№ას-439-2024

20 თებერვალი, 2025 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

რევაზ ნადარაია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

გიორგი მიქაუტაძე, თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე კასატორები – მ.ქ–ა, ა.ქ–ა (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა.წ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 იანვრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება, ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ა.წ–ძემ (შემდეგში - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში მ.ქ–ასა და ა.ქ–ას (შემდეგში - მოპასუხეები, კასატორები) მიმართ, შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:

1.1.მ.ქ–ას დაეკისროს ა.წ–ძის სასარგებლოდ 115000 აშშ დოლარის გადახდა;

1.2.ბათილად იქნეს ცნობილი მ.ქ–ასა და ა.ქ–ას შორის, 2021 წლის 26 აპრილს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება და მ.ქ–ას დაუბრუნდეს საკუთრებაში უძრავი ნივთები: ს/კ .........; ს/კ ........., ს/კ .........

2. მოპასუხეებმა - მ.ქ–ამ და ა.ქ–ამ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

3.1.თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 12 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, ა.წ–ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მ.ქ–ას ა.წ–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 34000 აშშ დოლარის გადახდა; ბათილად იქნა ცნობილი მ.ქ–ასა და ა.ქ–ას შორის, 2021 წლის 26 აპრილს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება და მ.ქ–ას საკუთრებაში დაუბრუნდა უძრავი ნივთები: 1. ქ. თბილისი, ........, ს/კ ..........; 2. ქალაქი თბილისი, .........., ს/კ ........... და 3. თბილისი, .........., ს/კ ........; დანარჩენ ნაწილში ა.წ–ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 14.12.2012 წლის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც მოპასუხე მ.ქ–ას აეკრძალა შპს „ს–ში“ (ს/ნ ......) - 25%-იანი წილის გასხვისება, რაიმე სახის უფლებით დატვირთვა ან/და განკარგვა; მ.ქ–ასა და ა.ქ–ას მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან 888 ლარის, სარჩელის უზრუნველყოფის განცხადებაზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან 50 ლარის და ადვოკატის მომსახურების ხარჯიდან 500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება; ა.წ–ძეს მ.ქ–ას სასარგებლოდ დაეკისრა მოპასუხის მიერ გაწეული ადვოკატის მომსახურების ხარჯიდან 750 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება; ა.წ–ძეს დაუბრუნდა ს.ო–ძის მიერ 05/07/2021 წელს სს „თ.ბ–ში“ სარჩელის უზრუნველყოფაზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან - 150 ლარიდან ზედმეტად გადახდილი - 100 ლარი.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ორივე მხარემ გაასაჩივრა. ა.წ–ძემ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყეტილების მიღებით სარჩელის სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო მ.ქ–ამ და ა.ქ–ამ მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1.თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 იანვრის განჩინებით, ა.წ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; ა.ქ–ასა და მ.ქ–ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 12 აგვისტოს გადაწყვეტილება; ა.წ–ძეს დაეკისრა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 5000 ლარის ოდენობით; ა.ქ–ასა და მ.ქ–ას დაეკისრათ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 1360 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის ოდენობით.

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1.1. ა.წ–ძე და მ.ქ–ა 2002 წლიდან იმყოფებოდნენ ფაქტობრივ საქორწინო ურთიერთობაში. მათ შორის ქორწინება დარეგისტრირდა 2014 წლის 11 სექტემბერს. მეუღლეებს ჰყავთ ოთხი შვილი, მათ შორის, სამი არასრულწლოვანი.

6.1.2. მხარეები განქორწინდნენ 2020 წლის 21 სექტემბერს. ფაქტობრივი თანაცხოვრება მხარეთა შორის შეწყვეტილი იყო უფრო ადრე.

6.1.3. გ.წ–ძე არის ა.წ–ძის მამა. გ.წ–ძემ 2013 წლის 23 აპრილს, 21000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ გაასხვისა უძრავი ქონება მდებარე: ქ. თბილისი, ......... ქუჩის მიმდებარედ, 600 კვ.მ.; გ.წ–ძემ 2013 წლის 15 მაისს, 20000 აშშ დოლარად გაყიდა უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ......... მიმდებარედ 600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი.

6.1.4. 2013 წლის 24 ოქტომბერს, ერთი მხრივ, გამყიდველს - ვ.ზ–სა და მეორე მხრივ, მყიდველს - მ.ქ–ას შორის, დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. ნასყიდობის საგანია უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ........, „ქ.ბ.“, ს/კ ........, ფართით 1000 კვ.მ.; მხარეებმა ნასყიდობის ფასის 34000 აშშ დოლარის გადახდა განსაზღვრეს ორ ეტაპად, საიდანაც პირველი ნაწილი - 20000 აშშ დოლარი გამყიდველმა მიიღო ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე, ხოლო დანარჩენ 14000 აშშ დოლარი გადახდილ იქნა 2013 წლის 02 დეკემბერს. სადავო ქონება აღირიცხა მ.ქ–ას სახელზე. მიწის ნაკვეთის შეძენის მიზანს ოჯახისთვის სახლის აშენება და იქ ცხოვრება წარმოადგენდა.

6.1.5. 2020 წლის 09 ოქტომბერს, მ.ქ–ამ 115000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ გაყიდა უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, .......... („ქ.ბ.“), 1000 კვ.მ. მიღებული თანხით, მ.ქ–ამ შეიძინა უძრავი ქონება: 1. ქალაქი თბილისი, .........., საკადასტრო კოდი: ........, 15000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ; 2. ქალაქი თბილისი, ........., 800 კვ.მ, საკადასტრო კოდი: ........ და უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, .........., ს/კ ........, ჯამში 24000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ.

6.1.6. 2021 წლის 29 იანვარს, მ.ქ–ამ დააფუძნა შპს „ს–ი“.

6.1.7. 2008 წლის 24 დეკემბრის იბა „ა. ...-ის“ კრების ოქმის თანახმად, მ.ქ–ას გადაეცა შენობის მე-12 სართულზე ბინა N53, ფართით 155.87 კვ.მ.

6.1.8. 2021 წლის 26 აპრილის ჩუქების ხელშეკრულებით, მ.ქ–ამ თავის დას - ა.ქ–ას უსასყიდლოდ გადასცა შემდეგი უძრავი ნივთები: 1. ქ. თბილისი, ........, ს/კ .......; 2. ქალაქი თბილისი, ........, საკადასტრო კოდი ........ და 3. თბილისი, .........., ს/კ ........... აღნიშნულ უძრავ ნივთში ცხოვრებას აგრძელებს მ.ქ–ა არასრულწლოვან შვილებთან ერთად.

6.1.9. მ.ქ–ას მშობლები არიან გ.ქ–ა და ც.ა–ძე. 2012 წლის 26 მარტს, ც.ა–ძემ გაასხვისა უძრავი ქონება, მდებარე: თბილისი, ........, სართული 2, ბინა N4, ფართი 220 კვ.მ და ატოფარეხი ფართით 16 კვ.მ. სულ ჯამში 218000 აშშ დოლარად. 2012 წლის 11 მაისს ც.ა–ძემ მ.ზ–თან გააფორმა იპოთეკის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე: თბილისი, ........... იპოთეკით უზრუნველყოფილი მოთხოვნის მოცულობა 160000 აშშ დოლარი. 2014 წლის 4 ნოემბერს, ც.ა–ძემ შეიძინა აღნიშნული უძრავი ქონება 462 კვ.მ. 165000 აშშ დოლარად.

6.2. სააპელაციო პალატის განმარტებით, როგორც საქმის მასალებით დგინდებოდა, საქმეზე მოწმის სახით დაკითხულმა გ.წ–ძემ დაადასტურა, რომ მიწის ნაკვეთი შეიძინა 2011 წელს. მოწმის ჩვენებით, ნაკვეთის გაყიდვის მიზეზი იყო მ.ქ–ას სურვილი, შეეძინათ უძრავი ქონება სხვა, უფრო პრესტიჟულ უბანში. მისი განმარტებით, ოჯახი გეგმავდა სახლის აშენებას ერთად ცხოვრების მიზნით. სწორედ ამიტომ გაყიდა მან კუთნილი ნაკვეთი და რადგან შესაძენი ქონება ა–ს და მ–ს შერჩეული არ ჰქონდათ, თანხა განათავსა ანაბარზე. მოწმის განმარტებით, ნაკვეთების გასხვისებით მიღებული თანხა სრულად ჰქონდა განთავსებული სს „თ.ბ–ში“, თუმცა 2013 წლის ივლისის თვეში, ახლობელს, ლ.ც–ძეს ასესხა 20000 აშშ დოლარი მამის ავადმყოფობის გამო. ვინაიდან ოქტომბრის თვეში ა–მ მოიძია სადავო მიწის ნაკვეთი, გ.წ–ძემ მას გადასცა თანხის ნაწილი, ასევე დაუკავშირდა ლ.ც–ძეს და სთხოვა გასესხებული თანხის პირდაპირ ა–სთვის გადაცემა, რადგან თანხა სწორედ მას „ეკუთვნოდა“.

