№ას-1023-2025 23 სექტემბერი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

არჩილ კოჭლამაზაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, თეა ძიმისტარაშვილი

კასატორი - ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ.მ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინებები - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 16 აპრილის განჩინება და 2025 წლის 28 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - უძრავი ქონების რეგისტრირებული იპოთეკისგან გათავისუფლება

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. მ.თ–ძემ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ის (შემდეგში: მოპასუხე, კასატორი) მიმართ და მოითხოვა კუთვნილ უძრავ ქონებაზე, მდებარე - ქ. თბილისში, ........ (საკადასტრო კოდი N........) ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ის სასარგებლოდ რეგისტრირებული იპოთეკის გაუქმება, 2009 წლის 26 თებერვლის იპოთეკის ხელშეკრულების შეწყვეტილად აღიარებით.

2. სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლით მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 23 იანვრის განჩინებით, სამოქალაქო საქმეზე №2/10626-22 მ.თ–ძის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ნ.მ–ძე (შემდეგში - მოსარჩელე).

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ნ.მ–ძის სარჩელი - უძრავი ქონების რეგისტრირებული იპოთეკისგან გათავისუფლების თაობაზე, დაკმაყოფილდა. ნ.მ–ძის (პ/ნ .......) სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული უძრავი ქონება, მდებარე - ქალაქ თბილისში, ..... ქუჩა N24-ში, დაზუსტებული ფართობი: 367.00 კვ.მ., შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი: N1, N2, N3, N4 (საკადასტრო კოდი N.......) გათავისუფლდა ა(ა)იპ „მ.რ.გ.ფ–ის“ (ს/ნ .......) სასარგებლოდ რეგისტრირებული იპოთეკისაგან: იპოთეკის ხელშეკრულება, რეესტრის ნომერი N1-193, დამოწმების თარიღი 26/01/2009, ნოტარიუსი ე. ც–ძე (განაცხადის რეგ. ნომერი 882009024967; თარიღი 04/02/2009), იპოთეკის გადაცემის ხელშეკრულება, რეესტრის ნომერი N100427372, დამოწმების თარიღი 05/05/2010, ნოტარიუსი ე. ყ–ი, (უფლების რეგისტრაცია: ნომერი 882021426896; თარიღი 01/06/2021) იპოთეკის გადაცემის ხელშეკრულება, რეესტრის ნომერი N210376441, დამოწმების თარიღი 19/04/2021, ნოტარიუსი ნ.ხ–ია).

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 16 აპრილის განჩინებით ა(ა)იპ მ.რ.გ.ფ–ის შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

6.1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

6.1.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 28 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

7. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივი დასაბუთება:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. 2007 წლის 23 თებერვალს, ერთის მხრივ, ფ.პ–ს, როგორც „გამსესხებელს“/„კრედიტორს“, მეორეს მხრივ, სს „საზოგადოება ლ.გ–ძეს“, როგორც „მსესხებელს“ და მესამე მხრივ, ლ.გ–ძეს, როგორც „თავდებს“/“გარანტორს“ შორის გაფორმდა სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულება, რომლითაც მსესხებელზე ბიზნესის დასაფინასებლად და მსესხებლის და/ან თავდების არსებული ვალების რეფინანსირებისთვის გაიცა სესხი 2 000 000 აშშ დოლარის ოდენობით. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იქნა წლიური 6.5%, რომელიც გამოითვლება ყოველდღიურად. სესხისა და პროცენტის გადახდა უნდა განხორციელებულიყო შემდეგი გრაფიკით:- სესხის გაცემის დღიდან მე-12 კალენდარული თვის ბოლო კალენდარული დღე - პროცენტი 130 000 აშშ დოლარი; - სესხის გაცემის დღიდან 24-ე კალენდარული თვის ბოლო კალენდარული დღე - პროცენტი 130 000 აშშ დოლარი; - სესხის გაცემის დღიდან 36-ე კალენდარული თვის ბოლო კალენდარული დღე - პროცენტი და სესხი 2 130 000.00 აშშ დოლარი.

7.2. სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულების უზრუნველყოფის მიზნით, ამავე ხელშეკრულების მე-5 მუხლით კრედიტორის სასარგებლოდ გაიცა შემდეგი სახის პირველი რიგის უზრუნველყოფა: - „რადიო უცნობის“ 100% წილის პირველი რიგის გირაო; - საქართველოში, თბილისში ...... მდებარე 276 მ2 მიწის ნაკვეთის პირველი რიგის იპოთეკა; - საქართველოში, სოფ. ........ მდებარე 1000 მ2 მიწის ნაკვეთის პირველი რიგის იპოთეკა; - საქართველოში, სოფ. ........ მდებარე 1200 მ2 მიწის ნაკვეთის პირველი რიგის იპოთეკა; - საქართველოში, სოფ. ........ მდებარე მიწის ნაკვეთისა და საცხოვრებელი სახლის პირველი რიგის იპოთეკა.

7.3. ამასთან, „გარანტორმა“ აიღო ვალდებულება, რათა „კრედიტორის“ სასარგებლოდ კომპანია „Georgian Wines and Spirits-ში“ მისი ყველა აქცია დაიტვირთოს პირველი რიგის გირაოთი 2007 წლის დასრულებამდე.

7.4. ხელშეკრულების მე-12 მუხლით მხარეებმა წინამდებარე შეთანხმება დაუქვემდებარეს ნიდერლანდების კანონმდებლობას, ხოლო, წინამდებარე შეთანხმებიდან გამომდინარე ნებისმიერი დავა ლონდონის საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოს (მუხლი 12).

7.5. 2009 წლის 26 იანვარს, ერთის მხრივ, ფ.პ–ს, როგორც „გამსესხებელს“/“კრედიტორს“, მეორეს მხრივ, სს „საზოგადოება ლ.გ–ძეს“, როგორც „მსესხებელს“ და მესამე მხრივ, ლ.გ–ძეს, როგორც „თავდებს“/“გარანტორს“ შორის გაფორმდა შეთანხმება, რომლითაც ცვლილება შევიდა წინამდებარე გადაწყვეტილების 3.1.1 პუნქტში აღნიშნული ხელშეკრულებით დამტკიცებულ სესხისა და პროცენტის გადახდის გრაფიკში და განისაზღვრა შემდეგნაირად: - სესხის გაცემის დღიდან 24-ე კალენდარული თვის ბოლო კალენდარული დღე - პროცენტი 260 000 აშშ დოლარი; - სესხის გაცემის დღიდან 36-ე კალენდარული თვის ბოლო კალენდარული დღე - პროცენტი და სესხი 2 130 000.00 აშშ დოლარი.

7.5. 2009 წლის 26 იანვრის შეთანხმებით, მე-5 მუხლი (უზრუნველყოფა) ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: „წინამდებარე შეთანხმების თანახმად „მსესხებლის“ ვალი „კრედიტორის“ მიმართ უზრუნველყოფილია პირველი რიგის იპოთეკით თბილისში (საქართველო) ქობულეთის ქ. #24 მდებარე მიწის ნაკვეთსა და საცხოვრებელ უძრავზე („უზრუნველყოფა“), როგორც ეს მითითებულია „იპოთეკის შეთანხმებაში“. წინამდებარე შეთანხმებით გათვალისწინებული რაიმე ვალის გადაუხდელობის პერიოდში „მსესხებელი“ შეინარჩუნებს „კრედიტორისთვის“ დამაკმაყოფილებელ უზრუნველყოფის ღირებულებას. იპოთეკის შეთანხმების თანახმად „კრედიტორის“ უფლებები უზრუნველყოფაზე ძალაში დარჩება „კრედიტორის“ მიმართ წინამდებარე შეთანხმებით გათვალისწინებული „მსესხებლის“ ყველა ვალდებულების შესრულებამდე.“

7.6. ამავე შეთანხმების 3.1(2) პუნქტის თანახმად, „შესწორების შესახებ წინამდებარე შეთანხმებით გათვალისწინებული შესწორების გარდა სასესხო შეთანხმება დარჩება უცვლელი და მოქმედი, ხოლო წინამდებარე შეთანხმება შესწორების შესახებ და სასესხო შეთანხმება განიმარტება, როგორც ერთი დოკუმენტი“.

7.7. ხოლო, შეთანხმების 3.2 მუხლის შესაბამისად, „წინამდებარე შეთანხმება შესწორების შესახებ რეგულირდება და განიმარტება საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით“.

7.8. აღნიშნული შეთანხმების/ცვლილების 2009 წლის 26 იანვარს, ერთის მხრივ, ფ.პ–ს, როგორც „იპოთეკარს“, მეორეს მხრივ, მ.თ–ძეს, როგორც „დამგირავებელს“, მესამე მხრივ, სს „საზოგადოება ლ.გ–ძეს“, როგორც „მსესხებელს“ და მეოთხეს მხრივ, ლ.გ–ძეს, როგორც „თავდებს“ შორის გაფორმდა იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც წინამდებარე გადაწყვეტილების 3.1.1 პუნქტში აღნიშნული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა მ.თ–ძის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე - ქალაქ თბილისში, ....... ქუჩა N24-ში, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, დაზუსტებული ფართობი: 367.00 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი N........).

7.9. იპოთეკის ხელშეკრულების 7.08 პუნქტის შესაბამისად, „წინამდებარე ხელშეკრულება რეგულირდება და განიმარტება საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად“, ხოლო 7.09 პუნქტის თანახმად, „წინამდებარე ხელშეკრულებიდან ან მისი დარღვევიდან, შეწყვეტიდან ან ბათილობიდან გამომდინარე ან აღნიშნულთან დაკავშირებული ნებისმიერი დავა, უთანხმოება ან საჩივარი განიხილება საქართველოს სასამართლოების მიერ“

7.10. 2010 წლის 9 მარტს, ერთის მხრივ, B. C. C.B.V.-ს, როგორც „ცესიონერს“ და მეორეს მხრივ, ფ.პ–ს, როგორც „ცედენტს“ შორის გაფორმდა შეთანხმება სესხის გადაცემის შესახებ, რომლის საფუძველზეც ცესიონერმა ცედენტს გადასცა წინამდებარე გადაწყვეტილების 3.1.1 პუნქტში აღნიშნული ხელშეკრულებით განსაზღვრული ყველა მოთხოვნა.

7.11. აღნიშნული 09.03.2010 წ. სესხის გადაცემის შესახებ შეთანხმების 3.5 პუნქტის თანახმად, შეთანხხმება დარეგულირდებოდა და განიმარტებოდა ნიდერლანდების კანონმდებლობის შესაბამისად.

7.12. 2010 წლის 5 მაისს, ერთის მხრივ, ფ.პ–ს, როგორც „გადამცემს“ და მეორეს მხრივ, ბ.ქ.კ.ბი.ვი.-ს (B. C. C.B.V.), როგორც „მიმღებს“ შორის დაიდო იპოთეკის გადაცემის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც გადამცემმა მიმღებს გადასცა 2009 წლის 26 იანვრის იპოთეკის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ყველა მოთხოვნა.

7.13. იპოთეკის გადაცემის შესახებ ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულება რეგულირდებოდა და განიმარტებოდა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ასევე ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ან მასთან დაკავშირებული ნებისმიერი უთანხმოება, დავა ან საჩივარი ან აღნიშნულთან დაკავშირებული ნებისმიერი დარღვევა, შეწყვეტა ან ბათილობა განიხილებოდა და საბოლოოდ გადაწყდებოდა საქართველოს სასამართლოების მიერ.

7.14. 2010 წლის ივლისში B. C. C.B.V.-ს, სს „საზოგადოება ლ.გ–ძესა“ და ლ.გ–ძეს შორის დადებული შეთანხმებით, დამატებით ცვლილება შევიდა 2007 წლის 23 თებერვლის სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებაში, კერძოდ სესხისა და პროცენტის დაბრუნების ვადა განისაზღვრა 2012 წლის 31 დეკემბრით.

7.15. 2021 წლის 19 აპრილს, B. C. C.B.V.-ს და ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ს შორის დადებული გადაცემის შესახებ შეთანხმებით, B. C. C.B.V.-მა ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ს გადასცა 2007 წლის 23 თებერვლის სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ყველა მოთხოვნა.

7.16. გადაცემის შესახებ შეთანხმება მხარეებმა დაუქვემდებარეს ნიდერლანდების კანონმდებლობას, ხოლო შეთანხმებიდან გამომდინარე ნებისმიერი დავის განმხილველ ორგანოდ დაადგინეს ამსტერდამის (ნიდერლანდების) სასამართლო (მუხლი 8).

7.17. 2021 წლის 19 აპრილს, ბ.ქ.კ.ბი.ვი.-ს (B. C. C.B.V.) და ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ს შორის ასევე დაიდო იპოთეკის გადაცემის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ბ.ქ.კ.ბი.ვი.-მ (B. C. C.B.V.) ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ს გადასცა 2009 წლის 26 იანვრის იპოთეკის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ყველა მოთხოვნა.

7.18. იპოთეკის გადაცემის ხელშეკრულება მხარეებმა დაუქვემდებარეს საქართველოს კანონმდებლობას, ხოლო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავის განმხილველ ორგანოდ განსაზღვრეს საქართველოს სასამართლოები (პ.4.2-4.3).

7.19. ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ის დამფუძნებელია - თავდაპირველი გამსესხებელი - ფ.პ–ი.

7.20. 2015 წლის 22 ივნისს ლ.გ–ძემ წერილობით მიმართა ფ.პ–ს, რომლის ფარგლებშიც მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის აღწერასთან ერთად განმარტა შემდეგი: „ჩემი სახლი არის დაიპოთეკებული. მე ვფიქრობ, რომ მე ვიმსახურებ, რომ თქვენ მოხსნათ იპოთეკა სახლზე. მე არ გავურბივარ ჩემს პასუხისმგებლობას, მაგრამ ჩვენ უნდა აგრეთვე განვიხილოთ ეს ვალი’’. ამავე მიწერილობის ფარგლებში ლ.გ–ძე ასევე განმარტავს, რომ „GWS“ - კომპანია, რომელიც მე ავაშენე ნულიდან და დაგეხმარეთ მის შეძენაში დაბალ, ხელსაყრელ ფასად, ნამდვილად სამწუხაროა იმის დანახვა, რომ ეს კომპანია და მისი ბრენდები კარგავენ იმიჯს მომხმარებელთა თვალში და იკავებს უღიმღამო პოზიციას ადგილობრივ ბაზარზე. მე მსურს განვიხილოთ კომპანიის უკან გამოსყიდვის ვარიანტიც.“

7.21. 2020 წლის 8 თებერვალს ლ.გ–ძემ დამატებით წერილობით მიმართა ფ.პ–ს და მხარეთა შორის არსებული საქმიანი/ბიზნეს ურთიერთობის აღგენის სურვილის პარალელურად განმარტა, რომ „თქვენ მე მასესხეთ ფულადი თანხები და ის ფაქტი, რომ ეს საკითხი გადაუჭრელი რჩება დღემდე მრავალი გარემოებებისდა გამო, ძალიან მაწუხებს მე“.

7.22. 2021 წლის 28 სექტემბერს ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–მა ლონდონის საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოს (LCIA) მიმართა სს „საზოგადოება ლ.გ–ძისა“ და ფიზიკურ პირს ლ.გ–ძის მიმართ შემდეგი საარბიტრაჟო მოთხოვნებით: 1. 2007 წლის 23 თებერვლის სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე განხილვასთან დაკავშირებით საარბიტრაჟო ტრიბუნალის იურისდიქციის თაობაზე; 1. 2007 წლის 23 თებერვლის სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულების თაობაზე.

7.22. ლონდონის საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოს (LCIA) 2022 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით (26.11.2021წ. LCIA-ს მიერ დანიშნული ერთპიროვნული არბიტრი ფ.ლ–ი (Francoise Lefevre)) სს „საზოგადოება ლ.გ–ძესა“ და ფიზიკურ პირს ლ.გ–ძეს ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა: - 2 000 000 (ორი მილიონი) აშშ დოლარის გადახდა, როგორც სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებიდან წარმოშობილი ძირი მოთხოვნა; - ძირი თანხის გარდა, სრულ გადახდამდე მასზე დაკისრებული 6.5% წლიური საპროცენტო განაკვეთით დაანგარიშებული თანხა, რომელიც 2007 წლის 24 თებერვლიდან 2022 წლის 15 ნოემბრამდე შუალედში შეადგენდა დამატებით 2 045 333 (ორი მილიონ ორმოცდახუთი ათას სამას ოცდაცამეტი) აშშ დოლარს; - საარბიტრაჟო ხარჯების 42 832 30 ევროს (ორმოცდაორი ათას რვაას ოცდათორმეტი და ოცდაათი ცენტი) გადახდა; - სამართლებრივი ხარჯების, 80 799.80 (ოთხმოცი ათას შვიდას ოთხმოცდაცხრამეტი ფუნტი სტერლინგი და ოცდაათი ცენტი) ფუნტი სტერლინგის გადახდა.

7.23. 2023 წლის 10 აპრილს ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–მა განცხადებით მიმართა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას და მოითხოვა ლონდონის საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოს (LCIA) 2022 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილების ცნობა და აღსრულება.

7.24. მ.თ–ძე გარდაიცვალა 2022 წლის 16 ივნისს, რომლის უფლებამონაცვლე არის გარდაცვლილის შვილი ნ.მ–ძე (პ/ნ ..........).

7.25. ნ.მ–ძე არის ლ.გ–ძის მეუღლე, ხოლო გარდაცვლილი მ.თ–ძე იყო ლ.გ–ძის სიდედრი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება:

7.26. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377.4 მუხლზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, ექვემდებარება თუ არა საქმე სასამართლოს უწყებრივად და აქვს თუ არა მას მოცემულ კონკრეტულ საქმესთან დაკავშირებით საერთაშორისო კომპეტენცია. ასევე მიუთითა, „არბიტრაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის 1-3 პუნქტებზე, რომლის თანახმად, საარბიტრაჟო შეთანხმება არის შეთანხმება, რომლითაც მხარეები თანხმდებიან, განსახილველად გადასცენ არბიტრაჟს ყველა ან ზოგიერთი დავა, რომელიც წარმოიშვა ან შეიძლება წარმოიშვას მათ შორის ამა თუ იმ სახელშეკრულებო ან სხვა სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე. საარბიტრაჟო შეთანხმება შეიძლება დაიდოს ხელშეკრულებაში საარბიტრაჟო დათქმის ან ცალკე შეთანხმების ფორმით. საარბიტრაჟო შეთანხმება უნდა დაიდოს წერილობითი ფორმით.

7.27. პალატამ აღნიშნა, რომ სარჩელი აღძრულია მესაკუთრის მიერ, რომელიც არ არის იპოთეკით უზრუნველყოფილი მოთხოვნის პირადი მოვალე და რომელთან დადებული დამოუკიდებელი იპოთეკის ხელშეკრულებითაც შეთანხმდა, რომ იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავა გადაწყდებოდა საქართველოს საერთო სასამართლოების მიერ ქართული კანონმდებლობის შესაბამისად, ამავდროულად თავად სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებაში 2009 წლის 26 იანვარს განხორციელებული ცვლილების შესაბამისად შეთანხმება შესწორების შესახებ რეგულირდებოდა და განიმარტებოდა საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით.

7.28. პალატის მითითებით, მხარეთა შორის არსებულ უთანხმოებას იწვევდა თავდაპირველად 2007 წლის 23 თებერვალს დადებული სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულების მე-12 მუხლის ჩანაწერი - დავის საარბიტრაჟო განხილვაზე შეთანხმებასთან მიმართებით, რომელიც განსახილველი საკითხის გადაწყვეტის მიზნებიდან გამომდინარე, უნდა შეფასებულიყო მხარეთა შორის არსებული შემდგომი ცვლილებებისა და შეთანხმებების გათვალისწინებით.

7.29. სასამართლომ განმარტა, რომ ხელშეკრულება არის მხარეთა მიერ მიღწეული კონსესუსის შედეგი, რომელიც, სამართლებრივი თვალსაზრისით, იწვევს მხარეთა მიმართ უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობას მათივე ნების საფუძველზე. ხელშეკრულების არსებობისათვის აუცილებელია ორი ან მეტი ნების თანხვედრა, რაც იწვევს მხარეთა საერთო ნების დადგენის აუცილებლობას. ხელშეკრულების განმარტების საჭიროებას ადგილი აქვს იმ შემთხვევაში, როცა სახეზეა ხელშეკრულება, რომლის გამონათქვამებიც ბუნდოვანი, ორაზროვანი ან ურთიერთგამომრიცხავია, აგრეთვე როცა მისი გამონათქვამები შესწორებასა და შევსებას მოითხოვს.

7.30. სააპელაციო პალატამ შეაფასა საქმეზე წარმოდგენილი 2007 წლის 23 თებერვლის სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულება, ასევე 2009 წლის 26 იანვრის შეთანხმება ცვლილებასთან დაკავშირებით, ასევე ამავე თარიღის იპოთეკის ხელშეკრულება და მათი ერთობლივი შესწავლისა და შედარების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ იპოთეკით უზრუნველყოფილი სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავის განხილვაზე უფლებამოსილ ორგანოდ დადგენილი იქნა საქართველოს საერთო სასამართლოები და 2007 წლის 23 თებერვლის ხელშეკრულებაში არსებული დათქმა ლონდონის საარბიტრაჟო სასამართლოს მიერ ნიდერლანდების კანონმდებლობის საფუძველზე დავის განხილვასთან მიმართებით, მხარეთა ერთობლივი შეთანხმების საფუძველზე 2009 წლის 26 იანვარს შეიცვალა. კერძოდ, 2009 წლის 26 იანვრის შეთანხმების 3.1-3.2 პუნქტებით განისაზღვრა, რომ „შესწორების შესახებ წინამდებარე შეთანხმებით გათვალისწინებული შესწორების გარდა სასესხო შეთანხმება დარჩება უცვლელი და მოქმედი, ხოლო წინამდებარე შეთანხმება შესწორების შესახებ და სასესხო შეთანხმება განიმარტება, როგორც ერთი დოკუმენტი“. ასევე, „წინამდებარე შეთანხმება შესწორების შესახებ რეგულირდება და განიმარტება საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით“.

7.31. პალატამ ყურადღება გაამახვილა 2009 წლის 26 იანვრის იპოთეკის ხელშეკრულებაზე, რომლის 7.08-7.09 პუნქტებით ცალსახად და ერთმნიშვნელოვნად მხარეებმა შეათანხმეს, რომ „წინამდებარე ხელშეკრულება რეგულირდება და განიმარტება საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად“, ასევე „წინამდებარე ხელშეკრულებიდან ან მისი დარღვევიდან, შეწყვეტიდან ან ბათილობიდან გამომდინარე ან აღნიშნულთან დაკავშირებული ნებისმიერი დავა, უთანხმოება ან საჩივარი განიხილება საქართველოს სასამართლოების მიერ“. პალატამ მიიჩნია, რომ მოხმობილი ორივე ხელშეკრულების ჩანაწერი იძლეოდა დასკვნის საფუძველს, რომ 2009 წლის 26 იანვარს მხარეებმა, მათ შორის იპოთეკის საგნის მესაკუთრემ გამოავლინეს ერთობლივი ნება ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე უთანხმოება გადაწყვეტილიყო ქართული კანონმდებლობის შესაბამისად, საქართველოს სასამართლოების მიერ.

7.32. პალატამ აღნიშნა, რომ იპოთეკის მოქმედებასთან და შესაბამის ვალდებულებასთან მიმართებით, მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხიც უნდა შეფასებულიყო ქართული კანონმდებლობის საფუძველზე.

7.33. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. დასახელებული ნორმის შემოღებით, კანონმდებელმა განსაზღვრა სამოქალაქო უფლების დაცვის გარკვეული ვადებით შეზღუდვის აუცილებლობა, რომელიც მყარ სამოქალაქო ბრუნვაზეა ორიენტირებული და მოთხოვნის ხანდაზმულობის ამა თუ იმ ვადის გასვლით, მხარე კარგავს იმ სამართლებრივ ბერკეტებს, რომელთა საშუალებითაც მას შესაძლებლობა ჰქონდა, მოეხდინა მისი მოთხოვნის იძულებით აღსრულება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა – ექვს წელს. საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ 2007 წლის 23 თებერვლის სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულების საფუძველზე გაცემული სესხი უნდა დანრუნებულიყო 36 თვის ვადაში. ასევე, დადგენილი იყო, რომ აღნიშნულ ხელშეკრულებაში შეტანილი ცვლილებების საფუძველზე შეიცვალა სესხის დაბრუნების ვადა და საბოლოდ 2010 წლის ივლისის თვეში დადებული შეთანხმების საფუძველზე, მსესხებელს მიღებული სესხის თანხა უნდა დაებრუნებინა არაუგვიანეს 2012 წლის 31 დეკემბრისა. უდავო გარემოებას წარმოადგენდა, რომ მსესხებელს თანხა ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში (2012 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით) არ დაუბრუნებია და ვალდებულება არ შესრულებულა. შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129.1 მუხლის გათვალისწინებით, კრედიტორს მოთხოვნა უნდა წარედგინა 2015 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. პალატამ სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნა მიიჩნია ხანდაზმულად, რაც თავის მხრივ ამართლებდა იპოთეკის საგნის მესაკუთრის მოთხოვნას დაწესებული შეზღუდვის გაუქმებასთან მიმართებით. ვინაიდან, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 145-ე მუხლის თანახმად, მთავარი მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლასთან ერთად ხანდაზმულობის ვადა გასულად ითვლება დამატებითი მოთხოვნებისთვისაც, მაშინაც კი, როცა ამ მოთხოვნათა ხანდაზმულობის ვადა ჯერ არ გასულა. იპოთეკა სესხის ხელშეკრულებასთან მიმართებით აქცესორულ უფლებას წარმოადგენს, რომელიც გამომდინარეობს ძირითადისაგან, შესაბამისად, სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა ვრცელდება იპოთეკის ხელშეკრულებაზეც.

7.34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ გასაზიარებელი იყო იპოთეკის საგნის მესაკუთრის მოთხოვნა, კუთვნილ ნივთზე რეგისტრირებული შეზღუდვის გაუქმებასთან მიმართებით, რადგანაც ვალდებულება, რომლის უზრუნველსაყოფადაც დაიტვირთა კონკრეტული ქონება იპოთეკით, ქართული კანონმდებლობის საფუძველზე ხანდაზმული იყო და ვერ წარმოშობდა მისი იძულებით შესრულების წინაპირობებს.

7.35. პალატამ მიიჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარის შუამდგომლობა წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურების შესახებ უნდა დაკმყოფილებულიყო და მოცემული საქმის სირთულის, ასევე გაწეული მომსახურების გათვალისწინებით, აპელანტს დაკისრებოდა 5000 ლარის გადახდა, რაც გონივრულად უზრუნველყოფდა შესაბამისი ხარჯების ანაზღაურებას.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2025 წლის 28 მაისის განჩინება და ამავე სასამართლოს 2025 წლის 16 აპრილის განჩინება საქმის წარმოების შეჩერებაზე უარის თქმის შესახებ, საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

9. საკასაციო საჩივრის მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

9.1. კასატორი მიიჩნევს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ არამართებულად შეფასდა მოცემული დავის განხილვისას გამოსაყენებლი კანონმდებლობის საკითხი. ამასთან, მისი მოსაზრებით, არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, დავის განხილვისას საქართველოს საერთო სასამართლოთა კომპეტენტურად მიჩნევის ნაწილშიც. ვინაიდან, აღნიშნულ საკითხზე არსებობს ლონდონის საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოს ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლითაც სესხი ხანდაზმულად არის მიჩნეული.

9.2. საკასაციო საჩივრის ავტორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები. წინამდებარე დავის ფარგლებში მხარეთა შორის დავის საგანს არ წარმოადგენს ის ფაქტი, რომ 2009 წლის 26 იანვრის იპოთეკის ხელშეკრულების შინაარსი და მასთან დაკავშირებული დავა რეგულირდება ქართული კანონმდებლობით, ხოლო დავების განხილვის უფლებამოსილება მინიჭებული აქვთ საქართველოს საერთო სასამართლოებს. იპოთეკის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლად მოსარჩელე მიუთითებდა სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებათა ხანდაზმულობაზე. კასატორის მოსაზრებით, მოსარჩელეს, იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, რომ მოეთხოვა მისი ზნეობრივ ნორმებთან წინააღმდეგობის საფუძვლით, ან იმ საფუძვლით, რომ ხელშეკრულების დადებისას დათრგუნული იყო მისი თავისუფალი ნება, ასეთ შემთხვევაში, დავა უნდა გადაწყვეტილიყო ქართლი კანონმდებლობით. განსახილველი საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, კი დავა უნდა გადაწყვეტილიყო ლონდონის საერთაშორისო არბიტრაჟის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გათვალისწინებით. მნიშვნელოვანია, რომ წინამდებარე საქმის ფარგლებში გამოსაყენებლი კანონმდებლობის პრობლემატიკა არა მხოლოდ განხილულია ლონდონის საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოს მიერ, არამედ ერთპიროვნული არბიტრის მიერ მიღებული 2002 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული.

9.3. საკასაციო პრეტენზია შეეხება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, სადაც სასამართლო არბიტრაჟის კომპეტენციის ხარვეზთან დაკავშირებით მსჯელობისას ერთ-ერთ არგუმენტად მოიხმობს იმ ფაქტს, რომ მ.თ–ძეს, როგორც იპოთეკის საგნის მესაკუთრეს, ლონდონის საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოს მიერ დავის განხილვის უფლებამოსილებაზე ნება არ გამოუვლენია. კასატორის მოსაზრებით, აღნიშნული მსჯელობა წარმოადგენს საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებათა არასწორი და არასიღრმისეული შეფასების შედეგს. მ.თ–ძემ ხელი მოაწერა 2009 წლის 26 იანვრის იპოთეკის ხელშეკრულებას, რომელიც დაიდო იმ ვალდებულებათა შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით, რომლებიც გათვალისწინებულია სასესხო ურთიერთობის ფარგლებში. ვინიდან, სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნება სესხის ხელშეკრულების ხანდაზმულობას, მოსარჩელის არგუმენტი, რომ იპოთეკის ხელშეკრულებაზე ქართული კანონმდებლობის გავრცელებამ ავტომატურად უნდა გამოიწვიოს სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებების მარეგულირებელი სამართლის ცვლილება, უსაფუძვლოა.

9.4. კასატორი სადავოდ ხდის ასევე სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სასესხო ურთიერთობის ფარგლებში მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან მიმართებით და მიიჩნევს, რომ ლ.გ–ძის 2015 წლის 22 ივნისისა და 2020 წლის 08 თებერვლის წერილები, მისი შინაარსის გათვალისწინებით, ადასტურებს გამსესხებლის მიმართ ვალის არსებობას და წარმოადგენს ვალის დეკლარაციულ აღიარებას.

9.6. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის შუამდგომლობა წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურების თაობაზე. საქმის მასალებში არ მოიპოვება არანაირი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდება თანხის წარმომადგენლისათვის ჩარიცხვა, ან იურიდიული მომსახურების მომწესრიგებელი ხელშეკრულების არსებობა.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 25 ივლისის განჩინებით, სსსკ-ის 396-ე მუხლის საფუძველზე საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

11. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

14. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

15. საკასაციო პალატა პირველ რიგში მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა. შესაბამისად, წინამდებარე განჩინებით, საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორის შედავების საფუძვლიანობა.

16. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივრის ფარგლებში პალატის შეფასების საგანია, უძრავი ქონების რეგისტრირებული იპოთეკისგან გათავისუფლების შესახებ, სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერება. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არასწორად მიიჩნია კომპეტენტურად საქართველოს საერთო სასამართლო.

17. მოსარჩელე მხარე მიუთითებდა სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულების ხანდაზმულობაზე და იპოთეკის აქცესორული ბუნებიდან გამომდინარე, მოითხოვდა კრედიტორის სასარგებლოდ რეგისტრირებული შეზღუდვის - იპოთეკის გაუქმებას. აღნიშნული მოთხოვნის საპირისპიროდ მოპასუხე მხარე უარყოფდა ძირითადი ვალდებულების ხანდაზმულობას და მიუთითებდა ნიდერლანდების კანონმდებლობასთან მიმართებით მხარეთა შეთანხმებაზე, რომელიც თავის მხრივ გამორიცხავს განსახილველ დავაზე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128-146-ე მუხლებით განსაზღვრული ხანდაზმულობის (3 წლიანი) ვადის გავრცელებას. მოპასუხე ასევე მიუთითებდა მხარეთა შეთანხმებაზე ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავა განხილულიყო ლონდონის საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოს მიერ, რაც მოპასუხის მოსაზრებით ასევე გამორიცხავდა წინამდებარე დავაზე საქართველოს საერთო სასამართლოების საერთაშორისო კომპეტენციას.

16. შესაბამისად, სადავო საკითხის გათვალისწინებით, პირველ რიგში უნდა შეფასდეს რამდენად მართებულად იქნა მიჩნეული საქართველოს საერთო სასამართლოების საერთაშორისო კომპეტენცია, განეხილა აღნიშნული დავა და რამდენად სწორად შეფასდა მხარეთა შეთანხმება განსახილველი დავის გადაწყვეტისათვის გამოსაყენებელ სამართალთან მიმართებით. სასამართლომ ზემოაღნიშნულის გამორკვევის შემდგომ უნდა იმსჯელოს გასაჩივრებული განჩინების მართლზომიერებაზე, იპოთეკის გაუქმების მოთხოვნის წინაპირობების არსებობასთან მიმართებით.

17. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, ექვემდებარება თუ არა საქმე სასამართლოს უწყებრივად და აქვს თუ არა მას მოცემულ საქმეზე საერთაშორისო კომპეტენცია.

18. „არბიტრაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის 1-3 პუნქტების თანახმად, საარბიტრაჟო შეთანხმება არის შეთანხმება, რომლითაც მხარეები თანხმდებიან, განსახილველად გადასცენ არბიტრაჟს ყველა ან ზოგიერთი დავა, რომელიც წარმოიშვა ან შეიძლება წარმოიშვას მათ შორის ამა თუ იმ სახელშეკრულებო ან სხვა სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე. საარბიტრაჟო შეთანხმება შეიძლება დაიდოს ხელშეკრულებაში საარბიტრაჟო დათქმის ან ცალკე შეთანხმების ფორმით. საარბიტრაჟო შეთანხმება უნდა დაიდოს წერილობითი ფორმით.

19. განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 2007 წლის 23 თებერვალს ფ.პ–ს (გამსესხებელი), სს „საზოგადოება ლ.გ–ძეს“ (მსესხებელი) და ფიზიკურ პირს ლ.გ–ძეს (თავდები) შორის დაიდო სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულება, რომლითაც მსესხებელზე ბიზნესის დასაფინასებლად და მსესხებლის და/ან თავდების არსებული ვალების რეფინანსირებისთვის გაიცა სესხი 2 000 000 აშშ დოლარის ოდენობით, წლიური 6.5% სარგებლის დარიცხვის პირობით. სესხის ხელშეკრულება დაიდო 36 თვის ვადით და მისი დაფარვა მსესხებელს უნდა ეწარმოებინა ეტაპობრივად - 3 ნაწილად. სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულების მე-12 მუხლით მხარეებმა განსაზღვრეს, რომ მათ შორის არსებული შეთანხმება დარეგულირდებოდა და განიმარტებოდა ნიდერლანდების კანონმდებლობის თანახმად, ხოლო შეთანხმებიდან გამომდინარე ნებისმიერი დავას გადაწყვეტდა ლონდონის საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლო.

20. მოგვიანებით, 2009 წლის 26 იანვარს მხარეთა შეთანხმებით ცვლილება შევიდა 2007 წლის 23 თებერვლის სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებაში, კერძოდ შეიცვალა სესხის დაფარვის ვადები და წესები. ამავე შეთანხმებით სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულების უზრუნველყოფა (მუხლი 5) ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: „მსესხებლის“ ვალი „კრედიტორის“ მიმართ უზრუნველყოფილია პირველი რიგის იპოთეკით თბილისში (საქართველო) ....... ქ. N24 მდებარე მიწის ნაკვეთსა და საცხოვრებელ უძრავზე („უზრუნველყოფა“), როგორც ეს მითითებულია „იპოთეკის შეთანხმებაში“. წინამდებარე შეთანხმებით გათვალისწინებული რაიმე ვალის გადაუხდელობის პერიოდში „მსესხებელი“ შეინარჩუნებს „კრედიტორისთვის“ დამაკმაყოფილებელ უზრუნველყოფის ღირებულებას. იპოთეკის შეთანხმების თანახმად „კრედიტორის“ უფლებები უზრუნველყოფაზე ძალაში დარჩება “კრედიტორის“ მიმართ წინამდებარე შეთანხმებით გათვალისწინებული „მსესხებლის“ ყველა ვალდებულების შესრულებამდე.“ ამავე შეთანხმების 3.1(2) პუნქტის თანახმად, შესწორების შესახებ წინამდებარე შეთანხმებით გათვალისწინებული შესწორების გარდა სასესხო შეთანხმება დარჩა უცვლელი და მოქმედი, ხოლო წინამდებარე შეთანხმება შესწორების შესახებ და სასესხო შეთანხმება განიმარტებოდა, როგორც ერთი დოკუმენტი. შეთანხმების 3.2 მუხლის შესაბამისად, შეთანხმება შესწორების შესახებ რეგულირდებოდა და განიმარტებოდა საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით.

21. ზემოაღნიშნული შეთანხმების/ცვლილების საფუძველზე, იმავე დღეს - 2009 წლის 26 იანვარს მ.თ–ძესთან დაიდო იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა მ.თ–ძის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე - ქალაქ თბილისი, ......... ქუჩა N24, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, დაზუსტებული ფართობი: 367.00 კვ.მ. (ს/კ ...........). იპოთეკის ხელშეკრულების 7.08 პუნქტის შესაბამისად, ხელშეკრულება რეგულირდებოდა და განიმარტებოდა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ხოლო 7.09 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულებიდან ან მისი დარღვევიდან, შეწყვეტიდან ან ბათილობიდან გამომდინარე ან აღნიშნულთან დაკავშირებული ნებისმიერი დავა, უთანხმოება ან საჩივარი განიხილებოდა საქართველოს სასამართლოების მიერ.

22. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სადავო საკითხზე, და აღნიშნავს, რომ მოცემული დავა არ შეეხება უშუალოდ სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებას, არამედ სარჩელი აღძრულია იპოთეკის საგნის მესაკუთრის მიერ კუთვნილ ქონებაზე რეგისტრირებული იპოთეკის უფლების გაუქმების მოთხოვნით. ცალსახად მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ იპოთეკის ხელშეკრულება და მისგან მომდინარე მოთხოვნები ერთმნიშვნელოვნად დარეგულირდა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად და მხარეები შეთანხმდნენ, რომ დავა მხარეთა უნდა განხილულიყო საქართველოს სასამართლოების მიერ.

23. სააპელაციო პალატამ ყურადღება მართებულად გაამახვილა ასევე მასზედ, რომ იპოთეკის საგნის მესაკუთრეს მ.თ–ძეს ნება ლონდონის საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოს მიერ ნიდერლანდების კანონმდებლობის შესაბამისად დავის გადაწყვეტასთან მიმართებით არ გამოუვლენია, რაც მოსარჩელის მოსაზრებით დაუსაბუთებელს ხდიდა მოპასუხის შედავებას სასამართლოს კომპეტენციის არ არსებობასთან მიმართებით.

24. მართალია, 2007 წლის 23 თებერვალს დადებული სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულების მე-12 მუხლის ჩანაწერით მხარეები შეთანხმდნენ დავის საარბიტრაჟო განხილვაზე, თუმცა, აღნიშნული საკითხი უნდა შეფასდეს მხარეთა შორის არსებული შემდგომი ცვლილებებისა და შეთანხმებების გათვალისწინებით. ხელშეკრულება მხარეთა ვალდებულების განმსაზღვრელი იმ დებულებებისაგან შედგება, რომელიც ხელშემკვრელთა თავისუფალი ნების გამოვლენის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას ასახავს (სსკ-ის 327-ე მუხლი) და კანონის თანახმად, სწორედ ამ ჩარჩოშია მოქცეული მათი პასუხისმგებლობის ფარგლებიც (გარდა კანონის იმპერატიული დანაწესებისა). ვალდებულებითი სამართლის ეს უზოგადესი პრინციპი თანაბრად ვრცელდება ყველა სახელშეკრულებო ურთიერთობაზე.

25. ხელშეკრულება მხარეთა მიერ მიღწეული კონსესუსის შედეგია, რომელიც, სამართლებრივი თვალსაზრისით, იწვევს მხარეთა მიმართ უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობას მათივე ნების საფუძველზე. ხელშეკრულების არსებობისათვის აუცილებელია ორი ან მეტი ნების თანხვედრა, რაც იწვევს მხარეთა საერთო ნების დადგენის აუცილებლობას. ხელშეკრულების განმარტების საჭიროებას ადგილი აქვს იმ შემთხვევაში, როცა სახეზეა ხელშეკრულება, რომლის გამონათქვამებიც ბუნდოვანი, ორაზროვანი ან ურთიერთგამომრიცხავია, აგრეთვე როცა მისი გამონათქვამები შესწორებასა და შევსებას მოითხოვს.

26. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. ცხადია, რომ ეს „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს.

27. სადავო საკითხის გამორკვევისათვის, საქმეზე წარმოდგენილი 2007 წლის 23 თებერვლის სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულება, ასევე 2009 წლის 26 იანვრის შეთანხმება ცვლილებასთან დაკავშირებით და ამავე თარიღის იპოთეკის ხელშეკრულებას მათი ერთობლივი შესწავლისა და შედარების საფუძველზე უნდა შეფასდეს. პალატა მიიჩნევს, რომ იპოთეკით უზრუნველყოფილი სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოცემული დავის განხილვაზე უფლებამოსილ ორგანოდ მართებულად იქნა დადგენილი იქნა საქართველოს საერთო სასამართლოები. მხარეები 2009 წლის 26 იანვრის იპოთეკის ხელშეკრულებით, ცალსახად და ერთმნიშვნელოვნად შეთანხმდნენ, რომ „წინამდებარე ხელშეკრულება რეგულირდება და განიმარტება საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად“, ასევე „წინამდებარე ხელშეკრულებიდან ან მისი დარღვევიდან, შეწყვეტიდან ან ბათილობიდან გამომდინარე ან აღნიშნულთან დაკავშირებული ნებისმიერი დავა, უთანხმოება ან საჩივარი განიხილება საქართველოს სასამართლოების მიერ“. ხელშეკრულების მითითებული ჩანაწერი იძლევა დასკვნის საფუძველს, რომ 2009 წლის 26 იანვარს მხარეებმა, მათ შორის იპოთეკის საგნის მესაკუთრემ გამოავლინეს ერთობლივი ნება ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე უთანხმოება გადაწყვეტილიყო ქართული კანონმდებლობის შესაბამისად, საქართველოს სასამართლოების მიერ. 2010 წლის 9 მარტს ერთის მხრივ, B. C. C.B.V.-ს, როგორც „ცესიონერს“ და მეორეს მხრივ, ფ.პ–ს, როგორც „ცედენტს“ შორის გაფორმდა შეთანხმება სესხის გადაცემის შესახებ, რომლის საფუძველზეც ცესიონერმა ცედენტს გადასცა 2007 წლის 23 თებერვლის სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ყველა მოთხოვნა. აღნიშნული შეთანხმების 3.5 პუნქტის თანახმად, შეთანხხმება დარეგულირდებოდა და განიმარტებოდა ნიდერლანდების კანონმდებლობის შესაბამისად. ასევე, 2010 წლის 5 მაისს, ერთის მხრივ, ფ.პ–ს, როგორც „გადამცემს“ და მეორეს მხრივ, ბ.ქ.კ.ბი.ვი.-ს (B. C. C.B.V.), როგორც „მიმღებს“ შორის დაიდო იპოთეკის გადაცემის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც გადამცემმა მიმღებს გადასცა 2009 წლის 26 იანვრის იპოთეკის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ყველა მოთხოვნა. იპოთეკის გადაცემის შესახებ ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულება რეგულირდებოდა და განიმარტებოდა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ასევე ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ან მასთან დაკავშირებული ნებისმიერი უთანხმოება, დავა ან საჩივარი ან აღნიშნულთან დაკავშირებული ნებისმიერი დარღვევა, შეწყვეტა ან ბათილობა განიხილებოდა და საბოლოოდ გადაწყდებოდა საქართველოს სასამართლოების მიერ. 2021 წლის 19 აპრილს B. C. C.B.V.-ს და ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ს შორის დადებული გადაცემის შესახებ შეთანხმებით, B. C. C.B.V.-მა ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ს გადასცა 2007 წლის 23 თებერვლის სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ყველა მოთხოვნა. შეთანხმება მხარეებმა დაუქვემდებარეს ნიდერლანდების კანონმდებლობას, ხოლო შეთანხმებიდან გამომდინარე ნებისმიერი დავის განმხილველ ორგანოდ დაადგინეს ამსტერდამის (ნიდერლანდების) სასამართლო (მუხლი 8). 2021 წლის 19 აპრილს, ბ.ქ.კ.ბი.ვი.-ს (B. C. C.B.V.) და ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ს შორის ასევე დაიდო იპოთეკის გადაცემის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ბ.ქ.კ.ბი.ვი.-მ (B. C. C.B.V.) ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ს გადასცა 2009 წლის 26 იანვრის იპოთეკის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ყველა მოთხოვნა. იპოთეკის გადაცემის ხელშეკრულება მხარეებმა დაუქვემდებარეს საქართველოს კანონმდებლობას, ხოლო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავის განმხილველ ორგანოდ განსაზღვრეს საქართველოს სასამართლოები.

28. ყოველივე ზემოაღნიშნულით დასტურდება, რომ მხარეებმა თავისუფალი ნების გამოვლენის პირობებში დადეს იპოთეკის ხელშეკრულება, თავადვე განსაზღვრეს სახელშეკრულებო ურთიერთობის იმპერატიული და დისპოზიციური წესები და გამოავლინეს ნება აღნიშნული სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში სასამართლოს საერთაშორისო კომპეტენციასა და გამოსაყენებელ სამართალზე, რომელსაც ორივე მხარე განუხრელად უნდა დაემორჩილოს. მხარეთა ნების სწორედ ამგვარად გამოვლენას ადასტურებს საქმეში არსებული სხვა ხელშეკრულებები და შეთანხმებები, სადაც ასევე ნათლად არის ჩამოყალიბებული მხარეთა სურვილი ამ ხელშეკრულებებიდან და შეთანხმებებიდან გამომდინარე დავის ნიდერლანდების კანონმდებლობის მიხედვით, ლონდონის საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოს მიერ განხილვაზე. იმ შემთხვევაში, თუ მხარეები შეთანხმდებოდნენ სადავო იპოთეკის ხელშეკრულების ფარგლებში წარმოშობილი დავის სხვა ქვეყნის კანონმდებლობის მიხედვით საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოს მიერ განხილვაზე, მათ შეეძლოთ ასეთი შეთანხმება გაეთვალისწინებინათ ხელშეკრულებით, რასაც მოცემულ შემთხვევაში არ ჰქონია ადგილი.

29. ვინაიდან, მოცემული დავის ფარგლებში, იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნებთან მიმართებით ცალსახად დგინდება ქართული კანონმდებლობის გამოყენების წინაპირობები, მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხი ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ სწორად შეაფასა ქართული კანონმდებლობის საფუძველზე.

30. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. მითითებული ნორმის დანაწესით, კანონმდებელმა განსაზღვრა სამოქალაქო უფლების დაცვის გარკვეული ვადებით შეზღუდვის აუცილებლობა, რომელიც მყარ სამოქალაქო ბრუნვაზეა ორიენტირებული და მოთხოვნის ხანდაზმულობის ამა თუ იმ ვადის გასვლით, მხარე კარგავს იმ სამართლებრივ ბერკეტებს, რომელთა საშუალებითაც მას შესაძლებლობა ჰქონდა, მოეხდინა მისი მოთხოვნის იძულებით აღსრულება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა – ექვს წელს. ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის მნიშვნელოვანია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება. გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე (სსკ-ის 130-ე მუხლი).

31. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2007 წლის 23 თებერვლის სესხისა და თავდებობის ხელშეკრულების საფუძველზე გაცემული სესხი უნდა დანრუნებულიყო 36 თვის ვადაში. ასევე, დადგენილია, რომ აღნიშნულ ხელშეკრულებაში შეტანილი ცვლილებების საფუძველზე შეიცვალა სესხის დაბრუნების ვადა და საბოლოდ 2010 წლის ივლისის თვეში დადებული შეთანხმების საფუძველზე, მსესხებელს მიღებული სესხის თანხა უნდა დაებრუნებინა არაუგვიანეს 2012 წლის 31 დეკემბრისა. უდავოა, რომ მსესხებელს თანხა ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში (2012 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით) არ დაუბრუნებია და ვალდებულება არ შესრულებულა. შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129.1 მუხლის გათვალისწინებით, კრედიტორს მოთხოვნა უნდა წარედგინა 2015 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

32. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 145-ე მუხლის თანახმად, მთავარი მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლასთან ერთად ხანდაზმულობის ვადა გასულად ითვლება დამატებითი მოთხოვნებისთვისაც, მაშინაც კი, როცა ამ მოთხოვნათა ხანდაზმულობის ვადა ჯერ არ გასულა. იპოთეკა, როგორც მოთხოვნის უზრუნველყოფის სანივთოსამართლებრივი საშუალება, არსებითადაა დაკავშირებული უზრუნველყოფილ მოთხოვნასთან, რაც მის აქცესორულობაზე მიუთითებს, შესაბამისად, იპოთეკის ნამდვილობისათვის სავალდებულოა, არსებობდეს მოთხოვნა (სსკ-ის 153-ე მუხლი) (სუსგ №ას-1345-2018, 15.03.2019წ.), სესხისა და იპოთეკის რეალიზაციის მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე ასევე გამოყენებული უნდა იქნეს ის ვადა, რომელიც სესხის ხელშეკრულების მოთხოვნაზე ვრცელდება (№ას-1191-2019 04.12.2019 წ.).

33. შესაბამისად, იპოთეკა სესხის ხელშეკრულებასთან მიმართებით აქცესორულ უფლებას წარმოადგენს, რომელიც გამომდინარეობს ძირითადი ვალდებულებისგან და სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა ვრცელდება იპოთეკის ხელშეკრულებაზეც.

34. საკასაციო პრეტენზია შეეხება ლ.გ–ძის 2015 წლის 22 ივნისისა და 2020 წლის 08 თებერვლის წერილებს. კერძოდ, საკასაციო საჩივრის ავტორი მიიჩნევს, რომ აღნიშნული წერილები, მათი შინაარსის გათვალისწინებით, ადასტურებს გამსესხებლის მიმართ ვალის არსებობას და წარმოადგენს ვალის დეკლარაციულ აღიარებას. საკასაციო პალატა აღნიშნულ პრეტენზიას არ იზიარებს და ამ ნაწილშიც ეთანხმება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას. მითითებული წერილები მხოლოდ აზუსტებს უკვე არსებული ურთიერთობის ფარგლებში წარმოქმნილ ვალდებულებას და ვერ შეფასდება ვალდებულებითი ურთიერთობის წარმოშობის დამოუკიდებელ საფუძვლად.

35. კასატორი სადავოდ ხდის ასევე წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურების საფუძვლის არსებობას. მისი მოსაზრებით, საქმის მასალებში არ მოიპოვება არანაირი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდება თანხის წარმომადგენლისათვის ჩარიცხვა, ან იურიდიული მომსახურების მომწესრიგებელი ხელშეკრულების არსებობა.

36. საკასაციო პალატა კასატორის აღნიშნულ პრეტენზიას ვერ გაიზიარებს და განმარტავს, რომ მართლმსაჯულების განხორციელება დაკავშირებულია სასამართლო ხარჯებთან და სასამართლოსგარეშე ხარჯებთან... ამგვარი ხარჯების ოდენობა უნდა განისაზღვროს მხარის მიერ სასამართლოში წარდგენილი ფაქტობრივად გაწეული ხარჯების ოდენობის დამადასტურებელი მტკიცებულებების საფუძველზე. ამგვარი მტკიცებულების არარსებობის შემთხვევაში, სასამართლოს მხარის მოთხოვნის საფუძველზე თვითონაც შეუძლია გონივრულ ფარგლებში განსაზღვროს დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობა, თუკი აშკარაა, რომ პირის უფლების დარღვევის აღკვეთის მიზნით ხარჯი გაღებულია (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება „პინკოვა და პინკი ჩეხეთის რესპუბლიკის წინააღმდეგ“). მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება იმის დასადასტურებლად, რომ კონკრეტული ოდენობის ხარჯი რეალურად არის გაწეული. თუმცა, წარმოდგენილია შეთანხმება იურიდიული მომსახურების შესახებ. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსსკ-ის 215-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარე ვალდებულია, სასამართლოს დასაბუთებული შუამდგომლობით მიმართოს, მან უნდა წარადგინოს მისი მოთხოვნის დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულებები. მოცემულ შემთხვევაში პალატა მხედველობაში იღებს საქმეში წარმოდგენილი სანოტარო წესით დამოწმებულ მინდობილობას და ხელშეკრულებას იურიდიული მომსახურების შესახებ, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელემ წარმომადგენელს მიანიჭა მისი ინტერესების სასამართლოში დაცვის უფლება და საქმის მასალებით დგინდება წარმომადგენლის მონაწილეობა საპროცესო მოქმედებებში. მითითებული მტკიცებულებები თავისთავად ადასტურებს მხარეთა შორის სამოქალაქო კოდექსის 709-ე მუხლით განსაზღვრული დავალების ხელშეკრულების არსებობას და სასამართლოს აძლევს შესაძლებლობას, მხარის მოთხოვნის საფუძველზე გონივრულ ფარგლებში განსაზღვროს დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობა. სასამართლომ მხარეს ხარჯების ანაზღაურება უნდა დააკისროს მხოლოდ იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც ისინი რეალურად და საჭიროებისამებრ იქნა გაღებული იმ მიზნით, რომ აღკვეთილიყო სამოქალაქო უფლების დარღვევა (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება „ასანიძე საქართველოს წინააღმდეგ“). პალატა მიიჩნევს, რომ სასამართლომ ხარჯების განსაზღვრისას მოახდინა მხარის სამართლიანი დაკმაყოფილება და გონივრულ ოდენობად მართებულად მიიჩნია 5000 ლარი.

37. ზემოაღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივ დასაბუთებას და მიიჩნევს, რომ საქმეში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთმიმართება, ასევე მტკიცებულებათა შეპირისპირება და ერთობლივი გაანალიზება, ადასტურებს მოსარჩელის მოთხოვნის მართლზომიერებას. პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ სასამართლოს დამაჯერებლად დაუსაბუთა მისი მოთხოვნის საფუძვლიანობა. კასატორმა კი ვერ წარმოადგინა დასაბუთებული საკასაციო საივარი, რომელიც გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივ გაუმართაობას დაადასტურებდა.

38. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა საქმეში არსებული სადავო საკითხი და მიიღო კანონიერი გადაწყვეტილება; ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

39. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

40. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

41. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

42. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

43. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. ა(ა)იპ მ.რ.ე.გ.ფ–ს (.......) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8000 ლარის (საგადახდო დავალება 28120106301, გადახდის თარიღი: 03.07.2025 წელი) 70% – 5600 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე არჩილ კოჭლამაზაშვილი

მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე

თეა ძიმისტარაშვილი