ბს-111-111(კ-08) 16 აპრილი, 2008 წ.

¹ ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა გ. ჯ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 ნოემბრის განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 10 იანვარს გ. ჯ-ემ სარჩელით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის და მესამე პირის – დალი კ-ის მიმართ და მოითხოვა შესწორების შეტანა უძრავი ქონების რეგისტრაციის მონაცემებში, კერძოდ, ქ. ქუთაისში, .... მე-5 შესახვევის ¹19-ში მდებარე 644 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მის საკუთრებად აღრიცხვა.

მოსარჩელის მითითებით, მას საკუთრებაში აქვს საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი, მდებარე ქ. ქუთაისში, .... მე-5 შესახვევის ¹19-ში. აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე მისი საკუთრება წარმოშობილია 1961 წლის 21 ნოემბრის ნასყიდობის გარიგების საფუძველზე, რომლის მიხედვითაც საცხოვრებელ სახლთან ერთად წარმოეშვა საკუთრების უფლება 644 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. მისი საკუთრება საცხოვრებელ სახლზე და სარგებლობის უფლება 644 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირებულია იმ დროს მოქმედ ტექინვენტარიზაციის ბიუროში. 1966 წელს მას დაუმტკიცდა პროექტი ახალი სახლის მშენებლობის შესახებ, რომელშიც მიწის ნაკვეთი ასევე მის სარგებლობაშია დაფიქსირებული.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მის მიერ შეძენილ მიწის ნაკვეთში არსებულ თვითნებურ ნაგებობაში ცხოვრებას განაგრძობს ჟ. კ-ე, რომელთანაც წლების განმავლობაში ჰქონდა დავა მიწის ნაკვეთისა და ნაგებობების შესახებ. ჟ. კ-ე აღრიცხული იყო როგორც მიტაცებულ მიწის ნაკვეთში თვითნებურად აგებული ნაგებობის მფლობელი. მას არ გააჩნია მიწის ნაკვეთისა და სახლზე საკუთრების დამადასტურებელი რაიმე საბუთი.

2006 წლის ოქტომბერში მოსარჩელემ საჯარო რეესტრში ტექბიუროს მონაცემებისა და ნასყიდობის გარიგების საფუძველზე მოითხოვა უძრავი ქონების რეგისტრაცია და შესაბამისი ამონაწერის გაცემა. საჯარო რეესტრის ქუთაისის სამსახურმა გასცა ამონაწერი, რომლის მიხედვით, მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა საერთო საკუთრებას. როდესაც მოსარჩელემ მოითხოვა განმარტება თუ ვისთან ჰქონდა მიწის ნაკვეთზე საერთო საკუთრება, მოპასუხემ 2006 წლის 25 დეკემბრის წერილით უპასუხა, რომ საერთო საკუთრება ჟ. კ-ან დადგენილი იყო ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1980 წლის 28 მაისის ¹11/26-299 გადაწყვეტილების საფუძველზე. მოსარჩელემ მოითხოვა უზუსტობის გასწორება, რადგან მითითებული გადაწყვეტილება არ წარმოშობდა ჟ. კ-ის უფლებას სადავო უძრავ ქონებაზე, რაზეც მიიღო უარი.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1980 წლის 28 მაისის ¹11/21-299 გადაწყვეტილებით, საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1974 წლის 22 სექტემბრის ¹521 დადგენილების შესაბამისად, ჟ. კ-ზე გაიცა დროებითი საბინაო წიგნი, როგორც უნებართვო მშენებელზე. ამავე გადაწყვეტილებით ტექბიუროს დაევალა სახლის აყვანა განსაკუთრებულ აღრიცხვაზე, მფლობელისათვის სახლზე საკუთრების უფლების წარმოშობის გარეშე რაც არ ადგენს ჟ. კ-ის საკუთრების უფლებას. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მას გააჩნია კანონის საფუძველზე შედგენილი ხელშეკრულება უძრავი ქონების ნასყიდობის შესახებ, რა დროსაც არ ყოფილა დადგენილი მიწაზე საერთო სარგებლობა და არც შემდეგ, არც ერთი დოკუმენტით ჟ. კ-ეს არ წარმოშობია ასეთი უფლება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, გ. ჯ-ემ მოითხოვა შესწორების შეტანა უძრავი ქონების რეგისტრაციის მონაცემებში იმგვარად, რომ ქ. ქუთაისში, ..... მე-5 შესახვევის ¹19-ში მდებარე 644 კვ.მ მიწის ნაკვეთი აღირიცხულიყო მის საკუთრებად.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილებით გ. ჯ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა გ. ჯ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 ნოემბრის განჩინებით გ. ჯ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ჟ. კ-ის უნებართვოდ აშებული ბინა 96 კვ.მ ფართით (აგებული 1951 წელს), შესაძლოა დაკანონდეს და მიწის სრული ფართი ვერ ჩაითვლება მხოლოდ გ. ჯ-ის საკუთრებად.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, 2004 წლამდე მოქმედებდა ადგილობრივი მმართველობის ტექნიკური ინვენტარიზაციის სამსახურები, რომლებიც აღრიცხავდნენ უძრავი ნივთების ფაქტობრივ მდგომარეობას და აწარმოებდნენ საარქივო ჩანაწერებს უძრავ ნივთებსა და მათ უფლებებზე. 2004 წელს განხორციელდა ტექინვენტარიზაციის სამსახურების რეორგანიზაცია და მათი არქივები გადაეცა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურებს. ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონის 33-ე მუხლის მე-5 ქვეპუნქტის თანახმად, ადგილობრივი მმართველობის ტექინვენტარიზაციის სამსახურებში, ამ სამსახურების ლიკვიდაციამდე რეგისტრირებული უფლებები მიიჩნევა საჯარო რეესტრში პირველადი რეგისტრაციის განხორციელების საფუძვლად. სააპელაციო სასამართლოს აღნიშვნით, ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექინვენტარიზაციის საარქივო მასალებიდან ირკვევა, რომ ნ. კ-სა და გ. ჯ-ეს შორის ნასყიდობის დადების მომენტში, უნებართვო სახლი, მდებარე ქ. ქუთაისში, .... ქ. მე-5 შესახვევის ¹19-ში, არსებობდა და მასში დღემდე კ-ის ოჯახის წევრები ცხოვრობენ, ფლობენ და მიწის ნაკვეთიც საერთო სარგებლობაშია. ტექბიუროს საარქივო მასალებში არსებულ გეგმა-ნახაზზე გ. ჯ-ის სახლის გვერდით დაფიქსირებულია ჟ. კ-ის სახლი. ამასთან, საარქივო მონაცემებით, მიწა საერთო საკუთრებას წარმოადგენს.

