საქმე №ას-1321-2023 26 აპრილი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ი.ბ.ც.ფ.ს–ში, შპს „ი.ბ.ც–ი“ (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ჟ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, განაცდურის, ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურება, კომპენსაციის დაკისრება, დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. გ.ჟ–მა სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ი.ბ.ც.ფ.ს–ში და შპს „ი.ბ.ც–ის“ მიმართ, ბრძანების ბათილად ცნობის, განაცდურის, ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურების, კომპენსაციის დაკისრებისა და დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენის მოთხოვნით.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. გ.ჟ–ი 2019 წლის 1 მარტიდან - სარჩელის შეტანამდე, მუშაობდა დირექტორის მოადგილის/ასისტენტის პოზიციაზე (ი.ბ.ც.ფ.ს–ში) და მისი ანაზღაურება თვეში შეადგენდა 1125 ლარს საქართველოში მოქმედი გადასახადების ჩათვლით. ძირითად ხელფასთან ერთად, კომპანიაში მოქმედებდა ბონუსური სისტემა.

2.2. 2020 წლის ივნისის თვეში დასაქმებულთან შეწყდა შრომითი ურთიერთობა იმ მოტივით, რომ იგი მის თანამშრომელს/მეგობარს ქართულად ესაუბრებოდა, თუმცა დათხოვნის დროს დამსაქმებლის მიერ არ გამოიცა შესაბამისი ბრძანება.

2.3. დასაქმებულმა წერილობითი შეტყობინება გაუგზავნა დამსაქმებელს და მოითხოვა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დასაბუთება, რის შემდეგაც კომპანიამ წერილობით დასაბუთებაში განმარტა, რომ მოსარჩელე არ გაუთავისუფლებია და იგი დროებით დაითხოვეს დაკავებული თანამდებობიდან, თუმცა იქვე აღინიშნა, რომ სამსახურში დაბრუნების შემდგომ იგი იმავე თანამდებობას აღარ დაიკავებდა და არ ექნებოდა იგივე ხელფასი. წერილს თან ერთოდა ბრძანება დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის თაობაზე.

2.4. თბილისის საქალაქო სასამართლოში გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და სამუშაოზე აღდგენის ნაცვლად მოითხოვა მოპასუხეებს გ.ჟ–ის სასარგებლოდ დაჰკისრებოდათ კომპენსაცია 10800 ლარის ოდენობით გადასახადების გარეშე, ხოლო 13500 ლარს გადასახადების ჩათვლით.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ მოსარჩელე არ გათავისუფლებულა სამსახურიდან მით უფრო, ადგილი არ ჰქონია დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტს, არამედ შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტა მოხდა დასაქმებულის ინიციატივით, მის მიერ სარჩელის შეტანის შედეგად.

3.2. მოპასუხის მტკიცებით, საბონუსო სისტემის მსგავსი ანაზღაურების მექანიზმი მხარეთა შორის არსებული შრომითი ხელშეკრულებით მოწესრიგებული არ ყოფილა. დასაქმებული იღებდა დანამატებს, თუმცა მისი გადახდა ხდებოდა ზოგიერთი დასვენების დღეებში მუშაობისა და ზეგანაკვეთური სამუშაოს შესრულების სანაცვლოდ.

3.3. მოპასუხემ მითითებით, მართალია 2020 წლის 7 ივლისის წერილით, მოსარჩელეს განემარტა, რომ მისი თანამდებობა შეიცვლებოდა და აღარ ექნებოდა იგივე ხელფასი, თუმცა ხელფასის ცვლილება გამოწვეული იყო არა თანამდებობებს შორის განსხვავებული სახელფასო განაკვეთის არსებობით, არამედ იმ ფაქტით, რომ გ.ჟ–ი ვეღარ მიიღებდა იმ ოდენობის დანამატს, რასაც იღებდა, როგორც დირექტორის თანაშემწე.

3.4. მოპასუხის მტკიცებით, დასაქმებულის პოზიციის შეცვლა განაპირობა კომპანიის დირექტორის მხრიდან ნდობის დაკარგვამ, რაც გამოწვეული იყო გ.ჟ–ის მიერ კომპანიაში განხორციელებული სხვადასხვა უპატივცემულო, არაპროფესიონალური და სამსახურისთვის შეუფერებელი ქმედებებით, რამაც საბოლოო ჯამში გამოიწვია მის მიმართ დისციპლინური წარმოების დაწყებაც.

3.5. დასაქმებულს განემარტა, რომ მას ელოდებოდნენ სამსახურში 2020 წლის 16 ივლისისთვის, მაგრამ იგი არც ამ დღეს და არც შრომითი ხელშეკრულების ვადის ამოწურვამდე (2021 წლის 2 მარტი) სამსახურში არ გამოცხადებულა.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილებით გ.ჟ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ.

4.2. ბათილად იქნა ცნობილი ი. ბ. ც.ს–ოს ფილიალის 2020 წლის 4 ივლისის N00104/07/2020 ბრძანება. მოპასუხეებს შპს „ი.ბ.ც–ს“ და ი. ბ.ც.ს.ფ–ს მოსარჩელე გ.ჟ–ის სასარგებლოდ, დაეკისრათ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება 2020 წლის 4 ივლისიდან - 2021 წლის 1 მარტამდე, ყოველთვიურად 900 ლარის ოდენობით (დაბეგრილი). მოპასუხეებს შპს „ი.ბ.ც–ს“ და ი. ბ.ც.ს–ოს ფილიალს, მოსარჩელე გ.ჟ–ის სასარგებლოდ დაეკისრათ 2020 წლის გამოუყენებელი შვებულების (9 დღე) ანაზღაურება 460.17 ლარის (დარიცხული) ოდენობით. მოსარჩელე გ.ჟ–ის მოთხოვნა ზეგანაკვეთური შრომის ანაზღაურების შესახებ არ დაკმაყოფილდა. გ.ჟ–ს უარი ეთქვა დისკრიმინაციული მოპყრობის დადგენის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზეც.

4.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე შპს „ი.ბ.ც–მა“ და ი. ბ.ც.ს–ოს ფილიალმა წარადგინეს სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

5.2. თბილისის სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოპასუხის N04.07-00104/07/2020 ბრძანებით (თავისი შინაარსით) მოსარჩელესთან ფაქტობრივად შრომითი ურთიერთობა შეწყდა, ეს დასკვნა დაეფუძნა დამსაქმებლის მიერ გაგზავნილ დისციპლინური გადაცდომის შესახებ N04.07-00104/07/2020 ბრძანებას, რომლითაც შეიცვალა მოსარჩელის პოზიცია და თანამდებობრივი სარგო, კერძოდ ბრძანებაში აღინიშნა, რომ მოსარჩელეს შეუწყდა დირექტორის მოადგილის/ასისტენტის უფლებამოსილება, ხოლო მისი ახალი საქმიანობა იქნებოდა მონაცემების შევსება. მასვე მიეწოდა ინფორმაცია თანამდებობრივი სარგოს შემცირებისა და მისი ახალი პოზიციის მიხედვით განსაზღვრის შესახებ.

5.3. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დამსაქმებელმა შეცვალა შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობები, როგორებიცაა სამუშაო პოზიცია და თანამდებობრივი სარგო. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, თითქოს წერილობით შეტყობინებაში სიტყვა გათავისუფლების მითითება ნაცვლად შეჩერების, გადავადების ან ჩამოშორებისა, წარმოადგენდა თარჯიმნის შეცდომას და განმარტა, რომ საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებების, შინაგანაწესის, მოწმის ჩვენების და მხარეთა ახსნა-განმარტებების ურთიერთშეჯერების შედეგად არაორაზროვნად დგინდებოდა, რომ უფლებამოსილების ჩამოშორებით, მოსარჩელე დამსაქმებელს ინიციატივით, გათავისუფლდა დირექტორის მოადგილის/ასისტენტის თანამდებობიდან.

5.4. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლებას არ გააჩნდა შრომის კოდექსით დადგენილი გამამართლებელი საფუძვლები, რის გამოც პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა მოსარჩელისთვის იძულებითი განაცდურისა და გამოუყენებელი შვებულების დღეების ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე.

5.5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინეს შპს „ი.ბ.ც–მა“ და ი.ბ.ც.ფ. ს–ში, რომლითაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

6.1. კასატორების მტკიცებით, გ.ჟ–ი სამსახურიდან არ გათავისუფლებულა დამსაქმებლის ინიციატივით, არამედ მას შეუჩერდა უფლებამოსილება და მოგვიანებით მოხდა მისი სხვა სამსახურებრივ პოზიციაზე გადაყვანა. კასატორთა განცხადებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების ფაქტი დადგინდა საქმის მასალებში წარმოდგენილი, არასწორად ნათარგმნი, დოკუმენტის გამო, სადაც სიტყვა SUSPEND - შეჩერება, გადავადება, ჩამოშორების ნაცვლად ითარგმნა, როგორც გათავისუფლება.

6.2. კასატორები მიიჩნევენ, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა საქმის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მხარეთა შორის არასწორად გადაანაწილა მტკიცების ტვირთი, რადგან მოპასუხეებს სარჩელთან ერთად წარმოდგენილი ჰქონდათ სადავო ბრძანების ალტერნატიული თარგმანი, რომელიც ცხადყოფდა, რომ სიტყვა გათავისუფლება არ იყო ნახსენები. აგრეთვე საქმეში წარმოდგენილია მხარეთა შორის წარმოებული კორესპონდენცია, საიდანაც ირკვევა, რომ დასაქმებულს განემარტა სამსახურში გამოცხადების შესაძლებლობის შესახებ.

6.3. კასატორები აცხადებენ, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა, თითქოს მოდავე მხარეები ვერ შეთანხმდნენ სამსახურში აღდგენის პირობებზე, რადგან დადასტურებულია, რომ დარიცხული ხელფასის ოდენობა იყო იდენტური იმ პოზიციაზე, რომლის შესრულებაც გ.ჟ–ს უნდა დავალებოდა (დარიცხული 1 125 ლარი).

6.4. შპს „ი.ბ.ც–ისა“ და ი. ბ.ც.ს–ოს ფილიალის საკასაციო საჩივარი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2023 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით, მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

7. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

10. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორმა ვერ მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.

11. საკასაციო პალატის განსჯის საგანია ი. ბ.ც.ს–ოს ფილიალის მიერ 2020 წლის 4 ივლისს გამოცემული N00104/07/2020 ბრძანების სამართლებრივი შეფასება, კერძოდ, იმის დადგენა სადავო ბრძანებით გათავისუფლდა თუ არა გ.ჟ–ი დაკავებული თანამდებობიდან და ამ კითხვაზე დადებითი პასუხის გაცემის შემთხვევაში, რამდენად მართლზომიერად შეწყდა მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა.

12. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

13. საკასაციო პალატის განსჯით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, კასატორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც დადგენილად მიიჩნევა შემდეგი:

- 2019 წლის 1 მარტიდან მოსარჩელე 1 წლის ვადით დასაქმდა ი.ბ.ც–ის საქართველოს ფილიალში, რომელსაც დაევალა დირექტორის მოადგილის/ასისტენტის (მონაცემთა დამუშავების ოპერატორის/რეზერვაციების/გაყიდვების მენეჯერის) თანამდებობრივი უფლებამოსილების შესრულება;

- 2020 წლის 2 მარტს მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებით მხარეთა შორის იდენტური პირობებით გაგრძელდა შრომითი ურთიერთობა.

- დასაქმებულის ყოველთვიური დაუქვითავი ხელფასი შეადგენდა 1125 ლარს.

14. სადავო ბრძანების სამართლებრივი ბუნების დასადგენად, აუცილებელია შეფასდეს მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლის შესაბამისად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. ცხადია, რომ ეს „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს. აღნიშნული ნორმის მიზანია, დავის შემთხვევაში გაირკვეს, თუ რას ფიქრობდა ნების გამომვლენი ან ნების მიმღები. სწორედ ამიტომაც, კანონით გადამწყვეტია „ნების გონივრული განსჯა“, რაც ნიშნავს სადავო გამონათქვამის იმ მნიშვნელობის დადგენას, რომელსაც გონიერი ადამიანი ანალოგიურ პირობებში მიანიჭებდა. გონივრულობა მოცემული ურთიერთობის სრულად აღქმა და განსჯაა და არა გამოყენებული გამონათქვამის ვიწრო გაგება (იხ. სუსგ. საქმეზე №ას-1220-1480-09, 25.05.2010 წ.). გამოვლენილი ნების განმარტების საკითხი დგება მაშინ, როდესაც მხარეები საკუთარ ან/და ერთმანეთის სიტყვებს ან/და ქმედებებს განსხვავებულ მნიშვნელობას ანიჭებენ, შესაბამისად, მოვლენათა განვითარებას აღწერენ განსხვავებულად. ასეთ შემთხვევაში, სასამართლოს ვალია, გამოარკვიოს, რეალურად რას გულისხმობდა მხარე სადავო სიტყვასა თუ ქცევაში. განმარტების მიზანი არ არის არსებული სამართალურთიერთობისათვის ახალი, მხარეთა მიერ მოუაზრებელი შინაარსის მინიჭება, არამედ განმარტებით მიღწეულ უნდა იქნეს მხარეთა ქმედებებისა და გამოთქმების ერთიან, ლოგიკურ ჯაჭვში მოქცევა, რომლითაც რომელიმე სახელშეკრულებო პირობას ძალა კი არ დაეკარგება, არამედ იმოქმედებს სხვა პირობებთან კოორდინირებულად (მრავალთა შორის იხ. სუსგ-ები: №ას-425-425-2018, 18.02.2021წ; №ას-1144-1090-2014, 23.02.2015წ).

15. ნების გამოვლენის განმარტებისას იურიდიული ლიტერატურა და სასამართლო პრაქტიკა თანხმდება, რომ ნება უნდა განიმარტოს ნების მიმღების და არ მისი გამომვლენის თვალსაწიერიდან, ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს (იხ. კერესელიძე დ., კერძო სამართლის უზოგადესი სისტემური ცნებები, თბილისი, 2009, გვ. 251-256; სუსგ. №ას-1190-2021, 22.02.2022წ; №ას-950-2022, 30.09.2022წ). განსახილველ შემთხვევაში, სადავოდ გამხდარი N04.07-00104/07/2020 ბრძანებით, ირკვევა, რომ მოსარჩელე გ.ჟ–ს ეცნობა, რომ მასთან შრომითი ხელშეკრულება/ურთიერთობა არ შეწყვეტილა, თუმცა მოსარჩელის მიერ სამუშაო დისციპლინარული ნორმების დარღვევის გამო, იგი ჩამოსცილდა შრომითი ხელშეკრულებით დაკისრებულ უფლებამოსილებას (დირექტორის მოადგილე/ასისტენტი) და დაინიშნა ახალ პოზიციაზე, კერძოდ მისი საქმიანობა განისაზღვრა მონაცემების შევსებით, ამასთან, თანამდებობრივი სარგო შეუმცირდა (ტომი I., ს.ფ. 43).

16. საკითხის გლობალურად შეფასების მიზნით, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაპყრობს სადავო ბრძანების წინმსწრებ ქმედებებს, კერძოდ, საქმის მასალებში წარმოდგენილია რ.ე–ის მიერ გ.ჟ–ისთვის გაგზავნილი წერილი (ს.ფ. 40), სადაც მითითებულია, რომ იგი 2020 წლის 27 ივნისიდან გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან, ამასთან, მხარეს ეცნობა, რომ მას დაუკავშირდებოდა დასაქმებულის ადვოკატი მ.ც–ი. მოსარჩელის სამსახურიდან დათხოვნის ფაქტს ასევე, ადასტურებს საქმეზე მოწმის სახით გამოკითხული მ.ბ–ძეც (რომელიც მითითებულ კომპანიაში მუშაობდა 2018 წლიდან - 2020 წლის ზაფხულამდე), მისი ჩვენება განსაკუთრებულად განკუთვნადი და რელევანტური მტკიცებულებაა იმ კუთხით, რომ ასახავს სადავო ინციდენტთან დაკავშირებით, კომპანიის შიგნით არსებულ დამოკიდებულებას და გადმოსცემს იმას თუ, როგორ აღიქმებოდა სადავოდ გამხდარი ქმედება მესამე პირების (თანამშრომლების) თვალში. საყურადღებოა ასევე, დასაქმებული კომპანიის კონკლუდენტური ქმედებაც, რა დროსაც მიუხედავად რ.ე–ის დაპირებისა, დასაქმებულს კომპანიიდან არავინ შეხმიანებია (მანამ სანამ თავად არ მოითხოვა სამსახურიდან გათავისუფლების დასაბუთება) და არ განუმარტიათ მისი უფლებრივი მდგომარეობა. საკასაციო პალატა საქმეში არსებული მტკიცებულებათა ერთობლივი შეფასებით, კერძოდ, მოწმის ჩვენების, მოსარჩელის ხელმძღვანელის მიერ გაგზავნილი წერილისა და კომპანიის კონკლუდენტური მოქმედების შეჯერების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ სრულებით მართებულია გასაჩივრებული განჩინების დასკვნა მასზედ, რომ დამსაქმებელს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლების გვერდის ავლით, მარტოოდენ საკუთარ სუბიექტურ გადაწყვეტილებაზე მითითებით, არ გააჩნდა შრომითი ხელშეკრულების დასრულების უფლება, რაც მიღებულ გადაწყვეტილებას, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის შესაბამისად, აქცევდა მართლსაწინააღმდეგო და შესაბამისად, ბათილი ნების გამოვლენად.

17. აღნიშნული დასკვნის საპირწონედ ვერ გამოდგება საკასაციო საჩივარში მოყვანილი არგუმენტი, თითქოს დამსაქმებლის ნების არასწორი განმარტება გამოიწვია საქმის მასალებში წარმოდგენილ დოკუმენტში სიტყვა suspend-ის არასწორად თარგმნამ (ს.ფ. 39-40). საკასაციო პალატის აზრით, დასაქმებულის ამ პოზიციასაც არ გააჩნია ვარგისი სამართლებრივი საფუძველი ვინაიდან, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ადგილი ექნებოდა დასაქმებულის შრომითი უფლების შეჩერებას ან შეცვლილი გარემოებისადმი ხელშეკრულების მისადაგებას, ამ შემთხვევაშიც, საკასაციო საჩივარს არ ექნებოდა წარმატების პერსპექტივა. სახელდობრ, უდავოა, რომ დამსაქმებელთან დადებული იყო შრომითი ხელშეკრულება (პირველი ხელშეკრულება დაიდო, 2019 წლის 1 მარტიდან 1 წლის ვადით, რაც 2020 წლის 2 მარტს გაგრძელდა კიდევ ერთი წლით) ასევე უდავოა, რომ სადავო ბრძანებით, დამსაქმებლის მიერ განხორციელდა წერილობითი შრომითი ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობების, მათ შორის, ანაზღაურებისა და შესასრულებელი სამუშაოს წესთან დაკავშირებული ცვლილების ინიცირება (ს.ფ. 43), რასაც დასაქმებული არ დათანხმდა. პალატა მხარეს განუმარტავს, რომ დამსაქმებლის მიერ წინასწარი შეთავაზების განხორციელება, რაც იწვევს შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობების გაუარესებას და მასზე მიღებული უარი, ვერ შეფასდება ობიექტურ გარემოებად შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისათვის. აღსანიშნავია, რომ სადავო ბრძანებით დამსაქმებლის შეთავაზება ფაქტობრივად საქართველოს შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის მე-9 ნაწილის „დ“ (თანამდებობა და შესასრულებელი სამუშაოს სახე) და „ე“ (შრომის ანაზღაურება და გადახდის წესი) ქვეპუნქტების მიხედვით, ხელშეკრულების არსებითი პირობის ცვლილებას ეხება, რაც ამავე კოდექსის მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით (შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობების შეცვლა შესაძლებელია მხოლოდ მხარეთა შეთანხმებით. თუ შრომითი ხელშეკრულება არ ითვალისწინებს რომელიმე არსებით პირობას, ასეთი პირობის განსაზღვრა შესაძლებელია დასაქმებულის თანხმობით) დაუშვებელია, რადგან შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობების შეცვლა შესაძლებელია მხოლოდ მხარეთა შეთანხმებით.

18. აქვე აღსანიშნავია, რომ ვარგისი სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია კასატორის არც იმ არგუმენტს, რომ მოსარჩელის მიერ დაკავებული თანამდებობისა და შეცვლილი თანამდებობის სანაცვლოდ გასაცემი თანამდებობრივი სარგო იყო იდენტური. ეს დასკვნა ემყარება არა მხოლოდ იმ გარემოებას, რომ თანამდებობრივი სარგოს გარდა შეიცვალა სხვა არსებითი პირობაც, რომელიც ცალკე აღებული, ასევე საჭიროებდა დასაქმებულის თანხმობას, არამედ იმასაც, რომ დამსაქმებლის მიერ 2020 წლის 7 ივლისს გაგზავნილ ელექტრონულ შეტყობინებაში, ხაზგასმულია დამსაქმებლის მიერ თანამდებობრივი სარგოს შემცირების შესახებ ინფორმაცია (არა მხოლოდ თანამდებობის შეცვლის), რაც ერთი მხრივ, ამავე წერილში აღწერილი დისციპლინური გადაცდომისთვის დასაქმებულის დასჯას ჰგავს, ხოლო მეორე მხრივ, ნათლად ასახავს დამსაქმებლის მიერ განხორციელებული ქმედების მიზეზ-შედეგობრიობას (თანამდებობის შეცვლას თან სდევდა თანამდებობრივი სარგოს შემცირება). შესაბამისად, პალატა ასკვნის, რომ დამსაქმებლის მხრიდან განხორციელებული შეთავაზება, რაც არ მიიღო დასაქმებულმა, ცალკე აღებული ვერ შეფასდება დამსაქმებლის მიერ განხორციელებულ მართლზომიერ მოქმედებად, რაც გაამართლებდა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას.

19. ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რის შედეგადაც მიიღო კანონიერი და უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისი გადაწყვეტილება.

20. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

21. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრების განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

22. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

23.საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ უნდა დაკმაყოფილდეს კასატორის შუამდგომლობა, მის მიერ ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის მოწინააღმდეგე მხარისთვის დაკისრების თაობაზე, შემდეგ გარემოებათა გამო: სსსკ-ის 53.1 თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში – განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით, 2 000 ლარამდე ოდენობით. ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს წარმატებული მხარის წარმომადგენლის დახმარების გამო გაწეული ხარჯის ანაზღაურების შესაძლებლობას, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია, რადგან წინამდებარე განჩინებით კასატორის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლობის გამო განუხილველად იქნა დატოვებული, რაც მხარისთვის სასარგებლო გადაწყვეტილებას არ მიეკუთვნება.

24. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორს დაუბრუნდება 437 ლარის 70% – 305,9 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

ი.ბ.ც.ფ.ს–ში და შპს „ი.ბ.ც–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად; ი.ბ.ც.ფ.ს–ში და შპს „ი.ბ.ც–ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეთ გ.კ–ის მიერ 15.08.2023წ. №18216094750 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან - 437 ლარის 70% – 305,9 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150; ი.ბ.ც.ფ.ს–ში და შპს „ი.ბ.ც–ის“ შუამდგომლობა წარმომადგენლის მომსახურებისთვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურების შესახებ არ დაკმაყოფილდეს; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

თეა ძიმისტარაშვილი