საქმე №ას-156-2025

15 ივლისი 2025 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე,

არჩილ კოჭლამაზაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - მ.ფ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარეები - ლ.ღ–ი, რ.ჭ–ძე (მოსარჩელეები)

დავის საგანი - დანაშაულით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 05 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

ლ.ღ–მა და რ.ჭ–ძემ (შემდეგში ტექსტში მოხსენებული, როგორც „მოსარჩელეები" ,„მოწინააღმდეგე მხარეები“), სარჩელი აღძრეს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში, მ.ფ–ძის, თ.მ–ის, თ.ლ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენებული, როგორც „მოპასუხეები", „აპელანტი“, „კასატორი“) მიმართ, დანაშაულით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოპასუხეებმა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

3.1 რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებით, ლ.ღ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მ.ფ–ძეს, თ.მ–ს და თ.ლ–ძეს ლ.ღ–ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 41 250 აშშ დოლარის გადახდა. ასევე დაკმაყოფილდა რ.ჭ–ძის სარჩელი. მ.ფ–ძეს, თ.მ–ს და თ.ლ–ძეს რ.ჭ–ძის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 5 000 აშ დოლარის გადახდა.

3.2 ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ.ფ–ძემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

4. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

4.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 05 ნოემბრის განჩინებით, მ.ფ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილება.

4.2 სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

4.2.1 მოსარჩელე ლ.ღ–მა 2016 წლის 21 ივლისს შპს „ს.კ.ს–თან“, 12 თვის ვადით დადო სესხის N 11235 სესხის ხელშეკრულება და სესხის სახით გაიცა 36 250 აშშ დოლარი. მხარეთა შეთანხმებით განისზაღვრა წლიური საპროცენტო სარგებელი ძირითადი თანხის 33%.

4.2.2 მოსარჩელე ლ.ღ–მა 2016 წლის 21 ივლისს შპს „ს.კ.ს–თან“, 3 თვის ვადით დადო სესხის N 11236 სესხის ხელშეკრულება და სესხის სახით გაიცა 5000 აშშ დოლარი. მხარეთა შეთანხმებით განისაზღვრა წლიური საპროცენტო სარგებელი ძირითადი თანხის 25%.

4.2.3 მოსარჩელე რ.ჭ–ძემ შპს „ს.კ.ს–თან“, დადო სესხის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელის მიერ გასესხებული იქნა 5000 აშშ დოლარი. მხარეთა შეთანხმებით განისაზღვრა წლიური საპროცენტო სარგებელი, ძირითადი თანხის 36%.

4.2.4 თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენით, რომელიც შესულია კანონიერ ძალაში, თ.ლ–ძე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 8 წლის ვადით.

4.2.5 მ.ფ–ძე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25,182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 10 წლის ვადით. 4.2.6 თ.მ–ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25,182-მუხლის მე-2 ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 7 წლის ვადით. აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე რ.ჭ–ძე და ლ.ღ–ი ცნობილნი არიან დაზარალებულებად. 2016 წლის 14 დეკემბრის დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილების თანახმად, მოსარჩელეებს ლ.ღ–ს და რ.ჭ–ძეს მ.ფ–ძის ფერაძის, თ.ლ–ძის და თ.მ–ის დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად მიადგათ დიდი ოდენობით მატერიალური ზიანი.

4.3 სააპელაციო პალატა სრულად დაეთანხმა და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოპასუხეების, მათ შორის, მ.ფ–ძის ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად მოსარჩელეს მიადგა ზიანი სასარჩელო განცხადებით მოთხოვნილი ოდენობით.

4.4სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მ.ფ–ძის სააპელაციო საჩივარში მოყვანილი მსჯელობა დელიქტური სამართლის მომწესრიგებელი ნორმებით დავის გადაწყვეტის შეუძლებლობის თაობაზე და განმარტა, რომ განსახილველი დავა სწორედ დელიქტური სამართლით მოსაწესრიგებელ საკითხთა წრეს მიეკუთვნება. პალატამ აღნიშნა, რომ ვალდებულების დარღვევა სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დადგომის საფუძველია, რომელიც იურიდიული პასუხისმგებლობის სახეა.

4.5 სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ მოსარჩელისათვის უშუალოდ ზიანი მას არ მიუყენებია და რომ მოსარჩელეს სასესხო ურთიერთობა ჰქონდა შპს ''ს.კ.ს–თან", აღნიშნულზე პალატამ განმარატა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 30920 მუხლი ადგენს დელიქტით მიყენებული ზიანის თაობაზე წარდგენილი სარჩელის განხილვის წესს. მითითებული მუხლი იმპერატიულად ადგენს ასევე, თუ რა უნდა ჩაითვალოს დადასტურებულად, ანუ ე.წ. პრეიუდიციად. მითითებული მუხლის პირველი ნაწილის პირველ წინადადებაში ნათლად და მკაფიოდ იკითხება: ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვისას სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს ზიანის მიყენების ფაქტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ პრეიუდიციული მნიშვნელობა მხოლოდ ზიანის ფაქტსა და მიზეზობრივ კავშირს გააჩნია. საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული ამ სპეციალური წარმოების არსი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს აღარ უწევს ზიანის მიყენების ფაქტის, ე.ი. თავად მიყენებული ზიანის, ზიანის მიმყენებლის ბრალის, მის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის კვლევა. თუკი ზიანი დანაშაულის შედეგად დადგა, ყველა აღნიშნული გარემოება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დასტურდება. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, აღნიშნულთან მიმართებით მსჯელობას შესაძლებელია შეიცავდეს თავად განაჩენი/ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტი, სხვა შემთხვევებში, კი, ზიანის გაანგარიშება დასაშვებია უფლებამოსილი პირის/ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტით.

4.6 საქმეში წარმოდგენილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენზე, რომლითაც (საქმე 1/719-17) შპს ''ს.კ.ს–“ დამფუძნებელი თ.მ–ი, დირექტორი თ.ლ–ძე და ფაქტობრივი მმართველი მ.ფ–ძე მეანაბრეთა, მათ შორის მოსარჩელის კუთვნილი თანხების მითვისების გამო, ცნობილ იქნენ დამნაშავეებად საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქ/პუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით. აღნიშნული განაჩენის საფუძველზე დადგენილია, რომ შპს ''ს.კ.ს–'' დირექტორმა თ.ლ–ძემ, რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების საქმიანობაზე, მ.ფ–ძის წაქეზებით და თ.მ–ის დახმარებით, მეანაბრეთა მიერ შეტანილი თანხები უკანონოდ გასცა სესხის სახით მ.ფ–ძეზე, რაც მან გამოიყენა პირადი შეხედულებისამებრ და უკან არ დაუბრუნებია.

4.7 ამდენად, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენით დასტურდება, რომ თ.ლ–ძემ ჩაიდინა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა, როცა ნივთი იმყოფებოდა მართლზომიერ გამგებლობაში; მ.ფ–ძემ ჩაიდინა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვის წაქეზება, როცანივთი იმყოფებოდა გამფლანგველის მართლზომიერ გამგებლობაში; თ.მ–მა ჩაიდინა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვაში დახმარება, როცა ნივთი იმყოფებოდა გამფლანგველის მართლზომიერ გამგებლობაში. მათ მიერ განხორციელებული ქმედებები კონკრეტულად გამოიხატა შემდეგში: შპს ,,ს.კ.ს–ო“ რეგისტრირებულ იქნა 2013 წლის 14 აგვისტოს. საზოგადოების ძირითად საქმიანობას წარმოადგენდა მოსახლეობისაგან გარკვეული საპროცენტო სარგებლით (20-დან 35%-მდე) თანხების მიღება და მათი ინვესტირება. კომპანიის ერთპიროვნულ დამფუძნებელს წარმოადგენდა თ.მ–ი, ხოლო დირექტორის პოზიციას იკავებდა თ.ლ–ძე. შპს ,,ს.კ.ს–“ საქმიანობას ფაქტობრივად სრულად წარმართავდა თ.მ–ის მეუღლე _ მ.ფ–ძე. კლიენტთა მოზიდვის მიზნით, საზოგადოება აქტიურად ეწეოდა სარეკლამო კამპანიას, რის საფუძველზეც არაერთმა მოქალაქემ შეიტანა გარკვეული თანხა, კერძოდ: 2013-2016 წლებში შპს ,,ს.კ.ს–ომ“ მოქალაქეებისაგან ჯამურად სესხად აიღო 34 359 020 ლარი, 70 194 445 აშშ დოლარი და 4 603 089 ევრო. თანხები შესაბამისი პროცედურების გათვალისწინებით, უნდა გამოყენებულიყო უფრო მომგებიანი ეკონომიკური საქმიანობისათვის, რათა საზოგადოებას მიეღო შემოსავალი და უზრუნველეყო მოქალაქეთა წინაშე აღებული ფინანსური ვალდებულებების დროულად და სრულყოფილად შესრულება. მიუხედავად აღნიშნულისა, შპს ,,ს.კ.ს–“ დირექტორმა თ.ლ–ძემ, რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების გამართულ საქმიანობაზე, მ.ფ–ძის წაქეზებით და თ.მ–ის დახმარებით, ყოველგვარი უზრუნველყოფისა და ეკონომიკური გათვლების გარეშე, გასცა სესხები როგორც თავად მ.ფ–ძის სახელზე, ისე ამ უკანასკნელის საკუთრებაში არსებულ, არამომგებიან საწარმოებზე, რაც უკან არ დაუბრუნებიათ და მ.ფ–ძემ გამოიყენა პირადი შეხედულებისამებრ. მიღებული თანხების არამიზნობრივი ხარჯვიდან გამომდინარე შპს ,,ს.კ.ს–ომ“ ვეღარ უზრუნველყო მოქალაქეთა წინაშე აღებული ფინანსური ვალდებულებების შესრულება და 2343 მოქალაქეს მიადგა დიდი ოდენობით მატერიალური ზიანი. განაჩენში განმარტებულია, რომ მ.ფ–ძემ ფსიქიკური ზემოქმედების შედეგად დაიყოლია თ.ლ–ძე ჩაედინა კომპანიის კუთვნილი თანხების ხარჯვა მ.ფ–ძის ინტერესების და მითითებების შესაბამისად და არა კომპანიის ინტერესების გათვალისწინებით, რის შედეგადაც მ.ფ–ძის მოქმედება თ.ლ–ძის მეშვეობით არის დაკავშირებული დაზარალებულებთან და მათთვის ზიანის მიყენების ფაქტთან.

4.8 ამდენად, ვინაიდან სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენიდან ცალსახად დგინდება ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოპასუხეებს ბრალი სწორედ იმ დანაშაულის ჩადენისთვის შეეფარდა, რომელი დანაშაულით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებაც განსახილველი სარჩელითაა მოთხოვნილი, აღნიშნულ ფაქტს სააპელაციო პალატა უდავოდ დადგენილად მიიჩნევს.

5. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები

5.1 სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მ.ფ–ძემ, რომელმაც მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

5.2 კასატორის განმარტებით, არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, რომ დავა უნდა გადაწყდეს დელიქტური სამართლის ნორმებზე დაყრდნობით. საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებანი არ აკმაყოფილებს დელიქტიდან გამომდინარე დავებისათვის დადგენილ სტანდარტულ ოთხ კომპონენტს, კერძოდ, ქმედებასა და მოსარჩელისათვის დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირს. მითითებული სახის კავშირის არსებობა მოცემულ საქმეზე სააპელაციო პალატამ არ გამოიკვლია. აღნიშნული კომპონენტებიდან ერთერთის არარსებობის შემთხვევაში კი, დაუშვებელია საქმეზე გადაწყვეტილების გამოტანა დელიქტური სამართლით რეგულირებადი კანონის ნორმებზე დაყრდნობით. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სესხის ხელშეკრულება არ წარმოადგენს დელიქტური ვალდებულების წარმოშობის საფუძველს, არ ადგენს ზიანის ოდენობას. 5.3 კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს მოცემული დავა უნდა გადაეწყვიტა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტით და მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტით.

5.4 კასატორის მოსაზრებით, არცერთი ინსტანციის სასამართლომ არ იმსჯელა, თუ კანონის რომელი ნორმის საფუძველზე უნდა დარეგულირდეს მხარეთა ურთიერთობა და პირდაპირ გაითვალისწინეს მოსარჩელეთა მიერ მითითებული ნორმები, რაც ხელს უწყობდა პირველი მოპასუხისათვის თანხის დაკისრებას, სხვა შემთხვევაში, მიზეზობრივი კავშირი გამოირიცხებოდა, ვინაიდან ზიანი მოსარჩელეებს მიადგა კომპანიის ხელმძღვანელობის მიერ მათთვის დაკისრებული მოვალეობების არაკეთილსინდისიერად და არასათანადოდ შესრულების გამო. სწორედ კომპანიის ხელმძღვანელობის არასწორი ნაბიჯების გამო მოხდა კომპანიიდან ფულადი სახსრების მასობრივად დაბრუნება კრედიტორებისათვის, რამაც გამოიწვია კომპანიის გადახდისუუნარობა. კასატორის მიერ კომპანიისაგან თანხის სესხება კომპანიის გაკოტრების მიზეზი არ გამხდარა. აღნიშნული დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე დართული სარევიზიო აქტებით და ასახულია განაჩენში, სადაც მითითებულია, რომ კასატორის მიერ ნასესხების თანხის დაბრუნების შემთხვევაშიც კომპანია ვერ გადაურჩებოდა გაკოტრებას. შესაბამისად, კასატორის ქმედება არ არის მიზეზობრივ კავშირში მოსარჩელის მიერ მიღებულ ზიანთან, რომელიც მან განიცადა კომპანიაში თანხის შეტანით.

5.5 კასატორი აღნიშნავს, რომ თუ სასამართლო იხილავს საქმეს სკ-ის 992-ე მუხლით, მაშინ ყოვლად დაუშვებელია პროცენტის დაკისრება მოპასუხისათვის. როგორ შეიძლება სესხზე დარიცხული პროცენტი ჩაითვალოს დელიქტით მიყენებულ ზიანად. კასატორის მოსაზრებით, ქვემდგომმა სასამართლოებმა ვერ გამიჯნეს სასესხო და დელიქტური ურთიერთობა.

5.6 კასატორის მოსაზრებით, იგი მოცემულ დავაში არასათანადო მხარეს წარმოადგენს, რადგან მისი ქმედება არ იყო მიმართული მოსარჩელეთა მიმართ. სწორედ კომპანიის ხელმძღვანელობას ჰქონდა აღებული ვალდებულება კომპანიის საქმიანობის სწორად წარმართვაზე და მათზეა პასუხისმგებლობა მიყენებული ზიანისათვის.

6. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 17 თებერვლის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნას წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

7. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

9. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც საკასაციო პალატისთვის სავალდებულო ძალისაა სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად ცნობილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ:

10. მოსარჩელე ლ.ღ–მა 2016 წლის 21 ივლისს შპს „ს.კ.ს–თან“, 12 თვის ვადით დადო სესხის N 11235 სესხის ხელშეკრულება და სესხის სახით გაიცა 36 250 აშშ დოლარი. მხარეთა შეთანხმებით განისაზღვრა წლიური საპროცენტო სარგებელი ძირითადი თანხის 33%.

10.1 მოსარჩელე ლ.ღ–მა 2016 წლის 21 ივლისს შპს „ს.კ.ს–თან“, 3 თვის ვადით დადო სესხის N 11236 სესხის ხელშეკრულება და სესხის სახით გაიცა 5000 აშშ დოლარი. მხარეთა შეთანხმებით განისაზღვრა წლიური საპროცენტო სარგებელი ძირითადი თანხის 25%.

10.2 მოსარჩელე რ.ჭ–ძემ შპს „ს.კ.ს–თან“, დადო სესხის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელის მიერ გასესხებული იქნა 5000 აშშ დოლარი. მხარეთა შეთანხმებით განისაზღვრა წლიური საპროცენტო სარგებელი, ძირითადი თანხის 36%.

10.3 თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენით, რომელიც შესულია კანონიერ ძალაში, თ.ლ–ძე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 8 წლის ვადით.

10.4 მ.ფ–ძე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25,182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 10 წლის ვადით.

10.5 თ.მ–ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25,182-მუხლის მე-2 ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 7 წლის ვადით. აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე რ.ჭ–ძე და ლ.ღ–ი ცნობილნი არიან დაზარალებულებად. 2016 წლის 14 დეკემბრის დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილების თანახმად, მოსარჩელეებს ლ.ღ–ს და რ.ჭ–ძეს მ.ფ–ძის ფერაძის, თ.ლ–ძის და თ.მ–ის დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად მიადგათ დიდი ოდენობით მატერიალური ზიანი.

11. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია, სააპელაციო პალატამ სწორად გამოიყენა თუ არა დავის მოსაწესრიგებლად სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი. კერძოდ, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს კასატორის იმ პრეტენზიაზე, რომლის თანახმად, ქვემდგომმა სასამართლოებმა უკანონოდ შეაფასეს დელიქტურ ვალდებულებად სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა.

12. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა კანონი და განმარტავს, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) სამართლებრივ მოწესრიგებას საჭიროებს დელიქტური ვალდებულებებით გათვალისწინებული საფუძვლებიდან: სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, „პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი“, 998-ე მუხლის შესაბამისად, „თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით“ და 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად „იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება“.

13.სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული გენერალური დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (სუსგ. №ას-769-737-2016; 20.06.2018წ.; №ას-176-163-2015, 04.10.2016; Nას-1426-2018 , 11.04.2019 №ას-352-2022, 20 აპრილი, 2022; №ას-1243-2021, 26 იანვარი, 2022 წელი). 14. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაპყრობს საქმეში წარმოდგენილ ზემოაღნიშნულ კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენზე, რომლითაც მოპასუხეები მოსარჩელის კუთვნილი თანხის გაფლანგვის გამო, დამნაშავეებად არიან ცნობილი, კერძოდ, კასატორი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25-ე მუხლით, 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში.

15. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში 2010 წლის 24 სექტემბერს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებებით, გაუქმდა სსსკ-ის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი, რომლითაც სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილ ფაქტებს ჰქონდათ პრეიუდიციული ძალა, როცა საქმეს იხილავდა სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქო-სამართლებრივი შედეგების შესახებ, ვის მიმართაც გამოტანილი იყო განაჩენი, თუმცა, სსსკ-ის 309²⁰ მუხლის ფორმულირებით, დანაშაულის მიყენების ფაქტი პრეიუდიციის რანგშია აყვანილი, ანუ მიჩნეულია ფაქტად, რომელიც მტკიცებას არ საჭიროებს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309²⁰-ე მუხლი ადგენს, თუ რა უნდა ჩაითვალოს დადასტურებულად ანუ ე.წ. პრეიუდიციად. მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის პირველ წინადადებაში ნათლად და მკაფიოდ იკითხება: ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვისას სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს ზიანის მიყენების ფაქტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ პრეიუდიციული მნიშვნელობა მხოლოდ ზიანის ფაქტსა და მიზეზობრივ კავშირს გააჩნია. საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული ამ სპეციალური წარმოების არსი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს აღარ უწევს ზიანის მიყენების ფაქტის, ე.ი. თავად მიყენებული ზიანის, ზიანის მიმყენებლის ბრალის, მის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის კვლევა. თუკი ზიანი დანაშაულის შედეგად დადგა, ყველა აღნიშნული გარემოება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დასტურდება. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, აღნიშნულთან მიმართებით მსჯელობას შესაძლებელია შეიცავდეს თავად განაჩენი/ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტი, სხვა შემთხვევებში, ზიანის გაანგარიშება დასაშვებია უფლებამოსილი პირის/ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტით (სუსგ. №ას-1322-2018, 04.04.2019წ.). ამასთან, საკასაციო პალატა ხაზგასმით მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებები პრეიუდიციის რანგში რომც არ იქნეს განხილული, მოპასუხეს არ წარმოუდგენია განაჩენით დადასტურებული ფაქტების გამაქარწყლებელი სამართლებრივად ვარგისი რაიმე მტკიცებულება (სუსგ. №ას-1263-2019, 13.03.2020წ.).

16. მოცემულ შემთხვევაში, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2017 წლის 31 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული, განაჩენის საფუძველზე დადგენილია, რომ შპს „ს.კ.ს“ დირექტორმა თ.ლ–ძემ, რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების გამართულ საქმიანობაზე, მ.ფ–ძის წაქეზებითა და თ.მ–ის დახმარებით, მეანაბრეთა მიერ შეტანილი თანხები სესხის სახით მ.ფ–ძეზე უკანონოდ გასცა, რაც მან პირადი შეხედულებისამებრ გამოიყენა და უკან არ დაუბრუნებია. ამავე საქმეზე მოსარჩელეები ლ.ღ–ი და რ.ჭ–ძე მიჩნეული არიან დაზარალებულებად. მოყვანილი მსჯელობით ცხადია, რომ საქმის მასალებში არსებობს მოსარჩელეებისთვის ზიანის მიყენების ფაქტის დამადასტურებელი შეუდავებელი მტკიცებულება, ამავე დოკუმენტით დადასტურებულია, რომ ზიანი გამოიწვია მოპასუხეთა სოლიდარულმა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებმა. ამგვარად, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება კასატორის ის პრეტენზია, რომლის თანახმად, ზიანის მიყენებისათვის აუცილებელი ერთ-ერთი წინაპირობა, კერძოდ, მიზეზობრივი კავშირი კასატორის ქმედებასა და მოწინააღმდეგე მხარისათვის მიყენებულ ზიანს შორის არ დგინდება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმეში წარდგენილი განაჩენი თავისთავად ასაბუთებს ამგვარი მიზეზობრივი კავშირის არსებობას.

17. სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებას ზიანის ოდენობასთან მიმართებაში და განმარტავს, რომ ვინაიდან განაჩენით დადგენილმა დანაშაულებრივმა ქმედებამ გამორიცხა მოსარჩელის მიერ მსესხებლისათვის სესხად გაცემული თანხის უკან დაბრუნება, ზიანის ოდენობად სწორედ სესხად გაცემული თანხა უნდა იქნეს მიჩნეული.

18. განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და მოპასუხეებს მოსარჩელეების სასარგებლოდ სოლიდარულად გადასახდელად სესხის ძირითადი თანხის ოდენობა - თამარ ღუღუნიშვილისათვის 41 250 აშშ დოლარის, ხოლო რ.ჭ–ძისათვის 5 000 აშშ დოლარის ვალდებულება დაეკისრათ.

19. ამასთან, კასატორის საპროცესო-სამართლებრივი პრეტენზია იმაში მდგომარეობს, რომ იგი მოცემულ დავაში არასათანადო მხარეს წარმოადგენდა, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს მოცემული დავა უნდა გადაეწყვიტა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტით და მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტით. 20. საკასაციო პალატა უსაფუძვლობის გამო არ იზიარებს კასატორის ამ პრეტენზიასაც და აღნიშნავს, გასაჩივრებული განჩინებით მართებულად მიეთითა, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის შესაბამისად, სამეწარმეო კანონმდებლობა პარტნიორისა და დირექტორის პასუხისმგებლობის გაჭოლვას, ანუ შეზღუდული შესაძლებლობის ბოროტად გამოყენების შემთხვევაში, შეზღუდული პასუხისმგებლობის გაქარწყლებას და პირადი პასუხისმგმებლობის დაყენების სამართლებრივ საფუძვლებს ითვალისწინებს. რადგან მოცემულ შემთხვევაში, დადგინდა, რომ მოპასუხეთა ქმედებები დელიქტური ვალდებულების წარმოშობის წინაპირობებს შეიცავდნენ და „მეწარმეთა შესახებ“ კანონით რეგულირებულ სფეროს არ განეკუთვნებოდნენ, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ მოპასუხეებიცც მოსარჩელეების მიმართ სადავო ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირებად კანონიერად მიიჩნია.

21. საკასაციო პალატა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეებმა წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უზრუნველყვეს თავიანთი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და მოპასუხეთა (ფიზიკურ პირთა) დელიქტური ქმედებით ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება.

22. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N 7932/03).

23. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. 24. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

25. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

26. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ-ები №ას-1232-2021, 18 თებერვალი, 2022; №ას-203-2020, 24 დეკემბერი, 2020; №ას-746-2021, 14 დეკემბერი, 2021; №ას-1166-2021, 21 დეკემბერი, 2021 წელი; №ას-357-2021, 30 ნოემბერი, 2021 წელი; №ას-725-2021, 29 ოქტომბერი, 2021 წელი; №ას-747-2021, 29 ოქტომბერი, 2021წ.). 27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე

არჩილ კოჭლამაზაშვილი