15 სექტემბერი 2023 წელი

საქმე №ას-694-2023 ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ.კ–ძე

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 05 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ნ.კ–ძემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის მიმართ, თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის 2022 წლის 27 ივნისის №03/კ71 ბრძანების ბათილად ცნობის, ნ.კ–ძის კარდიოლოგიის მიმართულების ექთნის თანამდებობაზე აღდგენისა და 2022 წლის 27 ივნისიდან სამუშაოზე აღდგენამდე პერიოდისთვის იძულებითი განაცდურის _ ყოველთვიური ხელფასის 537.60 ლარის (გადასახადების გარეშე) _ ანაზღაურების მოთხოვნებით.

სარჩელის საფუძვლები:

2.1. ნ.კ–ძე 2015 წლის 20 აპრილიდან დასაქმებული იყო ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პირველ საუნივერსიტეტო კლინიკაში ექთნის თანამდებობაზე. მოსარჩელეს არ ჰქონია ფიქსირებული ანაზღაურება. მისი ხელფასი ყოველთვიურად განისაზღვრებოდა ნამუშევარი დღების მიხედვით. მოსარჩელის ხელფასის საშუალო არითმეტიკული ბოლო სამი თვის კვალობაზე შეადგენდა 537 ლარს და 60 თეთრს (გადასახადების გარეშე).

2.2. 2022 წლის 22 ივნისს ნ.კ–ძე ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობას, რას დროსაც, კლინიკის გენერალურმა დირექტორმა მოსთხოვა დაეწერა განცხადება სამსახურიდან წასვლის თაობაზე, მიზეზად კი დაასახელა ის ფაქტი, რომ თითქოს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მოსარჩელეს ეძინა პაციენტის ლოგინზე. ნ.კ–ძე კატეგორიულ უარს აცხადებდა განცხადების დაწერაზე, რადგან გენერალური დირექტორის მიერ მითითებული ფაქტი არ შეესაბამობოდა სინამდვილეს, მოსარჩელეს პაციენტისთვის გამზადებულ ლოგინზე სამუშაო დღის მიმდინარეობისას არ სძინებია.

2.3. ვინაიდან ნ.კ–ძემ სამსახურიდან წასვლის განცხადება არ დაწერა, 2022 წლის 27 ივნისს კლინიკის დირექტორმა თავად გამოსცა ბრძანება მოსარჩელის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ, რომელიც დასაქმებულისთვის არ გადაუცია 2022 წლის 29 ივნისამდე, ვიდრე ნ.კ–ძემ განცხადებით არ მიმართა დამსაქმებელს და მოითხოვა როგორც შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ წერილობითი გადაწყვეტილება, ისე ამ ხელშეკრულების შეწყვეტის წერილობითი დასაბუთება. დამსაქმებელმა მოსარჩელეს წერილობითი დასაბუთება გადასცა 2022 წლის 7 ივლისს. წერილობით დასაბუთებაში აღნიშნული გარემოებები არ შეესაბამება სიმართლეს და ნ.კ–ძე დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლდა უკანონოდ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვს სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობას, სამსახურში აღდგენასა და განაცდურის ანაზღაურებას.

მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ნ.კ–ძე ყოველთვის გამოირჩეოდა შინაგანაწესის ნორმების უხეში დარღვევით. მისთვის 5-ჯერ არის შეფარდებულოი დისციპლინური ღონისძიება - საყვედური ან გაფრთხილება. ყველა ღონისძიება გამოყენებულია სხვადასხვა დირექტორის პერიოდში, რაც იმას ნიშნავს, რომ მისი გაშვება არასდროს ყოფილა რომელიმე დირექტორის მიზანი. პირიქით, მიუხედავად იმისა, რომ თითო წლის განმავლობაში ორი საყვედური უფიქსირდებოდა, მისი გაშვების მცდელობასაც კი არ ყოფილა.

3.2. კონკრეტულ შემთხვევაშიც, ნ.კ–ძე არ ასრულებდა თავის მოვალეობას. ინტენსიურ განყოფილებაში, სადაც მკურნალობენ მძიმე ავადმყოფები, მოსარჩელე სამუშაო საათებში დაწვა პაციენტებისთვის განკუთვნილ საწოლზე, ჩამოაფარა სამედიცინო ფარდა და თავს დაძინების უფლება მისცა. აღნიშნულის მომსწრე გახდა უშუალოდ კლინიკის გენერალური დირექტორი, რაც დასტურდება სხვა თანამშრომლების მოხსენებითი ბარათებით, რომლებიც უშუალოდ შეესწრნენ ფაქტს და ასევე, მოისმინეს ნ.კ–ძის აღიარება, რომელიც მან მოგვიანებით უარყო და უარი განაცხადა ახსნა-განმარტებითი ბარათის წარდგენაზე. ინტენსიურ განყოფილებაში მოთავსებულნი არიან განსაკუთებულად მძიმე პაციენტები, რის გამოც სამუშაო საათებში დაძინება არის ისეთი უხეში დარღვევა, რომელიც საფრთხეს უქმნის პაციენტის სიცოცხლეს. შესაბამისად, მოსარჩელის გათავისუფლება მოხდა კანონის სრული დაცვით.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ.კ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა:

4.1. ბათილად იქნა ცნობილი ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პირველი საუნივერსიტეტო კლინიკის 2022 წლის 27 ივნისის №03/კ71 ბრძანება ნ.კ–ძის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ;

4.2. ნ.კ–ძე აღდგენილი იქნა ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პირველი საუნივერსიტეტო კლინიკის კარდიოლოგიის მიმართულების ექთნის თანამდებობაზე;

4.3. ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პირველ საუნივერსიტეტო კლინიკას ნ.კ–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა განაცდურის ანაზღაურება 537 ლარისა და 60 თეთრის (გადასახადების გარეშე) ოდენობით 2022 წლის 27 ივნისიდან ყოველთვიურად, სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

5. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 05 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

7. სააპელაციო პალატამ სრულიად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. 2015 წლის 20 ივნისიდან ნ.კ–ძე დასაქმებული იყო ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პირველ საუნივერსიტეტო კლინიკაში, კარდიოლოგიის მიმართულების ექთნის თანამდებობაზე.

7.2. ნ.კ–ძე იმყოფებოდა გამომუშავებით სახელფასო ანაზღაურებაზე და მისი საშუალო ხელფასი შეადგენდა 537 ლარს და 60 თეთრს (გადასახადების გარეშე).

7.3. ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პირველი საუნივერსიტეტო კლინიკის გენერალური დირექტორის 2022 წლის 27 ივნისის №03/კ71 ბრძანების თანახმად, ნ.კ–ძე საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს შრომის კოდექსის“ 47-ე მუხლის „ზ“ პუნქტის შესაბამისად გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან - 2022 წლის 27 ივნისიდან.

