საქმე №ას-194-2025 26 სექტემბერი, 2025 წელი,
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,
გოჩა ჯეირანაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „თ.ე–ი“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – დ.ც–ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 დეკემბრის განჩინება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – მიუღებელი სარჩოს დაკისრება, სარჩოს ოდენობის გაზრდა
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი
1. სასარჩელო მოთხოვნა
1.1. დ.ც–მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „თ.ე–ის“ მიმართ, მიუღებელი სარჩოს დაკისრებისა და სარჩოს ოდენობის გაზრდის თაობაზე.
2. სარჩელის საფუძვლები
2.1. მოსარჩელე 2006 წლიდან დასაქმებული იყო მოპასუხე კომპანიაში სხვადასხვა პოზიციებზე. 2010 წლის 2 ნოემბერს, სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს, მან მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის შედეგადაც განვითარდა მარცხენა წვივის ძვლების ღია მსხვრევადი, ასევე მარცხენა ლავიწის ძვლის მოტეხილობა. მოსარჩელეს დასჭირდა ხანგრძლივი სტაციონარული და მედიკამენტოზური მკურნალობა, სამი ოპერაციული ჩარევა.
2.2. 2014 წლის 3 დეკემბრის შეთანხმებით, მოსარჩელე, აღნიშნული პერიოდიდან - 2015 წლის 2 თებერვლამდე იკავებდა კონტროლიორის, ტექნიკური ოპერატორის თანამდებობებს და ბოლოს მისი შრომითი ანაზღაურება შეადგენდა ყოველთვიურად 875 ლარს.
2.3. 2019 წლის 4 ივნისს, დ.ც–ს უვადოდ დაუდგინდა ზომიერად შეზღუდული შესაძლებლობების სტატუსი, რაც უკავშირდება 2010 წლის 2 ნოემბერს მიღებულ ტრავმას.
2.4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო სასამართლომ ნაწილობრივ დააკმაყოფილა დ.ც–ის სარჩელი და შპს „თ.ე–ის“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დააკისრა ყოველთვიური სარჩოს გადახდა თვეში 875 ლარის ოდენობით (დარიცხული) 2019 წლის 4 ივნისიდან დ.ც–ის საპენსიო ასაკის მიღწევამდე. მოგვიანებით მოპასუხისათვის ცნობილი გახდა, რომ 2017 წლის 1 დეკემბრიდან განხორციელებული ორგანიზაციული ცვლილებების ფარგლებში მოპასუხე კომპანიაში გაუქმდა მოსარჩელის მიერ დაკავებული თანამდებობა, თუმცა 2019 წლიდან გაიზარდა მსგავს პოზიციებზე სახელფასო ოდენობა, რამაც საერთო ჯამში მიუღებელი სარჩოს სახით 2019 წლის 4 ივნისიდან 2024 წლის მარტის ჩათვლით შეადგინა 25 600 ლარი, ხოლო 2024 წლის აპრილიდან ტოლფას სამუშაოდ მიჩნეულ - მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე - გაზრდილი შემოსავალი ყოველთვიურად 1650 ლარის ოდენობით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით.
2.5. თანამდებობრივი სარგოს გაზრდის მომენტში დავა გადაზრდილი იყო არსებით განხილვაში, მომატებული შრომის ანაზღაურების მიხედვით სარჩოს ოდენობას მხარე ვეღარ მოითხოვდა, ხოლო სარჩოს გადახდის ვალდებულება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მხრიდან დადასტურდა 2022 წლის 15 ივლისის განჩინებით, საიდანაც მოსარჩელის მტკიცებით უნდა მოხდეს 3 წლიანი ხანდაზმულობის ვადის ათვლაც.
2.6. შესაბამისად, მოსარჩელე ითხოვს, მოპასუხისთვის 2024 წლის აპრილიდან, გაზრდილი სარჩოს 1650 ლარის ოდენობით დაკისრებას და ასევე, 2019 წლის 4 ივნისიდან 2024 წლის მარტის ჩათვლით მიუღებელი სარჩოს სხვაობის 25 600 ლარის ანაზღაურებას.