6.3. საქმეზე მოწმის სახით დაკითხული ლ.ც–ძის განმარტებით, 2013 წელს 20 000 აშშ დოლარი ისესხა გ.წ–ძისგან. მისივე განმარტებით, დაახლოებით იმავე წლის ნოემბრის ბოლოს, გ.წ–ძემ სთხოვა აღნიშნული თანხის დაბრუნება და მისი უშუალოდ ა.წ–ძისათვის გადაცემა. ლ.ც–ძემ 2013 წლის 2-3 დეკემბერს იუსტიციის სახლის მიმდებარედ გადასცა შავ ცელოფანში გახვეული 20000 აშშ დოლარი ა–ს, რომელსაც თან ახლდა კ. (კ.ჭ–ი). მოწმემ დეტალურად აღწერა, როგორ დაითვალეს ფული მანქანაში, თანხის რა ნაწილი გადადეს გამყიდველისთვის გადასაცემად, დარჩენილი თანხა კი, დაიტოვა ა.წ–ძემ.

6.4. საქმეზე მოწმედ დაიკითხა კ.ჭ–ი, ა.წ–ძის დეიდაშვილი, რომელიც მოსარჩელისა და მოწმე ლ.ც–ძის განმარტებით, უშუალოდ ესწრებოდა ხელშეკრულების გაფორმებისა და თანხის გადაცემის ფაქტებს სადავო ნაკვეთის შეძენის პერიოდში. მოწმემ გაიხსენა, რომ ა–ს ყოველთვის უნდოდა სახლის აშენება, ჰქონდა კიდეც ნაკვეთი (დაასახელა გ.წ–ძის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთები), თუმცა, იმ ადგილას ცხოვრება არ სურდათ, ამიტომ გაიყიდა აღნიშნული მიწა და სანაცვლო ქონების მოძიებას ცდილობდა მოსარჩელე. მოწმემ დეტალურად მოყვა ნაკვეთის ყიდვის პროცესი: ეძებდნენ მიწის ნაკვეთს, რამდენჯერმე ა–მ აუქციონზეც ითამაშა სასურველი ნაკვეთის მოსაძებნად და შესაძენად. ერთ დღესაც, შემთხვევით ნახეს სადავო ნაკვეთი, გაესაუბრნენ მის მესაკუთრეს, მიმდინარეობდა მოლაპარაკება ნასყიდობის ფასთან დაკავშირებით, გამყიდველსაც ეჩქარებოდა გარკვეული თანხა და საბოლოოდ, შეთანხმდნენ 34000 აშშ დოლარზე, რომელიც ორ ეტაპად უნდა დაეფარა ა–ს, რადგან თანხის ნაწილი ხელზე არ ჰქონდა. თანხის მეორე ნაწილი (14000 აშშ დოლარი) ვ.ზ–ს გადაეცა იუსტიციის სახლში, სადაც ა.წ–ძე შეხვდა ლ.ც–ძეს, გამოართვა შავი ფერის ცელოფნით გარკვეული თანხა მას, ჩაჯდა მანქანაში და ითვლიდა ფულს, ჯვარედინად ალაგებდა კუპიურებს 1000-იან შეკვრებად, რათა დათვლა უფრო გაადვილებოდა. გარკვეული ნაწილი ამ თანხიდან ჩადო იმავე ცელოფანში და შეინახა, ხოლო მეორე ნაწილი ჯიბეში ჩაიდო. იუსტიციის სახლიდან გამოსვლისას, მანქანის სავარძელზე დაუთვალა ა–მ ვეფხვიას თანხა, ჩამოართვეს ერთმანეთს ხელი და წამოვიდნენ.

6.5. საქმეზე დაკითხულ იქნა მიწის ნაკვეთის გამყიდველი ვ.ზ–ი, რომლის განმარტებითაც, ნაკვეთი გარკვეული ვალდებულებით ჰქონდა დატვირთული და გადაწყვიტა მისი გაყიდვა. ა. დაახლოებით ორჯერ იყო მისული მასთან მოსალაპარაკებლად, ბოლოს ფასი გადაწყდა 34000 აშშ დოლარი. ფულის გადაცემა მოხდა ორ ეტაპად, პირველად 20000 დოლარი გადაეცა იუსტიციის სახლის დარბაზში, ამის შემდეგ, თანხის მეორე ნაწილი გადასცა მას შემდეგ, რაც საჯარო რეესტრში იპოთეკა მოხსნეს ქონებაზე. ა–ს თან ახლდა მოლაპარაკებების დროს კ. (კ–ე). მოწმემ ვერ გაიხსენა ესწრებოდა თუ არა აღნიშნულ პროცესებს მ.ქ–ა და განმარტა, რომ მოლაპარაკებები მხოლოდ ა–სთან მიმდინარეობდა და თანხაც ორივე ჯერზე მხოლოდ მისგან მიიღო.

6.6. სააპელაციო პალატის მითითებით, საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ გ.წ–ძემ 2013 წლის 23 აპრილს, 21000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ გაასხვისა უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ........ მიმდებარედ, 600 კვ.მ. ხოლო, იმავე წლის 15 მაისს 20000 აშშ დოლარად გაყიდა უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, .........., I ჩიხის მიმდებარედ 600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი.

6.7. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მიწის ნაკვეთის (ს/კ .........) შეძენისათვის 34000 აშშ დოლარი ა.წ–ძეს გადასცა მამამ - გ.წ–ძემ. ამასთან, ნასყიდობის თანხა ა.წ–ძემ გადასცა გამყიდველ ვ.ზ–ს, თუმცა უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება მ.ქ–ამ მოიპოვა თავად მოსარჩელის სურვილით. შესაბამისად, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ მ.ქ–ამ საკუთრების უფლება მოიპოვა მოჩვენებითი გარიგების საფუძველზე, მით უფრო მაშინ, როცა მოსარჩელეს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება დღემდე სადავოდ არ გაუხდია.

6.8. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება მასზედ, რომ სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა არა სამოქალაქო კოდექსის 977-ე მუხლით, არამედ სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლის მე-2 ნაწილით. ამ მიმართებით, სააპელაციო პალატამ საკასაციო პალატის ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაზე დაყრდნობით აღნიშნა, რომ მოთხოვნა პირის ნებას დაქვემდებარებული და სხვა პირზე მიმართული უფლებაა, რომელიც მისი პროცესუალური განხორციელებისაგან მკვეთრად იმიჯნება. მოთხოვნა ძირითადად მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია. მოთხოვნა საპროცესო-სამართლებრივი გაგებით, ყოველთვის მიმართულია სასამართლო გადაწყვეტილების დადგომისაკენ. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არის სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილებაა. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება მოიცავს ისეთ მნიშვნელოვან კომპონენტს, რომლის მიხედვითაც, სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება უნდა იყოს მხარისათვის განჭვრეტადი. სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების საფუძველს წარმოადგენს იმ საკითხის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შემოაწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით) (სუსგ. №ას-1123-2023)

6.9. მოცემულ შემთხვევაში როგორც საქმის მასალებით დგინდებოდა, თანხის გადაცემას კონკრეტული მიზანი ჰქონდა. კერძოდ, მხარეებს უნდა გაეგრძელებინათ ოჯახური ცხოვრება, შეძენილ ნაკვეთზე უნდა აშენებულიყო საცხოვრებელი სახლი, სადაც ისინი შვილებთან ერთად იცხოვრებდნენ. ეს მიზანი შეთანხმებული იყო მ.ქ–ასთან. უდავო იყო, რომ ეს მიზანი არ შესრულდა. დადგენილი იყო ასევე, რომ მ.ქ–ამ მიწის ნაკვეთი გაყიდა და მიიღო 115000 აშშ დოლარი.

