№ას-835-2024

13 მარტი, 2025 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ს.ჩ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - სს „ს.რ–ა“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 15 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სს „ს.რ–ამ“ (შემდეგში - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში ს.ჩ–ძის (შემდეგში - მოპასუხე, კასატორი) მიმართ, შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნით:

1.1. მოპასუხე ს.ჩ–ძეს მოსარჩელე სს „ს.რ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს ზიანის ანაზღაურება 63264.52 ლარის ოდენობით.

2. მოპასუხე ს.ჩ–ძემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, სს „ს.რ–ის“ სარჩელი მოპასუხე ს.ჩ–ძის მიმართ, ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, დაკმაყოფილდა; მოპასუხე ს.ჩ–ძეს მოსარჩელე სს „ს.რ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის ანაზღაურება - 63264.52 ლარის ოდენობით; მოპასუხე ს.ჩ–ძეს მოსარჩელე სს „ს.რ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა მის მიერ სარჩელზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი თანხის - 1890.25 ლარის ანაზღაურება; მოპასუხე ს.ჩ–ძეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა სარჩელზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის ნაწილის - 37.68 ლარის ანაზღაურება.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს.ჩ–ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 15 მაისის განჩინებით, ს.ჩ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგის 2023 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1.1. ს.ჩ–ძე 2008 წლის 7 მაისიდან დასაქმებული იყო სს „ს.რ–ის“ ტექნიკური დეპარტამენტის თბილისის სალოკომოტივო დეპოს საწყობის გამგის პოზიციაზე.

6.1.2. ფილიალ „მგზავრთა გადაყვანის“ ტექნიკური დეპარტამენტის თბილისის სალოკომოტივო დეპოს საწყობის გამგის სამუშაო აღწერილობის შესაბამისად, საწყობის გამგე თავის საქმიანობას წარმართავს საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობისა და ნორმატიული აქტების, კომპანიის წესდების, შინაგანაწესისა და წინამდებარე სამუშაოს აღწერილობის შესაბამისად.

6.1.3. საწყობის გამგეს თანამდებობრივი დანიშნულების შესაბამისად, საქმიანობის პროცესში ევალებოდა: ა) საწყობში შემოსული მასალების მკაცრი და ზუსტი აღრიცხვიანობის წარმოება, ბ) საწყობიდან გასული მასალების მკაცრი და ზუსტი აღრიცხვიანობის წარმოება და გ) საწყობში ხანძარსაწინააღმდეგო და ელექტრო უსაფრთხოების ღონისძიებების გატარება.

6.1.4. ამავდროულად, საწყობის გამგეს თავისი საქმიანობის პროცესში უნდა გადაეჭრა შემდეგი ამოცანები: ა) საწყობში შემოსული მასალების მკაცრი და ზუსტი აღრიცხვიანობა; ბ) საწყობიდან გასული მასალების მკაცრი და ზუსტი აღრიცხვიანობა და გ) საწყობში მოთავსებული მატერიალური ფასეულობების დაცვა.

6.1.5. საწყობის გამგეს პოზიციის დანიშნულებიდან და ამოცანებიდან გამომდინარე ევალებოდა: ა) დეპოს საამქროებისათვის საწყობიდან მასალების და სათადარიგო ნაწილების დროული გაცემა და ბ) დეპოს საწყობში მატერიალური ფასეულობების დაცულობის უზრუნველყოფა.

6.1.6. ამასთანავე, საწყობის გამგეს ეკისრებოდა პასუხისმგებლობა საკუთარი ფუნქცია მოვალეობების ხარისხიან შესრულებასთან მიმართებით, ასევე, მასზე მიკუთვნილი მატერიალურ-ტექნიკური აღჭურვილობის მოვლა-შენახვაზე.

6.1.7. 2020 წლის ივლისში, თბილისის სალოკომოტივო დეპოდან სათავო ოფისზე ჯართის გადაცემისას გამოვლინდა 592.3 კგ. ჯართის დანაკლისი. აღნიშნული ფაქტის დაფიქსირების საფუძველზე, სს „ს.რ–ის“ „მგზავრთა გადაყვანის“ დირექტორის 2020 წლის 17 ივლისის №0000800 ბრძანებით, შეიქმნა საინვენტარიზაციო კომისია და თბილისის სალოკომოტივო დეპოს ცენტრალურ საწყობში ჩატარდა სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობებისა და გრძელვადიანი აქტივების რიგგარეშე ინვენტარიზაცია 2020 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით. ამასთან, 16.06.2020 წლის №683 ბრძანების საფუძველზე, შექმნილი სარევიზიო ჯგუფის მიერ თბილისის სალოკომოტივო დეპოში დაიწყო 01.04.2018წ.-01.05.2020წ. პერიოდის საფინანსო სამეურნეო საქმიანობის დოკუმენტური შემოწმება და სარევიზიო ჯგუფის წევრები ჩაერთვნენ საინვენტარიზაციო კომისიის მუშაობაში. რიგგარეშე ინვენტარიზაცია დასრულდა 2020 წლის 18 აგვისტოს და შედგა სს „ს.რ–ის“ „მგზავრთა გადაყვანის“ ფილიალის თბილისის სალოკომოტივო დეპოს ცენტრალურ საწყობში ჩატარებული სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის შუალედური აქტი. აღნიშნული აქტის თანახმად, ინვენტარიზაციით აღწერილი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების საბუღალტრო ჩანაწერებთან შედარებისას გამოვლინდა 26 სხვადასხვა დასახელების მარაგის დანაკლისი, მათ შორის 592.3 კგ. ფერადი ლითონის ნაკლებობა და 25 სხვადასხვა დასახელების მარაგის ზედმეტობა. შესაბამისად, სს „ს.რ–ის“ კონტროლის, მონიტორინგისა და ინსპექტირების დეპარტამენტის უფროსის 2020 წლის 4 სექტემბრის №0032856 წერილით, სს „ს.რ–ის“ მგზავრთა გადაყვანის დირექტორს ეცნობა, რომ კონტროლის, მონიტორინგისა და ინსპექტირების დეპარტამენტმა განახორციელა ფილიალის „მგზავრთა გადაყვანა“ ქუთაისის სალოკომოტივო დეპოს, თბილისის ვაგონების საექსპლუატაციო დეპოსა და თბილისის სალოკომოტივო დეპოს საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის დოკუმენტური შემოწმება, რა დროსაც გამოვლინდა სხვადასხვა სახის დარღვევა-ნაკლოვანებები, მათ შორის, თბილისის სალოკომოტივო დეპოს ცენტრალურ საწყობში ზედმეტობა-დანაკლისის ფაქტები.

6.1.8. დაფიქსირებული ზედმეტობა/დანაკლისის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის მიზნით, სს „ს.რ–ამ“ მიმართა შპს „ი-ა–ს“, რომლის 2020 წლის 15 სექტემბრის №935 დასკვნის თანახმად, დგინდება, რომ ზედმეტობამ შეადგინა 2477.55 ლარი დღგ-ს გარეშე, ხოლო დანაკლისმა - 53614.00 ლარი დღგ-ს გარეშე.

6.1.9. სს „ს.რ–ის“ კონტროლის, მონიტორინგისა და ინსპექტირების დეპარტამენტის მიერ საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის დოკუმენტური შემოწმებისას აღმოჩენილი დარღვევები 2021 წლის 12 თებერვალს განხილულ იქნა სს „ს.რ–ის“ მგზავრთა გადაყვანის დირექტორთან ჩატარებულ ოპერატიულ თათბირზე, მათ შორის, ფერადი ლითონის 592.3 კგ.-ს დანაკლისის საკითხიც და მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება ს.ჩ–ძის საწყობის გამგის პოზიციიდან ჩამოშორების შესახებ.

6.1.10. 2021 წლის 29 იანვრის №339 წერილით, სს „ს.რ–იდან“ საქართველოს გენერალურ პროკურატურას შემდგომი რეაგირებისა და სამართლებრივი შეფასების მიზნით, გადაეგზავნა საქმის მასალები, რომელიც ეხებოდა სს „ს.რ–ის“ ფილიალ „მგზავრთა გადაყვანის“ თბილისის სალოკომოტივო დეპოს 2018-2020 წლების საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის დოკუმენტური შემოწმების შედეგად აღმოჩენილ სს „ს.რ–ის“ კუთვნილი თანხების არამიზნობრივად ხარჯვისა და სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა დანაკლისის ფაქტებს. საქმე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის წარმოებაშია, მიმდინარეობს გამოძიება და შემაჯამებელი გადაწყვეტილება ჯერ არ არის მიღებული.

6.1.11. ს.ჩ–ძე საწყობის გამგის პოზიციას იკავებდა 2008 წლის 7 მაისიდან - 2021 წლის 17 მარტამდე პერიოდში. ს.ჩ–ძის საწყობის გამგედ მუშაობის პერიოდში, მანამდეც დაფიქსირებულა შედარებით ნაკლები ოდენობის დანაკლისები, რისი ანაზღაურების ვალდებულებაც მოპასუხე მხარეს დაეკისრა.

6.2.სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ განსახილველ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენდა დასაქმებულის მიერ შრომითი ხელშეკრულებითა და შინაგანაწესით განსაზღვრული ვალდებულებების შეუსრულებლობაზე მითითებით, ზიანის ანაზღაურების წინაპირობების არსებობა. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით, დაკმაყოფილდა სს „ს.რ–ის“ მოთხოვნა ს.ჩ–ძის მიმართ მატერიალური ფასეულობების დანაკლისით გამოწვეული ზიანის 63264.52 ლარის ანაზღაურებასთან მიმართებით. წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში, პალატის მხრიდან შესაფასებელ გარემოებას წარმოადგენდა ს.ჩ–ძის პასუხისმგებლობა დამდგარ ზიანთან მიმართებით (სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრული წინაპირობების (ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ბრალი და მიზეზობრივი კავშირი) ერთობლივი არსებობა).