ბრძანებაში დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლად მითითებულია კარდიოლოგიის მიმართულების ექიმის თ.ც–ის 2022 წლის 23 ივნისის ახსნა-განმარტებითი ბარათი №11/1935 და კლინიკის იურისტის თ.ხ–ის 2022 წლის 24 ივნისის მოხსენებითი ბარათი №11/1954.

7.4. ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პირველი საუნივერსიტეტო კლინიკის კარდიოლოგიური განყოფილების ინტენსიური ექიმის თ.ც–ის 2022 წლის 23 ივნისის №11/1935 ახსნა-განმარტებითი ბარათის თანახმად: „23:32 სთ-ზე ლ.რ–ი იყო შემოვლაზე შემოსული; ამ დროს ინტენსიურის ექთანი იწვა გაშლილ საწოლზე.“

7.5. ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პირველი საუნივერსიტეტო კლინიკის იურისტის თინთინ ხორხელის 24.06.2022 წლის მოხსენებითი ბარათის თანახმად: „კლინიკის კარდიოლოგიის მიმართულების ექთნის ნ.კ–ძის მხრიდან არაერთხელ ჰქონია ადგილი შრომის შინაგანაწესის უხეშ დარღვევას, მათ შორის, კონფლიქტებს პაციენტებთან და თანამშრომლებთან. როგორც ცნობილია, კლინიკის ადმინისტრაციისთვის მიმართული აქვს განცხადება/საჩივრით არაერთ ექთანს თუ პაციენტს, რომლებიც, ძირითადად, მიუთითებდნენ ნ.კ–ძესთან კონფლიქტურ სიტუაციაზე და მისი მხრიდან არაკორექტულ დამოკიდებულებაზე, რის გამოც მის მიმართ გამოყენებულია დისციპლინური ღონისძიებები. თუმცა, მიუხედავად აღნიშნულისა, ჩანს, რომ მის მიმართ დისციპლინური ღონისძიებების გამოყენებით არ დგება ის შედეგი, რასაც თავად დისციპლინალური ღონისძიება თავისი შინაარსით ისახავს მიზნად“.

ამავე მოხსენებითი ბარათის თანახმად, თ.ხ–მა მიზანშეწონილად მიიჩნია მოსარჩელის გათავისუფლება დაკავებული თანამდებობიდან.

7.6. შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევის შესახებ 23.06.2022წ. აქტის თანახმად: „აქტი შედგენილია მასზედ, რომ 2022 წლის 21 ივნისს ღამის 23:32 საათზე კლინიკის გენერალური დირექტორის ლ.რ–ის მიერ განხორციელდა კარდიოლოგიის მიმართულების ინტენსიურ განყოფილებაში შემოვლა/მონიტორინგი, რა დროსაც ექთან ნ.კ–ძეს გაშლილი ჰქონდა ინტენსიური განყოფილების საწოლზე თეთრეული, საწოლთან ჩამოფარებული ჰქონდა სამედიცინო ფარდა და იწვა, ხოლო გენერალური დირექტორის შესვლისთანავე წამოდგა ნამძინარევი; აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით 2022 წლის 22 ივნისს ექთანი ნ.კ–ძე გამოცხადდა დირექტორთან ახსნა-განმარტების წარსადგენად, თუმცა მან ახსნა-განმარტების წარდგენაზე უარი განაცხადა და მხოლოდ სიტყვიერად განმარტა, რომ 2022 წლის 21 ივნისს ღამის საათებში გენერალური დირექტორის შემოვლისას ინტენსიურ განყოფილებაში ერთ-ერთ საწოლზე თეთრეული იყო გაშლილი, სამედიცინო ფარდა ჩამოფარებული და შუქი ჩამქვრალი და თავად იწვა პაციენტისათვის განკუთვნილ საწოლზე“.

აქტი ხელმოწერილია კლინიკის გენერალური, კლინიკური, ფინანსური დირექტორების, კარდიოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელის, კლინიკის იურისტის და მთავარი ექთნის მიერ.

აქტზე ხელმომწერი პირები ხელმოწერით ადასტურებენ, რომ ნ.კ–ძემ თავად აღიარა მისი მორიგეობის დროს ჩადენილი უხეში დარღვევა, სახელდობრ კი, ის ფაქტი, რომ მაშინ, როდესაც მას ჩაბარებული ჰყავდა ინტენსიურ მკურნალობაზე მყოფი პაციენტები, იწვა ინტენსიურ განყოფილებაში, პაციენტისთვის განკუთვნილ საწოლზე და ფარდა ჰქონდა ჩამოფარებული.

8. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს მისცა შემდეგი შეფასება:

8.1. შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევის შესახებ 2022 წლის 23 ივნისის აქტზე ხელმომწერი პირები არ არიან ამ აქტში მითითებული გარემოების უშუალო მომსწრე პირები და მათ მომხდარ ფაქტთან მიმართებით ინფორმაცია მიღებული აქვთ მესამე პირისგან. გარდა ამისა, ნებისმიერი მტკიცებულების შეფასებისას სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს ყველა იმ ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორით, რაც ამ მტკიცებულების იურიდიულ ბუნებას ახლავს, მათ შორისაა, ახსნა-განმარტების მიმღები სუბიექტის დამოუკიდებლობა მხარეთა შორის სადავო ფაქტებისა და მოვლენების მიმართ, ამასთან საქმეში მოპასუხის მხრიდან არ არის წარმოდგენილი შინაგანაწესი, რისი უხეში დარღვევაც გახდა ნ.კ–ძის გათვისუფლების საფუძველი. დოკუმენტს ხელს აწერენ კლინიკის მართვაზე პასუხისმგებელი პირები, რომლებიც დასაქმებულნი არიან კლინიკაში და წარმოადგენენ მოპასუხესთან სუბორდინაციულ მდგომარეობაში მყოფ პირებს. მათი ხელმოწერით შედგენილი აქტი ვერ მიიჩნევა უტყურ მტკიცებულებად ნ.კ–ძის მიერ შრომითი მოვალეობის დარღვევის ფაქტის დასადატურებლად. მით უფრო, რომ აღნიშნული პირები არ არიან სადავო ფაქტის მომსწრენი. იგივე უნდა აღინიშნოს მოპასუხის წარმომადგენლის - თ.ხ–ის 2022 წლის 24 ივნისის მოხსენებით ბარათზეც, სადაც აშკარაა, რომ დოკუმენტის შემდგენი პირი არ არის სადავო ფაქტის შემსწრე და მხოლოდ მესამე პირი/პირებისგან მიღებული ინფორმაციის საფუძველზე აფასებს ნ.კ–ძის ქმედებას. თ.ც–ის 2022 წლის 23 ივნისის ახსნა-განმარტებითი ბარათი ვერ მიიჩნევა საქმისათვის მნიშვნელოვანი სადავო გარემოების დამადასტურებელ უტყუარ და საკმარის მტკიცებულებად. მით უფრო, რომ სხდომაზე მოპასუხე მხარისგან არ დამდგარა აღნიშნული პირის მოწმედ დაკითვის საკითხი.