6.10. პალატამ განმარტა, რომ ყველა სახის კონდიქციური მოთხოვნის, მათ შორის შესრულების კონდიქციის დროს {სსკ-ის 976-881-ე მუხლები} მოპასუხე (მოვალე) აუცილებლად უნდა იღებდეს ქონებრივ სარგებელს, ანუ მდიდრდებოდეს. ამ წინაპირობის არარსებობა კი იმთავითვე გამორიცხავს მოთხოვნას. საკასაციო სასამართლომ არაერთხელ განმარტა, რომ უსაფუძვლო გამდიდრების მიზანი არის სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე შეძენილი ქონების (რომელშიც უნდა ვიგულისხმოთ უფლების ან გარკვეული შეღავათის, უპირატესობის) ამოღება, რითაც უნდა უზრუნველყოფილ იქნეს სამართლიანობის აღდგენა ანუ იმ მდგომარეობის აღდგენა, რომელიც იარსებებდა არაუფლებამოსილი პირის მიერ დაზარალებულის ხარჯზე გარკვეული შეღავათის, უფლების, უპირატესობის მიღებამდე ... უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის ნორმები აღჭურვილია დაცვითი ფუნქციით, უზრუნველყოფს რა არაუფლებამოსილი სუბიექტისაგან უსაფუძვლოდ მიღებული ქონების ამოღებას და მისი უფლებამოსილი პირისათვის გადაცემას. შედეგობრივი თვალსაზრისით, სამართლისათვის არავითარი მნიშვნელობა არ აქვს, თუ რა საშუალებით გამდიდრდა პირი – მიიღო, თუ დაზოგა ქონება. ფაქტი ერთია – ვითომ კრედიტორის ქონებრივ სფეროში აღმოჩნდა ქონება, რომელსაც იქ არსებობის სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია და, აქედან გამომდინარე, ექვემდებარება უფლებამოსილი პირისათვის დაბრუნებას (იხ. სუსგ. №ას-74-71-2016, 225-215-2016 25.05.2016, №ას-184-171-2015, 20.05.2016) (სუსგ №ას-390-390-2018, 15.05.2018წ., პ.19; №ას 584-584-2018, 28.06.2019წ., პ.19).

6.11. პალატამ მიუთითა, რომ უსაფუძვლო გამდიდრება სუბსიდიარული ხასიათისაა, რაც ნიშნავს იმას, რომ მხარეთა შორის არ უნდა არსებობდეს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების სახელშეკრულებო ან სხვა კანონისმიერი საფუძველი. გარდა ამისა, მითითებული საფუძვლით პირის მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის სახეზე უნდა იყოს გარკვეული კუმულატიური წინაპირობები, კერძოდ: 1. მოპასუხე უნდა გამდიდრდეს; 2. მოპასუხის გამდიდრება უნდა გამოიწვიოს მოსარჩელის ქმედებამ, - ქმედებასა და შედეგს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი; 3. მოპასუხის გამდიდრება, როგორც შედეგი, უნდა იყოს უკანონო, ანუ მას არ უნდა ჰქონდეს კანონისმიერი შესაძლებლობა, კომპენსაციის გარეშე მიითვისოს აღნიშნული ქონება. რომელიმე ამ პირობის არარსებობა გამორიცხავს უსაფუძვლო გამდიდრების საფუძველზე პირის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, ამიტომ, მას შემდეგ რაც მივიჩნევთ, რომ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების სახელშეკრულებო ან სხვა კანონისმიერი საფუძველი არ არსებობს, თითოეული მათგანის არსებობა ერთობლივად უნდა დადგინდეს.

6.12. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 977-ე მუხლზე და განმარტა, რომ აღნიშნული ნორმის თანახმად შესრულების განხორციელება გარკვეული მიზნის მიღწევას ემსახურება. მიმღები შესრულებას უსასყიდლოდ იღებს, თუმცა, არა უპირობოდ, შესრულების პირობა კი გარკვეული მიზნის მიღწევაა. თუ აღნიშნული მიზანი მიღწეული არ (ვერ) იქნება, მიმღები შესრულების დაბრუნებაზე ვალდებული სუბიექტი ხდება. ამასთან პალატა განმარტავს, რომ სადავო თანხის მოძრაობა ობიექტური კატეგორიაა, ანუ მისი დამტკიცება მატერიალური მტკიცებულებების წარდგენის გზით შესაძლებელია, ხოლო, თანხის გადაცემის მიზნობრიობის დადგენა სუბიექტური კატეგორიაა, მისი დადგენა სასამართლოს მიერ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების სრულყოფილი და ობიექტური შეფასებით ხდება, შესაბამისად, გადაცემული თანხის მიზნობრიობის დადგენა სუბიექტური აღქმის საგანია (სუსგ. ას-293-2022).

6.13. რაც შეეხება დაბრუნების ფარგლებს, პალატამ მიუთითა, რომ ეს საკითხი სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლითაა მოწესრიგებული და ამ მხრივ საყურადღებოა შესრულების კონდიქციის რეგულირების მექანიზმი. კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე, ასევე, სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად თუ უკან დაბრუნება შეუძლებელია გადაცემული საგნის მდგომარეობის გამო ან, თუ მიმღებს რაიმე მიზეზით არ შეუძლია საგნის უკან დაბრუნება, მაშინ მან უნდა აანაზღაუროს მისი საერთო ღირებულება. ღირებულება განისაზღვრება ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების წარმოშობის დროის მიხედვით. ამ ნორმის მიზანი გამდიდრების გათანაბრებაა და ითვალისწინებს ქონების დაბრუნებას. უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება ყველაფერზე, რამაც ერთი პირის უსაფუძვლო გამდიდრება გამოიწვია მეორე პირის ხარჯზე. შესაძლებელია უსაფუძვლოდ მიღებული ფულის მოთხოვნაც. უსაფუძვლო გამდიდრების დროს უნდა მოხდეს იმავე სახისა და იმავე ოდენობის ქონების დაბრუნება.

6.14. პალატამ აღნიშნა, რომ უსაფუძვლო გამდიდრების საკითხის მარეგულირებელი არც ერთი ნორმა არ ადგენს კრედიტორის უფლებადამცავ იმგვარ დანაწესს, რომელიც ქონებრივი წონასწორობის აღდგენას კრედიტორის სუბიექტური ინტერესის შესაბამისად დაადგენდა, შესრულების კონდიქციის მიზანი უსაფუძვლოდ გადაცემულის დაბრუნებაა და კომპენსაცია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებული ობიექტური წინაპირობების არსებობისასაა დასაშვები. კანონის ნება ემყარება სახელშეკრულებო თავისუფლების პრინციპს, რომლის ფარგლებშიც კონტრაჰენტი თავადაა განხორციელებული შესრულების ნეგატიური შედეგების რისკის მატარებელი.

6.15. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ ა.წ–ძემ მ.ქ–ას 34000 აშშ დოლარი გადასცა მათ შორის შეთანხმებული მიზნის მისაღწევად, ხოლო აღნიშნული მიზანი არ შესრულდა, სწორედ აღნიშნული თანხით მოხდა მ.ქ–ას უსაფუძვლო გამდიდრება. ამასთან, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 977-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული მიზნებისათვის „შეძენილში“ იგულისხმებოდა კონკრეტული მიზნით გადაცემული სამართლებრივი სიკეთე. შესაბამისად, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლის მე-2 ნაწილით ანაზღაურებას ექვემდებარებოდა მოპასუხის მიერ უსაფუძვლოდ მიღებული ქონების საერთო ღირებულება და მიიჩნია, რომ მოპასუხე მ.ქ–ას მოსარჩელისათვის 34000 აშშ დოლარი უნდა დაებრუნებინა, რაც ა.წ–ძის მიერ წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი იყო.

6.16. მეორე აპელანტები - მ.ქ–ა და ა.ქ–ა განმარტავდნენ, რომ სასამართლომ არ მიუთითა უდავო ფაქტობრივ გარემოებებად ისეთი მნიშვნელოვანი ფაქტები, რომ სამი არასრულწლოვანი შვილი ცხოვრობს დედასთან და რომ, ა.წ–ძემ საერთოდ შეწყვიტა ზრუნვა განქორწინების შემდეგ სამ ქალიშვილზე. მ.ქ–ას მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის გაყიდვა სწორედ იმიტომ დასჭირდა, რომ ა.წ–ძისგან მიტოვებული ოჯახი ერჩინა, რადგან თავად ა.წ–ძე მხოლოდ უფროს შვილს უწევდა მხარდაჭერას. ა.წ–ძემ მხოლოდ მას შემდეგ გახადა სადაოდ მიწის ნაკვეთის გაყიდვის ფაქტი, როდესაც ალიმენტის მოთხოვნის სარჩელი ჩაბარდა, ამ დრომდე ის არ ხდიდა სადაოდ გარიგებას და თვლიდა, რომ მიწის ნაკვეთიდან მიღებული თანხები საკმარისი იქნებოდა არასრულწლოვნების მატერიალური მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად. მეორე აპელანტების განმარტება არ გაიზიარა სააპელაციო პალატამ და აღნიშნა, რომ როგორც საქმის მასალებით დგინდებოდა, მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა თანხის გადახდის დაკისრება და ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. შესაბამისად, აპელანტის მიერ მითითებული გარემოებები მოცემულ დავასთან არ იყო კავშირში და სასამართლოს კვლევის საგანი ვერ გახდებოდა. პალატამ განმარტა, რომ სასამართლო საქმეს განიხილავდა სარჩელის ფარგლებში. ამასთან როგორც თავად აპელანტი მიუთითებდა, მხარეთა შორის მიმდინარეობდა დავები სხვა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში. შესაბამისად, აპელანტის მიერ მითითებული პრეტენზია საფუძველს მოკლებული იყო.

6.17. აპელანტები ასევე განმარტავდნენ, რომ სასამართლომ არასწორად მიუთითა უდავო ფაქტობრივ გარემოებად, რომ მიწის ნაკვეთის შეძენის მიზანს ოჯახისთვის სახლის აშენება და იქ ცხოვრება წარმოადგენდა. ა.წ–ძემ სარჩელის მე-4 ფაქტობრივ გარემოებაში მიუთითა მხოლოდ უძრავი ქონების ყიდვის მიზანზე, სხვა მიზანზე, მითუმეტეს ოჯახისთვის სახლის აშენებისა და იქ ერთად ცხოვრების მიზანზე არ მიუცია სასამართლოსათვის ახსნა-განმარტება. მოსარჩელის მოწმეების დაკითხვის მიზანი იყო მხოლოდ და მხოლოდ იმ ფაქტის დადგენა, რომ ა.წ–ძემ იყიდა მიწის ნაკვეთი და ეს ფული მამამ აჩუქა მას პირადად. თუმცა მოწმე გ.წ–ძემ ამის საპირისპიროდ მისცა ჩვენება და სასამართლოს მიუთითა, რომ ფული აჩუქა ოჯახს, მაიას და ა–ს, რომელთაც ჰყავთ შვილები და მ–ს სადაც სურდა, იქ რომ ეყიდათ ნაკვეთი, სახლი აეშენებინათ და ოჯახს ეცხოვრა. საქმეში არსებული პირდაპირი სახის მტკიცებულებები, საჯარო რეესტრის ამონაწერი, ნასყიდობის ხელშეკრულება, ვალდებულების გაუქმების განცხადება, მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის საფასური გადახდილია მ.ქ–ას მიერ. სასამართლოს მოწმის ჩვენება არ უნდა გაეზიარებინა, რადგან მიცემული ჩვენებები არის ურთიერთსაწინააღმდეგო და არასარწმუნო. გარდა იმისა რომ საქმეში არ არსებობს მტკიცებულება, მათ შორის ვერცერთმა მოწმემ ვერ მიუთითა ისეთ გარემოებაზე, რომ ა.წ–ძემ მამის ნაჩუქარი ფული გადასცა მიწის ნაკვეთის გამყიდველს და არა გ.ქ–ას ოჯახისათვის ნაჩუქარი ფული, არ არსებობს არც იმის მტკიცებულება, რომ ა.წ–ძემ ფული გადაიხადა სწორედ ამ მიწის ნაკვეთის შეძენაში.

6.18. სააპელაციო პალატამ არც ზემოაღნიშნული მოსაზრებები გაიზიარა. ამ მიმართებით, პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მოქმედ შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის ობიექტური განაწილების წესზე, მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტზე და მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლების შესაბამისად, წარმოადინა მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება, მოწმეთა ჩვენებები, ხოლო მტკიცების ტვირთის შებრუნების პირობებში, პალატამ მიუთითა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულების გაქარწყლების თაობაზე მოპასუხის ვალდებულებაზე და აღნიშნა, რომ მოპასუხემ ვერ გაართვა თავი აღნიშნული ვალდებულების შესრულებას. მოპასუხე მ.ქ–ას მტკიცებით, ნაკვეთის შესაძენად საჭირო თანხა მამამ - გ.ქ–ამ მისცა. აღნიშნული გარემოების დამადასტურებლად მოპასუხე მ.ქ–ამ წარმოადგინა მოწმე გ.ქ–ას ჩვენება. მისი განმარტებით, ასლანიდის ქუჩაზე მდებარე სახლი შეძენილი იყო მის მიერ შვილისათვის. როდესაც შეიტყო, რომ მეუღლეებს შორის დავა იყო, გ.ქ–ამ გადაწყვიტა ბინა „გაეფორმებინა“ მეორე შვილისთვის - ა–ის. გ.ქ–ას თქმით, აღნიშნული ბინა მისი იყო და ვისაც უნდოდა, მას მისცემდა. 2012-2013 წლის დასაწყისში, ა.წ–ძე იყო დაკავებული, რისთვისაც სოლიდური თანხა იყო გადასახდელი. გ.ქ–ას ინფორმაციით, აღნიშნული თანხიდან 30000 ლარი ეკუთვნოდა ა–ს მამას, რომელმაც სესხი გააკეთა, 15000 დოლარამდე მ–მ მოუყარა თავი, დანარჩენი კი დაამატა მან. რაც შეეხება ნაკვეთის შესაძენად გაღებულ ხარჯს - 34000 აშშ დოლარს, მეუღლის სახელზე ირიცხებოდა 220 კვ.მ ბინა საბურთალოზე, რომელიც გაასხვისეს 2012 წელს, დაახლოებით 220000 აშშ დოლარის ფარგლებში. იმ თანხის ნაწილით მან დიღომში შეიძინა სახლი, ...... ქუჩაზე. ამის შემდეგ, რადგან მეუღლეები ეძებდნენ ნაკვეთს, გ.ქ–ამ შესთავაზა მის მეზობლად არსებული ნაკვეთის შეძენა, თუმცა მეუღლეებმა არ ისურვეს მისი შეძენა. შემდეგ მოიძიეს სადავო ნაკვეთი და გ.ქ–ამ გადასცა მაიას მის შესაძენად საჭირო 34000 აშშ დოლარი. აღნიშნულის საპირისპიროს მიუთითებდნენ მოსარჩელის შუამდგომლობით დაკითხული მოწმეები. მათი განმარტებით დასტურდებოდა, რომ ნასყიდობის თანხა გადახდილიი იყო ორ ეტაპად, პირველი ნაწილი ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე 2013 წლის 24 ოქტომბერს გადაეცა გამყიდველს, რაც ემთხვეოდა გ.წ–ძის საბანკო ანგარიშიდან 20000 აშშ დოლარის გატანის თარიღს. შესაბამისად, პალატის მოსაზრებით, ბუნდოვანი იყო, რომ თუკი გ.ქ–ამ მ.ქ–ას სრულად გადასცა ნასყიდობის საფასური 34000 აშშ დოლარი, მაშინ რამ განაპირობა ნასყიდობის თანხის ორ ეტაპად გადახდა. უფრო მეტიც, თანხის მეორე ნაწილის - 14000 აშშ დოლარის გადაცემის თარიღი (რასაც მოწმეები და მოსარჩელე უთითებდნენ), ემთხვეოდა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ვ.ზ–ის მიერ „ვალდებულების გაუქმების“ შესახებ დოკუმენტის წარდგენისა (02.12.2013) და ლ.ც–ძის ჩვენებაში მითითებულ სესხის დაბრუნების პერიოდს.

6.19. რაც შეეხება მ.ქ–ას განმარტებას მასზედ, რომ გ.წ–ძის მიერ ნაკვეთის გაყიდვით მიღებული თანხა მოხმარდა ა.წ–ძის სისხლის სამართლის საკითხთან დაკავშირებულ ჯარიმის გადახდას (მეორე შემთხვევაში ასევე განმარტავდა, რომ აღნიშნული თანხა მოხმარდა იპოთეკის დაფარავას, რომელიც გ.წ–ძის უძრავ ქონებაზე გაფორმდა), აღნიშნულიც არ იქნა გაზიარებული სააპელაციო პალატის მიერ, რადგან საქმეში წარმოდგენილი გ.წ–ძის საბანკო ანგარიშის ამონაწერის თანახმად, 2013 წლის 07 მაისს, 21000 აშშ დოლარი შეტანილ იქნა საბანკო ანგარიშზე (ტომი 1, ს.ფ. 296-298), ხოლო იმავე წლის 15 მაისს, ანგარიშზე დამატებით შეტანილ იქნა 20000 აშშ დოლარი. 2013 წლის 13 ივნისს, 40000 აშშ დოლარი გადატანილი იყო დეპოზიტზე. ანგარიშიდან თანხის გატანა ფიქსირდებოდა 2013 წლის 24 ივლისს, 20044,93 აშშ დოლარის ოდენობით, რაც ემთხვეოდა ლ.ც–ძისათვის სესხის გაცემის დროს. დანარჩენი 20000 აშშ დოლარი ანგარიშიდან გატანილი იყო მოგვიანებით, იმავე წლის 24 ოქტომბერს, რაც თარიღობრივად ემთხვეოდა სადავო ნაკვეთის შეძენის დროს. რაც შეეხება გირაოს თანხებს, პალატამ მიუთითა, რომ აღსრულების ეროვნული ბიუროს ცნობის თანახმად, ა.წ–ძის მიერ ჯარიმის სახით გადახდილი იყო შემდეგი თანხები: 2013 წლის 15 მაისს - 90000 ლარი, 2013 წლის 19 ივნისს - 9345.79 ლარი, 2013 წლის 24 ივნისს - 654.21 ლარი. 90000 ლარის გადახდის მომენტისათვის (15.05.2013) გ.წ–ძეს ერთი ნაკვეთის გასხვისებით მიღებული სარგებელი 21000 აშშ დოლარი უკვე შეტანილი ჰქონდა ანგარიშზე, რომლის უკან გატანა საბანკო ამონაწერით არ დგინდებოდა. პირიქით, იმავე დღეს განთავსდა გ.წ–ძის საბანკო ანგარიშზე მეორე ნაკვეთის გაყიდვით მიღებული 20000 აშშ დოლარი, რომლის ანგარიშიდან გატანა მოხდა 2013 წლის 24 ივლისს. შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო აპელანტის მტკიცება, რომ თანხა იპოთეკური სესხის დასაფარავად იქნა გამოყენებული.

6.20. პალატამ მიუთითა, რომ მოწმეთა ჩვენებები და მოსარჩელის ახსნა-განმარტება ფაქტობრივად ერთსა და იმავე ვითარებას აღწერდნენ, როგორც თანხის წარმომავლობასთან, გასესხებული თანხის დაბრუნებასთან დაკავშირებით, ისე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას თანხის გადახდის საკითხთან მიმართებით, რაც ასევე დასტურდებოდა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით. შესაბამისად, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ ნასყიდობის საფასური გადახდილი იყო მ.ქ–ას მამის, გ.ქ–ას მიცემული თანხით.

6.21. აპელანტები ასევე მიუთითებდნენ, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა ის გარემოება, რომ მ.ქ–ასა და ა.ქ–ას შორის, 26.04.2021 წელს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება მოჩვენებითსა და უცილოდ ბათილ გარიგებას წარმოადგენდა. მ.ქ–ას არანაირი საფუძველი არ გააჩნდა იმისათვის, რომ საკუთარი ქონება მოჩვენებით გაესხვისებინა ვინმეზე, მითუმეტეს მოსარჩელის წინაშე არანაირი ანგარიშვალდებულება არ გააჩნდა. მ.ქ–ას არავისი და მითუმეტეს ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელის უფლება არ დაურღვევია, მან მხოლოდ საკუთარი, ინდივიდუალური ქონება განკარგა. მ.ქ–ა არ შეხებია ქორწინებაში შეძენილ ქონებას, არც ავტომანქანას, რომლის შეძენა ქორწინების განმავლობაში საერთო სახსრებით მოხდა, ასევე არ უდავია ბათუმში მდებარე საცხოვრებელ სახლზე (ს/კ ..........), რომელიც ახლაც ა.წ–ძის სახელზეა და ა.შ. გადაწყვეტილება უკანონოა პირველ რიგში იმიტომ, რომ მოსარჩელეს იურიდიული ინტერესი არ გააჩნდა, მაგრამ სასამართლომ მაინც მიიღო წარმოებაში და უფრო მეტიც, დააკმაყოფილა. მ.ქ–ას მითითებით მან სადავო მიწის ნაკვეთი გაასხვისა იმ მიზნით, რომ შვილებზე ფინანსური პასუხისმგებლობა მხოლოდ დედის მხარეს აღმოჩნდა და ა.წ–ძე არ ეხმარებოდათ მათ. ამასთან, მან შეიძინა სხვა უძრავი ქონებაც.

6.22. სააპელაციო პალატის მითითებით, ბუდნოვანი იყო, თუ რა მიზანს ემსახურებოდა ა.ქ–ასათვის ჩუქების ხელშეკრულების დადება მას შემდეგ, რაც მხარეთა შორის დაიძაბა ურთიერთობა სწორედ სხვა საოჯახო დავის ფარგლებში, რასაც თავად მ.ქ–აც ადასტურებდა - მ.ქ–ასა და ა.წ–ძეს შორის ჩუქების ხელშეკრულების დადებამდე სხვა საოჯახო დავაც მიმდინარეობდა არასრულწლოვანი შვილებისათვის ალიმენტის დაკისრების შესახებ. გარდა ამისა, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ა.ქ–ა სადავო უძრავ ნივთებს არ დაუფლებია. როგორც გაჩუქებამდე, ისე მის შემდეგ, სადავო ბინაში მ.ქ–ა ცხოვრობს შვილებთან ერთად. ა.ქ–ა ასევე არ ფლობს მიწის ნაკვეთებს. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 524-ე მუხლზე, ამავე კოდექსის 56-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და მიიჩნია, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულება ბათილ გარიგებას წარმოადგენდა გამოვლენილი ნების მოჩვენებითი ხასიათის გამო.

6.23. სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებზე მითითებით, განმარტა, რომ მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების შედეგად, როგორც წესი, მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს გარიგების მოჩვენებითობა და შემძენის არაკეთილსინდისიერება, თუმცა, იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგება ნათესავებს შორის იდება, მით უფრო, როდესაც სახეზეა უსასყიდლო გარიგება, ასეთ ვითარებაში არსებობს პრეზუმფცია, რომ ახლო ნათესავმა (დედამ, შვილმა, დამ, ძმამ, მეუღლეებმა) იცოდა გარიგების ბათილობის წინაპირობების თაობაზე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ოჯახის წევრებსა და ახლო მეგობრებს შორის გარიგების დადების პირობებში, მით უფრო, თუ გარიგება უსასყიდლო ხასიათისაა, შემძენის კეთილსინდისიერების პრეზუმფცია არ არსებობს, რაც იმთავითვე მტკიცების ტვირთის შებრუნების საფუძველია. შესაბამისად, ასეთ ვითარებაში სწორედ მოპასუხეს უნდა ემტკიცებინა, რომ ის კეთილსინდისიერი იყო. მასვე უნდა დაედასტურებინა, თუ რამ განაპირობა ხელშეკრულების დადება დროის სწორედ ისეთ მონაკვეთში, როდესაც მოსარჩელის მიმართ შეუსრულებელი ფულადი ვალდებულება არსებობდა. ხელშეკრულების დადების ნამდვილი ნება ერთმანეთთან ახლო ურთიერთობაში მყოფი პირებს შორის, ქონების უსასყიდლო განკარგვა სადავო პერიოდში მიუთითებს პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდებაზე, რაც ცნობილი უნდა ყოფილიყო და იყო კიდეც მოპასუხისათვის, ხოლო საწინააღმდეგო გარემოებები, რაც უარყოფდა ამ პრეზუმფციას, მოპასუხეებს არ მიუთითებიათ. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავოდ გამხდარი გარიგება ბათილი იყო გამოვლენილი ნების მოჩვენებითი ხასიათის გამო.

6.24. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ გარიგების მონაწილე მხარეები ა.ქ–ა და მ.ქ–ა ერთმანეთის ახლო, საოჯახო ურთიერთობაში მყოფი პირები იყვნენ. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები საკმარისი იყო იმ დასკვნის მისაღებად, რომ სადავო გარიგების მხარეებს არ სურდათ გარიგების დადება და ამისათვის არ გააჩნდათ შინაგანი ნება ანუ, ზემომითითებული ფაქტობრივი გარემოებები გამორიცხავდნენ სადავო ხელშეკრულების დადებისადმი მხარეთა შინაგანი ნების არსებობას. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ ყველა ეს ქმედება მიზნად ისახავდა კრედიტორის მოთხოვნის შესრულებისაგან თავის არიდებას. ვინაიდან ხელშეკრულების მხარეები წარმოადგენდნენ უახლოეს პირებს, ჩუქების ხელშეკრულების დადებაზე ნების გამოვლენა შესაძლოა ახლობელი პირის ინტერესების უზრუნველყოფაზე ზრუნვითაც ყოფილიყო განპირობებული, თუმცა გარიგებების დადების თარიღის, დროის მცირე მონაკვეთის გათვალისწინებით, პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ამ გარიგებების დადებით, ფაქტობრივად, მოძრავ ქონებაზე არიდებულ იქნა კრედიტორის ვადამოსული მოთხოვნის მიქცევის შესაძლებლობა, რასაც, მოცემულ შემთხვევაში, ნორმის შეფარდებისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა ჰქონდა.

6.25. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ სადავოდ გამხდარი გარიგება ბათილი იყო გამოვლენილი ნების მოჩვენებითი ხასიათის გამო. რაც შეეხება სასარჩელო მოთხოვნის იურიდიულ ინტერესს, პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლის საფუძველზე მოსარჩელეს ჰქონდა მოთხოვნის იურიდიული ინტერესი - მ.ქ–ას საკუთრებაში ქონების არსებობა, რომლიდანაც შესაძლებელი გახდებოდა გადაწყვეტილების აღსრულება.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა - მ.ქ–ამ და ა.ქ–ამ, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 მაისის განჩინებით, კასატორების შუამდგომლობა სახელმწიფო ბაჟის გადახდის გადავადების შესახებ დაკმაყოფილდა; მ.ქ–ას და ა.ქ–ას გადაუვადდათ საკასაციო საჩივარზე 1 700 აშშ დოლარის შესაბამისი ეკვივალენტი ლარის ოდენობით სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე და წარმოებაში იქნა მიღებული მ.ქ–ასა და ა.ქ–ას საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

9. საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

9.1. კასატორი გასაჩივრებულ განჩინებას სადავოდ ხდის ფაქტობრივ-სამართლებრივი თვალსაზრისით. კერძოდ, კასატორი მიიჩნევს, რომ:

9.1.1. სასამართლომ დაარღვია საპროცესო სამართლის ნორმები, გასცდა სარჩელში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, მოსარჩელის მოთხოვნას და თავისი ინიციატივით უდავო ფაქტობრივ გარემოებებად მიიჩნია, რომ მიწის ნაკვეთის შეძენის მიზანს ოჯახისთვის სახლის აშენება და იქ ცხოვრება წარმოადგენდა და რომ ეს მიზანი მხარეებს შეთანხმებული ჰქონდათ ერთმანეთთან - აღნიშნული სასამართლომ იმ პირობებში განახორციელა, როდესაც მოსარჩელე მხარეს ასეთი ფაქტი საერთოდ არ მიუთითებია.

9.1.2. სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ სადაო მიწის ნაკვეთის შეძენისათვის 34000 აშშ დოლარი ა.წ–ძეს გადასცა მამამ - გ.წ–ძემ, ხოლო ა.წ–ძემ - მ.ქ–ას. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება დადგენილია საპროცესო სამართლებრივი ნორმების დარღვევით. კასატორი მიიჩნევს, რომ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია მხოლოდ და მხოლოდ მოწმის, დაინტერებული მხარის, მოსარჩელე ა.წ–ძის მამის - გ.წ–ძის ჩვენების საფუძველზე, რომელიც ჩვენებაში რეალურად ამბობს არა იმას, რომ შვილს ვაჩუქეო, არამედ იმას, რომ ეს ფული ოჯახს ვაჩუქეო, რადგან იქ ოჯახს უნდა ეცხოვრაო. ეს კი წინააღმდეგობაში მოდის ა.წ–ძის ახსნა-განმარტებასთან, რომელიც ამბობს რომ ფული მამამ მას აჩუქა და მიწის ნაკვეთის ყიდვა უშუალოდ მას სურდა. სხვა არცერთი მტკიცებულება, არც წერილობითი და არც სხვა მოწმეების მიერ მიცემული ჩვენებები არ ადასტურებს ამ ფაქტს. პირიქით, საქმეში არსებული პირდაპირი სახის მტკიცებულებები, როგორიცაა საჯარო რეესტრის ამონაწერი, ნასყიდობის ხელშეკრულება და ვალდებულების გაუქმების განცხადება, მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის საფასური გადახდილია მ.ქ–ას მიერ. კასატორი ეჭქვეშ აყენებს მოწმეთა ჩვენებების სანდოობის ხარისხს.

9.1.3. მ.ქ–ასა და ა.ქ–ას შორის, 26.04.2021 წელს დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში, სარჩელის წარმოებაში მიღება და დაკმაყოფილება ეწინააღმდეგება საპროცესო სამართლებრივ ნორმებს. მოსარჩელეს ამ გარიგების ბათილად ცნობის ნაწილში არ მიუთითებია იმაზე, რომ მისი იურიდიული ინტერესი ქონების თანამესაკუთრედ აღიარება იყო. მან მეორე მოთხოვნა პირველი მოთხოვნის უზრუნველყოფის სახით გამოიყენა და ეს მაშინ, როდესაც საქმეში არსებობს პირველი სასარჩელო მოთხოვნის უზრუნველყოფის ღონისძიება მ.ქ–ას კომპანიის წილზე გარიგების დადების აკრძალვის სახით.

9.1.4. სასამართლომ არასწორად გადაანაწილა მოდავე მხარეებს შორის მტკიცების ტვირთი.

9.1.5. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რის გამოც საქმეზე არასწორი შედეგი დადგა.

9.1.6. სასამართლომ გამოიყენა უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმები, მაშინ როდესაც სარჩელში არ დაუყენებია მოსარჩელეს ამ ნორმის გამოყენებისათვის შესაბამისი ფაქტობრივი წინამძღვრები. სასამართლომ არასწორად მოიძია სასარჩელო მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმები, არასწორად განსაზღვრა მათი აბსტრაქტული ელემენტები და იურიდიულად დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება მიიღო.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

10. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

14. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განმხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შეამოწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით) (იხ. სუსგ №ას-53-49-2017, 07 აპრილი 2017 წელი).

15. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას. თავის მხრივ, მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ სარჩელის მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, ზიანის მიყენებიდან (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრებიდან თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან.

16. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე ა.წ–ძის ძირითად სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს მოპასუხე მ.ქ–ასათვის თანხის დაკისრება. სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მოსარჩელე იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს, რომ მოსარჩელე ა.წ–ძე და მ.ქ–ა ფაქტობრივ საქორწინო ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ 2002 წლიდან. თანაცხოვრების პერიოდში შეეძინათ 4 შვილი. მოსარჩელის მამამ - გ.წ–ძემ 2011 და 2013 წლებში შეიძინა 2 მიწის ნაკვეთი (ს/კ ....... და ს/კ ..........), რომელიც განკუთვნილი იყო ა.წ–ძის ოჯახისთვის სახლის ასაშენებლად. მ.ქ–ას არ მოსწონდა აღნიშნული მიწის ნაკვეთის მდებარეობა, რის გამოც, გ.წ–ძემ ორივე მიწის ნაკვეთი გაასხვისა ჯამში 41000 აშშ დოლარად და თანხა იმავე დღესვე განათავსა საბანკო ანგარიშზე, რათა შემდეგში, შვილისათვის სასურველი მიწის ნაკვეთის შესაძენად გადაეცა. შესაბამისი მიწის ნაკვეთის შერჩევის შემდგომ, მისი ღირებულება 34000 აშშ დოლარის ოდენობით, გადახდილ იქნა მოსარჩელის მამის - გ.წ–ძის სახსრებით, თუმცა, ფორმალურად უძრავი ქონების მესაკუთრედ მ.ქ–ა აღირიცხა. აღნიშნული განპირობებულ იქნა იმ გარემოებით, რომ ნაკვეთის შეძენამდე მცირე ხნით ადრე, მოსარჩელე ა.წ–ძე დაკავებულ იქნა სისხლის სამართლის საქმის ფარგლებში და ოჯახი მოერიდა საკუთრების მოსარჩელის სახელზე გაფორმებას. მოსარჩელესა და მ.ქ–ას შორის ქორწინება შეწყდა 2020 წლის სექტემბერში, რის შემდგომაც, მ.ქ–ამ ა.წ–ძესთან შეთანხმების გარეშე, სასწრაფო წესით, 115000 აშშ დოლარად გაასხვისა უძრავი ქონება და მიღებული მიღებული თანხა მოიხმარა პირადად.

17. სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების საპირისპიროდ, მოპასუხე განმარტავს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი შეძენილ იქნა მ.ქ–ასათვის არა მოსარჩელის მამის სახსრებით, არამედ მოპასუხის, მ.ქ–ას მამის - გ.ქ–ას მიერ გადაცემული თანხით და მოსარჩელეს მის შეძენაში წვლილი არ მიუძღვის. ასევე, მოპასუხე მიუთითებს იმ გარემოებაზეც, რომ გ.წ–ძის მიერ ნასყიდობით მიღებული თანხა მოხმარდა ა.წ–ძისათვის სისხლის სამართლის საქმის ფარგლებში დაკისრებულ სოლიდურ ჯარიმას.

18. დადგენილია, რომ გასაჩივრებული განჩინებით უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი მოპასუხის მიმართ თანხის დაკისრების თაობაზე დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ამ ნაწილში, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მიწის ნაკვეთის ღირებულება - 34000 აშშ დოლარი გადაიხადა მოსარჩელემ - ა.წ–ძემ, მამის - გ.წ–ძის მიერ გადაცემული სახსრებით; ამასთან, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მიწის ნაკვეთის შეძენის მიზანს ოჯახისათვის სახლის აშენება და იქ ცხოვრება წარმოადგენდა, რაც მოპასუხე მ.ქ–ასთან შეთანხმებული იყო, თუმცა, რამდენადაც ეს მიზანი არ შესრულდა, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახეზე იყო მოპასუხის უსაფუძვლო გამდიდრება და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 977-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული, თანხის მოსარჩელისათვის დაბრუნების წინაპირობები.

