საქმე №ას-670-2024 16 სექტემბერი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ლ.ო–ი, თ.წ–ი, გ.ჩ–ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს ,,ე.კ–ი’’ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება, ხელშეკრულების შეწყვეტა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს ,,ე.კ–მა“ სარჩელით მიმართა სასამართლოს ლ.ო–ის, თ.წ–ისა და გ.ჩ–ის მიმართ, ზიანის ანაზღაურება და ხელშეკრულების შეწყვეტა მოითხოვა.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. 2019 წლის 9 ივლისს თ.წ–ს, ლ.ო–ს, გ.ჩ–სა და შპს „ე.კ–ს“ შორის დაიდო ხელშეკრულება საბროკერო მომსახურების თაობაზე, თუმცა თ.წ–მა, ლ.ო–მა და გ.ჩ–მა დაარღვიეს ხელშეკრულება და ბროკერის გარეშე დაყვეს და გაასხვისეს ხელშეკრულების საგანი. ხელშეკრულების დარღვევისთვის გათვალისწინებული იყო 4 აშშ დოლარი კვადრატულ მეტრზე. ლ.ო–მა ხელშეკრულების დარღვევით გაასხვისა 29 524 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და მოსარჩელეს მიაყენა 118 096 აშშ დოლარის ზიანი, ხოლო ჯამში 4 აშშ დოლარზე მთლიანი კვადრატულობის დაანგარიშებით ზიანი შეადგენს 148 296 აშშ დოლარს. თ.წ–მა მიწის ნაკვეთი ს/კ ......., ფართობით - 18 025 კვ.მ. დაყო და გაასხვისა, საიდანაც დარჩა ერთი ნაკვეთი ს/კ ........, ფართით - 1489 კვ.მ. ამ უკანასკნელმა ჯამში ხელშეკრულების დარღვევით გაასხვისა 16 536 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რითაც მოსარჩელეს მიაყენა 66 144 აშშ დოლარის ზიანი, ხოლო ჯამში 4 აშშ დოლარზე მთლიანი კვადრატულობის დაანგარიშებით ზიანი შეადგენს 72 100 აშშ დოლარს. გ.ჩ–ს მიწის ნაკვეთის ს/კ ......, ფართობით - 7 379 კვ.მ. ნაწილი, 3 000 კვ.მ. უნდა გადაეფორმებინა ზვიად ასათიანზე, რაც არ მომხდარა და აღნიშნული ქონება 18.08.20 წელს გადააფორმა ლ.ო–ზე, რის გამოც ე.კ–ს არ ეძლევა საშუალება გაასხვისოს აღნიშნული მიწის ნაკვეთი. შესაბამისად, გ.ჩ–მა ხელშეკრულების დარღვევით გაასხვისა 12 405 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რითაც მოსარჩელეს მიაყენა 49 620 აშშ დოლარის ზიანი. მოსარჩელემ საინვესტიციო მიზიდულობის გამო განახორციელა ინვესტიცია, მოაწესრიგა მიწის ნაკვეთთან მიმავალი, ასევე შიდა გზები, მიწისქვეშა წყლების საძიებლად გადაიხადა 4 500 ლარი, შპს „ს–ს“ გადაუხადა 40 000 ლარი, ხოლო შპს „ქ–ს“ 76 500 ლარი, თუმცა არავითარი სარგებელი მოსარჩელეს არ მიუღია. ამასთან, დაიდო საბროკერო ხელშეკრულება და იგი ვერ იქნება მოაზრებული საშუამავლო ხელშეკრულებად. მოპასუხის პოზიცია, რომ ხელშეკრულება ასეთი ფორმით არ დადებულა, არ უნდა იქნეს გაზიარებული, რადგან სხვა ვარიანტი წარმოდგენილი არ არის.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხეებმა არ ცნეს სარჩელი არც ერთ ნაწილში, შემდეგ გარემოებათა გამო: საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი არ ითვალისწინებს საბროკერო ხელშეკრულებას და შუამავლობის წესები უნდა იქნეს გამოყენებული. ხელშეკრულება იმ ფორმით, რაც ერთვის სარჩელს არ დადებულა, ხელმოწერა ყველა გვერდზე არაა. ხელშეკრულების სადავო პირობები არ არის ხელმოწერილი. არ არის დათქმა რომ ბოლო გვერდზე ხელმოწერა ნიშნავს ყველა გვერდზე ხელმოწერას. შესაბამისად, მხარეებს შორის შეთანხმება მოხდა იმაზე, რომ მოსარჩელეს უნდა მოეძებნა მყიდველები და 1 კვ.მ.-ზე 4 აშშ დოლარის ზევით ანაზღაურება დარჩებოდა მოსარჩელეს. აღნიშნული თანხა შემდეგ 8 აშშ დოლარი გახდა. ხელშეკრულებაში არ წერია, რომ ბროკერს უნდა განეხორციელებინა ინვესტიცია, მოეწყო ინფრასტრუქტურა, რის გამოც ამ ნაწილში მოთხოვნა უსაფუძვლოა. ხელშეკრულების 7.7. პუნქტი ეწინააღმდეგება კანონს, რაც ეხება ქონების გადაფორმებას ვალდებულ პირებზე და ზვიად ასათიანზე. ეს ნაწილი არალოგიკურია შუამავლობის ხელშეკრულების კონტექსტში. სსკ-ის 745-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ავანსის დათქმა არ დაიშვება. მოსარჩელეს არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომ მათ მოიძიეს კლიენტი და მოპასუხეებმა ხელი შეუშალეს მათ ქონების გაყიდვაში. სკ-ის 746-ე მუხლის შესაბამისად, მოპასუხეებსაც ჰქონდათ უფლება დამოუკიდებლადაც დაედოთ ხელშეკრულება, რის გამოც 2%-ის დაკისრებაა შესაძლებელი. მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს რა ღირს მიწა, რათა მოითხოვოს ეს ზიანი. ქონების მესაკუთრის მიერ გასხვისებაზე აკრძალვა შეთანხმებული არ იყო და ეს ეწინააღმდეგება სსკ-ის 746-ე მუხლის მე-2 ნაწილს. მოსარჩელეს თ.წ–ისთვის ყოველთვიურად 1800 ლარი უნდა გადაეხადა, თუმცა აღნიშნული პირობა დარღვეულია, სსკ-ის 369-ე მუხლის საფუძველზე ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია. მოსარჩელემ ვერ დაასახელა კლიენტების ვინაობა, რომელიც მოიძია. რაც შეეხება 121000 ლარის მოთხოვნას, სსკ-ის 745-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ანაზღაურდება შეთანხმებული ხარჯი, ეს ხარჯი კი შეთანხმებული არ ყოფილა, შესაბამისად მოთხოვნა ამ ნაწილში უსაფუძვლოა. გარდა ამისა, წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ვერ დგინდება ხარჯების გაწევა. არ არის მოწყობილი არც გზა და არც წყლის რეზერვუარი, მხოლოდ გრუნტიანი გზა გაჭრეს მესაკუთრეებმა. ხელშეკრულებაში არ არის აღნიშნული, სად უნდა მოეწყოს გზა, რადგან ამ მიწის ნაკვეთებზე გრგ არ არსებობს, არც ხარჯთაღრიცხვა არ წარდგენილა. წარმოდგენილი ქვითრები, რომ მოპასუხეების მიწის ნაკვეთებზე განხორციელებულ სამუშაოებს ეხება არ დასტურდება.

5. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ე.კ–ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, კერძოდ: მოპასუხე ლ.ო–ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 3247,12$ ეკვივალენტი ლარში ანაზღაურება; მოპასუხე თ.წ–ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 1322,88$ ეკვივალენტი ლარში ანაზღაურება; მოპასუხე გ.ჩ–ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 992,4$ ეკვივალენტი ლარში ანაზღაურება; მოპასუხეებს - ლ.ო–ს, თ.წ–სა და გ.ჩ–ს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 121 000 ლარის ანაზღაურება; მოპასუხე ლ.ო–ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 52,5 ლარი; მოპასუხე თ.წ–ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 21,5 ლარი; მოპასუხე გ.ჩ–ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 16 ლარი; მოპასუხეებს - ლ.ო–ს, თ.წ–სა და გ.ჩ–ს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი თანხა 632 ლარი. მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნაწილი - 4278 ლარი - ჩაითვალა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა.

6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

6.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 22 თებერვლის განჩინებით, შპს „ე.კ–ის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გაუქმდეს თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2, მე-3, მე-4, მე-6, მე-7, მე-8 და მე-10 პუნქტები და ამ ნაწილებში მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მოპასუხე - ლ.ო–ს შპს „ე.კ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 148296 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში ანაზღაურება; მოპასუხე - თ.წ–ს შპს „ე.კ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 72100 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში ანაზღაურება; მოპასუხე - გ.ჩ–ს შპს „ე.კ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 49620 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში ანაზღაურება; შპს „ე.კ–ის“ სასარგებლოდ, სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანგარიშში: ლ.ო–ს დაეკისრა 2 397 ლარის გადახდა; თ.წ–ს -1 173 ლარის გადახდა; გ.ჩ–ს - 816 ლარის გადახდა; ხოლო სოლიდარულად სამივე მოპასუხეს (გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-9 პუნქტით დაკისრებული 632 ლარის გამოკლებით) - 82 ლარის გადახდა. შპს „ე.კ–ის“ სასარგებლოდ, სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანგარიშში: ლ.ო–ს დაეკისროს - 3 850 ლარის გადახდა; თ.წ–ს - 1 890 ლარის გადახდა; გ.ჩ–ს - 1 260 ლარის გადახდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

7. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

7.1. კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე ჩათვალა საქმეში წარმოდგენილი საბროკერო შეთანხმება ერთობლივი საქმიანობის შესახებ შეთანხმებად. აღნიშნულის არანაირი ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა. უნდა შეფასდეს თუ რა ტიპის ხელშეკრულებასთან გვაქვს საქმე. მხარეთა შორის ნამდვილად დაიდო საბროკერო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება. რაიონულმა სასამართლომ სწორად ჩათვალა საქმეში წარმოდგენილი საბროკერო ხელშეკრულება საშუამავლო ხელშეკრულებად, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია ხსენებული შეთანხმება ერთობლივი საქმიანობის შეთანხმებად. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ხელშეკრულების 2.1. პუნქტზე და შემდგომ აღნიშნა, რომ 2.2.; 3.1. 3.6. პუნქტები გამორიცხავს საშუამავლო ხელშეკრულების არსებობას. კასატორს მიაჩნია, რომ ამ მსჯელობით სასამართლო გასცდა სამართლებრივ სივრცეს და დაარღვია სამართალურთიერთობის მონაწილეთა ნების გამოვლენის პრინციპი. სასამართლომ არათუ შეფასება მისცა დადებულ ხელშეკრულებას, არამედ მხარეების მიერ გამოვლენილი და შეთანხმებული ნება არსებითად შეცვალა.

7.2. კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად ჩათვალა დადგენილ გარემოებად, შპს ,,ე.კ–სა“ და მოპასუხეებს შორის შეთანხმებულად, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ხელშეკრულება. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ ხელშეკრულების რედაქციას მოპასუხეები არ ცნობენ, რადგან მასში ასახული იყო ისეთი პირობები, რაც არ შეთანხმებულა და რაზეც ხელი არ მოწერილა, ხელშეკრულების სადავო პირობები არ არის ხელმოწერილი მხარეების მიერ, ხელმოწერა მხოლოდ ბოლო გვერდზე და დანართზეა. ვინაიდან ასეთი შეთანხმება არც შემდგარა არასოდეს შპს ე.კ–სა და მოპასუხეებს შორის ასეთი გაურკვეველი „ხელმოუწერელი“ შეთანხმებებისათვის არასწორად ნამდვილობის მინიჭება დიდ საფრთხეს უქმნის სამოქალაქო ურთიერთობებს, რადგან ერთ-ერთი მხარის მიერ არაკეთილსინდისიერად შეიძლება იქნეს გამოყენებული. სასამართლომ არ გაიზიარა ეს არგუმენტი ხელშეკრულების ყველა გვერდის ხელმოწერასთან დაკავშირებით, იქიდან გამომდინარე, რომ მოპასუხეებმა ვერ შეძლეს ხელმოწერილი ხელშეკრულების წარმოდგენა. აღნიშნულით სასამართლომ მტკიცების ტვირთი არასწორად გადაანაწილა მოპასუხეებზე.

7.3. სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მხარეები საქმეში წარმოდგენილი პუნქტში შეთანხმდნენ პირგასამტეხლოზე კვ/მ-ე 4 აშშ დოლარი, კასატორის მტკიცებით, ეს არ იყო შეთანხმება პირგასამტეხლოზე. გარდა ამისა, პირგასამტეხლო, როგორც წესი არ უნდა იყოს შეუსაბამოდ მაღალი, არაგონივრული, მოცემულ შემთხვევაში, როდესაც მესაკუთრე 1 კვ/მ მიწის ნაკვეთს ყიდის 4 დოლარად, იმავე ოდენობის პირგასამტეხლოს დაკისრება მესაკუთრეებზე არის არაგონივრული და კაბალური. საგულისხმოა, ის გარემოებაც, რომ შპს ,,ე.კ–ს" არ წარმოუდგენია მიწის ნაკვეთის შეფასების შესახებ დასკვნა, საიდანაც საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში დაანგარიშდებოდა გონივრული კანონისმიერი ზიანი. საბოლოოდ არც ზიანის სახით ეკუთვნის ეგ 4 დოლარი კვ/მ-ზე მოსარჩელეს და არც პირგასამტეხლოს სახით, რადგან ამის დაკისრების არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

7.4. საკასაციო საჩივრის ავტორები მიუთითებენ, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა თითქოს მათ მიერ არ გასაჩივრებულა _ თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, გასაჩივრდა, თუმცა უსამართლოდ იქნა დატოვებული განუხილველად.

7.5. ყოველივე ზემოთაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორები ითხოვენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2024 წლის 22 თებერვლის N2/ბ-231-23 გადაწყვეტილების გაუქმებას - ლ.ო–ისათვის 148 296 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში), სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2 397 ლარის და სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი 72 100 აშშ დოლარის სახელმწიფო ბაჟის (ეკვივალენტი ლარში), სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 1 173 ლარის და სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 1 890 ლარის, გ.ჩ–ისათვის - 49 620 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში), სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 816 ლარის და სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 1260 ლარის და ასევე, მოპასუხეებზე სოლიდარულად 82 ლარის დაკისრების ნაწილში და უარი ეთქვას შპს ,,ე.კ–ს" მისი სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.

8. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

8.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 28 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

11. საკასაციო პალატის განსჯით, კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე, ანუ სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოებები. სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები კი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილიდან გამომდინარე, სავალდებულოა საკასაციო პალატისთვის, რადგან კასატორს დასაშვები და დასაბუთებული შედავება არ განუხორციელებია.

11.1. საჯარო რეესტრის ამონაწერების მიხედვით:

- ლ.ო–ზე საკუთრების უფლებით ირიცხება შემდეგი საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთები: ....... – 16512 კვ.მ.; ...... – 10017 კვ.მ.; ...... – 572 კვ.მ.; ....... – 2599 კვ.მ. ; ...... – 2175 კვ.მ.; ..... – 3665 კვ.მ.; ...... – 1534 კვ.მ.; ...... – 7050 კვ.მ. (წინა ნომერი ......); ....... – 500 კვ.მ. გამოყოფილია კოდიდან ........

- თ.წ–ის სახელზე - ს/კ ........ – 18025 კვ.მ.- გ.ჩ–ის სახელზე: ს/კ ...... – 1030 კვ.მ.; ს/კ ...... – 7379 კვ.მ.; ს/კ ........ – 2921 კვ.მ.; ს/კ ....– 1075 კვ.მ.

11.2. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს წერილებით დასტურდება:

- 2021 წლის 16 თებერვლის წერილი №63439 - ...... – 3665 კვ.მ. საკადასტრო კოდზე (ლ.ო–ი) 2019 წლის 9 ივლისის შემდეგ დაყოფა არ განხორციელებულა;

- 2021 წლის 16 თებერვლის წერილი №65061- მიწის ნაკვეთი ს/კ ...... – 2599 კვ.მ. დაიყო 2020 წლის 15 ოქტომბერს 3 ნაკვეთად: ს/კ ..... - 1239 კვმ.; ს/კ ....... -860 კვ.მ. და ს/კ ...... - 500 კვ.მ.;

- 2021 წლის 15 თებერვლის წერილი №60703 - ს/კ ..... – 1534 კვ.მ. - აქტიურია (ლ.ო–ი);

- 2021 წლის 15 თებერვლის წერილი №61566 - ს/კ ..... – 2175 კვ.მ. 2020 წლის 15 ოქტომბერს დაიყო 4 ნაკვეთად: ს/კ ..... – 675 კვ.მ. 22.10.2020 წელს გაფორმდა მ.ც–ძის სახლზე; ს/კ ...... - 500 კვ.მ. 19.12.20 გაფორმდა ნ.ჭ–ზე; ს/კ ...... - 15.10.20 წელს გაფორმდა; ს/კ ..... – 500 კვ.მ. 20.10.20 წელს გაფორმდა ს.მ–ზე;

- 2021 წლის 11 თებერვლის წერილი №56298 - ს/კ ......5 – 2921 კვ.მ. რეგისტრირებულია გ.ჩ–ზე, აქტიურია;

- 2021 წლის 15 თებერვლის წერილი №61296 - ს/კ ...... – 7379 კვ.მ. რეგისტრირებული იყო ლ.ო–ზე, 2020 წლის 21 ოქტომბერს დაიყო 3 კოდად: ........ – 5787 კვმ. 21.10.20 წელს გაფორმდა ლ.ო–ზე; ......... – 796 კვ.მ. 21.10.20 წელს გაფორმდა ლ.ო–ზე, ხოლო 10.11.2020 წელს გაფორმდა ნ. ბ–ზე; ....... – 796 კვმ. 21.10.20 წელს გაფორმდა ლ.ო–ზე, ხოლო 10.11.2020 წელს გაფორმდა ი.კ–ზე;

- 2021 წლის 15 თებერვლის წერილი №62061 - ს/კ ....... – 10017 კვ.მ. რეგისტრირებული იყო ლ.ო–ის სახელზე. 08.06.2020 წელს დაიყო 2 კოდად: ..... – 9417 კვ.მ. ლ.ო–ზე, რაც 15.07.20 წელს დაიყო ორ კოდად: ..... – 8817კვმ. ლ.ო–ზე და ..... – 20.07.20 წელს გაფორმდა ნ.ქ–ზე; ..... – 8817 კვ.მ. 15.10.20 წელს დაიყო 2 კოდად: ...... – 8217 კვ.მ. ლ.ო–ზე და ........ - 600 კვმ. 21.10.20 წელს გაფორმდა თ.ბ–ზე და ..... – 600 კვ.მ. 08.06.20 წელს ლ.ო–ზე, რაც 12.06.20 წელს გაფორმდა თ.ხ–ზე;

- 2021 წლის 9 თებერვლის წერილი №52033 - ს/კ ....... – 16512 კვ.მ. დაიყო 2 კოდად ......, რაც, თავის მხრივ, დაიყო 10.02.2020 წელს ....... და ...... კოდებად; ს/კ ....... დაიყო შემდეგ კოდებად: ......, ........, ....., ხოლო ეს უკანასკნელი დაიყო: ......., 684, 685, 686, ....... კოდებად, ხოლო ეს უკანასკნელი დაიყო: ........, ........, ......., ......, ......., და ........ კოდებად;

- 2021 წლის 16 თებერვლის წერილი №63090 - ს/კ ........ – 572 კვ.მ. ლ.ო–ზე, აქტიურია;

- 2021 წლის 16 თებერვლის წერილი №65062 - ს/კ ...... – 1075 კვ.მ. რეგისტრირებული იყო გ.ჩ–ზე, 06.08.2020 წელს გაფორმდა ლ.ო–ზე და აქტიურია;

- 2021 წლის 16 თებერვლის წერილი №63814 - ს/კ ...... – 1030 კვ.მ გ.ჩ–ზე, აქტიურია.

11.3. წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულებებით და ამონაწერებით საჯარო რეესტრიდან დგინდება შემდეგი:

- ს/კ ........ - 796 კვ.მ. რეგისტრირებულია ნ.ბ–ას სახელზე;

- ....... - 796 კვ.მ. - ი.კ–ს სახელზე;

- ....... - 1239 კვმ. ს.მ–ის სახელზე, გაყიდულია 16107 აშშ დოლარად ლ.ო–ის მიერ;

- ....... - 500 კვ.მ. ს.მ–ის სახელზე;

- ....... – 675 კვ.მ. მ.ც–ძის სახელზე, გაყიდულია 8775 აშშ დოლარად ლ.ო–ის მიერ;

- .......- მ. ც–ძის სახელზე;

- ...... - 500 კვ.მ. გ.გ–ძის სახელზე, გაყიდულია 6500 აშშ დოლარად ლ.ო–ის მიერ;

- ...... - 572 კვ.მ. ი.გ–ძის სახელზე, გაყიდულია 5148 აშშ დოლარად ლ.ო–ის მიერ;

- ....... - 500 კვ.მ. მაია აფრიამაშვილის სახელზე;

- ....... - ნ.თ–ძის სახელზე;

- ..... - ნ. და მ. ზ–ეების სახელზე;

- ..... - 610 კვ.მ. თ. ვ–ძის სახელზე, გაყიდულია 5490 აშშ დოლარად ლ.ო–ის მიერ;

- ...... - 1414 კვმ. ნ.ღ–ძის სახელზე, გაყიდულია თ.წ–ის მიერ 12680 აშშ დოლარად;

- ...... - 618 კვ.მ. კ.ც–ას სახელზე;

- ...... - 1200 კვ.მ. გ. მ–ძის სახელზე;

- ....... – 1200 კვ.მ. მ.ა–ის სახელზე, გაყიდულია 14400 აშშ დოლარად თ.წ–ის მიერ.

11.4. 2019 წლის 9 ივლისს თ.წ–ს, ლ.ო–ს, გ.ჩ–სა და შპს „ე.კ–ს“ შორის დაიდო ხელშეკრულება საბროკერო მომსახურების თაობაზე. ხელშეკრულების საგანი (1): მომსახურების გაწევის მიზნით ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გასამრჯელოს გადახდა. „ბროკერის“ მომსახურება (2): 2.1. 3 წლის ვადაში მოიძიოს მყიდველი და გაასხვისოს ხელშეკრულების დანართი №1-ში კლიენტის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება; ქონების გასხვისების შედეგად „კლიენტს“ აუნაზღაუროს უძრავი ქონების ღირებულება 1 კვ.მ.-ზე 4 აშშ დოლარის გადახდის დროს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსით ეროვნულ ვალუტაში; 2.2. „ბროკერი“ საკუთარი შეხედულებისამებრ განსაზღვრავს დადგენილი ოპერაციისათვის მისაღებ მეორე მხარეს. „კლიენტს“ სახელშეკრულებო ვადაში არ გააჩნია უფლება მოსთხოვოს „ბროკერს“ „კლიენტის“ მიერ შერჩეულ კონკრეტულ პირთან ოპერაციის განხორციელება. 2.3. ხელშეკრულების დანართი #1 წარმოადგენს ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს. 3.2. „კლიენტის“ ანაზღაურება განისაზღვრება 1 კვ.მ.-ზე 4 აშშ დოლარი; 3.3. „ბროკერის“ ანაზღაურება განისაზღვრა 1 კვ.მ.-ზე 4 აშშ დოლარის ზევით მიღებულ თანხას; 3.5. პუნქტის შემდეგ არის ჩანაწერი: მფლობელი თანახმაა საკომუნიკაციო გზის მოსაწყობად უსასყიდლოდ დათმოს საკუთრების წილი მის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთიდან საერთო სარგებლობისთვის. გზა განისაზღვრება გრგ-ის მიხედვით; 3.6. „კლიენტი“ ვალდებულია, სამი წლის განმავლობაში არ გაასხვისოს მის კუთვნილებაში ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ქონება; 4.1. ხელშეშლის შემთხვევაში „კლიენტს“ ეკისრება პასუხისმგებლობა გასაყიდი ქონების სრული კვადრატულობის გათვალისწინებით 1 კვ.მ.-ზე 4 აშშ დოლარის ოდენობით შესაბამისი კურსით ეროვნულ ვალუტაში; 5.1. დამატებითი შეთანხმების საფუძველზე „კლიენტი“ თანახმაა მის საკუთრებაში არსებული მიწის ფართიდან უსასყიდლოდ გამოყოს 1500 კვ.მ. სპორტული დანიშნულების სტადიონის მოსაწყობად, თუ სტადიონის არსებობა მოიზიდავს მყიდველს და დადებით გავლენას იქონიებს ხელშეკრულებით განსაზღვრული საგნის რეალიზაციაზე; 7.3. ბროკერი ავანსის სახით უხდის კლიენტს ყოველთვიურად 1800 ლარს, რომელიც გამოაკლდება რეალიზებული მიწის ნაკვეთის ღირებულებას და დაუბრუნდება ან გაიქვითება ბროკერის სასარგებლოდ. აღნიშნული ავანსის თანხის გადახდა მხარეთა შეთანხმებით გადაიხდება თ.წ–ის სასარგებლოდ ყოველი თვის 9 რიცხვში; 7.4. ხელშეკრულების დადასტურებამდე „კლიენტს“ გააჩნია ვალდებულება ფიზიკური პირების მიმართ მიწის ნაკვეთების გადაცემასთან დაკავშირებით, აღნიშნული ვალდებულების ფარგლებში, „ბროკერის“ მითითებით, შესაბამის ვალდებულ პირებზე უნდა გადაფორმდეს ორი ნაკვეთი, ს/კ ...... და ........, ხოლო ს/კ ......-დან 3000 კვ.მ. უნდა გადაფორმდეს ზ.ა–ის ან მის მიერ მითითებულ პირზე. 7.5. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა შეადგენს 3 წელს; 7.7. (ხელმოწერილი გვერდი) ხელშეკრულების დანართი #1-ში „კლიენტი“ ლ.ო–ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებები საკუთრების მიმართ სამართლებრივი და უფლებრივი უნაკლოების დაცვის მიზნით, მხარეთა შეთანხმებით, უფლებრივი დატვირთვის მოხსნის შემდეგ უნდა დარეგისტრირდეს თ.წ–ის საკუთრებაში, რის შემდეგაც „ბროკერი“ განახორციელებს რეალიზაციას ხელშეკრულების მიხედვით; 7.9. მხარის მიერ ხელშეკრულებაზე ხელის მოწერა ნიშნავს, რომ ის გაეცნო ხელშეკრულების პირობებს, შენიშვნა ხელშეკრულების პირობების მიმართ არა აქვს, ეთანხმება და კისრულობს მათ შესრულებას; 7.10. ხელშეკრულება შედგენილია ქართულ ენაზე, ოთხი თანაბარი ძალის მქონე ეგზემპლარად და ინახება მხარეებთან; ხელშეკრულებას ერთვის დანართი, რომელიც შეიცავს მონაცემებს მიწის საკადასტრო კოდის და რაოდენობის შესახებ. ხელშეკრულების დანართი #1. ლ.ო–ი, ს/კ: ......; .......; .......; ........; .......; ........; ........; თ.წ–ი - ს/კ .......; გ.ჩ–ი - ს/კ ........; ........; ......; ......; „სტადიონი მოიაზრება“ ........ - თ.წ–ი. ხელმოწერილია.

11.5. მოსარჩელემ მოპასუხეების მიწის ნაკვეთებზე გასწია 121 000 ლარის ხარჯი, საიდანაც 4500 ლარი გადახდილ იქნა საკვლევ ტერიტორიაზე მიწისქვეშა წყლის ჩაწოლის სიღრმისა და ფენის სიმძლავრის დადგენის მიზნით, ხოლო მიწის ნაკვეთზე გზის მოწყობისთვის (ქვიშა-ხრეშოვანი საფარით, ჭაბურღილის და წყლის რეზერვუარების მოწყობა, წყალგაყვანილობის ქსელის მოწყობა და საკანალიზაციო ქსელის მოწყობა) 116 500 ლარი.

12. საკასაციო სასამართლო, უპირველეს ყოვლისა, ყურადღებას გაამახვილებს იმაზე, თუ რა სახის სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და რომელი ნორმის საფუძველზე არის შესაძლებელი მოსარჩელისათვის სასურველი იურიდიული შედეგის მიღწევა. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის პრეტენზია ეფუძნება მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების სამართლებრივი ბუნებას, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია ხსენებული შეთანხმება ერთობლივი საქმიანობის შეთანხმებად და კასატორს მიაჩნია, რომ ამ მსჯელობით სასამართლო გასცდა სამართლებრივ სივრცეს და დაარღვია სამართალურთიერთობის მონაწილეთა ნების გამოვლენის პრინციპი. დადგენილია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ხელშეკრულება შეფასებულ იქნა როგორც შუამავლობის ურთიერთობა და შესაბამისად, დავის რეგულირებისთვის გამოყენებულია სსკ-ის 744-748-ე მუხლები, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, კი 09.07.2019 წ. ე.წ. „საბროკერო მომსახურების შესახებ“ ხელშეკრულება, წარმოადგენს შეთანხმებას ერთობლივი საქმიანობის შესახებ, და გამოყენებულ იქნა სსკ-ის 930-940-ე მუხლები. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში უთითებს, მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა და მხარის მიერ სარჩელის დამფუძნებელ ნორმად კანონის ამა თუ იმ დანაწესის მითითება არ არის გადაწყვეტილების მიღების პროცესში სასამართლოსათვის ხელის შემშლელი. სამართალში დამკვიდრებულია პრინციპი “jura novit curia“ (სასამართლომ იცის კანონი). მოთხოვნის იურიდიული მართებულობის კვლევა მოიაზრებს სასამართლოს მხრიდან დამფუძნებელი ნორმების სწორად მოძიებას, რომელიც დავის გადაწყვეტის ფუნდამენტს წარმოადგენს (იხ. სუსგ-ები: Nას-559-2019; Nას-1426-2018; Nას-1322-2018). სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 11 მაისის საქმე Nას-187-2023 განჩინება); შესაბამისად, კასატორის ზემოაღნიშნული პრეტენზია დაუსაბუთებელია.

13. სსკ-ის 744-ე მუხლის თანახმად პირი, რომელიც სხვას ჰპირდება გასამრჯელოს ხელშეკრულების დასადებად გაწეული შუამავლობისათვის, ვალდებულია გადაიხადოს ეს გასამრჯელო მხოლოდ მაშინ, თუ ხელშეკრულება ამ შუამავლობის შედეგად დაიდო. თუ ხელშეკრულება იდება გადადების პირობით, გასამრჯელო შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ ამ პირობის დადგომის შემდეგ. თუ გასამრჯელოს ოდენობა განსაზღვრული არ არის, შეთანხმებულად ითვლება ჩვეულებრივი მოქმედი გასამრჯელო. შემკვეთის საზიანოდ ამ მუხლის პირველი და მეორე წინადადებებისაგან განსხვავებულად დადებული შეთანხმება ბათილია. საშუამავლო საქმიანობად შეიძლება მიჩნეულ იქნეს მხოლოდ ისეთი სახის საქმიანობა, რომლის მიზანიც შემკვეთსა და მესამე პირს შორის ძირითადი ხელშეკრულების დადებაა. იმ შემთხვევაში თუ შუამავალი მესამე პირს ვერ მოიძიებს, მას პასუხისმგებლობა არ დაეკისრება, ხოლო შემკვეთს - ანგარიშსწორების ვალდებულება (შდრ. სსკ-ის 744-ე მუხლის კომენტარი, www.gccc.ge, ბოლო დამუშავება: 07.03.2016 წ.). საშუამავლო ხელშეკრულებით განსაზღვრული გასამრჯელოს ანაზღაურების დაკისრებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მხარეთა შეთანხმება შუამავლობის გზით ხელშეკრულების დადებაზე; ძირითადი ხელშეკრულება, რომლის დადების მიზნითაც თანხმდებიან მხარეები შუამავლობაზე; ეს ხელშეკრულება სწორედ შუამავლობის შედეგად უნდა იყოს დადებული (იხ. სუსგ # ას-522-495-2014, 05.06.2015წ.). ამასთან, აღსანიშნავია ისიც, რომ შუამავლობის დროს, შუამავალს ეკუთვნის გასამრჯელო, რომელიც შესაძლებელია მხარეებმა შეათანხმონ, ან თუ მისი ოდენობა განსაზღვრული არ არის, შეთანხმებულად მიიჩნევა ჩვეულებრივ მოქმედი გასამრჯელო. განსახილველ შემთხვევაში, ხელშეკრულებით „ბროკერს“ გადაცემული ჰქონდა სრული მმართველობა უძრავ ქონებებზე, რაც გამორიცხავს სსკ-ის 744-ე მუხლის საფუძველზე განსაზღვრული შუამავლობის წინაპირობას.

14. სსკ-ის 930-ე მუხლის თანახმად ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად. ამხანაგობის ხელშეკრულება აუცილებლად უნდა შეიცავდეს მონაცემებს საერთო მიზნისა და იმ მოქმედებების შესახებ, რომლებსაც ამხანაგობის წევრები კისრულობენ ამხანაგობის საერთო მიზნის მისაღწევად (შდრ. სსკ-ის 930-ე მუხლის კომენტარი, https://gccc.tsu.ge/, ბოლო დამუშავება: 02.08.2016 წ.). ამ კონტექსტში საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, იმის გათვალისწინებით, რომ მხარეთა შორის ხელშეკრულება წერილობითაა გაფორმებული, ერთობლივ საქმიანობად (ამხანაგობა) მის მისაჩნევად საკმარისია არსებული სახელშეკრულებო პირობები, რადგან აკმაყოფილებს სსკ-ის 930-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დანაწესს წერილობით დადებული ხელშეკრულების სავალდებულო პირობებზე. აღსანიშნავია ისიც, რომ ხელშეკრულებაში მხარეთათვის განსაზღვრული უფლება-მოვალეობების შეფასების თვალსაზრისითაც, არ ვლინდება ამხანაგობისათვის დამახასიათებელი არსებითი პირობა - მხარეებმა ერთობლივად იმოქმედონ საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად. ვალდებულებით-სამართლებრივი სხვა ურთიერთობისაგან განსხვავებით, როდესაც მხარეთა უფლება-მოვალეობები ორმხრივად მავალდებულებელია (სინალაგმატურია), ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე ორი ან რამდენიმე პირი საერთო მიზნებისათვის იღვწის და თითოეული მათგანის როლი და ფუნქცია ამხანაგობაში შესაძლოა სხვადასხვა შესატანის შეტანას - განსხვავებული მოცულობის სამუშაოს (მომსახურებას) მოიცავდეს (შდრ. სსკ-ის 930-ე მუხლის კომენტარი, 27-ე ველი, https://gccc.tsu.ge/, ბოლო დამუშავება: 02.08.2016 წ.)

15. საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 102-ე მუხლის დანაწესს მოიხმობს და აღნიშნავს, რომ ყველა ფაქტობრივი გარემოება (გარდა საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტებისა - სსსკ-ის 106-ე მუხლი) მტკიცებას საჭიროებს, მტკიცებულებათა სახეები კი სსსკ-ის მე-15-მე-20 თავებშია ჩამოთვლილი. მოსარჩელემ თავისი სასარჩელო მოთხოვნის მართებულობის დაამტკიცა (კონტრაჰენტთა საერთო მიზანს წარმოადგენდა „კლიენტების“ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების რეალიზაცია, მოპასუხეთა შენატანს წარმოადგენდა მათი მიწის ნაკვეთები, ხოლო მოსარჩელის შენატანი იყო მიწის ნაკვეთების გაუმჯობესებისა და საბაზრო მიმზიდველობის გაზრდის კუთხით ფულადი ინვესტიცია და „კომერციულად გონივრული ძალისხმევის“ გამოყენებით ქონების რეალიზაციისთვის საჭირო ქმედებების განხორციელება. ასეთი შეფასების პირობებში, ხელშეკრულებაში დეკლარირებული ყველა პირობა ინარჩუნებს ვალიდურობას და დაცულია კერძო სამართლის სუბიექტთა სახელშეკრულებო თავისუფლების პრინციპი) რაც საფუძველს უქმნის სასამართლოს, რომ სარჩელი საფუძვლიანად მიიჩნიოს. მოსარჩელის პრეტენზიას უნდა ადასტურებდეს მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები. პირველი, რაც უნდა გააკეთოს მხარემ დამტკიცების მოვალეობის შესასრულებლად - ესაა მტკიცებულებათა წარმოდგენა სასამართლოში იმ ფაქტის დადგენის მიზნით, რომლის დამტკიცების მოვალეობაც მას ეკისრება. წარმოდგენილი მტკიცებულება ისეთ კავშირში უნდა იყოს დასადგენ გარემოებასთან, რომ შეიძლებოდეს ამ გარემოების არსებობა-არარსებობის შესახებ უტყუარი დასკვნის გაკეთება. მხარე საქმის შედეგით დაინტერესებული პირია, რამაც შესაძლოა გავლენა მოახდინოს მისი ახსნა-განმარტების სისწორესა და უტყუარობაზე. მხარის ყოველი განმარტება ფაქტების შესახებ, რომელიც გაკეთებულია მის სასარგებლოდ, მართალია მტკიცებულებაა, მაგრამ არასაკმარისია, რომელიც მოითხოვს დადასტურებას სხვა მტკიცებულების მეშვეობით (შდრ. ლილუაშვილი თ., ლილუაშვილი გ., ხრუსტალი ვ., ძლიერიშვილი ზ., სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, 1 ნაწილი, თბილისი, 2014, გამომცემლობა „სამართალი“, გვ: 259, 284, 308).

16. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელემ სათანადო მტკიცებულებებით შეძლო საკუთარი მოთხოვნის საფუძვლიანობის დამტკიცება და ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას სარჩელის დასაბუთებულად მიჩნევასთან დაკავშირებით. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არ ყოფილა საშუამავლო სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რადგან სსკ-ის 744-ე მუხლის თანახმად, საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე, არ დასტურდება, რომ შუამავლობის საგანი იყო ის, რასაც სარჩელი ეყრდნობა. ხელშეკრულების 2.1. პუნქტი განსაზღვრავს, რომ დავალების შესაბამისად, „ბროკერი“ გამოიყენებს მის კომერციულ გონივრულ ძალისხმევას რათა: 1. სამი წლის ვადაში მოიძიოს მყიდველი (ინვესტორი) და გაასხვისოს ხელშეკრულების დანართი №1-ში „კლიენტის“ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება; 2. კლიენტის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გასხვისების შედეგად კლიენტს აუნაზღაუროს უძრავი ქონების ღირებულება 1 კვ/მ 4 აშშ დოლარის ოდენობით. აღნიშნული ვალდებულებები თავის მხრივ შესაძლოა ქმნიდეს საშუამავლო ურთიერთობის შთაბეჭდილებას, თუმცა ხელშეკრულების 2.2. პუნქტი უკვე გამორიცხავს სსკ-ის 744-ე მუხლის გამოყენების შესაძლებლობას, კერძოდ ხელშეკრულების 2.2. პუნქტი ადგენს, რომ „ბროკერი“, საკუთარი შეხედულებისამებრ განსაზღვრავს დადგენილი ოპერაციისთვის მისაღებ მეორე მხარეს, „კლიენტს“ სახელშეკრულებო ვადაში არ გააჩნია უფლება მოსთხოვოს „ბროკერს“ კლიენტის მიერ შერჩეულ კონკრეტულ პირთან ოპერაციის განხორციელება. 3.1.პუნქტის თანახმად, „ბროკერი“ უძრავი ქონების ნასყიდობის დადებამდე ატყობინებს „კლიენტს“ მოძიებული მყიდველის შესახებ და „კლიენტი“ ვალდებულია რეგისტრაციის დათქმულ დღეს გადაუფორმოს მყიდველს ნასყიდობის საგანი. 3.6. პუნქტის თანახმად, „კლიენტი“ ვალდებულია სამი წლის განმავლობაში არ გაასხვისოს მის კუთვნილებაში არსებული, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ქონება. აღნიშნული სახელშეკრულებო პირობები, თავის მხრივ, წარმოადგენს ე.წ. „კლიენტის“ საკუთრების უფლების შემზღუდველ დათქმებს, რაც წინააღმდეგობაში მოდის საშუამავლო ხელშეკრულების არსთან, რომლის ფარგლებშიც, შუამავალს ევალება მხოლოდ კონტრაჰენტის მოძიება, ხოლო საბოლოოდ ხელშეკრულების გაფორმების ნება მესაკუთრეს ეკუთვნის და მის სრულ განმგებლობაშია. მოცემულ შემთხვევაში კი, ხელშეკრულების ტექსტიდან ცალსახად დგინდება, რომ „ბროკერს“ მინიჭებული ჰქონდა სრული უფლება, საკუთარი შეხედულებისამებრ მოეძიებინა მყიდველი და „კლიენტის“ ვალდებულება იყო, რომ დასთანხმებოდა ქონების რეალიზაციას, ხელი არ შეეშალა „ბროკერის“ საქმიანობისთვის და დათქმული ვადის განმავლობაში არ გაესხვისებინა მისი საკუთრება. ამავე ხელშეკრულების 3.5 პუნქტის თანახმად, მფლობელები თანახმა არიან საკომუნიკაციო გზის მოსაწყობად, უსასყიდლოდ დათმონ საკუთრების წილი მათ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთიდან საერთო სარგებლობისთვის. მსგავსი შინაარსისაა 5.1. პუნქტიც, რომლის თანახმად, დამატებითი შეთანხმების საფუძველზე, „კლიენტი“ თანახმაა მის საკუთრებაში არსებული მიწის ფართიდან უსასყიდლოდ გამოყოს 1500 კვ/მ სპორტული დანიშნულების სტადიონის მოსაწყობად, თუ სტადიონის არსებობა მოიზიდავს მყიდველს და დადებით გავლენას იქონიებს ხელშეკრულებით განსაზღვრული საგნის რეალიზაციაზე. შესაბამისად, ხელშეკრულების ფარგლებში მხარეთა შეთანხმებით საკომუნიკაციო გზის მოსაწყობად ტერიტორიის გამოყოფა „კლიენტის“ ვალდებულებას წარმოადგენდა, ხოლო გზის მოწყობისთვის ხარჯების გაღება - „ბროკერის“. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ აღნიშნული ცალსახად სცილდება საშუამავლო ხელშეკრულებისთვის დამახასიათებელი ურთიერთობის ფარგლებს. შესაძლოა მაკლერმა ხელშეკრულების ფარგლებში გარკვეული ხარჯი გაიღოს, თუმცა აღნიშნული მიემართება პოტენციური კლიენტებისთვის ინფორმაციის მიწოდებისა და მათი მოძიების პროცედურას და არა კლიენტის საკუთრების გაუმჯობესებასა და მისი საბაზრო ღირებულების გაზრდას. ხელშეკრულების 3.5. და 5.1. პუნქტებიდან ცალსახად დგინდება, რომ „კლიენტი“ და „ბროკერი“ მოქმედებდნენ საერთო მიზნის მისაღწევად, რაც გამოიხატებოდა „კლიენტის“ საკუთრებაში არსებული ქონების რეალიზაციაში და აღნიშნული მიზნის მისაღწევად შეთანხმებულები იყვნენ გარკვეული სახის შენატანებზე, როგორიცაა მაგალითად, მიწის დათმობა გზისა და სტადიონის მოსაწყობად, ხარჯების გაღება ქონების გასაუმჯობესებლად და ა.შ. აღსანიშნავია, რომ არც სტადიონის მოწყობის შემთხვევაში იყო გათვალისწინებული, თუ რომელი მხარის ფულადი სახსრებით უნდა მომხდარიყო მისი მშენებლობა, თუმცა „კლიენტის“ ვალდებულებად მხოლოდ მიწის ნაკვეთის დათმობა იყო შეთანხმებული.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოპასუხეებს, მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 121000 ლარის (საკომუნიკაციო გზის მოწყობის ხარჯი) ანაზღაურება, ამ ნაწილში რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება არ გასაჩივრებულა და ძალაშია შესული. დადგენილია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 13 მარტის განჩინებით, ლ.ო–ის, თ.წ–ისა და გ.ჩ–ის სააპელაციო საჩივარი თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე, დარჩა განუხილველად; შესაბამისად, ვინაიდან პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ და მოპასუხეების მიერ არ გასაჩივრებულა, ის შესულია ამ ნაწილში ძალაში. შესაბამისად, კასატორის პრეტენზია, ამ ნაწილშიც დაუსაბუთებელია.

18. 09.07.2019 წლის ხელშეკრულების 7.3. პუნქტის თანახმად, „ბროკერი“ ავანსის სახით უხდის კლიენტს ყოველთვიურად 1800 ლარს, რომელიც შემდგომში გამოაკლდება რეალიზებული მიწის ნაკვეთის ღირებულებას და დაუბრუნდება, ან გაიქვითება „ბროკერის“ სასარგებლოდ. აღნიშნული სახელშეკრულებო პირობაც ცალსახად სცდება საშუამავლო ხელშეკრულების დეფინიციას და იძლევა მხარეთა ურთიერთობის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებად შეფასების საფუძველს. პალატა აქვე აღნიშნავს, რომ რეალურად შეასრულა თუ არა „ბროკერმა“ ზემოხსენებული ვალდებულება, მოცემული დავის ფარგლებში შეფასების საგანს არ წარმოადგენს და არც სააპელაციო პალატა შევა მის დადგენაში. აღნიშნული პირობა მნიშვნელოვანია თავად ხელშეკრულების ბუნების განსაზღვრის კუთხით, ვინაიდან საშუამავლო ხელშეკრულების შემთხვევაში, კანონი არანაირი ფორმით ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევას, როდესაც შუამავალს ეკისრება კლიენტის სასარგებლოდ რაიმე თანხის გადახდის ვალდებულება, თუ, რა თქმა უნდა, სახეზე არაა სახელშეკრულებო ზიანი. ხელშეკრულების 7.3. პუნქტი კი წარმოადგენს ერთობლივი საქმიანობის მიზნის მიღწევამდე გადასახდელ ავანსს, რაც ერთმა კონტრაჰენტმა იკისრა მეორეს სასარგებლოდ. კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. თუ საზოგადოების ან პიროვნების არსებითი ინტერესების დაცვისათვის ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია სახელმწიფოს ნებართვაზე, მაშინ ეს უნდა მოწესრიგდეს ცალკე კანონით [სსკ. მუხლი - 319]. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ გვაქვს ის საგამონაკლისო მოცემულობა, როდესაც კანონი აძლევს სასამართლოს უფლებას ჩაერიოს კერძო სამართლის სუბიექტთა სახელშეკრულებო თავისუფლების პრინციპში. შესაბამისად, სააპელაციო პალატა დადგენილად მიიჩნევს, რომ 09.07.2019 წ. ხელშეკრულება წარმოადგენს სსკ-ის 930-ე მუხლით (ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად) გათვალისწინებულ ერთობლივი საქმიანობის შეთანხმებას.

19. 09.07.2019წ. ხელშეკრულების 3.6. პუნქტის („კლიენტი“ ვალდებულია, სამი წლის განმავლობაში არ გაასხვისოს მის კუთვნილებაში ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ქონება) საწინააღმდეგოდ მოპასუხეებმა მცირე ნაწილებად დაყვეს მათ საკუთრებაში რიცხული მიწის ნაკვეთები და გაასხვისეს მესამე პირებზე, ისე რომ არ დგინდება შპს „ე.კ–ისთვის“ შეთანხმებული თანხების გადახდის ფაქტი. შესაბამისად დგინდება, რომ ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში, მოპასუხეებმა საკუთარი ქმედებებით, დაარღვიეს სახელშეკრულებო პირობა და ამასთან ხელი შეუშალეს მოსარჩელეს სახელშეკრულებო უფლება-მოვალეობათა განხორციელებაში, რაც ცალსახად იძლევა ხელშეკრულების 4.1. პუნქტის ამოქმედებისთვის საჭირო შემადგენლობას. პალატა ასევე ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმის მასალებიდან არ დგინდება, რომ შპს „ე.კ–მა“ შეძლო რომელიმე მიწის ნაკვეთის რეალიზაცია და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ანაზღაურების მიღება. წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულებებითა და ამონაწერებით საჯარო რეესტრიდან დგინდება, რომ მოპასუხეებმა ცალკეული მიწის ნაკვეთები გაასხვისეს 1 კვ/მ-ზე 13 აშშ დოლარად, 9 აშშ დოლარად და ა.შ. მაშინ როდესაც, ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში, ბროკერს მიწის ნაკვეთების რეალიზაციის შედეგად მესაკუთრეებისთვის 1 კვ/მ-ზე უნდა გადაეხადა 4 აშშ დოლარი, ხოლო თანხის დარჩენილი ნაწილი წარმოადგენდა მის გასამრჯელოს, მოგებას. შესაბამისად გარდა იმისა, რომ მოსარჩელემ გასწია ხარჯი მოპასუხეთა ქონებაზე, რომელიც ვერ აინაზღაურა, მან ასევე ვერ მიიღო ის მოგება, რასაც მიზნად ისახავდა ხელშეკრულება

20. სსკ-ს 417-ე-418-ე მუხლები თანახმად, (პირგასამტეხლო – მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა – მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის; ხელშეკრულების მხარეებს შეუძლიათ თავისუფლად განსაზღვრონ პირგასამტეხლო, რომელიც შეიძლება აღემატებოდეს შესაძლო ზიანს, გარდა ამ კოდექსის 625-ე მუხლის მე-8 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა; შეთანხმება პირგასამტეხლოს შესახებ მოითხოვს წერილობით ფორმას). სსკ-ის 420-ე მუხლის მიხედვით, პირგასამტეხლოს შემცირების უფლება სასამართლოს აქვს მინიჭებული. ეს ის იშვიათი გამონაკლისთაგანია, როდესაც კანონი სახელშეკრულებო თავისუფლებაში ჩარევას დასაშვებად მიიჩნევს, თუმცა, ამგვარი ჩარევა გარკვეულ შეზღუდვებს ექვემდებარება (იხ. ს.ჯორბენაძე, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III, 2019 წელი, გვ. 800). კანონის სიტყვასიტყვითი განმარტების შედეგად, მაღალი პირგასამტეხლო არ მცირდება. შემცირებას მხოლოდ „შეუსაბამოდ მაღალი“ პირგასამტეხლო ექვემდებარება. პირგასამტეხლო შეუსაბამოდ მაღალია თუ არა, შეფასებითი კატეგორიაა და, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმის გარემოებების ერთობლივი ანალიზის შედეგად წყდება. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ პირგასამტეხლოს შემცირება არ გულისხმობს მის გაუქმებას. პირგასამტეხლოს შემცირების საფუძველია, ერთი მხრივ, ის, რომ კრედიტორი პირგასამტეხლოს მიღებით არ გამდიდრდეს და მოვალეს არ დააწვეს მძიმე ტვირთად პირგასამტეხლოს გადახდა (შესაბამისად, პირგასამტეხლო არ იქცეს ერთგვარ სადამსჯელო ღონისძიებად), ხოლო მეორე მხრივ კი – პირგასამტეხლო იყოს ვალდებულების დარღვევის თანაზომიერი, საპირწონე და გონივრული, რაც გულისხმობს სახელშეკრულებო თანასწორობისა და სამართლიანობის პრინციპის დაცვით პირგასამტეხლოს გონივრულ ოდენობამდე შემცირებას (სუსგ. №ას-186-2021, 25.03.2021წ.). განსახილველ შემთხვევაში, ხელშეკრულების 4.1. პუნქტის თანახმად, 1 კვ/მ-ზე 4 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება „კლიენტს“ ეკისრებოდა იმ შემთხვევაში, თუკი იგი ხელს შეუშლიდა „ბროკერს“ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობების შესრულებაში, ანუ დაარღვევდა რომელიმე სახელშეკრულებო პირობას, სააპელაციო პალატა ასკვნის, რომ სახეზეა, სწორედ, პირგასამტეხლოს თაობაზე შეთანხმება. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ გამოიყენა სსკ-ის 420-ე მუხლით (სასამართლოს შეუძლია საქმის გარემოებათა გათვალისწინებით შეამციროს შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლო) მინიჭებული უფლებამოსილება და ამ ნაწილში სარჩელი საფუძვლიანია და შპს „ე.კ–ის“ სასარგებლოდ ლ.ო–ს -148 296 აშშ დოლარის; თ.წ–ს - 72100 აშშ დოლარის და გ.ჩ–ს - 49620 აშშ დოლარის გადახდა, მართებულად დაეკისრათ.

21. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

22. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

23. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391.5 მუხლის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

24. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, რამდენადაც კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

25. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 875 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ.ო–ის, თ.წ–ისა და გ.ჩ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. გ.ჩ–ს (პ/ნ ......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს დ.ბ–ას მიერ 13/05/2024წ. №8398 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. ლ.ო–ს (პ/ნ .......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს დ.ბ–ას მიერ 24/06/2024წ. №2697 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

4. თ.წ–ს (პ/ნ ......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს დ.ბ–ას მიერ 24/06/2024წ. №6839 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

თეა ძიმისტარაშვილი