8.2. სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების დასაბუთებაში, ასევე შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევის შესახებ 2022 წლის 23 ივნისს შედგენილ აქტში, მითითებულია, რომ ნ.კ–ძის მიერ შრომის შინაგანაწესის დარღვევა მოხდა 2022 წლის 21 ივნისს. საქმეში წარმოდგენილი სამუშაო დროის აღრიცხის ფორმა ე.წ. „ტაბელის“ თანახმად კი, ნ.კ–ძე 2022 წლის 21 ივნისს კლინიკაში არ იმყოფებოდა (ს.ფ 167). საყურადღებოა ასევე, რომ თ.ც–ის ახსნა-განმარტებითი ბარათი დათარიღებულია 2022 წლის 23 ივნისით, მაშინ როცა ასევე ე.წ. „ტაბელის“ თანახმად, აღნიშნული პიროვნება კლინიკაში 23 ივნისს მორიგე არ ყოფილა (ს.ფ 186). მიუხედავად მოპასუხის/აპელანტის წარმომადგენლის განმარტებისა, რომ აღნიშნული წარმოადგენს მხოლოდ ტექნიკური ხასიათის უზუსტობას, სასამართლომ მხოლოდ ეს განმარტება არ მიიჩნია საკმარის საფუძვლად, რომ ზემოხსენებულ დოკუმენტებში გადმოცემული ფაქტები მიჩნეულიყო უტყუარ მტკიცებულებად მოსარჩელის მიერ ვალდებულების დარღვევის დადასტურებისათვის.

8.3. პალატამ მიიჩნია, რომ ასეთი მტკიცებულება შესაძლოა ყოფილიყო ვიდეოჩანაწერი, სადაც ასახული იქნებოდა იქნებოდა ნ.კ–ძის მიერ სამსახურებრივი შინაგანაწესის დარღვევის ფაქტი. 2022 წლის 19 ივლისს მოსარჩელემ მიმართა მოპასუხეს ვიდეოკამერების ჩანაწერებს გადმოცემის მოთხოვნით. ამ დროისათვის მოპასუხისათვის უკვე სავარაუდო უნდა ყოფილიყო მხარეებს შორის სამართლებრივი დავის შესაძლო დაწყება. შესაბამისად, სწორედ მოპასუხის ინტერესში უნდა ყოფილიყო მისივე მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულების მოპოვება და შემდგომში სასამართლოში წარმოდგენა. ამის მიუხედავად, მოპასუხის/აპელანტის მხრიდან რეაგირება არ მოჰყოლია სასამართლოს მიერ მოსარჩელის შუამდგომლობის საფუძველზე მიღებულ განჩინებას მტკიცებულებათა უზრუნველყოფის თაობაზე, არამედ განმარტა, რომ კამერები ინახავს მხოლოდ 2 დღის ინფორმაციას და შეუძლებელი იქნებოდა ივლისის თვეში ივნისის თვის ჩანაწერების გაცემა.

8.4. აღნიშნულ გარემოებათა გამო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა კანონით განსაზღვრული არც ერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა დამსაქმებლის მიერ მითითებულ გარემოებას დასაქმებულის მიერ ნაკისრი ვალდებულების უხეში დარღვევის შესახებ, რის გამოც დამსაქმებლის მიერ გამოვლენილი ნება, როგორც კანონსაწინააღმდეგო, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საფუძველზე, სასამართლომ ცნო ბათილად.

8.5. ვინაიდან არამართლზომიერად იქნა მიჩნეული ნ.კ–ძის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება, სშკ-ის 48-ე მუხლის მე-8 პუნქტის საფუძველზე მოსარჩელე აღდგა გათავისუფლებამდე არსებულ პოზიციაზე და აუნაზღაურდა იძულებითი განაცდური, ყოველთვიურად ყოველთვიურად 537 ლარის და 60 თეთრის ოდენობით, 2022 წლის 27 ივნისიდან სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

9. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

9.1. დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა თ.ც–ის ახსნა-განმარტებით ბარათთან მიმართებით, რომ იგი ვერ მიიჩნევა საკმარის მტკიცებულებად იმ დარღვევის დასადგენად, რისთვისაც ნ.კ–ძე სამსახურიდან გათავისუფლდა, რადგან სხდომაზე არ დამდგარა მისი მოწმედ დაკითხვის საკითხი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი მხარეს საშუალებას აძლევს, თავად აირჩიოს, მტკიცებულების რომელ ფორმას გამოიყენებს, მუხლი არ ავალდებულებს მხარეს მტკიცებულების სახით წარდგენილ ახსნა-განმარტებით ბარათში მოყვანილი ფაქტების გასამყარებლად მისი შემქმნელის მოწმედ დაკითხვას, მით უფრო, რომ მხარე სადავოდ არ ხდის ახსნა-განმარტებითი ბარათის თ.ც–ის მიერ დაწერისა და 2022 წლის 22 ივნისს მისი მორიგეობის ფაქტებს. სააპელაციო სასამართლომ ხსენებული ახსნა-განმარტებითი ბარათი (დათარიღებული 23 ივნისით) არასარწმუნოდ მიიჩნია იმიტომ, რომ თ.ც–ი 23 ივნისს მორიგე არ ყოფილა, თუმცა კასატორის მითითებით, მან და ნ.კ–ძემ 24 საათიანი მორიგეობა დაიწყეს 22 ივნისს დილის 09:00 საათზე და დაასრულეს 23 ივნისს დილის 09:00-ზე, სწორედ მორიგეობის დასასრულს, მას შემდეგ, რაც კლინიკაში გამოცხადდა ადმინისტრაცია, შედგენილი იქნა ახსნა-განმარტებითი ბარათი.

9.2. ვიდეოკამერის ჩანაწერის წარუდგენლობის გამო გათავისუფლების ფაქტობრივი საფუძვლის დაუდასტურებლობის არგუმენტი ეწინააღმდეგება სსსკ 102-ე მუხლით გათვალისწინებულ თავისუფლებას, რომ მხარემ მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულების სახე თავად განსაზღვროს. ჩანაწერის სასამართლოში წარუდგენლობა კი განპირობებული იყო იმ გარემოებით, რომ ინტენსიურ პალატაში ვიდეოკამერა დამონტაჟებული არ არის, ხოლო დერეფნის კამერა არ იწერს 2 დღეზე მეტ პერიოდს, შესაბამისად, ნ.კ–ძის მიერ სარჩელის წარდგენისას კლინიკა ვიდეო მასალას აღარ ფლობდა. ამასთან, ვიდეოჩანაწერს შეეძლო მხოლოდ იმის დადასტურება, რომ კლინიკის დირექტორი ლ.რ–ი 22 ივნისს 23:30 საათზე ნამდვილად იმყოფებოდა შემოვლაზე, რაც სადავო გარემოებას ისედაც არ წარმოადგენდა.