6.3.სააპელაციო პალატამ მოიხმო საქართველოს შრომის კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 44-ე მუხლი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი, იმავე კოდექსის 395-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი, 408-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი, 409-ე მუხლი და მიუთითა წინამდებარე საქმეზე დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომ ს.ჩ–ძე 2008 წლის 07 მაისიდან დასაქმებული იყო სს „ს.რ–ის“ ტექნიკური დეპარტამენტის თბილისის სალოკომოტივო დეპოს საწყობის გამგის პოზიციაზე. დაკავებული პოზიციის შესაბამისად, დასაქმებულს ევალებოდა: ა) საწყობში შემოსული მასალების მკაცრი და ზუსტი აღრიცხვიანობის წარმოება, ბ) საწყობიდან გასული მასალების მკაცრი და ზუსტი აღრიცხვიანობის წარმოება, გ) საწყობში მოთავსებული მატერიალური ფასეულობების დაცვა (შინაგანაწესის მე-2-3 პუნქტი). საწყობის გამგე ამავე შინაგანაწესის შესაბამისად, პასუხისმგებელი იყო მასზე მიკუთვნილი მატერიალურ-ტექნიკური აღჭურვილობის მოვლა-შენახვაზე (მე-6 პუნქტი). 2020 წლის ივლისში თბილისის სალოკომოტივო დეპოდან სათავო ოფისზე ჯართის გადაცემისას გამოვლინდა 592.3 კგ. ჯართის დანაკლისი. აღნიშნული ფაქტის გამოვლენის შედეგად, შეიქმნა საინვენტარიზაციო კომისია და ჩატარდა სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობებისა და გრძელვადიანი აქტივების რიგგარეშე ინვენტარიზაცია 2020 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით. რიგგარეშე ინვენტარიზაცია დასრულდა 2020 წლის 18 აგვისტოს და შედგა სს „ს.რ–ის“ „მგზავრთა გადაყვანის“ ფილიალის თბილისის სალოკომოტივო დეპოს ცენტრალურ საწყობში ჩატარებული სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის შუალედური აქტი, რომლის თანახმად, ინვენტარიზაციით – აღწერილი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების საბუღალტრო ჩანაწერებთან შედარებისას გამოვლინდა 26 სხვადასხვა დასახელების მარაგის დანაკლისი, მათ შორის 592.3 კგ. ფერადი ლითონის ნაკლებობა და 25 სხვადასხვა დასახელების მარაგის ზედმეტობა. შპს „ი-ა–ის’’ 15.09.2020 წ.-ს №935 დასკვნის თანახმად, დგინდება, რომ ზედმეტობამ შეადგინა 2477.55 ლარი დღგ-ს გარეშე, ხოლო დანაკლისმა - 53 614.00 ლარი დღგ-ს გარეშე. არსებული დანაკლისის გათვალისწინებით, სს „ს.რ–ის“ მგზავრთა გადაყვანის დირექტორთან ჩატარებულ ოპერატიულ თათბირზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება ს.ჩ–ძის საწყობის გამგის პოზიციიდან ჩამოშორების შესახებ. იმავდროულად, მასალები შესაბამისი საკითხის შესწავლისა და რეაგირების მიზნით შესასწავლად გადაეგზავნა ასევე საქართველოს პროკურატურას.

6.4.წარმოდგენილი სარჩელით სს „ს.რ–ა“ მიუთითებდა საწყობის გამგის ს.ჩ–ძის პასუხისმგებლობაზე - უზრუნველეყო მისთვის მიბარებული სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათ დაცვა, რისი ვალდებულებაც ორგანიზაციაში დასაქმებულ პირს ეკისრებოდა მასთან დადებული შრომითი ხელშეკრულების, მოქმედი შინაგანაწესისა და სამუშაო აღწერილობის შესაბამისად. მითითებულის საწინააღმდეგოდ, მოპასუხე/აპელანტი მიუთითებდა მის არაბრალეულობაზე დამდგარ ზიანთან მიმართებით, კერძოდ, აპელანტის მტკიცებით, სადავო პერიოდში ქვეყანაში არსებული პანდემიიდან გამომდინარე, შეზღუდული იყო გადაადგილების შესაძლებლობა, სამუშაო სრულდებოდა დისტანციურ რეჟიმში, ამასთანავე საწყობის გასაღები გადაბარებული ჰქონდა შესაბამისი უფროსისათვის, რის გამოც, დასაქმებული ობიექტურად მოკლებული იყო შესაძლებლობას გაეკონტროლებინა ადგილზე არსებული მდგომარეობა.

6.5.პალატამ მიუთითა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მოქმედ მხარეთა თანასწორობისა (სსსკ-ის მე-5 მუხლი) და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-4 მუხლი) ფუნდამენტურ პრინციპებზე, მტკიცების ტვირთის განაწილების წესზე და შეაფასა რა საქმეზე წარმოდგენილ მტკიცებულებები და ს.ჩ–ძის, როგორც საწყობის გამგის სამუშაო ვალდებულებები, არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება საწყობში არსებულ დანაკლისთან მიმართებით, მისი პასუხისმგებლობის არ არსებობის ნაწილში. პალატამ აღნიშნა, რომ მარტოოდენ პანდემიაზე მითითება და დისტანციურ რეჟიმში სამუშაოს განხორციელება ვერ მიიჩნეოდა დაკისრებული მოვალეობის შესრულების უგულებელყოფისათვის საკმარის საფუძვლად. აპელანტის პოზიციის საწინააღმდეგოდ, საქმეში წარმოდგენილი იყო სადავო პერიოდში - 2020 წლის მარტიდან ივნისამდე მოქმედი რეგულაციების შესახებ დოკუმენტები, რომლებიც შრომის შინაგანაწესის პირველი მუხლის 1.5. პუნქტის დანაწესისამებრ, დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის არსებული ურთიერთობის მომწესრიგებელი დოკუმენტის (ხელშეკრულების/ბრძანების) განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენდა. 2020 წლის 13 მარტის №16/9 დადგენილების მე-3 პუნქტის შინაარსიდან ირკვეოდა, რომ სს „ს.რ–ის“ სტრუქტურული ერთეულებისა და ფილიალების (მათ შორის, „მგზავრთა გადაყვანის“) ხელმძღვანელებს დაევალათ სამუშაოების დისტანციური მართვის რეჟიმის/განრიგის შემუშავება და წარდგენა, დამატებითი ინსტრუქციების შემუშავებამდე. ამავე დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად, თანამშრომელთათვის დისტანციური სამუშაო რეჟიმი განისაზღვრებოდა, როგორც მხოლოდ სამუშაო ადგილის ცვლილება, რომელიც არ მოიაზრებდა სამუშაო პროცესის ცვლილებას.

6.6.მოგვიანებით, სს „ს.რ–ის“ დირექტორთა საბჭოს 2020 წლის 29 მაისის №16/19 დადგენილებით, ზემოაღნიშნული №16/9 დადგენილება ძალადაკარგულად გამოცხადდა და სხვა საკითხებთან ერთად, დამტკიცდა ინსტრუქცია სამუშაო ადგილზე ახალი კორონავირუსის (COVID-19) გავრცელების თავიდან არიდების მიზნით, დროებით გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ. აღნიშნული ინსტრუქციის მე-4 მუხლის 4.1. პუნქტით დადგინდა, რომ „უსაფრთხო სამუშაო პროცესის წარმართვის უზრუნველსაყოფად, ყველა ის დასაქმებული, რომლის დისტანციური მუშაობის რეჟიმში/განრიგზე ყოფნაც არ აბრკოლებს კომპანიის სრულფასოვან ოპერირებას, დარჩებიან მუშაობის დისტანციურ რეჟიმში/განრიგზე“. ამავე მუხლის 4.4. პუნქტის თანახმად, „თანამშრომელთათვის დისტანციური სამუშაო რეჟიმი განისაზღვრება, როგორც მხოლოდ სამუშაო ადგილის ცვლილება, რომელიც არ მოიაზრებს ხელშეკრულების არსებითი პირობების ცვლილებას“. სამუშაო ადგილზე ახალი კორონავირუსის (COVID-19) გავრცელების თავიდან არიდების მიზნით გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ დროებითი ინსტრუქციის/სამოქმედო გეგმის მე-4 მუხლის თანახმად დადგინდა, რომ დისტანციური მუშაობის რეჟიმში/განრიგზე გადაყვანილი დასაქმებული ვალდებულია წვდომა ჰქონდეს ინტერნეტ კავშირზე და სამუშაო დროის განმავლობაში ზედმიწევნით შეასრულოს ხელმძღვანელის მიერ განსაზღვრული დავალებები. ამასთან, სს „ს.რ–ის“ 2020 წლის 14 აპრილის №0000494 ბრძანების დანართი №1-ის მე-2 მუხლის თანახმად დადგინდა, რომ ფილიალ „მგზავრთა გადაყვანას“ დაევალა წინასწარ დადგენილი გრაფიკის შესაბამისად დასაქმებულთა და დაცვის პოლიციის თანამშრომელთა გადაყვანის უზრუნველყოფა საცხოვრებელი ადგილიდან სამუშაო ადგილამდე და პირიქით, სარკინიგზო ტრანსპორტის მეშვეობით. იგივე შინაარსს იმეორებდა ზემოხსენებული სამუშაო ადგილზე ახალი კორონავირუსის (COVID-19) გავრცელების თავიდან არიდების მიზნით დროებით გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ ინსტრუქციის 9.1. პუნქტიც.

6.7.ზემოაღნიშნულ ნორმათა ერთობლივი შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება, რომ სს „ს.რ–ის“ „მგზავრთა გადაყვანის“ ფილიალის თბილისის სალოკომოტივო დეპოში სადავო პერიოდში შესაძლოა აქტიური სამუშაო პროცესი არ მიმდინარეობდა, თუმცა, არც აბსოლუტურად უმოქმედო მდგომარეობაში (დაკეტილი) არ ყოფილა იგი. თანამშრომლების დისტანციურ რეჟიმზე გადაყვანა არ გულისხმობდა მათ უმოქმედობას და სამუშაო პროცესის შეჩერებას. დისტანციური რეჟიმი, დადგენილებების შინაარსიდან გამომდინარე, მოიაზრებდა სამუშაო ადგილის ცვლილებას იმ თანამშრომლებისათვის, რომელთა ადგილზე გამოუცხადებლობაც არ დააბრკოლებდა კომპანიის ოპერირებას და არანაირად არ გულისხმობდა სამუშაო პროცესის გაუქმებას ან/და თითოეულ თანამშრომელთან დადებული ხელშეკრულების არსებითი პირობების ცვლილებას. ამდენად, რა საშუალებებით შეასრულებდა საწყობის გამგე (ან თუნდაც ნებისმიერი სხვა თანამშრომელი) კომპანიის წინაშე ნაკისრ ვალდებულებას და დისტანციურადაც უზრუნველყოფდა საწყობის კონტროლს, ეს უკვე პირადად მისი განსასაზღვრი იყო, თუმცა, დისტანციურ რეჟიმში ყოფნა არანაირად არ ათავისუფლებდა დასაქმებულს სამსახურებრივ მოვალეობათა შესრულებისაგან და არ აძლევდა მას უმოქმედობის საფუძველს. აღნიშნულს განამტკიცებდა ასევე მოპასუხის შუამდგომლობის საფუძველზე დაკითხული მოწმის ჩვენებაც, რომლის განმარტებითაც, იგი საკუთარი ნებით თუ ვალდებულებათა შესრულების მიზნით, სისტემატიურად ცხადდებოდა სამუშაო ადგილზე, რასაც უმეტესწილად თავად კომპანიის ავტომობილები უზრუნველყოფდნენ (იხ. მოწმე გია გოგოლაძის ჩვენება, 03.11.2023წ. სხდომის ოქმი). აგრეთვე, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი იყო თანამშრომლების მიერ დატოვებული ჩანაწერები საწყობიდან გატანილი ნივთების შესახებ, რაც ასევე მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ სამუშაო პროცესი აბსოლუტურად გაჩერებული არ იყო. ამასთან, იმ დაშვების გაზიარების პირობებშიც, რომ მოპასუხეს ეზღუდებოდა სამსახურში გამოცხადების შესაძლებლობა, მისი უშუალო უფროსის მითითების შესაბამისად (როგორც თავად მხარე აღნიშნავდა), დასაქმებულს (საწყობის გამგეს) თავად უნდა შეეფასებინა შესაბამისი სამომავლო რისკები, იმ უკონტროლო მდგომარეობისა, რომელიც მის არყოფნასა და საწყობის გასაღების სხვა პირისთვის გადაცემას შეიძლებოდა მოჰყოლოდა. ამდენად, უნდა მიეღო შესაბამისი ზომები, როგორც საწყობის, ისე პასუხისმგებლობისგან საკუთარი თავის დასაცავად და მაგალითად, მიემართა სხვა ზემდგომი უფლებამოსილი პირისთვის, რომელიც უზრუნველყოფდა მისთვის შესაბამისი პირობების შექმნას სამსახურებრივი მოვალეობების პირნათლად შესასრულებლად, რაც არ მომხდარა. ის გარემოება კი, რომ თბილისის სალოკომოტივო დეპოს ყოფილი ხელმძღვანელი აბრკოლებდა მოპასუხის სამუშაო ადგილზე გამოცხადებას, მხოლოდ მხარის ზეპირ ახსნა-განმარტებას წარმოადგენდა, რაც სათანადო მტკიცებულებების არ არსებობის პირობებში, ვერ იქნებოდა უპირობოდ გაზიარებული პალატის მხრიდან.

6.8.ასევე, საქმეში არ იყო წარმოდგენილი შესაბამისი მტკიცებულება (დოკუმენტი), რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ სადავო პერიოდში ს.ჩ–ძეს საწყობის გამგის უფლებამოსილება შეჩერებული ჰქონდა, გასაღები ოფიციალურად გადაცემული ჰქონდა უფლებამოსილი პირისთვის და ის ასრულებდა საწყობის გამგის მოვალეობას. წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა, რომ ს.ჩ–ძეს სამუშაოს განხორციელების რომელიმე ეტაპზე შეზღუდული ჰქონდა პასუხისმგებლობა საწყობში მიბარებული საქონლის დაცვასთან მიმართებით.

6.9.სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება, რომ დაფიქსირებული დანაკლისის წარმოშობა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებასთან მიმართებით დასაქმებულის (საწყობის გამგის) გულგრილი დამოკიდებულების შედეგი იყო. შესაძლებელი იყო მრავალწლიანი ურთიერთობიდან გამომდინარე, მას გააჩნდა ნდობა მისი უშუალო უფროსის მიმართ, თუმცა, თავად მისივე განმარტებებიდან გამომდინარე, ზუსტად მათ შორის არსებული ურთიერთობისა და წარსულში დაფიქსირებული გადაცდომების გამო, უნდა გამოეჩინა მეტი წინდახედულება სამსახურებრივი მოვალეობების პირნათლად შესრულების უზრუნველსაყოფად, მით უფრო, რომ ს.ჩ–ძეს ევალებოდა მეტი წინდახედულების გამოჩენა მიბარებულ საქონელთან მიმართებით, რადგანაც წინა პერიოდზე უკვე ჰქონდა მსგავს ინციდენტებს ადგილი, რა დროსაც ს.ჩ–ძემ იკისრა ვალდებულება აენაზღაურებინა არსებული დანაკლისი. ის გარემოება, რომ სადავო პერიოდში პანდემიიდან გამომდინარე, ქვეყანაში შეზღუდული იყო გადაადგილების შესაძლებლობა, პალატის მოსაზრებით, ვერ გახდებოდა დასაქმებულის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობისაგან პასუხისმგებლობის გათავისუფლების საფუძველი. მოპასუხეს დაკავებული პოზიციიდან გამომდინარე და წარსულში გამოვლენილი დანაკლისის პირობებში ევალებოდა მკაფიოდ განესაზღვრა ის სავარაუდო შედეგები, რაც შესაძლო მოჰყოლოდა საწყობის უმეთვალყურეოდ დატოვებას.

6.10. დამატებით პალატამ ისიც აღნიშნა, რომ არსებითად არასწორი იყო საზოგადოდ დამკვიდრებული მოსაზრება, თითქოს პანდემიიდან გამომდინარე შექმნილი ვითარება სამსახურებრივი ქაოსის ან/და ნებისმიერი სხვა ვალდებულების შეუსრულებლობის საპატიო მიზეზს ავტომატურად ქმნიდა. პალატის მითითებით, მსოფლიო პანდემია და მის საფუძველზე დაწესებული შიდასახელმწიფოებრივი შეზღუდვები ნამდვილად წარმოადგენდა საყოველთაოდ ცნობილ ფაქტებს და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე დამატებით მტკიცებას არ საჭიროებდა, თუმცა პანდემიის არსებობა თავისთავად არ ქმნიდა ამ პერიოდში სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე ვალდებულებებისგან ყველა კონტრაჰენტის უპირობოდ განთავისუფლების საფუძველს, მათ შორის, შრომითი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე - დასაქმებულის გათავისუფლებას სამსახურებრივი მოვალეობებისგან. პალატის განმარტებით, ვალდებულ პირს, შესაბამისი მტკიცებულებების წარმოდგენით უნდა დაედასტურებინა, რომ პანდემია და მის გამო შექმნილი ვითარება მასზე უარყოფითად აისახა და აღნიშნული გარემოებები პირდაპირ კავშირში იყო მის მიერ შესასრულებელ ვალდებულებასთან - ფაქტობრივად, უნდა დაედასტურებინა იმავე მდგომარეობაში არსებული სხვა თანამშრომლებისგან განსხვავებით, მაინც და მაინც ის რატომ ვერ ცხადდებოდა სამუშაო ადგილზე და ვერ ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობას, პერიოდულად მაინც. პალატის მოსაზრებით, ხაზგასასმელი იყო, რომ ს.ჩ–ძის თანამდებობაზე დანიშვნის დოკუმენტსა და სამუშაოს აღწერაში პირდაპირი ჩანაწერი მის მატერიალურ პასუხისმგებლობაზე არ იყო, თუმცა, ფილიალ „მგზავრთა გადაყვანის“ ტექნიკური დეპარტამენტის თბილისის სალოკომოტივო დეპოს საწყობის გამგის სამუშაოს აღწერილობის მე-6 პუნქტის თანახმად, იგი პასუხისმგებელი იყო მასზე მიკუთვნებული მატერიალურ ტექნიკური აღჭურვილობის მოვლა-შენახვაზე. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი იყო სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის ხელწერილები, სადაც ს.ჩ–ძე თითოეულზე ხელს აწერს, როგორც მატერიალურად პასუხისმგებელი პირი. ამდენად, აღნიშნულ დოკუმენტებზე ხელმოწერით, იგი აღიარებდა მატერიალურად პასუხისმგებელ პირად ყოფნის ფაქტს და დამატებით რაიმე დოკუმენტის წარმოდგენის აუცილებლობა ასეთ შემთხვევაში არ არსებობდა.

6.11. შესაბამისად, ერთი მხრივ, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადასტურებული იყო, რომ მოპასუხე ს.ჩ–ძე იკავებდა საწყობის გამგის პოზიციას, რომლის მოვალეობაშიც შედიოდა საწყობში არსებული ინვენტარის აღწერა/დაცვა/შენახვა/კონტროლი, დანაკლისი სწორედ მისი აღნიშნულ პოზიციაზე ყოფნის პერიოდში წარმოიშვა და იგი წარმოადგენდა მატერიალურად პასუხისმგებელ პირს, ხოლო მეორე მხრივ, მოპასუხის მიერ ვერ იქნა საკმარისი და სათანადო მტკიცებულებები წარმოდგენილი მისი პასუხისმგებლობის საფუძვლების გასაქარწყლებლად, მათ შორის, ვერ დადასტურდა თბილისის დეპოს ფუნქციონირებისა და შესაბამისად, მისი უფლებამოსილების შეჩერების ფაქტები. ასეთ პირობებში კი, მისი პასუხისმგებლობა გამომდინარეობდა კომპანიასთან დადებული შრომითი ხელშეკრულების პირობების შეუსრულებლობიდან და არა - მაგალითად, დელიქტური ვალდებულებიდან. სწორედ ამიტომ, საქმის გადაწყვეტისთვის (ან მოსარჩელისთვის) არავითარი მნიშვნელობა არ ჰქონდა ეს დანაკლისად დაფიქსირებული ტვირთი ნამდვილად ს.ჩ–ძემ მიითვისა თუ სხვა პირმა, ან მისი აღნიშნულ პოზიციაზე ყოფნის პერიოდში ადრეც დაფიქსირებულა თუ არა დანაკლისი, ან სადავო პერიოდში გასაღები მას ჰქონდა თუ მის უშუალო უფროსს, რადგან მას იმ კონკრეტულ პერიოდში დაკავებული პოზიციიდან გამომდინარე ევალებოდა საწყობის კონტროლი იმგვარად, რომ თავიდან აერიდებინა ყოველგვარი დანაკლისი, მათ შორის, პანდემიის დროსაც.

6.12. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ წინამდებარე დავაზე დადასტურებული იყო თითოეული ფაქტის არსებობა, კერძოდ: მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებობდა შრომითსამართლებრივი სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რომლის ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულებაც (საწყობის დაცვა/აღწერა/კონტროლი) მოპასუხის მიერ არ შესრულდა (რისი საპატიო მიზეზის არსებობაც მოპასუხის მიერ სათანადო მტკიცებულებით ვერ იქნა დადასტურებული) (მართლსაზინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება), რის შედეგადაც მოსარჩელეს წარმოეშვა დანაკლისი (ზიანი). აღნიშნული დანაკლისის თავიდან აცილება კი, მოპასუხის პასუხისმგებლობის სფეროში შედიოდა მის მიერ დაკავებული თანამდებობის შესაბამისი სამუშაოს არსიდან გამომდინარე (მიზეზობრივი კავშირი).

6.13. რაც შეეხება დამდგარი ზიანის მოცულობას, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, კერძოდ, თბილისის სალოკომოტივო დეპოს უფროსის 06.07.2020 წ.-ს №0024401 წერილით, სს „ს.რ–ის“ „მგზავრთა გადაყვანის“ ფილიალის თბილისის სალოკომოტივო დეპოს ცენტრალურ საწყობში ჩატარებული სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის 18.08.2020 წ.-ს შუალედური აქტითა და შპს „ი-ა–ის“ 15.09.2020 წ.-ს №935 დასკვნით დასტურდებოდა, რომ დეპოს საწყობში დაფიქსირებული იყო 26 სხვადასხვა დასახელების მარაგის, მათ შორის, 592.3 კგ. ფერადი ლითონის დანაკლისი და 25 სხვადასხვა დასახელების მარაგის ზედმეტობა, რომელთაგან ზედმეტობის ღირებულებამ დღგ-ს გარეშე შეადგინა 2477.55 ლარი, ხოლო დანაკლისმა - 53 614.00 ლარი (დღგ-ს გარეშე), [63264.52 ლარი (დღგ-ს ჩათვლით)].

6.14. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლზე და იმ პირობებში, როდესაც საკმარისი წინდახედულობის გამოუჩენლობით, დასაქმებულმა არ შეასრულა სადავო პერიოდში სამსახურებრივი მოვალეობა და გამოიჩინა გაუფრთხილებლობა, პალატამ მიიჩნია, რომ მისთვის ცალსახად მოსალოდნელი უნდა ყოფილიყო, რომ უმოქმედობის გამო კომპანიაში ყოველგვარი დანაკლისის და ცდომილების დაფიქსირებისას, მას დაეკისრებოდა პასუხისმგებლობა, რადგან ეს მისი თანამდებობრივი მოვალეობიდან გამომდინარეობდა.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს.ჩ–ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

8. კასატორის მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

8.1. კასატორი მიიჩნევს, რომ საქმეში მითითებული გარემოებები და წარმოდგენილი მტკიცებულებები, ცალსახად გამორიცხავს ს.ჩ–ძის ბრალეული ქმედების შედეგად ზიანის მიყენების ფაქტს, რასაც სასამართლოს მიერ არ მიეცა შესაბამისი შეფასება. კასატორის განმარტებით, სადავო პერიოდში, ს.ჩ–ძეს საწყობის გასაღები ოფიციალურად გადაცემული ჰქონდა უფლებამოსილი პირისათვის, რაც დასტურდება მოწმის ჩვენებითაც. კასატორი მიუთითებს იმ გარემოებაზეც, რომ მოსარჩელე მხარემ ვერ წარმოადგინა ობიექტზე შემსვლელი და გამომსველი პირის აღიცხვის ჟურნალი და ობიქტზე არსებული ვიდეოკამერის ჩანაწერები, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა დადგენილიყო დანაკლისზე ბრალეული პირის ვინაობა - თუ ვინ მიითვისა დანაკლისად დაფიქსირებული ტვირთი. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ სათანადო შეფასება არ მისცა არც იმ გარემობას, რომ ს.რ–ა არ ასრულებდა ინსტრუქციით გათვალისწინებულ ვალდებულებას, რაც გულისხმობდა პანდემიის პერიოდში თანამშრომელთა გადაყვანის უზრუნველყოფას საცხოვრებელი ადგილიდან სამუშაო ადგილამდე და პირიქით. კასატორის მოსაზრებით, მოსარჩელე მხარეს უნდა წარმოედგინა იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მოსარჩელე მოპასუხის გადაადგილების უზრუნველყოფას ახდენდა ბრძანების შესაბამისად, ხოლო, ს.ჩ–ძე უარს აცხადებდა აღნიშნულ გადაადგილებაზე და საკუთარი მოვალეობების შესრულებაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

9. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

11. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

12. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

13. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანია არსებობს თუ არა მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ, სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა დანაკლისით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობები. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ კომპონენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

14. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

15. მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა მიერ გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა ფაქტობრივი წანამძღვარი და სამართლებრივად მართებულად შეაფასა მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა. კერძოდ, უდავოდ დადგენილია, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებობდა შრომითსამართლებრივი სახელშეკრულებო ურთიერთობა და ს.ჩ–ძე 2008 წლის 07 მაისიდან დასაქმებული იყო სს „ს.რ–ის“ ტექნიკური დეპარტამენტის თბილისის სალოკომოტივო დეპოს საწყობის გამგის პოზიციაზე. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიუთითა, რომ სასარჩელო მოთხოვნის (სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა დანაკლისის ღირებულების ანაზღაურება) მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძველი საქართველოს შრომის კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 44-ე (მოქმედი რედაქციის 58-ე მუხლი) (შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით), საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის), ამავე კოდექსის 395.1 (მოვალეს პასუხისმგებლობა დაეკისრება მხოლოდ განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიყენებული ზიანისათვის, თუ სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული და ვალდებულების არსიდანაც სხვა რამ არ გამომდინარეობს), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლებიდან გამომდინარეობს.

16. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლო საქმეს იხილავს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში (სსსკ-ის 404.1 მუხლი) და დისპოზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით, უფლება არ აქვს გასცდეს საკასაციო საჩივარში დაფიქსირებულ პრეტენზიებს. შესაბამისად, საკასაციო პალატა კასატორს, მის მიერ განხორციელებული შედავების გათვალისწინებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის რელევანტურობას განუმარტავს.

17. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, საკასაციო სასამართლოს ძირითადი შეფასების საგანია სადავო პერიოდში (2020 წლის მარტიდან ივნისამდე პერიოდში), სს „ს.რ–ის“ სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების დანაკლისით გამოწვეულ ზიანთან მიმართებით, ს.ჩ–ძის პასუხისმგებლობის ფარგლები; საკასაციო პრეტენზიები წარმოდგენილია დამდგარ ზიანთან მიმართებით ს.ჩ–ძის ბრალეულობის საწინააღმდეგოდ და ქვეყანაში არსებულ პანდემიურ ვითარებაზე მითითებით, კასატორი ამტკიცებს, რომ მოსარჩელე თავად არ ასრულებდა ინსტრუქციით გათვალისწინებულ ვალდებულებას, რაც გულისხმობდა პანდემიის პერიოდში თანამშრომელთა გადაყვანის უზრუნველყოფას საცხოვრებელი ადგილიდან სამუშაო ადგილამდე და პირიქით.

18. კასატორების ზემოაღნიშნულ პრეტენზიებთან დაკავშირებით, პალატა პირველ რიგში განმარტავს, რომ სასამართლო სადავო გარემოებათა არსებობა-არარსებობის დადგენისას, ინდივიდუალურად და ერთობლივად აფასებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის შედეგადაც აყალიბებს თავის შინაგან რწმენას გამოსაკვლევი საკითხის მიმართ (შდრ. სუსგ №ას-589-896-09, 22 იანვარი, 2010 წელი). ამასთან, გასათვალისწინებელია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი, რომელიც ადგენს სასამართლოს მიერ მტკიცებულებების შეფასების წესს. დასახელებული მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. შესაბამისად, მტკიცებულებათა შეფასება სათანადოდ მოტივირებული და დამაჯერებელი უნდა იყოს. მტკიცებულებათა შეფასება ეფუძნება შეჯიბრებითობის ფარგლებში მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას და არა - სასამართლოს სუბიექტურ მოსაზრებებს.

19. განსახილველ შემთხვევაშიც, სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინება სწორედ მხარეთა მიერ მითითებულ გარემოებათა, საქმეში წარმოდგენილ წერილობით მტკიცებულებათა და მოწმის ჩვენების ურთიერთშეჯერების შედეგად მიიღო. კერძოდ, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მატერიალური ფასეულობების დანაკლისით გამოწვეულ ზიანთან მიმართებით, ს.ჩ–ძის პასუხისმგებლობის შეფასების მიზნებისათვის, პირველი ინსტანციის სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა, ხოლო სააპელაციო პალატამ მართებულად გაიზიარა სადავო საკითხის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები მასზედ, რომ:

- მატერიალური ფასეულობის დანაკლისი სწორედ ს.ჩ–ძის საწყობის გამგის პოზიციაზე ყოფნის პერიოდში წარმოიშვა;

- დაკავებული თანამდებობის შესაბამისი სამუშაოს არსიდან გამომდინარე, დანაკლისის თავიდან აცილება სწორედ ს.ჩ–ძის პასუხისმგებლობის სფეროში შედიოდა;

- ს.ჩ–ძისათვის ცნობილი იყო, რომ იგი წარმოადგენდა მატერიალურად პასუხისმგებელ პირს.

20. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმეზე დადგენილი ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები, ერთობლიობაში, სააპელაციო პალატას აძლევდა საკმარის საფუძველს იმგვარი დასკვნის გამოტანისათვის, რომ მოსარჩელის მიერ, მოპასუხის მიმართ წარდგენილი მოთხოვნა საფუძვლიანი იყო და მოპასუხის თანამდებობრივი მოვალეობების გათვალისწინებით, არარელევანტური იყო დამატებით იმ გარემოებების კვლევა, თუ ვის ჰქონდა საწყობის გასაღები და ვინ მიითვისა რეალურად დანაკლისად დაფიქსირებული ტვირთი; აღსანიშნავია, რომ კასატორმა ვერ მიუთითა ვერცერთ ისეთ გარემოებაზე და ვერ წარმოადგინა ვერანაირი რელევანტური მტკიცებულება, რაც საკასაციო პალატას დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი დასკვნის სისწორე/სანდოობაში ეჭვის შეტანის საფუძველს გაუჩენდა.

21. სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი დასკვნის გასაქარწყლებლად, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის შედავებას მასზედ, რომ ს.რ–ა არ ასრულებდა ინსტრუქციით გათვალისწინებულ ვალდებულებას, რაც გულისხმობდა პანდემიის პერიოდში თანამშრომელთა გადაყვანის უზრუნველყოფას საცხოვრებელი ადგილიდან სამუშაო ადგილამდე და პირიქით. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორის მიერ მითითებული დაშვების გაზიარების შემთხვევაშიც, გასაჩივრებულ განჩინებაში, სააპელაციო პალატის მხრიდან მითითების სახით არის აღნიშნული, - აუცილებელი ყურადღებიანობისა და წინდახედულების გამოჩენის ფარგლებში, თუ რა შეეძლო რომ გაეკეთებინა მოპასუხეს დამდგარი შედეგისა და დანაკლისის თავიდან ასაცილებლად (იხ. წინამდებარე განჩინების 6.7. აბზაცი). ნიშანდობლივია, რომ სააპელაციო პალატის ამ მითითებებისა და ამგვარი მოქმედებების განხორციელების შესახებ, კასატორის ახსნა-განმარტებაში არაფერია ნათქვამი და არც საქმის მასალებით დასტურდება, რაც საკასაციო პალატას უმყარებს შინაგან რწმენას მასზედ, რომ მოპასუხის მხრიდან ადგილი ჰქონდა პროფესიული გულგრილობით მოქმედებასა და გაუფრთხილებლობის ფაქტს, რაც ზიანის დაკისრებისთვის საჭირო კუმულატიური ელემენტების არსებობასა და შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნის დასაბუთებულობას ადასტურებს.

22. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

23. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

24. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

25. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

26. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

28. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს.ჩ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე