ბს-1117-1068(კ-07) 17 აპრილი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე

მარიამ ცისკაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 6 ნოემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2002 წლის 12 ნოემბერს გ. თ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 1969 წლის იანვრიდან მუშაობდა თბილისის საზოგადოებრივი კვების ტრესტის სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოში, რომელიც იყო ვაჭრობის სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფი, დურგლად. 1969 წლის 4 ივლისს შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის შედეგადაც დაკარგა მარცხენა ხელის ოთხი თითი. 1969 წლის 2 ოქტომბერს მოსარჩელემ გაიარა საექიმო-შრომითი საექსპერტო კომისიის შემოწმება, რომლითაც მას მესამე ჯგუფის ინვალიდობა დაუდგინდა. კომისიის დასკვნის საფუძველზე საწარმოო ტრავმით მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად მოსარჩელეს დაენიშნა ყოველთვიური პენსია 36,8 მანეთის ოდენობით, რომელსაც იგი 1969 წლიდან 1994 წლის აპრილამდე იღებდა. 1994 წლის აპრილში, უნივერმაღ “თბილისში” მუშაობის პერიოდში მოსარჩელეს შეუწყვიტეს პენსიის გაცემა იმ საფუძვლით, რომ პენსიები საწარმოო ტრავმით დაინვალიდებული პირებისათვის გაუქმებული იყო, რაც მოსარჩელემ უკანონოდ მიიჩნია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების საფუძველზე, 36 მანეთის ოდენობით დანიშნული ყოველთვიური პენსიის აღდგენა მოითხოვა, რომელიც საქართველოს ეროვნული ბანკის მონაცემებით შეადგენდა 40 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს. ამასთან, მოსარჩელემ მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ 1994 წლის მაისიდან დაგროვილი საპენსიო დავალიანების _ 4080 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება მოითხოვა.

საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტრომ სარჩელი არ ცნო და შესაგებელში აღნიშნა, რომ იგი მოცემულ საქმეში არ წარმოადგენდა სათანადო მოპასუხეს, ვინაიდან მოსარჩელე 2001 წლამდე მუშაობდა სს უნივერმაღ “თბილისში”, სადაც 1994 წლამდე იღებდა პენსიას. ამდენად, მოპასუხის განმარტებით, “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების 41-42-ე პუნქტების თანახმად, მოცემულ საქმეში სათანადო მოპასუხეს სს უნივერმაღი “თბილისი” წარმოადგენდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტრომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის თანახმად, მოცემულ საქმეში მისი არასათანადო მოპასუხედ ცნობა მოითხოვა.

2003 წლის 17 თებერვალს გ. თ-ემ დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს, რომლითაც მოპასუხედ საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროსთან ერთად სს უნივერმაღი “თბილისი” დაასახელა.

მოპასუხე სს უნივერმაღმა “თბილისმა” სარჩელი არ ცნო და შესაგებელში აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის ლენინის რაიონის სოცუზრუნველყოფის განყოფილების 1979 წლის 23 ოქტომბრის ¹178 დავალების საფუძველზე გ. თ-ეს ეძლეოდა ინვალიდობის პენსია _ 132 კუპონის ოდენობით. საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 5 სექტემბრის ¹634 დადგენილების მე-10 მუხლის “დ” ქვეპუნქტის საფუძველზე, მოსარჩელეზე, როგორც მომუშავე პენსიონერზე, შეჩერდა პენსიის გაცემა. შემდგომში კი მოსარჩელეს საპენსიო დავალება არ წარუდგენია.

შესაგებლის ავტორმა ასევე აღნიშნა, რომ “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების პირველი თავის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულისათვის ყოველთვიური სარჩოს გადახდით ზიანი უნდა აენაზღაურებინა იმ დამქირავებელს, რომელთანაც იგი ზიანის მიყენებისას შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა, ამ უკანასკნელის ბრალის არსებობის შემთხვევაში. ამდენად, შესაგებლის ავტორის განმარტებით, მოსარჩელეს უნდა მიემართა იმ ორგანიზაციისათვის, რომელშიც მუშაობდა ზიანის მიყენების დროს, ხოლო თუ ეს ორგანიზაცია რეორგანიზებული, ლიკვიდირებული ან პრივატიზებული იყო, უნდა მიემართა მისი უფლებამონაცვლის ან მისი ქონების ბაზაზე დაფუძნებული ან შექმნილი ორგანიზაციისათვის, რომელიც ვალდებული იყო აენაზღაურებინა ზიანი, ხოლო თუ უფლებამონაცვლე არ არსებობდა, ზიანის ანაზღაურება სალიკვიდაციო კომისიის წარდგინებით გაიცემოდა ტერიტორიული ერთეულების გამგეობების (მერიების) სოციალური დახმარების სამსახურების მეშვეობით. სს უნივერმაღ “...” განმარტებით, იგი საზოგადოებრივი კვების ტრესტის სარემონტო-სამშენებლო სამსახურთან არავითარ კავშირში არ ყოფილა, არ იყო არც მისი უფლებამონაცვლე, სამართალმემკვიდრე ან მის ქონებაზე დაფუძნებული. შესაბამისად, შესაგებლის ავტორმა უკანონოდ მიიჩნია მისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრება.

რაიონულ სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელემ იმ მოტივით, რომ არ არსებობდა ქ. თბილისის საზოგადოებრივი კვების ტრესტის სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოს უფლებამონაცვლე, მოხსნა სასარჩელო მოთხოვნა თავდაპირველი მოპასუხეების მიმართ და მოპასუხედ ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის სოციალური დახმარების სამსახური დაასახელა. მოსარჩელემ ასევე მიუთითა, რომ “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებაში საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 11 სექტემბრის ¹443 განკარგულებით შევიდა ცვლილება, რომლის თანახმადაც, თუ ორგანიზაციაში აღარ არსებობდა დაზარალებულის ან იმავე თანრიგის პროფესიები და თანამდებობები, დაზარალებულს სარჩო განესაზღვრებოდა მინიმალური ხელფასის სამმაგი ოდენობით. ამასთან, ვინაიდან საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 4 ივნისის ¹351 ბრძანებულებით მინიმალური ხელფასი შეადგენდა 20 ლარს, მოითხოვა 60 ლარის ოდენობით ყოველთვიური სარჩოს აღდგენა და მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ დავალიანების სახით _ 6780 ლარის დაკისრება.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გ. თ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის სოციალური დახმარების სამსახურს გ. თ-ის სასარგებლოდ ყოველთვიურად სარჩოს _ 60 ლარის გაცემა და დაგროვილი დავალიანების _ 6780 ლარის გადახდა დაეკისრა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 3 ივნისის განჩინებით ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს დაუბრუნდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რაიონულ სასამართლოს საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის შედეგად უნდა ემსჯელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლით დადგენილი წესით მოსარჩელის შუამდგომლობაზე არასათანადო მოპასუხეების სათანადო მოპასუხით _ ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის სოციალური დახმარების სამსახურით შეცვლის თაობაზე. ამასთან, რაიონულ სასამართლოს უნდა გამოეკვლია ის გარემოება, თუ რამდენად უფლებამოსილი იყო ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს სტრუქტურული ერთეული – სოციალური დახმარების სამსახური, საკუთარი სახელით დამოუკიდებლად განეხორციელებინა რაიმე საპროცესო მოქმედება.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 7 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტრო და სს უნივერმაღი “თბილისი” არასათანადო მოპასუხეებად იქნენ ცნობილნი და მოცემულ საქმეში მოპასუხედ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო იქნა მიჩნეული, ხოლო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 27 სექტემბრის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ მესამე პირად საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ჩაება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. თ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს გ. თ-ის სასარგებლოდ 1999 წლის ნოემბრიდან მიუღებელი სარჩოს სახით ერთდროულად 2556 ლარის, ხოლო 2005 წლის 1 ნოემბრიდან ყოველთვიურად 36 ლარის გადახდა დაეკისრა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ გ. თ-ე 1969 წლის 2 იანვრიდან მუშაობდა ქ. თბილისის საზოგადოებრივი კვების ტრესტის სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოში, რომელიც იყო ვაჭრობის სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფი, დურგლად. 1964 წლის 4 ივნისს გ. თ-ემ საწარმოო ტრავმა მიიღო, რის შედეგადაც დაკარგა მარცხენა ხელის ოთხი თითი. საექიმო-შრომითი საექსპერტო კომისიის 1969 წლის 2 ოქტომბრის დასკვნის საფუძველზე მოსარჩელეს დაუდგინდა მე-3 ჯგუფის ინვალიდობა მუდმივად.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ გ. თ-ეს პროფესიული შრომის უნარი 60%-ით ჰქონდა დაკარგული, უვადოდ. მოსარჩელე 1969 წლიდან იღებდა ყოველთვიურ პენსიას 36,8 მანეთის ოდენობით. 1977 წლიდან მოსარჩელემ მუშაობა გააგრძელა უნივერმაღ “თბილისში”. იგი პენსიას სამუშაო ადგილიდან იღებდა 1994 წლის აპრილამდე.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების თანახმად, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას საწარმოო ტრავმის შემთხვევაში ზიანი მუშაკისათვის დამქირავებელს უნდა აენაზღაურებინა. საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს, სსიპ _ საწარმოთა მართვის სააგენტოს, ქ. თბილისის მერიის იურიდიული სამსახურის, ქ. თბილისის ცენტრალური სახელმწიფო არქივის, ქ. თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის, საქართველოს უახლესი ისტორიის ცენტრალური სახელმწიფო არქივის, ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს წერილების თანახმად, თბილისის საზოგადოებრივი კვების ტრესტის სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოს უფლებამონაცვლე ორგანიზაცია არ არსებობდა. ზემოაღნიშნული ბრძანებულების მე-2 პუნქტის თანახმად (საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 18 ნოემბრის ¹520 ბრძანებულებით განხორციელებული ცვლილება) სახელმწიფო საწარმოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის უფლებამონაცვლის არარსებობის შემთხვევაში, ზიანის ანაზღაურებისათვის საჭირო თანხა გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის საქართველოს ცენტრალური ბიუჯეტიდან გამოსაყოფი სახსრების მოცულობაში. ამასთან, “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებაში 2005 წლის 3 მაისის ¹303 ბრძანებულებით შეტანილი ცვლილებების თანახმად, ამ ბრძანებულების ამოქმედებამდე სახელმწიფოს მიერ “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების შესაბამისად დაზარალებულთა მიმართ აღიარებული ვალდებულებების შესრულება კანონმდებლობით დადგენილი წესით უნდა უზრუნველეყო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, საბიუჯეტო კანონით ამ მიზნისათვის გამოყოფილი ასიგნებების ფარგლებში.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, ვინაიდან არ არსებობდა თბილისის საზოგადოებრივი კვების ტრესტის სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოს უფლებამონაცვლე ორგანიზაცია და შესაბამისად, არ არსებობდა იმავე თანრიგის პროფესია და თანამდებობა, “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების მე-11 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, დაზარალებულს სარჩო განესაზღვრებოდა სახელმწიფოს მიერ დადგენილი მინიმალური ხელფასის სამმაგი ოდენობით, ხოლო “მინიმალური ხელფასის ოდენობის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 4 ივნისის ¹351 ბრძანებულების პირველი პუნქტის თანახმად, მინიმალური ხელფასი შეადგენდა 20 ლარს, რომლის სამმაგი ოდენობა 60 ლარი იყო. იმავე ბრძანებულების მე-11 პუნქტის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, ყოველთვიური სარჩოს ოდენობის გაანგარიშება ხდებოდა შრომის უნარის ხარისხის დაკარგული ნაწილის იმ ოდენობიდან (პროფესიული ან საერთო), რომელიც მეტი ჰქონდა დაზარალებულს დაკარგული. ამდენად, ვინაიდან მოსარჩელეს დაკარგული ჰქონდა პროფესიული შრომის უნარი 60%-ით, ყოველთვიური სარჩოს ოდენობა უნდა განსაზღვროდა 36 ლარით.

საქალაქო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადა იმ მოთხოვნისა, რომელიც წარმოიშობოდა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან, სამი წელი იყო, ვინაიდან გ. თ-ემ სარჩოს ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნით სასამართლოს 2002 წლის 12 ნოემბერს მიმართა, მიუღებელი სარჩოს ანაზღაურება უნდა მომხდარიყო 1999 წლის ნოემბრიდან. სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანის მომენტისათვის კი ერთდროულად ასანაზღაურებელი თანხა შეადგენდა 2556 ლარს.

2006 წლის 2 მაისს საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანმა სახელმწიფო ფონდმა განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს და იმავე სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 13 ოქტომბრის განჩინების გაუქმება და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 6 ივლისის განჩინებით საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის განცხადება თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

2007 წლის 30 მარტს თბილისის საქალაქო სასამართლოს განცხადებით მიმართა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება მოითხოვა იმ ნაწილში, რომლითაც საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2007 წლის 1 მარტიდან ყოველთვიური სარჩოს გადახდა დაეკისრა.

განმცხადებლის განმარტებით, “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებრვლის ¹48 ბრძანებულება, რომელიც საფუძვლად დაედო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილებას, გაუქმებული იყო საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულებით. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლებოდა გასაჩივრებულიყო ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ სასამართლოს განაჩენი, გადაწყვეტილება, განჩინება ან სხვა ორგანოს დადგენილება, რომელიც საფუძვლად დაედო ამ გადაწყვეტილებას, გაუქმდა. მოცემულ შემთხვევაში გაუქმებული იყო სხვა ორგანოს დადგენილება _ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება, რომლითაც საქალაქო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას იხელმძღვანელა. შესაბამისად, აღნიშნული გარემოება წარმოადგენდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივ საფუძველს იმ ნაწილში, რომლითაც საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ევალებოდა ყოველთვიური სარჩოს გადახდა 2007 წლის 1 მარტიდან.

განმცხადებლის განმარტებით, “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, სსიპ _ საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდს უნდა უზრუნველეყო “....” დეპარტამენტის შახტებსა და სხვა საწარმოებში შექმნილი მდგომარეობისა და მათი მუშაობის გაუმჯობესების ღონისძიებათა შესახებ” საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 1995 წლის 15 ოქტომბრის ¹429-ა ბრძანებულებისა და “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების 42¹-ე პუნქტის საფუძველზე, 2007 წლის 1 მარტამდე ფონდში რეგისტრირებული, აგრეთვე აღნიშნულ პერიოდამდე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით დადასტურებული უდავო მოთხოვნებით წარმოქმნილი დავალიანებების დაფარვა 2007 წლის 1 მარტამდე პერიოდზე. იმავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად კი, ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული პირებისათვის წყდებოდა სარჩოსა და სხვა გასაცემების გაცემის ვალდებულება 2007 წლის 1 მარტიდან, ხოლო იმ პირების მიმართ, რომლებზეც არ განხორციელებულა მათი გაცემის ვალდებულების დაკისრება, მითითებული ვალდებულებები აღარ შეიძლებოდა წარმოშობილიყო. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული პირებისათვის “....” მიერ სარჩოს გაცემის ვალდებულების შეწყვეტის გამო, დამატებით უნდა გაცემულიყო ერთჯერადი კომპენსაცია დანიშნული ზიანის ანაზღაურების სარჩოს _ ექვსი თვის ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 8 მაისის განჩინებით საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის ¹48 ბრძანებულება 2007 წლის 1 მარტიდან გაუქმებულ იქნა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულებით. “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილებამ კი განსაზღვრა, რომ 2007 წლის 1 მარტის შემდეგ არ შეიძლებოდა დაწესებულიყო ახალი გასაცემლები “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების იმ დებულებების საფუძველზე, რომლებიც არეგულირებდა უფლებამონაცვლის არარსებობის პირობებში გასაცემების დანიშვნის საფუძვლებს.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, დამსაქმებელს უფლება ჰქონდა “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ" საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების მოთხოვნათა დაცვით დანიშნული ყოველთვიური “ზიანის ანაზღაურების სარჩოს” ნაცვლად გაეცა ერთჯერადი კომპენსაცია ზიანის ანაზღაურების სარჩოს მიმღებთან შეთანხმებით, ხოლო იმავე დადგენილების მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული პირებისათვის წყდებოდა სარჩოსა და სხვა გასაცემების გაცემის ვალდებულება 2007 წლის 1 მარტიდან, ხოლო იმ პირების მიმართ, რომლებზეც არ განხორციელებულა მათი გაცემის ვალდებულების დაკისრება, მითითებული ვალდებულებები აღარ შეიძლებოდა წარმოშობილიყო. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული პირებისათვის “....” მიერ სარჩოს გაცემის ვალდებულების შეწყვეტის გამო დამატებით უნდა გაცემულიყო ერთჯერადი კომპენსაცია დანიშნული ზიანის ანაზღაურების სარჩოს _ ექვსი თვის ოდენობით.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი ითვალისწინებდა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გასაჩივრებას ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო იმ შემთხვევაში, როდესაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საფუძველი გაუქმდებოდა. მოცემული მუხლი გადაწყვეტილების საფუძველში არ გულისხმობდა ნორმატიულ აქტში რაიმე სახით ცვლილებების შეტანას, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ჰქონდა ადგილი.

საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია განმცხადებლის განმარტება იმის თაობაზეც, რომ გადაწყვეტილების საფუძვლის გაუქმებაში იგულისხმებოდა ის ნორმატიული აქტი, რომელიც საფუძვლად დაედო მოცემულ გადაწყვეტილებას. საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი საფუძველში გულისხმობდა იმ მტკიცებულებებს, რომლებიც შესაძლოა ყოფილიყო არა მარტო კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი, გადაწყვეტილება და განჩინება, არამედ, აგრეთვე, სასამართლო თუ საგამოძიებო ორგანოების დადგენილებები სისხლის სამართლის საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ მცირე მნიშვნელობის გამო, პირის გარდაცვალების, ამნისტიისა და სხვათა გამო. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება შეიძლებოდა გაუქმებულიყო სასამართლოს იმ განაჩენის, გადაწყვეტილების თუ განჩინების გაუქმების შემთხვევაში, რომელსაც დაეფუძნა გადაწყვეტილება, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია, ხოლო კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტის გაუქმება არ შეიძლებოდა ყოფილიყო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტის საფუძველზე ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 8 მაისის განჩინება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. აპელანტმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი განჩინებით მისი განცხადების დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 6 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 8 მაისის განჩინება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ შემადგენლობას და შესაბამისად გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინება დასაბუთებული და კანონიერი იყო და არ არსებობდა მისი გაუქმების საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 6 ნოემბრის განჩინება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ საკასაციო წესით გაასაჩივრა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი პირდაპირ მიუთითებს, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ სასამართლოს განაჩენი, გადაწყვეტილება, განჩინება ან სხვა ორგანოს დადგენილება, რომელიც საფუძვლად დაედო ამ გადაწყვეტილებას, გაუქმდა. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო არის ყველა სახელმწიფო ორგანო ან დაწესებულება, რომელიც კანონის საფუძველზე ახორციელებს საჯარო სამართლებრივ უფლებამოსილებებს. ამდენად, საქართველოს პრეზიდენტი წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის ზემოხსენებული დათქმა გულისხმობს საქართველოს პრეზიდენტის აქტებსაც. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტში აღნიშნულ სხვა ორგანოს დადგენილების ცნებაში იგულისხმება მხოლოდ სასამართლოს და ასევე საგამოძიებო ორგანოების მიერ მიღებული აქტები, მით უმეტეს, რომ ხსენებული ნორმა ასეთ დათქმას არ შეიცავს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 25 დეკემბრის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების თაობაზე განცხადების დაუშვებლობაზე, ვინაიდან საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში და მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო ვერ შეაბრუნებს გასაჩივრებულ განჩინებას კასატორის საუარესოდ.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 6 ნოემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.