9.3. ნ.კ–ძეს 2015-2022 წლის პერიოდში 5-ჯერ აქვს შეფარდებული დისციპლინური სახდელი საყვედურის სახით, საკმაოდ მძიმე დარღვევების, მათ შორის, პაციენტის მიმართ უხეში მოპყრობის გამო, მორიგეობისას ღამით ძილის, თანამშრომლებთან კონფლიქტისა და პაციენტის უყურადღებოდ დატოვების გამო, რის საფუძველზეც სასამართლოს უნდა დაესკვნა, რომ მსუბუქი ხასიათის სასჯელი მოსარჩელე დასაქმებულის მიმართ არაეფექტურ ღონისძიებას წარმოადგენდა, რადგან იგი კვლავ განაგრძობდა გადაცდენების ჩადენას. ვინაიდან დასაქმებული საქმიანობდა კლინიკის ინტენსიურ განყოფილებაში, სადაც ნებისმიერი გადაცდომა საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას, კლინიკამ მიიჩნია, რომ კვლავაც დისციპლინური ღონისძიების გამოყენებას აზრი დაკარგული ჰქონდა, შესაბამისად, მის მიერ ჩადენილი გადაცდომა დაკვალიფიცირდა ვალდებულების უხეშ დარღვევად, რისთვისაც კანონმდებლობა სამსახურიდან გათავისუფლების შედეგს ითვალისწინებს. ამასთან, კლინიკა ვერ დაუცდიდა, რომ ჩადენილ დარღვევას რაიმე კონკრეტული შედეგი მოჰყოლოდა ზიანის სახით, რადგან დაგვიანებული რეაგირება, შესაძლოა, კლინიკას პაციენტის სიცოცხლის ფასად დასჯდომოდა.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მივიდა დასკვნამდე, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

14. მოცემულ საქმეში სადავოა, ერთი მხრივ, დასაქმებულის მიერ იმ ქმედების ჩადენის ფაქტი, რომელიც საფუძვლად დაედო მის მიმართ გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემას, ხოლო ამავე ფაქტის დამტკიცებულად მიჩნევის შემთხვევაში, მისი დაკვალიფიცირება შრომითი ვალდებულების „უხეშ“ დარღვევად, რაც გაამართლებს შრომითი ხელშეკრულების ვადაზე ადრე შეწყვეტას.

15. საკასაციო სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში განუმარტავს, რომ საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. ,,favor prestatoris” პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებსა და ინტერესებს შორის წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში (მრავალთა შორის იხ. სუსგ. №ას-941-891-2015, 29.01.2016წ.; №ას-634-2021, 04.11.2021წ.).

16. დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის დამახასიათებელია დაქვემდებარებული ურთიერთობა, რომლის ფარგლებშიც დასაქმებული ემორჩილება დამსაქმებლის მითითებებსა და მიღებულ გადაწყვეტილებებს. არსებული ფაქტობრივი თუ ეკონომიკური ასიმეტრია განაპირობებს დამსაქმებლის ურთიერთობის ძლიერ მხარედ კვალიფიკაციას, რომელთან სუბორდინაციის პირობებშიც მნიშნველოვნად იზრდება რისკი იმისა, რომ დასაქმებულის ინტერესები შრომითი ურთიერთობის წარმოშობის, მიმდინარეობისა თუ დასრულების პროცესში იქნეს უგულებელყოფილი. სწორედ აქ ვლინდება სახელმწიფოს, როგორც უფლებრივი წონასწორობის დაცვის გარანტის ფუნქცია, ჩაერიოს ურთიერთობაში იმგვარად, რომ მხარეთა უფლებრივ პოზიციებს შორის აღდგეს სამართლიანი ბალანსი, აღნიშნული კი მიიღწევა ურთიერთობის სუსტი მხარის უფლებრივი გაძლიერების გზით. სწორედ ამიტომ, შრომის სამართალი უპირატესად დასაქმებულის უფლებების დაცვის წესთა ერთობლიობაა. აღნიშნული პრინციპი საკანონმდებლო დანაწესით ყველაზე აშკარად გამოხატულია საქართველოს შრომის კოდექსის პირველი მუხლის მესამე პუნქტში, რომლის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულებით არ შეიძლება განისაზღვროს ამ კანონით გათვალისწინებულისაგან განსხვავებული ნორმები, რომლებიც აუარესებს დასაქმებულის მდგომარეობას. ამრიგად, შრომის კოდექსით კანონმდებელმა დაადგინა დასაქმებულის ინტერესების დაცვის საბაზისო სტანდარტი, რომლიდან გადახვევაც დასაშვებია ერთადერთ შემთხვევაში - თუ შრომითი პირობების მოდიფიცირება აუმჯობესებს დასაქმებულის უფლებრივ მდგომარეობას. შრომითი დავის განმხილველი სასამართლოს ფუნქცია სამართლის ნორმათა იმგვარ განმარტებას წარმოადგენს, რომლითაც მიიღწევა დასაქმებულის უფლებრივი გათანაბრება ურთიერთობის ძლიერ მხარესათან - დამსაქმებელთან.

17.1. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაპყრობს იმ გარემოებას, რომ დამსაქმებლის ნება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტაზე ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ 2022 წლის 22 ივნისს, კლინიკის დირექტორმა კარდიოლოგიური მიმართულების ინტენსიური განყოფილების შემოვლისას აღმოაჩინა, რომ 23:30 საათზე ექთან ნ.კ–ძეს ინტენსიური განყოფილების საწოლზე გაშლილი ჰქონდა თეთრეული, საწოლთან ჩამოფარებული ჰქონდა სამედიცინო ფარდა და იწვა, ხოლო დირექტორის შესვლისთანავე წამოდგა ნამძინარევი. გამოვლენილი დარღვევისათვის დასაქმებულს დაეკისრა პასუხისმგებლობის ზომა სამსახურიდან გათავისუფლების სახით.

17.2. ფაქტს, რომელზედაც დამსაქმებელი აფუძნებს საკუთარ გადაწყვეტილებას (ე.ი. მორიგეობისას ძილს), დასაქმებული არ ადასტურებს, შესაბამისად, იგი დამსაქმებლის მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას წარმოადგენს.

17.3. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა ამტკიცოს ფაქტები, რომლებზედაც ისინი ამყარებენ სარჩელსა და შესაგებელს. ამავდროულად, მტკიცების პროცესის უზოგადესი პრინციპია, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს უნდა დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომლის მტკიცება მათთვის უფრო მარტივი და ობიექტურად შესაძლებელია. მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს (“affirmanti, non negati, incumbit probatio”) - სწორედ ამ დებულებიდან გამომდინარე, უნდა განისაზღვროს, ვინ რა უნდა ამტკიცოს. უარყოფის მტკიცება არ შეიძლება დაეკისროს მხარეს, რომელიც ფაქტის ან მოვლენის არარსებობაზე აპელირებს, არამედ ამ ფაქტისა თუ მოვლენის არსებობის მტკიცების ტვირთი აწევს მას, ვის სასარგებლოდაც მეტყველებს შედავებული ფაქტობრივი გარემოება“ (იხ. სუსგ. №ას-509-509-2018, 05.04.2019წ.; №ას-1299-2018, 29.11.2019წ.).

17.4. საკასაციო პალატა აქვე განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესი შრომითსამართლებრივ დავებში განსხვავებული და თავისებურია. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ შრომით დავასთან დაკავშირებულ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ „ამ სახის დავები, მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს იმ ძირითადი პრინციპიდან, რომ დამსაქმებელს დასაქმებულთან შედარებით გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები“ (იხ. სუსგ. №ას-922-884-2014, 16.04.2015წ; №ას-483-457-2015, 07.10.2015წ; №ას-182-171-2017, 27.12.2019წ). მოსარჩელე, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე უთითებს, ვერ დაადასტურებს სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. მოსარჩელის მითითება, რომ იგი სამსახურიდან უკანონოდ გაათავისუფლეს, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს დამსაქმებლის მხარეს, რათა მან დაასაბუთოს სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების მართებულობა (იხ. სუსგ. №ას-1276-1216-2014, 18.03.2015წ.; №ას-122-114-2015, 23.03.2015წ.; №ას-194-185-2016, 29.07.2019წ.)

17.5. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მეორე ნაწილი განსაზღვრავს სამოქალაქო საქმისწარმოებაში დასაშვებ მტკიცებულებათა ნუსხას, ასეთი შეიძლება იყოს: ა) მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტება, ბ) მოწმეთა ჩვენება, 3) ფაქტების კონსტატაციის მასალები, 4) წერილობითი მტკიცებულებები, 5) ნივთიერი მტკიცებულებები და 6) ექსპერტის დასკვნა.

18.1. იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე არ ადასტურებს შრომითი ვალდებულების უხეშ დარღვევად დაკვალიფიცირებული ფაქტის არსებობას, სწორედ მოპასუხის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებაა იმის დადასტურება, რომ 2022 წლის 22 ივნისს, მორიგეობის მიმდინარეობისას, ღამის საათებში, ნ.კ–ძეს ნამდვილად ეძინა. ამ გარემოების სამტკიცებლად მოპასუხემ წარმოადგინა კარდიოლოგიური განყოფილების ინტენსიური ექიმის - თ.ც–ის ახსნა-განმარტებითი ბარათი, რომელიც შემდეგი შინაარსისაა: „მოგახსენებთ, რომ 23:32 სთ ბ.ლ.რ–ი იყო შემოვლაზე შემოსული. ამ დროს ინტენსიურის ექთანი იწვა მარცხნივ გაშლილ საწოლზე“. ახსნა-განმარტებითი ბარათი დათარიღებულია 23.06.2022 წლით.

18.2. უწინარესად, საკასაციო პალატა შენიშნავს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს ზემოხსენებული ახსნა-განმარტების შინაარსი ფაქტობრივი გარემოებების გრაფაში გადმოტანილი აქვთ შემდეგნაირად: „მოგახსენებთ, რომ 23:32 სთ ბ.ლ.რ–ი იყო შემოვლაზე შემოსული. ამ დროს ინტენსიურის ექთანი ი.(იგულისხმება მოსარჩელე) იწვა მარცხნივ გაშლილ საწოლზე“.

18.3. სასამართლოსთვის თვალსაჩინოა, რომ წერილობით ახსნა-განმარტებაში სახელი „ი.“ ხსენებული არ არის (სავარაუდოდ, გაკრული ხელნაწერის გამო, სასამართლოების მიერ სიტყვა „იწვა“ აღქმული იქნა „ი.“-დ), თუმცა აღნიშნული უზუსტობა აბსოლუტურად ტექნიკური ხასიათის არის და ზეგავლენა არ ჰქონია მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დადგენაზე, რამეთუ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა ამგვარი უზუსტობის მიუხედავად მიიჩნიეს, რომ ხსენებული ახსნა-განმარტება მოსარჩელე ნ.კ–ძეს მიემართებოდა (რასაც არ იზიარებს საკასაციო პალატა; აღნიშნულ საკითხზე იხ. წინამდებარე განჩინების 19.3. პუნქტი).

18.4. სადავო ფაქტობრივი გარემოების მტკიცების მიზნით მოპასუხის მიერ აგრეთვე წარმოდგენილია 23.06.2022 წლით დათარიღებული აქტი „შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის შესახებ“, რომელშიც აღწერილია, რომ 2022 წლის 21 ივნისს ღამის 23:30 საათზე კლინიკის გენერალურმა დირექტორმა ლ.რ–მა კარდიოლოგიის მიმართულების ინტენსიური განყოფილების შემოვლისას აღმოაჩინა პაციენტებისთვის განკუთვნილ საწოლზე მწოლიარე ნ.კ–ძე, რომელიც კლინიკის დირექტორის შევლისთანავე წამოდგა ნამძინარევი; ამავე აქტის თანახმად, 2022 წლის 22 ივნისს ნ.კ–ძე გამოცხადდა გენერალურ დირექტორთან მიმდინარე სხდომაზე, რომელსაც, გენერალური დირექტორის გარდა ესწრებოდა კლინიკური დირექტორი, ფინანსური დირექტორი, კარდიოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი, მთავარი ექთანი და კლინიკის იურსიტი და მათ წინაშე ზეპირად აღიარა, რომ შემოვლის პროცესში პაციენტებისთვის განკუთვნილ საწოლზე წოლის ფაქტს ადგილი ჰქონდა (ს.ფ. 60-61).

19.1. პალატა მიუთითებს, რომ საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა დასადგენად ნეიტრალური გარეშე პირისგან ინფორმაციის მიღების ერთადერთი საშუალება მისი მოწმის სახით სასამართლოში გამოძახებაა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 140-ე-153-ე მუხლების სულისკვეთება მთლიანად აგებულია მოწმის გამოკითხვისას ზეპირობის პრინციპის დაცვის იდეაზე, ზეპირი განმარტებების მიცემის სავალდებულოობა არ შეიძლება ჩანაცვლდეს წერილობით გაცემული ახსნა-განმარტებებით. წერილობით დაფიქსირებული მოწმის ახსნა-განმარტება 102-ე მუხლით გათვალისწინებულ არცერთ მტკიცებულებათა სახეს არ განეკუთვნება და იგი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს ამავე კოდექსის 134-ე მუხლით გათვალისწინებულ წერილობით მტკიცებულებად, რადგან წერილობით მტკიცებულებებს წარმოადგენს აქტები, საბუთები, საქმიანი და პირადი ხასიათის წერილები, რომლებიც შეიცავს ცნობებს საქმისთვის მნიშვნელოვან გარემოებათა შესახებ. წერილობით მტკიცებულებაში ინფორმაციის წყარო არის არა ადამიანი, არამედ თავად ამ მტკიცებულების თვისობრივ-შინაარსობრივი მხარე; თუკი დოკუმენტი გადმოსცემს პირის მონათხრობს გარკვეული ფაქტების შესახებ, ამ დოკუმენტის მტკიცებულებითი ბედი დამოკიდებულია იმაზე, დაიკითხება მისი შემდგენის მოწმედ თუ არა. დაკითხვის ზეპირი ფორმა უზრუნველყოფს მოწმისგან ხარისხიანი ჩვენების მიღებას (რაც უზრუნველყოფილია როგორც მოწმის ფიცით, ისე მხარეთა და სასამართლოს უფლებით, კითხვები დაუსვას მოწმეს) და სასამართლოს მიერ ამ ჩვენების სწორ გაგებას (საკითხზე იხ. ქურდაძე შ., ხუნაშვილი ნ., საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, მეორე გამოცემა, გამომცემლობა მერიდიანი, გვ. 300-301).

19.2. საკასაციო პალატა იმასაც შენიშნავს, რომ ახსნა-განმარტება და აქტი, რომელთაც ეფუძნება სადავოდ ქცეული გადაწყვეტილება, შედგენილია დამსაქმებლის თანამშრომლების მიერ. საკასაციო სასამართლოს მიდგომის თანახმად, შრომითსამართლლებრივ დავაში, როდესაც დამსაქმებელი საკუთარი პოზიციის გასამყარებლად სხვა, მოქმედი დასაქმებულ(ებ)ის მოწოდებულ ინფორმაციას სასამართლოში მტკიცებულებად იყენებს, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 140-ე მუხლებიდან გამომდინარე, სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს ყველა იმ ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორით, რაც ამ მტკიცებულების იურიდიულ ბუნებას ახლავს, მათ შორისაა მოწმის, როგორც სუბიექტის დამოუკიდებლობა მხარეთა შორის სადავო ფაქტებისა და მოვლენების მიმართ და მისი ნეიტრალურობა, რაც უპირველესად ნიშნავს ერთ მხარესთან შედარებით მეორე მხარის მიმართ არსებითად ნეგატიური დამოკიდებულების დაუშვებლობას. ამ კრიტერიუმებით მტკიცებულების შეფასებას კი უცილობლად ესაჭიროება მოწმის ზეპირი წესით დაკითხვა, რომლის შედეგადაც, თუკი სასამართლოს შეექმნება დასაბუთებული შთაბეჭდილება, რომ მხარის სუბორდინაციული დაქვემდებარების ქვეშ მყოფი მოწმის განმარტება ნაკარნახევია დამსაქმებლის ძალაუფლებით ან მეორე მხარის მიმართ მოწმის უარყოფითი დამოკიდებულებით, სასამართლო ვალდებულია, გადაწყვეტილება არ დააყრდნოს ამავე მოწმის ჩვენებას და განიხილოს იგი არასარწმუნო ჩვენებად (იხ. სუსგ. №ას-1181-2021 29.09.2022წ.).

19.3. პალატა შენიშნავს, რომ თ.ც–ის ახსნა-განმარტება ხასიათდებოდა რიგი ხარვეზებით, რომლის გარშემოც სიცხადის შეტანის ერთადერთ გზას მისი შემდგენის მოწმედ გამოძახება და ჩვენების მიღება წარმოადგენდა, სახელდობრ: 1) რომელი კონკრეტული რიცხვის 23:32 საათზე ჩატარებული შემოვლის დეტალები იყო აღწერილი მის ახსნა-განმარტებაში და 2) ვინ იგულისხმება ახსნა-განმარტებაში ხსენებული ექთნის ქვეშ. აღნიშნული შეკითხვების დასმის გარეშე, პალატის განსჯით, შეუძლებელია იმის დადგენა, რამდენად მიემართება ახსნა-განმარტებით მოწოდებული ინფორმაცია უშუალოდ ნ.კ–ძეს, რამეთუ კარდიოლოგიის განყოფილების სამუშაო აღრიცხვის ფორმის თანახმად, 22 ივნისს ნ.კ–ძესთან ერთად, კიდევ 2 ექთანი ასრულებდა 24 საათიან მორიგეობას (ს.ფ. 167).

19.4. არსებითი ხასიათის უზუსტობას შეიცავს აქტიც - რამეთუ მასში აღწერილია 2022 წლის 21 ივნისს მომხდარი შესაძლო გადაცდომის შინაარსი, აქტის ბოლოში დასმულია თარიღი 22.06.2023 წელი, ხოლო აქტის თავსართში შედგენის თარიღად მითითებულია 23.06.2023 წელი; სამართალწარმოების მიმდინარეობისას, მათ შორის, საკასაციო საჩივარშიც, დამსაქმებელი გათავისუფლების საფუძვლად მიჩნეული გადაცდომის (სამუშაო საათებში დაძინების) ჩადენის თარიღად ასახელებდა 2022 წლის 22 ივნისს.

19.5. მოცემულ შემთხვევაში, როგორც თ.ც–ის, აგრეთვე აქტზე ხელმომწერი პირების, მოწმედ დაკითხვის შუამდგომლობის არარსებობამ მოპასუხის მხრიდან განაპირობა ის, რომ როგორც მოსარჩელეს, ისე სასამართლოს, წაერთვა ახსნა-განმარტებასა და აქტში ასახულ გარემოებათა, მათ შორის, გამოვლენილი უზუსტობათა გარშემო შეკითხვების დასმისა და მოწმეთა ნეიტრალურობის შემოწმების შესაძლებლობა.

19.6. სასამართლოსთვის სარწმუნოობას მოკლებულია საკასაციო საჩივრის ის განმარტებაც, თითქოს თ.ც–ი და ნ.კ–ძე ივნისის 22 რიცხვში დილის 09:00-დან 23 ივნისის დილის 09:00 საათამდე ასრულებდნენ მორიგეობას და სწორედ ამით აიხსნება ის გარემოება, რომ თ.ც–ს ახსნა-განმარტება ჩამოერთვა 23 რიცხვში, დილას, როდესაც კლინიკის ადმინისტრაცია გამოცხადდა სამსახურში. აღნიშნულ განმარტებას ეწინააღმდეგება კარდიოლოგიური განყოფილების ექიმების სამუშაო აღიცხვის ფორმა, რომლის თანახმადაც, თ.ც–ი 22 ივნისს ასრულებდა 16 საათიან და არა 24 საათიან მორიგეობას (ს.ფ. 186), შესაბამისად, კასატორის მიერ განვითარებული ლოგიკის თანახმადაც კი, თ.ც–ის სამუშაო საათები ამოიწურებოდა 23 ივნისს ღამის 01:00 საათზე, შესაბამისად, დილით, ადმინისტრაციის კლინიკაში გამოცხადებისას თ.ც–ი კლინიკაში ვეღარ იქნებოდა.

19.7. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შრომითსამართლებრივ ურთიერთობაში დისციპლინური წარმოების შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება მხოლოდ მაშინ არის დასაბუთებული, როცა შესაძლო გადაცდომის იდენტიფიცირებიდან გათავისუფლების გადაწყვეტილების მიღებამდე დამსაქმებლის მიერ განვლილი გარემოებათა გამოკვლევისა და მტკიცებულებათა შეგროვების პროცესი გამჭვირვალე, ლოგიკური და თანმიმდევრულია. პალატის განსჯით, ნ.კ–ძის სამსახურიდან გათავისუფლების გადაწყვეტილება ზემოაღწერილი პროცესის ნაყოფი არ არის, კერძოდ: გათავისუფლების საფუძვლად მიჩნეულ დოკუმენტებში გადაცდომის ჩადენის, ახსნა-განმარტებების ჩამორთმევისა და დისციპლინური წარმოების სხდომის ჩატარების თარიღების ქაოტური და ურთიერთშეუსაბამო მითითება საკასაციო პალატას უქმნის შთაბეჭდილებას, რომ დამსაქმებლის ნება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლებაზე სრულყოფილი დისციპლინური მოკვლევის შედეგს კი არ წარმოადგენდა, არამედ ჯერ ფორმირდა ნება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლებაზე და მხოლოდ ამის შემდგომ, გადაწყვეტილების გასამართლებლად, შეიქმნა გათავისუფლების საფუძვლად მიჩნეული მტკიცებულებები, რომლებიც, როგორც შინაარსობრივი, ისე ფორმალური საპროცესოსამართლებრივი თვალსაზრისით, იმდენად ნაკლიანია, რომ სადავო გარემოებათა დასადგენად პრაქტიკული მტკიცებულებითი ღირებულება არ გააჩნიათ.

19.8. ამრიგად, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა თ.ნ–ის ახსნა-განმარტებისა და „შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევის შესახებ“ აქტის მტკიცებულებითი ძალა და მათი შინაარსობრივი მხარე მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებათა დადგენის პროცესში მართებულად უგულებელჰყვეს, შესაბამისად, ამ ნაწილში კასატორის პრეტენზიებს არ აქვს წარმატების პერსპექტივა.

20.1. ვიდეოჩანაწერის არარსებობასთან დაკავშირებული არგუმენტაციის საპირწონედ საკასაციო პალატა შენიშნავს, რომ საქმის მასალებშია დამსაქმებლის 2022 წლის 20 ივლისით დათარიღებული წერილობითი პასუხი ნ.კ–ძის მოთხოვნაზე და აღნიშნული წერილით ვიდეოჩანაწერის ნებაყოფლობით გადაცემაზე უარის თქმა დასაბუთებულია არა ჩანაწერის არარსებობის არგუმენტით, არამედ იმ მოტივაციით, რომ ვიდეოკამერის ჩანაწერი არ წარმოადგენდა საჯარო ინფორმაციას და მისი გამოთხოვა უნდა მომხდარიყო მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად (ს.ფ. 33). დასახელებული წერილის შინაარსით თვალსაჩინოა, რომ ვიდეოჩანაწერი, რომლის გამოთხოვაც ნ.კ–ძემ ჯერ საკუთარი ძალით სცადა მოპასუხისაგან, სულ მცირე, 20.07.2022 წლის მდგომარეობით, არსებობდა, შესაბამისად, ვიდეოჩანაწერის გამოთხოვის შესახებ სასამართლოს 27.07.2022 წლის განჩინების შეუსრულებლობის მოტივად იმ გარემოებაზე მითითება, რომ კამერა ჩანაწერს ინახავს მხოლოდ ორი დღის განმავლობაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია არადამაჯერებელ მტკიცებად.

20.2. ამასთან, რომც დავუშვათ, რომ ნ.კ–ძის მიერ კლინიკიდან მოთხოვნილი ვიდეოჩანაწერი წაიშალა შენახვის ვადის გასვლის გამო, მისი მოსარჩელისთვის ნებაყოფლობით გაცემაზე უარის თქმიდან სასამართლო განჩინების დამსაქმებელ ორგანიზაციაში წარდგენამდე დროის შუალედში, დამსაქმებელს, რომელსაც უკვე გააჩნდა საკმარისი მოლოდინი იმისა, რომ დასაქმებული არ ეთანხმებოდა მის გათავისუფლებაზე მიღებულ გადაწყვეტილებას და აპირებდა სამართლებრივი საშუალებების გამოყენებას უფლების დასაცავად, კერძო სამართალში მოქმედი გულისხმიერების პრინციპი აკისრებდა ვალდებულებას, გამოეჩინა ძალისხმევა მოთხოვილი ვიდეოჩანაწერის ავტომატური წაშლისაგან დასაცავად, ამრიგად, ვიდეოჩანაწერის არარსებობაზე აპელირება მოპასუხის წილ მტკიცების ტვირთს ვერ შეამსუბუქებს.

21. ამრიგად, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას, რომ მოპასუხემ თავი ვერ გაართვა იმ ფაქტობრივი გარემოების (მორიგეობის პროცესში დაძინების) სარწმუნოდ დამტკიცების ვალდებულებას, რომელსაც დამსაქმებელი მიჩნევდა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლად. სასამართლოსთვის აღნიშნული დასკვნაც კი კმარა საიმისოდ, რომ სადავო ბრძანება მიიჩნიოს უკანონოდ, რამდენადაც არ მტკიცდება დასაქმებულის მიერ შრომითი ვალდებულების შეუსრულებლობის ფაქტი. თუმცა დამტკიცებულადაც რომ ჩაითვალოს მორიგეობის პროცესში ძილის ფაქტი, საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას მასზედ, რომ ერთადერთი ეფექტური საშუალება დარღვევის აღსაკვეთად დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება იყო.

22.1. კასატორი დამსაქმებელი აპელირებს მოსარჩელისათვის წარსულში შეფარდებულ დისციპლინურ სახდელებზე, თუმცა საკასაციო პალატის განსჯით, აღნიშნულ გადაცდომებს კავშირი არ აქვთ გათავისუფლების კანონიერებასთან. სადავოდ ქცეული ბრძანება სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ დასაბუთებულია არა შრომის კოდექსის 47.1 მუხლის „თ“ („დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა, თუ მის მიმართ ბოლო 1 წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებული იყო ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის რომელიმე ზომა) არამედ „ზ“ („დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა“) ქვეპუნქტით, რომლის ფარგლებშიც გადაწყვეტილების დასასაბუთებლად რელევანტურია არა დასაქმებულის წარსული ქცევა, არამედ უშუალოდ იმ გადაცდომის სიმძიმე, რომლისთვისაც სასახურიდან გათავისუფლების პასუხისმგებლობის ზომა შეირჩა. ამასთან, წარსულში შეფარდებული ხუთივე დისციპლინური სახდელი თარიღდება 2016-2020 წლებით, შესაბამისად, ისინი სშკ „თ“ ქვეპუნქტის მიზნებისთვისაც კი გაქარწყლებულად მიიჩნევიან. იმ პირობებში, როდესაც ბოლო, სადავოდ ქცეულ დისციპლიურ სახდელსა (სამსახურიდან გათავისუფლება) და ბოლოს წინა დისციპლინურ სახდელს (გაფრთხილება) შორის, პრაქტიკულად, 21 თვიანი წყვეტაა, კასატორის მტკიცება, რომ წარსულში გამოყენებულ მსუბუქ დისციპლინურ სახდელებს დარღვევის განმეორების შემაკავებელი ეფექტი არ ჰქონია, საკასაციო პალატისათვის არადამაჯერებელია.

22.2. პალატა შენიშნავს, რომ დამსაქმებელს, მიუხედავად იმისა, რომ სამსახურიდან გათავისუფლება დასაბუთებული ჰქონდა შრომის შინაგანაწესის რღვევით, სასამართლოსთვის შინაგანაწესი არ წარუდგენია, შესაბამისად, სასამართლოსთვის უცნობი დარჩა, რა დისციპლინურ სახდელებს ითვალისწინებდა თავად დამსაქმებელი ამა თუ იმ გადაცდომის აღსაკვეთად, თუმცა პალატა შრომითი პრაქტიკის ანალიზით მიუთითებს, რომ დამსაქმებლის მიერ შეფარდებული დისციპლინური სახდელები მრავალფეროვანი შეიძლება იყოს, მაგალითად: გაფრთხილება, საყვედური, ხელფასის ნაწილის დაკავება, უფრო დაბალ თანამდებობაზე გადაყვანა და ა.შ.

22.3. შრომის სამართალში “Ultima Ratio“ - ს პრინციპი ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზ-შედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას, შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობის შემოწმებას. ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეული უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის (იხ. სუსგ. №ას-416-399-2016, 29.06.2016წ.; №ას-658-2020 04.12.2020წ.).

22.4. პალატა მოიხმობს საკასაციო სასამართლოს სტაბილურ პრაქტიკას, რომლის თანახმადაც, დასაქმებულთა შრომის უფლებების დაცვის კონსტიტუციური პრინციპი მოითხოვს, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. ამდენად, დამსაქმებელმა, შესაძლოა, დასაქმებულის ქმედება ჩათვალოს კიდეც ვალდებულებათა უხეშ დარღვევად, თუმცა ამგვარი კვალიფიკაციის მართებულობა ექვემდებარება სასამართლო კონტროლს (იხ. სუსგ. №ას-468-2021, 23.09.2022წ.). მარტოოდენ ქმედებების ჩადენის სიხშირე, თუ ამავდროულად არ ვლინდება მათი სიმძიმე და დამსაქმებელისათვის დამდგარი უარყოფითი შედეგი, ვერ შექმნის „ვალდებულების უხეშად დარღვევის“ შემადგენლობას, მით უმეტეს, იმ მოცემულობაში, თუ უკანასკნელი ერთი წლის განმავლობაში მოსარჩელე დასაქმებულისათვის სადავო შემთხვევა პირველ დისციპლინურ გადაცდომას წარმოადგენს.

22.5. პალატა შენიშნავს, რომ სამედიცინო პერსონალის მხრიდან მორიგეობის პროცესში დაძინება (ასეთის დადასტურების შემთხვევაში), მართლაც წარმოადგენს შრომითი ვალდებულების რღვევას, თუმცა არა ყველა შემთხვევაში ამ ვალდებულებათა უხეშ შეუსრულებლობას. ვალდებულების რღვევა მარტივია თუ უხეში, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში გადასაწყვეტი საკითხია და მისი შეფასება, უპირველესად, თავად დამსაქმებლის მხრიდან, საჭიროებს რიგი გარემოებების ანალიზს, სახელდობრ, იმას, ჰყავდა თუ არა პაციენტი კონკრეტულ დროს იმ დეპარტამენტს, რომელში მორიგეობისასაც დაფიქსირდა დაძინების ფაქტი; ჩაძინებული თანამშრომელი დეპარტამენტში მარტო მორიგეობდა თუ იმავე რანგის სხვა პერსონალთან ერთად. დასახელებულ გარემოებათა კვლევის გარეშე იმის მტკიცება, რომ ექთანმა შესვენების, თუნდაც ჩაძინების, შედეგად დაარღვია პაციენტების წინაშე არსებული ზრუნვის სპეციალური მოვალეობა და საფრთხე შეუქმნა მათ სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას, წარმოადგენ მხოლოდ ჰიპოთეტურ მსჯელობას. შესაგებელზე თანდართული მტკიცებულებებით ნათელია, რომ დამსაქმებელს ამ მიმართულებით საკითხი არ შეუსწავლია, ამდენად, სადავო ქმედების „ვალდებულების უხეშ დარღვევად“ კვალიფიცირება და მის აღსაკვეთად სამსახურიდან გათავისუფლების გადაწყვეტილების მიღება დამსაქმებლის მხრიდან თანაზომიერების პრინციპის დარღვევას წარმოადგენს.

23. ამრიგად, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივ დასკვნას მოპასუხე დაწესებულებიდან ნ.კ–ძის გათავისუფლების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების უკანონობაზე, რის თანმდევ შედეგადაც, საქართველოს შრომის კოდექსის 48.8 მუხლიდან გამომდინარე, მართებულად განისაზღვრა გათავისუფლებამდელ პოზიციაზე - კარდიოლოგიის მიმართულების ექთნის თანამდებობაზე აღდგენა და განაცდური ხელფასის ანაზღაურება. უფლებრივი რესტიტუციის შედეგებთან მიმართებით საკასაციო პრეტენზიის არარსებობის გამო პალატა თავს უფლებამოსილად არ მიიჩნევს, სიღრმისეულად შეაფასოს თანამდებობაზე აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების ფაქტობრივი და სამართლებრივი მხარე.

24. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

25. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 322.56 ლარის 70%, რაც შეადგენს 225.79 ლარს.

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ს.ს.ი.პ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტს (ს/ნ ......) დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 322 ლარის და 56 თეთრის (საგადახდო მოთხოვნა № 53250, გადახდის თარიღი: 11.05.2023წ.) 70% – 225 ლარი და 79 თეთრი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი