ბს-1119-1070(კ-07) 20 მაისი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა – მხარეთა დასწრების გარეშე

კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარე – ი/მ ,,ნ. ვ-ა”

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 სექტემბრის განჩინება

დავის საგანი – ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 24 თებერვალს ი/მ ,,ნ. ვ-ამ” სასარჩელო განცხადებით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ რეგისტრირებულია ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2003 წლის 5 აგვისტოს, რეგისტრაციის ¹....... , საიდენტიფიკაციო კოდი ....... . ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2006 წლის 20 დეკემბრის ¹476 ბრძანების საფუძველზე ფოთის საგადასახადო ისნპექციის მიერ ჩატარდა საკონტროლო საგადასახადო შემოწმება, რომელიც შეეხო 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 დეკემბრამდე პერიოდს და 2006 წლის 3 იანვრის გასვლითი საკონტროლო საგადასახადო შემოწმების აქტით გადასახდელად დაერიცხა 4527 ლარი.

მოსარჩელის განმარტებით, ზემოაღნიშნული შემოწმება ჩატარდა არაობიექტურად, მას საკასო აპარატის უქონლობის გამო დაერიცხა 500 ლარი, რაც არ ვრცელდება ფიქსირებული გადასახადის გადამხდელებზე საკასო აპარატის გამოყენების შესახებ კანონის შესაბამისად.

მოსარჩელის განმარტებით, 2004 წლის 4 აპრილის ინვენტარიზაციის აქტის საფუძველზე, მის მიმართ, განისაზღვრა მოქმედი ადგილების რაოდენობა და შესაბამისად, თითოეულ ადგილზე დაუწესდა ფიქსირებული გადასახადი 20 და 15 ლარის ოდენობით. შემოწმების პერიოდში უფროსმა ინსპექტორმა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53[1]-ე ნაწილის შესაბამისად, შეცვალა ფიქსირებული გადასახადის ოდენობა და 20 ლარის ნაცვლად გადასახდელად დაეკისრა: 7 ადგილზე ნაცვლად 15 ლარისა – 35 ლარი, 2 ადგილზე ნაცვლად 20 ლარისა – 49 ლარი, ამასთან, მისთვის შეუძლებელი იქნებოდა ბაზრობების საერთოO სავაჭრო ადგილების განსაზღვრა, რითაც დაირღვა მისი უფლებები და დაეკისრა 4008 ლარი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 იანვრის ი/მ ,,ნ. ვ-ას” შემოწმების აქტისა და იმავე წლის 9 იანვრის ¹4 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობას.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილებით ი/მ ,,ნ. ვ-ას” სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 9 იანვრის ¹4 საგადასახადო მოთხოვნის ის ნაწილი, რომლითაც ი/მ ,,ნ. ვ-ას” საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოუყენებლობისათვის დაეკისრა ჯარიმა 500 ლარი, მოეხსნა 2 ადგილზე გადასახადი (ძირითადი, ჯარიმა, საურავი) და დაეკისრა 7 სავაჭრო ადგილზე გაანგარიშებით, მოეხსნა მიწის გადასახადი, ხოლო გასაჩივრებული აქტები დანარჩენ ნაწილში დარჩა უცვლელად.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ.

აპელანტი სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად, პირები, რომლებიც ეწეოდნენ ბაზრების ორგანიზებას მათი საქმიანობის ამ ნაწილში გადასახდელი დღგ-ის, მოგების, საშემოსავლო და საერთო სარგებლობის გადასახადების ნაცვლად, იბეგრებოდნენ ერთიანი ფიქსირებული, კომბინირებული გადასახადით ბაზრის ორგანიზებისათვის (საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53¹-ე პუნქტი). ი/მ ,,ნ. ვ-ა” ბაზრის ორგანიზებას ახორციელებდა 2004 წლის 1 მარტიდან 2004 წლის 1 ოქტომბრამდე ორ 6 კვ.მ ფართის სტაციონარულ სავაჭრო ადგილზე და 3 კვ.მ ფართობის 7 დახლზე. იგი ვალდებული იყო საგადასახადო ინსპექციაში ყოველთვიურად წარედგინა დეკლარაციები 2 სტაციონალურ სავაჭრო ადგილზე 79 ლარი 7 დახლზე, თითოეულზე 35 ლარი, სულ თვეში – 347 ლარი, რაც 7 თვეზე შეადგენს 2401 ლარს, შესაბამისად დაერიცხა საურავი.

აპელანტის განმარტებით, მოსარჩელის მითითება იმის თაობაზე, რომ მას არასწორად დაერიცხა საურავი, არამართებულია, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 57-ე ნაწილის შესაბამისად, კონსერვაციის რეჟიმზე გადაყვანა ან მოხსნა ხორციელდება ბაზრის ადმინისტრაციის გადაწყვეტილებით, რის შესახებ მეწარმე ვალდებულია, აცნობოს საგადასახადო ინსპექციას წინაწარ დეკლარაციის წარდგენისას. ამავე დროს კონსერვაციის რეჟიმზე გადაყვანილი სავაჭრო ადგილი დალუქული უნდა იყოს საგადასახადო ორგანოს ლუქით, რადგან მეწარმის მიერ არ განხორციელებულა სავაჭრო ადგილების დადგენილი წესით კონსერვაციის რეჟიმზე გადაყვანა, შესაბამისად მეწარმე დაიბეგრა ყველა არსებული სავაჭრო ადგილის მიხედვით.

აპელანტის მოსაზრებით, სალარო აპარატის გამოუყენებლობაზე საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის საფუძველზე მოსარჩელეს სრულიად კანონერად დაეკირა ჯარიმა 500 ლარი.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტლების საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოუყენებლობისათვის დაკისრებული ჯარიმისა და ორ სავაჭრო სტაციონალურ ადგილზე დარიცხული თანხის ნაწლში გაუქმებასა და ახალი გადაწყეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში მიუთითებდა, რომ ,,მომხმარებელთა ფულადი ანგარისშწორების განხორციელებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად, საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენებისაგან გათავისუფლდებიან პირები, რომლებიც არიან ფიქსირებული გადასახადის გადამხდელები. სწორედ ამ კატეგორიის სამეწარმეო საქმიანობას ეწეოდა ი/მ ,,ნ. ვ-ა” 2004 წლის 1 ოქტომბრამდე, აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე არასწორად იქნა დაჯარიმებული 500 ლარით.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2004 წლის 6 აპრილს ქ. ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ ი/მ ,,ნ. ვ-ას” ჩაუტარდა ინვენტარიზაცია, რა დროსაც დადგინდა, რომ მას გააჩნდა 2 მოქმედი სტაციონალური სავაჭრო ადგილი, ხოლო 3კვ.მ-მდე 7 დახლიდან ხუთი იყო მოქმედი, 2 უმოქმედო.

ამავე ინსპექციის 2006 წლის 3 იანვრის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია, რომ შემოწმებამ მოიცვა 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 დეკემბრამდე პერიოდი. ი/მ ,,ნ. ვ-ა” ბაზრის ორგანიზებას ახორციელებდა 2004 წლის 1 მარტიდან 2004 წლის 1 ოქტომბრამდე ორ 6 კვ.მ-მდე ფართის სტაციონალურ სავაჭრო ადგილზე და 3 კვ.მ-მდე ფართობის 7 დახლზე.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელის მოსაზრებით, ორი სავაჭრო დახლი საერთოდ არ არსებობდა და არ არსებული ობიექტის კონსერვაციას კანონი არ ითვალისწინებს. მოწინააღმდეგ მხარემ კი საწინააღმდეგო არგუმენტი სადავო ორი დახლის რეალურად არსებობის თაობაზე ვერ წარმოადგინა, რის გამოც პირველი ინსტანციის მითითება იმის თაობაზე, რომ ი/მ ,,ნ. ვ-ას” უნდა მოეხსნას გადასახადები ორ სავაჭრო დახლზე და უნდა დაერიცხოს 7 სავაჭრო ადგილზე გაანგარიშებით, მართებულია.

ამასთან, დადგენილია და სადავო არ არის ის გარემოება, რომ ი/მ ,,ნ. ვ-ას” იჯარით ჰქონდა მიწა აღებული და მის საკუთრებას არ წარმოადგენდა, შესაბამისად, მას სწორად მოეხსნა საგადასახადო დავალებით დარიცხული მიწის ძირითადი გადასახადი და საურავი.

მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ.

კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 სექტემბრის განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი საკასაციო საჩივარს ძირითადად აფუძნებდა იმავე გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა სააპელაციო საჩივარში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძველის შესწავლის შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 იანვრის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტით ი/მ “ნ. ვ-ას” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 4527,78 ლარის გადახდა.

მითითებული აქტის საფუძველზე საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 9 იანვარს გაიცა საგადასახადო მოთხოვნა ¹4.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით საგადასახადო აქტი უკანონოდ იქნა მიჩნეული “ნ. ვ-თვის” საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოუყენებლობისათვის ჯარიმის 500 ლარის, ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადის 2 ადგილზე და მიწის გადასახადის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილებში გასაჩივრებული საგადასახადო შემოწმების აქტი ბათილად იქნა ცნობილი.

ფოთის საგადასახადო ინსპექცია არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას აქტის ბათილობის ნაწილში და მიიჩნევს, რომ გადასახადების დაკისრება მოხდა კანონიერად.

საკასაციო სასამართლომ კასატორის მოთხოვნის საფუძველზე შეამოწმა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სისწორე და მიაჩნია, რომ კასატორის პრეტენზია უსაფუძვლოა.

იმავე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ ი/მ “ნ. ვ-ა”, ქ. ფოთში, ........ ქუჩის ¹1-ში, სადაც განლაგებულია ურთიერთმომიჯნავე რამდენიმე ბაზარი, ფლობს არაკაპიტალურ სავაჭრო ობიექტს. მომიჯნავე ტერიტორიაზე არსებული ბაზრები ქმნიან ერთ ბაზარს, სადაც სავაჭრო ადგილების საერთო რაოდენობა აღემატება 300 ადგილს.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 51-ე ნაწილის შესაბამისად (1997 წლის რედაქციით), ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია ბაზრის ტერიტორიაზე არსებული სავაჭრო ადგილები. ამ მუხლის მიზნებისათვის, ბაზარი არის სასოფლო-სამეურნეო, სასურსათო და სამრეწველო პროდუქციის სავაჭრო კომპლექსი, რომელიც შედგება ამ მიზნისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთისა და მასზე განლაგებული სტაციონალური და არასტაციონალური სავაჭრო ადგილებისაგან, ცენტრალიზებული სამეურნეო მომსახურებითა და მართვით, რომლის საქმიანობის ძირითად სახელ სავაჭრო ადგილების გაქირავება წარმოადგენს.

იმავე მუხლის 53-ე ნაწილის შესაბამისად, ბაზრები (გარდა თბილისში განკაგებულისა), რომელთა სავაჭრო ადგილების საერთო რაოდენობა 300-ზე მეტია, მიუხედავად მოსახლეობის რაოდენობისა, იბეგრება 53-ე ნაწილის ცხრილის მე-4 სვეტში მოცემული განაკვეთით.

ზემოაღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებებს და საგადასახადო კოდექსის მითითებულ მუხლზე დაყრდნობით საკასაციო სასამართლო კანონშესაბამისად მიიჩნევს ი/მ “ნ. ვ-ას” დაბეგვრას ყოველთვიურად 1 დახლზე საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის მე-4 სვეტში მოცემული განაკვეთით 35 ლარით, მაგრამ იმავდორულად საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას დახლების რაოდენობასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს შემდეგს: საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 57-ე ნაწილის შესაბამისად, მოქმედ ბაზარზე განლაგებული უმოქმედო სავაჭრო ადგილი ან ბაზარი მისი ადმინისტრაციის მოთხოვნით ბაზრის ორგანიზაციისათვის გადასახადის გამოანგარიშების მიზნისათვის ექვემდებარება კონსერვაციის რეჟიმზე გადაყვანას. ასეთ შემთხვევაში ის აღარ იქნება გათვალისწინებული ფიქსირებული გადასახადის გაანგარიშებისას.

საკასაციო სასამართლო კასატორის ყურადღებას მიაქცევს საქმეში ს.ფ. 19-ზე (ტ.II) დაცულ ქ. ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის ინვენტარიზაციის აქტს, რომლის შედგენაც, ამავე აქტიდან გამომდინარე, მიზნად ისახავდა ბაზრის ორგანიზებისათვის ფიქსირებული გადასახადით დაბეგვრის ობიექტებისა და იმ ობიექტების ფართის აზომვას, რომელიც მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად არ ექცევა გადასახადით დაბეგვრის არეალში.

მითითებული აქტის შესაბამისად, ი/მ “ნ. ვ-ას” კუთვნილი 2 სამ მეტრამდე დახლი იმყოფება კონსერვაციის რეჟიმზე.

ზემოაღნიშნულ აქტზე დაყრდნობით და იმ ვითარებაში, როდესაც ორივე ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ 2 დახლი იმყოფებოდა კონსერვაციის რეჟიმში, ხოლო კასატორი ვერ წარმოადგენს დასაბუთებულ პრეტენზიას, რომელიც გააქარწყლებდა ან ეჭვქვეშ დააყენებდა მისივე უწყების მიერ გაცემული დოკუმენტის სისწორეს, საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის საფუძველზე მოკლებულია პროცესუალურ შესაძლებლობას გაიზიაროს კასატორის პრეტენზია მითითებულ სადავო დახლებთან დაკავშირებით და თვლის, რომ პრეტენზია ამ ნაწილში დაუსაბუთებელია.

რაც შეეხება კასატორის მითითებას სალარო აპარატის გამოუყენებლობისათვის ინდ/მეწარმის 500 ლარით დაჯარიმების კანონიერების თაობაზე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნულს მიიჩნევს უსაფუძვლოდ და საკასაციო საჩივრის ამ ნაწილთან მიმართებაში მიუთითებს შემდეგზე:

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის I ნაწილის შესაბამისად, დაჯარიმებას იწვევს მოსახლეობასთან ფულადი ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობდა ან მათი გამოუყენებლობა, თუ ასეთი ვალდებულება დადგენილია კანონით.

"მომხმარებლებთან ფულადი ანგარიშსწორების განხორციელებისა საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების შესახებ" საქართველოს კანონის (ძალადაკარგულია 2005 წლის 27 დეკემბრის კანონით) მე-7 მუხლის "ა" პუნქტის შესაბამისად, საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების აუცილებლობისაგან თავისუფლდებიან პირები, რომლებიც არიან ფიქსირებული გადასახადის გადამხდელები.

რაც შეეხება მიწის გადასახადის დარიცხვის კანონიერებას, კასატორი ამ ნაწილში არ წარმოადგენს საკასაციო პრეტენზიას, რის გამოც საკასაციო სასამართლო მოკლებულია მითითებულ ნაწილში გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების პროცესუალურ უფლებას.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია კანონის სწორი გამოყენებისა და განმარტების საფუძველზე და არ არსებობს მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I მუხლის II ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსაველბის სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 სექტემბრის განჩინება.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.