19. კასატორი ფაქტობრივი თვალსაზრისით უარყოფს ზემოაღნიშნულ მსჯელობას როგორც უძრავი ქონების ღირებულების მოსარჩელის მხრიდან გადახდის ნაწილში, ისე თანხის გადახდის მიზნობრიობის ნაწილში. სამართლებრივი უსწორობის თვალსაზრისით კი, კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ იმსჯელა იმ საკითხზე (მიწის ნაკვეთის შეძენის მიზანი), რომელიც სარჩელით არ იყო განსაზღვრული, არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად მოიძია სასარჩელო მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმები.

20. კასატორის ზემოაღნიშნული შედავების პასუხად, საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო საქმის წარმოება მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე ხორციელდება [სსსკ-ის 4.1. მუხლი: სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები]. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოპასუხის მხოლოდ ზეპირი განმარტება მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადაწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს (სუსგ №ას-1465-2020, 18.03.2021წ., პ. 48). მხარეებს მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთი თანაბრად ეკისრებათ.

21. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მხარეთა შორის სადავო გარემოებების დადასტურებისთვის რომელიმე კონკრეტული მტკიცებულების არსებობა სამოქალაქო კანონმდებლობით გათვალისწინებული არ არის. შესაბამისად, მათი დადასტურება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.2 მუხლით განსაზღვრული ნებისმიერი მტკიცებულებით დასაშვებია.

22. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი მტკიცებულებათა თავისუფალი შეფასების სტანდარტს აწესებს, რა დროსაც მტკიცებულებების კვლევა მათი ობიექტურობის, დასაბუთებულობის, სანდოობა/სარწმუნოობისა და განკუთვნადობის კუთხით ხორციელდება. არ არსებობს მტკიცებულებათა რანგირება (იხ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კომენტარი (რჩეული მუხლები), GIZ, თბილისი, 2020, გვ. 551).

23. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის თაობაზე. საპროცესო კოდექსი აწესებს მტკიცების ტვირთის განაწილების სტანდარტს, თუმცა, თითოეული მტკიცებულების შეფასებას სასამართლოს შინაგან რწმენას უკავშირებს. მტკიცებულებათა შინაგანი რწმენით შეფასებისას, როგორც სამოქალაქო პროცესის მთავარი პრინციპი ცხადყოფს, რომ არავითარ მტკიცებულებას არ გააჩნია წინასწარ დადგენილი ძალა.

24. ამასთან, სადავო გარემოებათა არსებობა-არარსებობის დადგენისას, სასამართლო ინდივიდუალურად და ერთობლივად აფასებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის შედეგად აყალიბებს თავის შინაგან რწმენას გამოსაკვლევი საკითხის მიმართ (შდრ. სუსგ №ას-589-896-09, 22 იანვარი, 2010 წელი).

25. განსახილველ შემთხვევაშიც, სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინება მხარეთა მიერ მითითებულ გარემოებათა, საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებათა და მოწმეთა ჩვენებების ურთიერთშეჯერების შედეგად მიიღო. კერძოდ, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი სარწმუნო მტკიცებულებების ერთობლიობით, დგინდებოდა სადავო ფაქტობრივი გარემოებები მასზედ, რომ მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის თანხა გადახდილია მოსარჩელის მამის - გ.წ–ძის სახსრებით, იმ განცდითა და მიზნით, რომ ა.წ–ძესა და მ.ქ–ას ოჯახს შეექმნა საცხოვრებელი გარემო. აღსანიშნავია, რომ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისას, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოები დაეყრდნენ არა მარტო ა.წ–ძის მამის - გ.წ–ძის ჩვენების გამოკვლევის შედეგებს, როგორც ამას კასატორი მიუთითებს, არამედ დამატებით მხედველობაში მიიღეს მხარეთა ახსნა-განმარტებები, საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებები (უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებები; ვ.ზ–ის მიერ „ვალდებულების გაუქმების“ შესახებ დოკუმენტი; ფაქტების კონსტანტაციის შესახებ ოქმი) და დანარჩენ მოწმეთა (ლ.ც–ძის, კ.ჭ–ისა და ვ.ზ–ის) ჩვენებები, რომლებიც ერთგვაროვან ინფორმაციას გადმოსცემდნენ. საკასაციო პალატა მოწმეთა ჩვენებების შინაარსის გაცნობის შედეგად, იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას მასზედ, რომ ზემოაღნიშნულ პირთა ჩვენებები მოვლენათა განვითარების ქრონოლოგიის თვალსაზრისით, სრულ შესაბამისობაშია როგორც მოსარჩელის ახსნა-განმარტებასთან, ისე საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებების შინაარსთან და მათი ერთობლივი განხილვის შედეგად, დასტურდება ყველა ის წინაპირობა, რაც მიწის ნაკვეთზე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებასა და მისი ღირებულების გადახდას უძღვოდა წინ. კერძოდ, ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა თავადაც გაამახვილებს ყურადღებას მასზედ, რომ ყველა მოწმემ ქრონოლოგიურად და თანმიმდევრულად გაიხსენა თანხის გადაცემის მომენტი. მიწის ნაკვეთის გამყიდველმა დაადასტურა, რომ მიწის ნაკვეთის ღირებულება მიიღო მოსარჩელე ა.წ–ძისგან. მოსარჩელის მამის - გ.წ–ძის მიერ ანგარიშიდან თანხის გამოტანის თარიღი და ნასყიდობის თანხის პირველი ნაწილის გადახდის თარიღი თანხვედრაშია. რაც შეეხება ნასყიდობის ღირებულების მეორე ნაწილს - 20000 აშშ დოლარს, მოწმე გ.წ–ძის განმარტებით, ეს თანხა სესხის სახით ჰქონდა გადაცემული ლ.ც–სათვის, რასაც ეს უკანასკნელიც ადასტურებს. თანხვედრაშია გ.წ–ძის მიერ მითითებული თანხის გასესხების თარიღი ლ.ც–ს მიერ მითითებულ, თანხის მიღების თარიღთან. ასევე, თანხვედრაშია მოწმეების - ლ.ც–ს, კ.ჭ–ისა და ვ.ზ–ის ჩვენებები იმ გარემოებასთან მიმართებით, თუ როდის მოხდა ნასყიდობის ღირებულების მეორე ნაწილის გამყიდველისათვის გადაცემა, რაც თავის მხრივ, ემთხვევა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, ვ.ზ–ის მიერ „ვალდებულების გაუქმების შეასხებ“ დოკუმენტის წარდგენის თარიღს. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით განსაზღვრული მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტის დაცვით შეაფასეს მოსარჩელის მოწმეთა ჩვენებები და ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს ჰქონდათ ამ ჩვენებების გაზიარებისა და საქმეში წარმოდგენილ წერილობით მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში მათი შეფასების შედეგად, სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის შესაძლებლობა.

26. პალატა აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც საქმეში წარმოდგენილი მასალები საფუძვლიანს ხდიდა მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული მტკიცების ტვირთი შებრუნდა და საწინააღმდეგო მტკიცების საპროცესო საშუალების წარმოდგენის ვალდებულებამ მოპასუხეების/კასატორების მხარეს გადაინაცვლა. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებებისა და წარმოდგენილი მტკიცებულებების გასაქარწყლებლად, მოპასუხეებს/კასატორებს თავად უნდა წარმოედგინათ საპირისპირო გარემოების დამადასტურებელი რელევანტური მტკიცებულება, თუმცა, კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება დამაჯერებელი და სარწმუნო არგუმენტებით, მოპასუხეებმა/კასატორებმა ვერ შეძლეს. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შემდავებლებს იმგვარი დასაშვები მტკიცებულება უნდა წარმოედგინათ, რომელიც უცილობლად სარწმუნოს გახდიდა მათი პოზიციის სისწორეს. ასეთ მტკიცებულებად კი, მარტოოდენ მ.ქ–ას ახსნა-განმარტება (მ.ქ–ა ერთ შემთხვევაში განმარტავდა, რომ გ.წ–ძის მიერ ნაკვეთის გაყიდვით მიღებული თანხა მოხმარდა ა.წ–ძის სისხლის სამართლის საკითხთან დაკავშირებულ ჯარიმის გადახდას, ხოლო მეორე შემთხვევაში, ასევე განმარტავდა, რომ აღნიშნული თანხა მოხმარდა იპოთეკის დაფარავას) არ განიხილება, მით უფრო მაშინ, რომ იგი შეუთავსებელია საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებების (საბანკო ანგარიშის ამონაწერთან და აღსრულების ეროვნული ბიუროს ცნობასთან) შინაარსთან, რაზედაც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა თავადაც ვრცლად იმსჯელეს (ამ ნაწილში სააპელაციო პალატის მსჯელობა იხ. წინამდებარე განჩინების 6.19 აბზაცი). იმავდროულად, პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ მოპასუხეების/კასატორების მხრიდან საკასაციო საჩივარში შედავება არ არის განხორციელებული იმ გარემოების მიმართ, რომლითაც გამოირიცხა მოპასუხე მხარის მოწმის - გ.ქ–ას ჩვენების გაზიარების შესაძლებლობა (ამ ნაწილში სააპელაციო პალატის მსჯელობა იხ. წინამდებარე განჩინების 6.18 აბზაცი).

27. რაც შეეხება კასატორის შედავებას მასზედ, რომ სასამართლო გასცდა სარჩელში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, რამეთუ ა.წ–ძე არ უთითებდა იმ ფაქტზე, რომ თანხის გადაცემის მიზანი მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის აშენება იყო, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სადავო თანხის მოძრაობა (გადაცემა) ობიექტური კატეგორიაა, ანუ მისი დამტკიცება მატერიალური მტკიცებულებების წარდგენის გზით შესაძლებელია, ხოლო, თანხის გადაცემის მიზნობრიობის დადგენა სუბიექტური კატეგორიაა, მისი დადგენა სასამართლოს მიერ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების სრულყოფილი და ობიექტური შეფასებით ხდება.

28. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ, მოსარჩელისა და მოპასუხის სტადიებზე წარდგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების ერთობლივად შესწავლისა და გაანალიზების გზით, საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე, მართებულად დაადგინა, ხოლო, სააპელაციო პალატამ მართებულად გაიზიარა სადავო საკითხის გადასაწყვეტად არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები, მათ შორის, თანხის გადახდის მიზანიც.

29. რაც შეეხება კასატორის შედავებას მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძვლების შესახებ, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების, უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებით.

30. კონდიქციური ვალდებულების წარმოშობისათვის სახეზე უნდა იყოს ერთი პირის გამდიდრება მეორის ხარჯზე და ასეთი გამდიდრება მოკლებული უნდა იყოს სამართლებრივ საფუძველს, რომელიც ან თავიდანვე არ არსებობდა, ან შემდგომში მოიშალა. ამასთან, მნიშვნელობა არა აქვს იმ გარემოებას თუ, რის შედეგად დადგა უსაფუძვლო გამდიდრების ფაქტი – თავად დაზარალებულის მოქმედების, გამდიდრებულის მოქმედების, თუ მესამე პირთა მოქმედების შედეგად ან იგი მათი ნების საწინააღმდეგოდ განხორციელდა. ასევე, არ აქვს მნიშვნელობა ამ სამართალურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტთა ბრალეულობას, კეთილსინდისიერებასა და მათ მიერ განხორციელებული მოქმედებების მართლზომიერებას, თუ მართლწინააღმდეგობას. კონდიქციური ვალდებულების არსებობის სამართლებრივი საფუძვლით, სარჩელის დასაკმაყოფილებლად მნიშვნელოვანია დადგინდეს მხოლოდ ობიექტური შედეგი, რაც გულისხმობს ერთი პირის მიერ მეორე პირის ხარჯზე რაიმე სამართლებრივი სიკეთის შეძენას (დაზოგვას) შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის არსებობის გარეშე. ასევე, აუცილებელია, რომ გამდიდრება მოხდეს სხვის ხარჯზე, რის შედეგადაც ერთი პირის ქონების გაზრდა ხდება მეორე პირის ქონების შესაბამისი შემცირების ხარჯზე.

31. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 977-ე მუხლის მიხედვით, პირს, რომელიც მეორე პირს გადასცემს რაიმეს არა ვალდებულების შესასრულებლად, არამედ იმ მიზნით, რომ ამ უკანასკნელმა შეასრულოს ან არ შეასრულოს რაიმე მოქმედება, შეუძლია გადაცემულის გამოთხოვა, თუ მეორე პირის მოქმედება არ შეესაბამება მოსალოდნელ მიზანს. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით, უკან დაბრუნების მოთხოვნა გამორიცხულია, თუ მიზნის მიღწევა თავიდანვე შეუძლებელი იყო და გადამცემმა ეს იცოდა, ან გადამცემმა მიზნის მიღწევას არაკეთილსინდისიერად შეუშალა ხელი.

32. ზემოაღნიშნული ნორმის თანახმად, გადაცემული ქონების უკან დაბრუნება შესაძლებელია იმ შემთხვევაში, როცა ქონება გადაცემულია რაიმე ქმედების შესასრულებლად და მისი მიმღების მოქმედება ან უმოქმედობა არ შეესაბამება მოსალოდნელ მიზანს. მიზნის მიუღწევლობა ასეთ შემთხვევაში, უთანაბრდება ქონების მიღების უსაფუძვლობას. ამ ნორმით გათვალისწინებული შემთხვევები არაა დაკავშირებული რაიმე ვალდებულების შესრულების პირობებიდან გამომდინარე ქონების გადაცემასთან.

33. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატამ წინამდებარე განჩინებით უკვე გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები მასზედ, რომ მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის თანხა გადახდილია მოსარჩელის მამის - გ.წ–ძის სახსრებით, იმ განცდითა და მიზნით, რომ ა.წ–ძესა და მ.ქ–ას ოჯახს შეექმნა საცხოვრებელი გარემო. ხოლო, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელემ მიზანს ვერ მიაღწია, სამოქალაქო კოდექსის 977-ე მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელეს გადახდილი თანხის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება, ხოლო, მოპასუხეს ანაზღაურების ვალდებულება წარმოეშვა.

34. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 977-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, უკან დაბრუნების ვალდებულება არ წარმოიშობა, იმ შემთხვევაში, თუ მიზნის მიღწევა თავიდანვე შეუძლებელი იყო და გადამცემმა ეს იცოდა. განსახილველ შემთხვევაში, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 977-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული გარემოებები, რომლებიც გამორიცხავდა თანხის უკან დაბრუნების მოთხოვნას, არ დადგენილა.

35. ამდენად, მტკიცების ტვირთის ობიექტური განაწილებისა და საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებების გონივრული განსჯის შედეგად, საკასაციო პალატას ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსგავსად, მიაჩნია, რომ სადავო თანხა საქმეზე მოპასუხედ დასახელებული პირისგან (მ.ქ–ასაგან) გამოსათხოვ თანხას წარმოადგენს.

36. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველი ვერ გახდება კასატორების ვერც ის შედავება, რომ მ.ქ–ასა და ა.ქ–ას შორის, 26.04.2021 წელს დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში, მოსარჩელეს იურიდიული ინტერესი არ გააჩნია. ამ ნაწილშიც, მართებულია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა მასზედ, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლის საფუძველზე, მოსარჩელეს აქვს მოთხოვნის იურიდიული ინტერესი, რათა მ.ქ–ას გააჩნდეს ქონება, საიდანაც შესაძლებელი იქნება გადაწყვეტილების აღსრულება. აღნიშნულს ვერ გააქარწყლებს კასატორის მითითება მასზედ, რომ პირველი სასარჩელო მოთხოვნა თანხის დაკისრების ნაწილში, უზრუნველყოფილია შპს „ს–ში“ მ.ქ–ას კუთვნილი 25%-იანი წილის გახვისებისა და რაიმე სახის უფლებით დატვირთვის ან/და განკარგვის აკრძალვის სახით. ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 12 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 14.12.2012 წლის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც მოპასუხე მ.ქ–ას აეკრძალა შპს „ს–ში“ (ს/ნ ........) - 25%-იანი წილის გასხვისება, რაიმე სახის უფლებით დატვირთვა ან/და განკარგვა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 იანვრის განჩინებით, ა.წ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რაზედაც ამ უკანასკნელს, საკასაციო საჩივარი არ წარმოუდგენია. შესაბამისად, ა.წ–ძის ნაწილში, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 12 აგვისტოს გადაწყვეტილება, ამავე სასამართლოს 14.12.2012 წლის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გაუქმების ნაწილში, შესულია კანონიერ ძალაში.

37. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

38. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

39. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

40. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

41. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

42. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

43. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, კასატორებს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 მაისის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურება. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, ხოლო კასატორებს გადახდილი არ აქვთ საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 1700 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით, სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის გათვალისწინებით, მათ უნდა დაევალოთ ხსენებული თანხის 30%-ის - 510 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ.ქ–ასა და ა.ქ–ას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. მ.ქ–ასა (..........) და ა.ქ–ას (..........) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი -TRESGE22, მიმღების ანგარიშის ნომერი - 200122900, სახაზინო კოდი - 300773150) დაეკისროთ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 მაისის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის, 1700 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის 30%-ის - 510 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე რევაზ ნადარაია

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე

თამარ ზამბახიძე