23.01.2020 წლის საოქმო განჩინებით, საქმეზე დამატებითი მტკიცებულებების სახით მიღებული შესწორების ვაუჩერითა და აბონენტის ბრუნვის ისტორიით დგინდებოდა, რომ მოპასუხემ, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 20.08.2015 წლის №45/16 გადაწყვეტილებისა და ამ გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ სასამართლოს ზემოთ მითითებული აქტების აღსრულების მიზნით, დააკორექტირა მოსარჩელისათვის ზედმეტად დარიცხული თანხები; შესწორება შეეხო 06.09.2013წ.-დან 08.11.2013 წ.-მდე პერიოდს. ეს გარემოება მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია.

6.18. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა მივიდა დასკვნამდე, რომ მრიცხველის არასწორი ჩვენების გამო მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანი მოპასუხეს ანაზღაურებული ჰქონდა სემეკის 18.09.2008 წლის №20 დადგენილებით დამტკიცებულ წესებში მოცემული პირობების შესაბამისად. ეს წესები კი, აბონენტსა და განაწილების ლიცენზიანტს შორის არსებული ელ.ენერგიის ნასყიდობისა და მომსახურების ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენდა. უდავო იყო ის ფაქტიც, რომ მხარეებს შორის წამოჭრილი სადავო საკითხის ამგვარად დარეგულირება კანონიერად იყო მიჩნეული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 09.11.2017 წლის განჩინებით.

6.19. ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს მრიცხველის არასწორი ჩვენებით გამოწვეული შესაძლო ზიანი მოსარჩელისათვის ანაზღაურებული ჰქონდა მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად. თავის მხრივ, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა 4785 ლარის ოდენობით ზიანის არსებობის ფაქტი, რაც მისი ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი იყო.

6.20. პალატამ დამატებით აღნიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 22.02.2019 წლის განჩინების საფუძველზე, 2013 წლის 10 მაისიდან იმავე წლის 06 სექტემბრამდე პერიოდზე, მრიცხველის +5,78%-იანი ცდომილების გათვალისწინებით, მოსარჩელეზე ზედმეტად დარიცხული თანხის გაანგარიშება სააპელაციო პალატამ მოპასუხეს დაავალა. 30.01.2020 წელს წარმოდგენილი გაანგარიშებით ეს თანხა 3.06 ლარს შეადგენდა. აღნიშნულ დოკუმენტში მითითებული გარემოებების საწინააღმდეგო მტკიცებულება მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:

7. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

10. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

11. საკასაციო პალატის შეფასების საგანია მრიცხველის ცდომილებით აღრიცხვის შედეგად დამდგარი მატერიალური ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის კანონიერება.

12. მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობისა და მოპასუხის მხრიდან მომხმარებლის საზიანოდ ნაკლიანი შესრულების ფაქტი (მრიცხველის მიერ 5.78%-იანი ცდომილებით აღრიცხვა) სადავო არ არის, თუმცა, სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილია და კასატორს დასაშვები/დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია წარმოდგენილი არ აქვს, რომ მრიცხველის არასწორი ჩვენებით განპირობებული ზიანი მოპასუხეს ანაზღაურებული აქვს საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 18.09.2008 წლის №20 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესებით“ (ძალადაკარგულია 13.08.2020 წლის №47 დადგენილებით) დადგენილი ოდენობით, რომელიც აბონენტსა და განაწილების ლიცენზიანტს შორის არსებული ელექტროენერგიის ნასყიდობისა და მომსახურების ხელშეკრულების განუყოფელი ნაწილია. კასატორის პრეტენზია გასაჩივრებული განჩინების მიმართ წარმოდგენილია იმ თვალსაზრისით, რომ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 18.09.2008 წლის №20 დადგენილებით დამტკიცებული „წესების“ მე-11 მუხლის მე-11 პუნქტი (თუ საცალო მომხმარებლის ელექტროენერგიის მრიცხველის ცდომილებით აღრიცხვის დაწყების თარიღის დადგენა შეუძლებელია, გადაანგარიშება მოხდება ელექტროენერგიის მრიცხველის ბოლოს წინა ჩვენების აღებასა და მოთხოვნილ შემოწმებას შორის პერიოდზე, მაგრამ არაუმეტეს 3 თვისა) დისკრიმინაციული დებულებაა, რაც დასაშვებ და დასაბუთებულ შედავებად ვერ განიხილება. აღნიშნულის საპირისპიროდ, საკასაციო პალატა კასატორს მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 09.11.2017 წლის განჩინებაზე, რომლითაც დაუშვებლად იქნა ცნობილი წინამდებარე დავის მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.12.2016 წლის განჩინებაზე, რომლითაც, თავის მხრივ, უცვლელად იქნა დატოვებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის უარყოფის შესახებ (საქმე წინამდებარე დავის მოსარჩელის სარჩელისა გამო საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიისა და წინამდებარე დავის მოპასუხის მიმართ, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 20.08.2015 წლის №45/16 გადაწყვეტილებისა და კომისიის 18.09.2008 წლის №20 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ პუნქტის ბათილად ცნობის თაობაზე). აღნიშნულ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა შემდეგი: „კასატორი არ უარყოფს, რომ ვერ დგინდება ცდომილებით აღრიცხვის დაწყების თარიღი, შესაბამისად, მართებულია გადაანგარიშების მიზნით „ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების“ მე-11 მუხლის მე-11 პუნქტის გამოყენება. ასევე დაუსაბუთებელია კასატორის მოსაზრება გასაჩივრებული ნორმატიული აქტის კანონშეუსაბამობის შესახებ, რადგან იგი მიღებულია „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ კანონით დადგენილი უფლებამოსილი სუბიექტის მიერ კანონითვე განსაზღვრული მიზნების შესაბამისად. კასატორი ვერ ასაბუთებს გასაჩივრებული ნორმის არამართლზომიერებას, მომხმარებელთა ინტერესებისათვის გაუმართლებელი ზიანის მიყენებას, რადგან ნორმა აწესრიგებს ისეთ შემთხვევას, როდესაც დაუდგენელია ხარვეზის წარმოშობის კონკრეტული თარიღი, შესაბამისად, ასევე ვერ ხდება მომხმარებლისათვის მიყენებული ზიანის ზუსტი ოდენობის განსაზღვრა, რის გამოც შემოღებულია გადაანგარიშების გონივრული ვადა - არაუმეტეს 3 თვის პერიოდი“ (იხ. სუსგ № ბს-299-297(კ-17), 09.11.2017წ., (ტ.2, ს.ფ.262-264)).

13. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველი კასატორის ვერც ის შედავება გახდება, რომ სააპელაციო პალატამ უგულებელყო წინამდებარე საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მითითებები. ამ თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ 22.02.2019 წლის განჩინების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ იმსჯელა როგორც გეგმიური, ისე საცალო მომხმარებლის მოთხოვნიდან გამომდინარე მრიცხველის შემოწმებისათვის წარდგენის საკითხებზე და, საბოლოო ჯამში, სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა იმის შესახებ, რომ N239057 მრიცხველის დაზიანების ზუსტი დროის დადგენა შეუძლებელი იყო (ვრცლად იხ. ამ განჩინების 6.8.-6.9. პუნქტები), რაც კასატორის მხრიდან შესაბამისი კონტრარგუმენტების წარმოდგენის გზით, გაქარწყლებული ვერ იქნა. ამასთან, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 22.02.2019 წლის განჩინების საფუძველზე, 10.05.2013 წლიდან იმავე წლის 06 სექტემბრამდე პერიოდზე, მრიცხველის ცდომილების გათვალისწინებით, მოსარჩელეზე ზედმეტად დარიცხული თანხის გაანგარიშება სააპელაციო პალატამ მოპასუხეს დაავალა, რაც 30.01.2020 წელს წარდგენილი გაანგარიშებით 3.06 ლარს შეადგენდა. აღნიშნულ დოკუმენტში მითითებული გარემოებების საწინააღმდეგო მტკიცებულება კი მოსარჩელემ/კასატორმა ვერ წარმოადგინა.

14. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. სსსკ-ის 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების პირობებს, კერძოდ, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას, სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობით დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლივად, რომლის ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტის არსებობა (სუსგ №ას-584-543-2017, 06.06.2017წ; №ას-484-2019, 30.10.2020წ.). მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების სსსკ-ის 105-ე მუხლით დადგენილი სტანდარტით შეფასების შედეგად მართებულად დაასკვნა, რომ მოსარჩელემ მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოება - 4785 ლარის ოდენობით ზიანის არსებობის ფაქტი, ვერ დაადასტურა.

15. არ არსებობს კასატორის შუამდგომლობის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი, სამართლებრივი საფუძველი, რომლითაც ითხოვს, რომ მისი საკასაციო საჩივრის უარყოფის შემთხვევაში, საქმე გადაეგზავნოს „შესაბამის სამსახურს“ (ტ.2, ს.ფ.388-394). საკასაციო პალატა აქვე დამატებით განმარტავს, რომ კასატორი მსგავს შუამდგომლობას აყენებდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 05.07.2017 წლის განჩინებაზე წარდგენილ მის საკასაციო საჩივარშიც (ტ.2, ს.ფ.118-126), რაც არ იქნა გაზიარებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 22.02.2019 წლის განჩინებით (ტ.2, ს.ფ.180).

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03, 24.02.2009წ. (საბოლოო გახდა 24.05.2009წ.), §71; Van de Hurk v. The Netherlands, №16034/90, 19.04.1994წ., §61; García Ruiz v. Spain [GC], №30544/96, 21.01.1999წ., §26; Jahnke and Lenoble v. France (dec.), №40490/98, 29.08.2000წ; Perez v. France [GC], №47287/99, 12.02.2004წ., §81).

17. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს.

18. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

19. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან სსსკ-ის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ.შ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე

რევაზ ნადარაია