სააპელაციო სასამართლომ ადგილზე დაათვალიერა გ. ჯ-ისა და ჟ. კ-ის საცხოვრებელი სახლები, საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი მდგომარეობა, შეადარა საქმეში არსებულ მასალებს და მიიჩნია, რომ ნ. კ-ის მიერ სრული მიწის ნაკვეთის დათმობა არ დასტურდება, ჟ. კ-ის ამორიცხვა და სრული მიწის ნაკვეთის გ. ჯ-ის საკუთრებაში აღრიცხვა, ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, შეუძლებელია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა გ. ჯ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის მითითებით, 1961 წლის ნასყიდობის გარიგებაში არ ფიქსირდება, რომ მის მიერ შეძენილი სახლი განლაგებული იყო საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთზე. ნასყიდობის ხელშეკრულებაში 644 კვ.მ მიწის ნაკვეთს არ ჰყავს თანამოსარგებლე. ამავე ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ნასყიდობის გარიგების საგანი იყო სახლი _ ხის შენობა, რომელიც იყო სამართლებრივ რეგისტრაციაში და იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, ხელშეკრულებაში ვერ აისახებოდა თვითნებური ნაგებობანი. თუმცა, ავტომატურად გადავიდა შემძენის მფლობელობაში. აღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორის აზრით, მცდარია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ ნ. კ-ის მიერ სახლის გაყიდვისას არ მოხდა მთელი 644 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დათმობა, მით უმეტეს ისეთ ვითარებაში, როცა მის მიერ გადასახადები გადახდილია სწორედ 644 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სარგებლობისათვის. კასატორი აღნიშნავდა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაანალიზა ნასყიდობის გარიგება იმ კუთხითაც, რომ მთელი სახლთმფლობელობა ხელშეკრულების დადებამდე ნ. კ-ის მიერ არ ყოფილა გაყიდული, დაგირავებული და არ ერიცხებოდა ყადაღა. სახლთმფლობელობაში კი იგულისხმება მთელი უძრავი ქონება, როგორც სახლი, ისე მიწის ნაკვეთი. სასამართლომ შეფასება არ მისცა იმ გარემოებასაც, რომ 1966 წელს მან შეძენილი ხის შენობის ადგილზე ააგო ახალი კაპიტალური სახლი შესაბამისი პროექტითა და საპროექტო დოკუმენტაციით, მიწის ნაკვეთი 644 კვ.მ-ით სწორედ მის მფლობელობაშია და არა საერთო სარგებლობაში.

კასატორი ასევე აღნიშნავდა, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით მის საკუთრებად უძრავი ქონების დამადასტურებელ დოკუმენტად მითითებულია ნასყიდობის ხელშეკრულება, შედგენილი 1961 წლის 21 ნოემბერს და 1966 წლის 25 ივლისის ¹5 ბრძანებით დამტკიცებული პროექტი, რომლებიდანაც დასტურდება, რომ მიწის ნაკვეთი 644 კვ.მ-ით, არ არის საერთო სარგებლობის და მხოლოდ მის მართლზომიერ მფლობელობაშია.

აღნიშნული გარემოება, კასატორის აზრით, ცხადყოფს, რომ მიწის ნაკვეთის საერთო საკუთრებად რეგისტრაციისას საჯარო რეესტრმა ჩაიდინა უსწორობა და იგი აუცილებლად უნდა გასწორდეს. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1980 წლის 28 მაისის ¹11/21-299 გადაწყვეტილების შესაბამისად, ჟ. კ-ეს არ წარმოშობია საკუთრება თვითნებურ ნაგებობაზე და მით უფრო ეს გადაწყვეტილება არ ადგენს მიწის სარგებლობის საკითხს. ტექბიუროში ჟ. კ-ის უფლებათა შესახებ არსებობდა მხოლოდ ის მონაცემები, რომ იგი იყო უნებართვო ნაგებობის მფლობელი, საკუთრების უფლების გარეშე და ეს ნაგებობა მდებარეობდა მიტაცებული მიწის ნაკვეთზე. კასატორის აღნიშვნით, რამდენადაც ნასყიდობის გარიგებით მიწის ნაკვეთი, მთლიანად 644 კვ.მ-ით, მის კანონიერ სარგებლობაში იმყოფებოდა, ჟენია კ-ე სწორედ მისი მიწის მიმტაცებელი იყო და სხვა არავინ.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვისას დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნა მტკიცებულებათა ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევის შესახებ და საქმეში არსებული მტკიცებულების საწინააღმდეგო დასკვნები გააკეთა.

კასატორი ასევე აღნიშნავდა, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერზე დავის არსებობის პირობებში, სსსკ-ის 312-ე მუხლის, საბოლოო სასამართლო სამართლებრივ საფუძვლად გამოყენება არამართებულია. ისევე, როგორც არასწორია გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1983 წლის 23 დეკემბრის ¹806 დადგენილებაზე, საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1989 წლის 18 სექტემბრის ¹765/გ განკარგულებასა და საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 16 მარტის ¹156 დადგენილებაზე მითითება, რადგან დასახელებული ნორმატიული აქტები არ აწესრიგებს მიწათსარგებლობის ან მიწათმოწყობის საკითხებს, არამედ არეგულირებს თვითნებური ნაგებობების დაკანონებისა და რეგისტრაციის საკითხებს. ნაგებობაზე საკუთრების საკითხი კი იმავდროულად არ წყვეტს მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლებას.

სასამართლომ, კასატორის აზრით, არასწორად განმარტა ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1980 წლის 28 მაისის ¹11/21-299 გადაწყვეტილება, რომელიც მიღებულ იქნა არა ნაგებობის კანონიერების თაობაზე, არამედ დროებითი საბინაო წიგნის გაცემისა და თვითნებურად აშენებული სახლების განსაკუთრებულ აღრიცხვაზე აყვანის შესახებ. ამასთანავე, ამავე გადაწყვეტილებით განმარტებულია, რომ დროებითი საბინაო წიგნის გაცემა არ ნიშნავს მათ პირად საკუთრებად ცნობას და რომ მათ არა აქვთ ამ სახლების განკარგვის უფლება.

კასატორი ასევე აღნიშნავდა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ კანონის 33.5 მუხლი, რომლის თანახმად (საჯარო რეესტრში სადავო ქონების რეგისტრაციის მომენტში მოქმედი რედაქციით), ადგილობრივი მმართველობის ტექნიკური ინვენტარიზაციის სამსახურებში, ამ სამსახურების ლიკვიდაციამდე რეგისტრირებული უფლებები მიიჩნევა საჯარო რეესტრში პირველადი რეგისტრაციის განხორციელების საფუძვლად. როგორც ზემოთ აღინიშნა, საქმის მასალების მიხედვით, ტექბიუროს მონაცემებში ჟ. კ-ეს კანონიერი სარგებლობის უფლება მიწის ნაკვეთზე არ იყო რეგისტრირებული, შესაბამისად, არარსებული უფლება არ შეიძლებოდა გამხდარიყო საჯარო რეესტრის პირველადი რეგისტრაციის საფუძველი.

კასატორის აღნიშვნით, სააპელაციო სასამართლომ მტკიცებულება შეაფასა არაობიექტურად, რის გამოც სახეზეა სსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევა და ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ითხოვდა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ განჩინებას, გ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ გ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს გ. ჯ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უარი ეთქვას გ. ჯ-ეს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.