3. მოპასუხის პოზიცია
3.1. შპს „თ.ე–მა“ წარდგენილი მოთხოვნის შემაფერხებელი და შემწყვეტი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.
3.2. შესაგებლის თანახმად, მოსარჩელის მიერ დასახელებული პოზიცია - მომსახურების ცენტრის მთავარი სპეციალისტი, არ წარმოადგენს დ.ც–ის მიერ დაკავებული თანამდებობის ტოლფასს, ამასთან, აღნიშნული პოზიციის მიხედვით არ მომხდარა სარჩოს განსაზღვრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით.
3.3. მოპასუხის მტკიცებით, 2021 წლის 10 ივლისის ექსპერტიზის დასკვნით, მოსარჩელეს დაკარგული ჰქონდა საერთო შრომის უნარი 25%-ით. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარად დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, სარჩოს ოდენობა იანგარიშება დაზარალებული პირის შრომის ანაზღაურებისა და შრომის უნარის დაკარგვის პროპორციული თანაფარდობით. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელეს სარჩო განუსაზღვრა ხელფასის 100%-ის ოდენობით, ხოლო სახელფასო სარგო გამოანგარიშდა შემთხვევის მომენტში მოსარჩელის თანამდებობრივი პოზიციით და 2014 წლის მდგომარეობით იმავე თანამდებობაზე არსებული სახელფასო სარგოთი, კერძოდ 875 ლარის ოდენობით, 100%-ით, რაც მიუთითებს სარჩოს გამოანგარიშების არა ბლანკეტურ, არამედ შინაარსობრივ დანიშნულებაზე.
3.4. მოპასუხე მიუთითებდა სასარჩელო მოთხოვნების ხანდაზმულობაზე და აღნიშნავდა, რომ ყოფილმა დასაქმებულმა 2010 წლის მდგომარეობით იცოდა პრეტენზიის ადრესატი სუბიექტი, სარჩელი წარადგინა 2023 წლის 16 იანვარს, კანონით განსაზღვრული 3 წლიანი ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით და ამ საფუძვლითაც არ არსებობდა მისი დაკმაყოფილების წინაპირობები.
4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი
4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილებით, დ.ც–ის სარჩელი შპს „თ.ე–ის“ მიმართ მიუღებელი სარჩოს დაკისრებისა და სარჩოს ოდენობის გაზრდის შესახებ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ.
4.2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 24 თებერვალს მიღებული გადაწყვეტილებით, სამოქალაქო საქმეზე N2ბ/5879-21, დ.ც–ისთვის ყოველთვიურად გადასახდელი სარჩო 875 ლარი გაიზარდა 775 ლარით და მოპასუხე შპს „თ.ე–ს“, მოსარჩელე დ.ც–ის სასარგებლოდ, დაეკისრა 2024 წლის 1 აპრილიდან დ.ც–ის საპენსიო ასაკის მიღწევამდე, ყოველთვიური სარჩოს გადახდა - 1650 ლარის ოდენობით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით. ამავე გადაწყვეტილებით, შპს „თ.ე–ს“ დ.ც–ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2020 წლის იანვრიდან - 2024 წლის მარტამდე პერიოდისთვის მიუღებელი სარჩოს სხვაობის გადახდა 23325 ლარის ოდენობით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით. დანარჩენ ნაწილში მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.
4.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს შპს „თ.ე–მა“ და დ.ც–მა.
5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება
5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელი დარჩა.
5.2 პალატამ აღნიშნა, რომ ინდივიდუალური შრომითი ურთიერთობისას წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების საკითხის აწესრიგებს საქართველოს შრომის კოდექსის 58-ე მუხლი, რომლის თანახმად, მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამავე კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, შრომითი ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით.
5.3. სააპელაციო პალატამ განსაზღვრა დავის ფარგლები და აღნიშნა, რომ ვინაიდან მოსარჩელე დაკისრებული სარჩოს ოდენობის გაზრდისა და მიუღებელი სარჩოს ანაზღაურების შესახებ დავობდა, დავის გადასაწყვეტად დამფუძნებელ ნორმას სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 408-ე მუხლები წარმოადგენდა. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მოიხმო უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკაც, რომლის თანახმადაც, სარჩოს გადაანგარიშების მიზანს დაზარალებულისათვის იმ მატერიალური დანაკლისის შევსება წარმოადგენს, რაც დაზარალებულმა მიიღო დაზიანების (უბედური შემთხვევის) გამო, რაც იმას ნიშნავს, რომ მხედველობაშია მისაღები ზოგადი კრიტერიუმი დაზარალებულის მხრიდან აქტიური შრომისუნარიანობის შესახებ (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე Nას-52-48-2017წ, 26.10.2018წ).
5.4. მოხმობილი სამართლებრივი ნორმებისა და ამ კონკრეტული საქმის მასალების, ფაქტობრივი გარემოებების სუბსუმირების შედეგად, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მოცემულ საქმეზე, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილია, როგორც მოსარჩელის მიმართ არსებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირი - შპს „თ.ე–ი“, ასევე, გადასახდელი სარჩოს ყოველთვიური ოდენობის დაანგარიშების საფუძველი - ხელფასის სრული ოდენობა, რის გამოც სასამართლო მოკლებული იყო შესაძლებლობას ხელახლა შეეფასებინა, როგორც ყოფილი დამსაქმებლის ბრალი, ისე სარჩოს დაკისრების პროპორციულობა და მას ვერც სხვა შინაარსის მატარებელ კომპენსაციად ვერ მიიჩნევდა, ვინაიდან თბილისის სააპელაციო სასამართლოს თანხა ყოველთვიური სარჩოს სახით ჰქონდა დაკისრებული. პალატის მითითებით, 2022 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ უკვე იმსჯელა აღნიშნულ საკითხზე, ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირად ცნო შპს „თ.ე–ი“ და სარჩოს დაკისრება განსაზღვრა არა დაზიანების ხარისხის, არამედ იმ მიუღებელი სრული ხელფასის ოდენობით, რაც დაკარგა მუშაკმა და რა ნაწილშიც აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. ყოველივე ზემოაღნიშნული სააპელაციო სასამართლოს აზრით, დამსაქმებლის სააპელაციო საჩივარს, დაუსაბუთებლად აქცევდა და მისი დაკმაყოფილების ფაქტობრივ შესაძლებლობას გამორიცხავდა. პალატამ დასძინა, რომ მოცემული დავის ფარგლებში უნდა მომხდარიყო არა ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირისა თუ მისი პროპორციის განსაზღვრა, არამედ, მსგავს პოზიციაზე დასაქმებულ პირთა შემოსავლის ზრდის გათვალისწინებით, არსებული თანხის გადაანგარიშება, როგორც წარსულ, ისე სამომავლო პერიოდზე.
5.5. სააპელაციო პალატამ, ასევე იმსჯელა სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხზეც რა დროსაც არ იქნა გაზიარებული ერთი მხრივ, მოპასუხის შედავება სარჩელის ხანდაზმულობის გამო დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, ხოლო მეორე მხრივ, მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების თაობაზე, ასევე დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული. სასამართლომ აღნიშნა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილების თანახმად, სარჩოს დაკისრების სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უნდა დაწყებულიყო 2019 წლის 4 ივნისიდან, როდესაც დ.ც–ს უვადოდ დაუდგინდა ზომიერად შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსი. ამავე გადაწყვეტილებით ჩაითვალა, რომ ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირის შესახებ მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა 2019 წლის 4 ივნისიდან. შესაბამისად, პალატის აზრით, რადგან როგორც ხანდაზმულობა, ისევე მისი ათვლის მომენტი წარმოადგენს ფაქტს, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლით, მას მიენიჭა პრეიუდიციული მნიშვნელობა, რომლის სხვაგვარად დაანგარიშების შესაძლებლობაც მიმდინარე დავის ფარგლებში შეუძლებელია. მითითებული მსჯელობის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ მოსარჩელისათვის 2019 წლის 4 ივნისიდან ცნობილი იყო ადრესატი, დაწყებული იყო თითოეულ თვესთან მიმართებით სარჩოს დაკისრებაზე ხანდაზმულობის პერიოდული ათვლა, შეეძლო ედავა მას სარჩოს ოდენობის იმ ნაწილზეც, რაც პირველადი სარჩელით არ მოუთხოვია, თუმცა სარჩელი წარადგინა 2023 წლის 16 იანვარს. სარჩელის აღძვრამდე 3 წლის მიღმა - 2020 წლის 16 იანვრამდე, თუ რატომ არ დაიწყო დავა მოსარჩელემ, საქმის მასალებით არ დგინდება. 2019 წლის ივნისიდან 2020 წლის იანვრამდე პერიოდზე მოთხოვნის დაყენების 3 წლიანი ვადა კი გასულია, ვინაიდან მოსარჩელემ წინამდებარე სარჩელი აღძრა 2023 წლის 16 იანვარს, გარდა სარჩელის შემოტანიდან ბოლო სამი წლისა, დარჩენილ ნაწილში მოთხოვნა ხანდაზმულად მართებულად იქნა მიჩნეული.
5.6. სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი საქმისწარმოების შეწყვეტასთან მიმართებით და აღნიშნა, რომ მოცემული დავა ვერ იქნებოდა მიჩნეული საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ იდენტურ დავად ვინაიდან, მართალია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 24 თებერვალს მიღებული გადაწყვეტილების მხარეები და წინამდებარე სარჩელის მხარეები იგივეა, ასევე სარჩელით მოთხოვნილი სარჩოს სხვაობის დაკისრებაც ხდება იმავე საფუძვლით, თუმცა წინამდებარე სარჩელზე დავის საგანი არ არის იდენტური იმ დავის საგნისა, რომელიც არსებობდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2022 წლის 24 თებერვალს მიღებული გადაწყვეტილებისას. პალატის აზრით, აღნიშნულ სარჩელში მოსარჩელე ითხოვდა მოპასუხისთვის ყოველთვიური სარჩოს დაკისრებას, ხოლო მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე ითხოვს მიუღებელ სარჩოს სხვაობას. პალატამ დაასკვნა, რომ შპს „თ.ე–ის“ არგუმენტი, რომ დ.ც–ს იმ პერიოდშივე შეეძლო მოეთხოვა გაზრდილი სარჩო, არ იყო დასაბუთებული, ვინაიდან აღნიშნულ საკითხზე სარჩელი წარდგენილი იყო მოსარჩელისათვის ცნობილი შრომის ანაზღაურების ფარგლებში, 3 წლიან ხანდაზმულობის ვადაში კი, ფაქტის შეტყობისთანავე ჰქონდა უფლებამოსილება მოეთხოვა ოდენობის გაზრდა.
5.7. სააპელაციო პალატამ ასევე დაუსაბუთებლად მიიჩნია დამსაქმებლის არგუმენტი მოსარჩელის მიერ დაკავებული თანამდებობის ტოლფასოვანი ადგილის არარსებობის თაობაზეც. ამ მიმართებით სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მოპასუხე კომპანიაში მართალია ბოლოს მუშაობდა რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის ტექნიკური ოპერატორად, თუმცა მანამდე ეკავა არაერთი სხვა თანამდებობა, ასრულებდა იმ ფუნქცია-მოვალეობებს, რაც ასევე გათვალისწინებულია წამყვანი სპეციალისტის სამუშაო აღწერილობაში. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება, რომ მის მიერ სხვადასხვა შრომითი ვალდებულების შესრულება სხვადასხვა თანამდებობაზე და სხვადასხვა დროს, მოიცავდა მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობისთვის გათვალისწინებულ მოვალეობებს. შესაბამისად, ვარაუდი იმისა, რომ მოსარჩელე ვერ შეძლებდა აღნიშნულ თანამდებობაზე მუშაობის გაგრძელებას, დაუსაბუთებელია. შესაბამისად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სარჩოს დაკისრების მიზნებისათვის მოსარჩელის მიერ დაკავებული რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის ტექნიკური ოპერატორის თანამდებობის ყველაზე უფრო მსგავს პოზიციას წარმოადგენდა შპს „თ.ე–ის“ მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობა.
5.8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 დეკემბრის განჩინება, საკასაციო საჩივრის წარდგენის გზით, გაასაჩივრა შპს „თ.ე–მა“.
6. საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა და საფუძვლები
6.1. კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.
6.2. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატის დასკვნები საქმისწარმოების შეწყვეტის თაობაზე მოთხოვნასთან მიმართებით არ შეესაბამება საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს. კერძოდ, კასატორი ამტკიცებს, რომ მოსარჩელე მოპასუხის მიმართ აწარმოებდა დავას, რა დროსაც შეეძლო და უნდა მოეთხოვა კიდეც, ინფორმაცია თანამდებობრივი სარგოს შესახებ, რაც შესაძლებლობას მისცემდა იმავე დავაში მოეთხოვა სარჩოს გაზრდა, ვინაიდან სახელფასო ანაზღაურება პირველი სარჩელის შეტანის დროს უკვე გაზრდილი იყო. ის ფაქტი, რომ მხარემ წინა დავაში დაუშვა პროცესუალური შეცდომა, არ შეიძლება გამოსწორებულ იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის უგულებელყოფით. კასატორი მიიჩნევს, რომ სარჩოს გადაანგარიშების მოთხოვნა, თავისთავად მოიცავს სარჩოს დაკისრების თაობაზე მოთხოვნასაც, რაც არასწორად იქნა შეფასებული ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ. მხარეებს შორის სამართალწარმოება მიმდინარეობდა 2020 წლის 11 მარტიდან 2022 წლის 15 ივლისის პერიოდში, წინა დავის ფარგლებში დავის საგანს წარმოადგენდა სარჩოს დაკისრება და ოდენობის განსაზღვრა. განსახილველ საქმეზე წარმოდგენილი სარჩელისა და საქმის მასალებში წარმოდგენილი კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების შეჯერებისას ნათელი ხდება, რომ სახეზეა იდენტური დავა, იმავე მხარეებს შორის, იგივე საგანსა და საფუძველზე, რაც საქმისწარმოების შეწყვეტის საფუძველი უნდა გამხდარიყო.
6.3. კასატორის მტკიცებით, მოსარჩელისთვის დაკისრებული სარჩოს ოდენობის განსაზღვრა არ მოხდა დაკარგული შრომის უნარის პროპორციულად, რაც ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაეს სასამართლოში დადგენილ პრაქტიკას. კასატორი ამტკიცებს, რომ 2021 წლის 10 ივლისის ექსპერტიზის თანახმად, მოსარჩელეს აღენიშნებოდა საერთო შრომის უნარის მყარი დაკარგვა 25% ნიშნით. დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით, სარჩოს ოდენობა იანგარიშება დაზარალებულის შრომის ანაზღაურებისა და შრომის უნარის დაკარგვის პროპორციული თანაფარდობით. განსახილველ შემთხვევაში, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელეს სარჩო განუსაზღვრა ხელფასის 100% ოდენობით, ამასთან თანამდებობრივი სარგო გამოანგარიშდა 2014 წლის მდგომარეობით თანამდებობაზე არსებული სახელფასო სარგოს ოდენობით - 875 ლარით (დარიცხული). კასატორი დასძენს, რომ მოსარჩელემ დაზიანება მიიღო ჩუღურეთის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის კონტროლიორის პოზიციაზე მუშაობისას, თუმცა სარჩოს განსაზღვრისას გამოყენებულ იქნა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის ტექნიკური ოპერატორის ხელფასი (875 ლარი), რომლის გაზრდასაც მოსარჩელე ითხოვს მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე არსებული ხელფასის შესაბამისად (1600 ლარი), რაც არ შეესაბამება ქვეყანაში მოქმედ სამართლებრივ ნორმებსა და დადგენილ სასამართლო პრაქტიკას.
6.4. კასატორი ამტკიცებს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ კანონის უგულებელყოფით, არ იქნა გაზიარებული მხარის პოზიცია დღესდღეობით, მოსარჩელის მიერ დაკავებული თანამდებობის ტოლფასი თანამდებობის არარსებობის შესახებ. ტოლფასი თანამდებობის განხილვისას სასამართლომ მხედველობაში მიიღო პირის მიერ სამუშაოს შესრულების შესაძლებლობა და არა თანამდებობათა ფუნქცია-მოვალეობები, რაც არასწორია. კასატორი ამტკიცებს, რომ ტოლფასი თანამდებობის არსებობის გამოსარკვევად პირველ რიგში საჭიროა შეფასდეს სამუშაო აღწერილობები და ფუნქცია-მოვალეობები, ხოლო თუ ამ ნაწილში დადგინდება, რომ გაუქმებული და ახალი თანამდებობები ტოლფასია, შემდგომში უნდა გაირკვეს სუბიექტის მიერ ახალი თანამდებობის დაკავების პერსპექტივა. კასატორი უთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლომ მხოლოდ სუბიექტის შესაძლებლობებზე გაამახვილა ყურადღება, რაც არასწორია, ვინაიდან ამ ლოგიკით, შესაძლებელია მოსარჩელეს სხვა თანამდებობაც დაეკავებინა კომპანიაში, თუმცა სარჩოს თანამდებობრივი სარგოს განსაზღვრის მიზნებისთვის აუცილებელია დადგინდეს ტოლფასი თანამდებობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ მომხდარა. მეტიც, სასამართლომ გაურკვეველ გარემოებებზე დაყრდნობით დაასკვნა, რომ მოსარჩელის მიერ სხვადასხვა დროს დაკავებული თანამდებობები მოიცავდა მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობისთვის გათვალისწინებულ მოვალეობებს. მოსარჩელე 2015 წლიდან აღარ მუშაობს კომპანიაში, ცხადია 10 წლის განმავლობაში მრავალი ორგანიზაციული ცვლილება მოხდა, წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობა, წლების განმავლობაში არაერთი რეორგანიზაციის შედეგად შეიქმნა, რის გამოც არ შეიძლება მისი ტექნიკურ ოპერატორის თანამდებობასთან გაიგივება.
6.5. გასაჩივრებულ განჩინებაში განვითარებული მსჯელობის საწინააღმდეგოდ, კასატორი უთითებს, რომ სასამართლო საუბრობს მსგავს და არა ტოლფასოვან თანამდებობაზე, მეტიც აღნიშნავს, რომ ტოლფასოვნება არ გულისხმობს იდენტურობას, მაშინ როდესაც საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს არა მსგავს, არამედ სწორედ ტოლფასოვანი თანამდებობის ცნებას.
6.6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 21 თებერვლის განჩინებით, შპს „თ.ე–ის“ საკასაციო საჩივარი, მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
7. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:
8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.
10. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორმა ვერ მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.
11. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
12. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია დაზარალებულისათვის დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშების (გაზრდის) მართლზომიერება. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა, გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.
13. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.
14. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, ზიანის მიყენებიდან (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრებიდან თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან. საკასაციო პრეტენზიების მართებულობის საკითხის შემოწმებამდე საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გამოკვლეული აქვს სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რაც აუცილებელია საქმის სწორი იურიდიული კვალიფიკაციისათვის.
15. განსახილველ შემთხვევაში, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
- დ.ც–ი, დაბადებული 1970 წლის 21 მარტს, 2006 წლის 1 ივნისს დაინიშნა შპს „ყ-თ–ში“ ისანი-ვაზისუბნის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის კონტროლიორად, 2008 წლის 1 სექტემბერს გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო;
- 2010 წლის 16 იანვარს დ.ც–ი დაინიშნა ჩუღურეთის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის სტაჟიორ-კონტროლიორად. 2010 წლის 16 თებერვალს გადაყვანილ იქნა ჩუღურეთის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის კონტროლიორად;
- დ.ც–მა 2010 წლის 2 ნოემბერს, სამშაბათს, სამუშაო საათებში - 15:50 საათზე, იმ რაიონში, სადაც მოსარჩელე ახორციელებდა შრომითი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებებს, სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს, მიიღო საწარმოო ტრავმა. იმავე დღეს კლინიკის მხრიდან დაესვა დიაგნოზი - მარცხენა წვივის ძვლების ღია მოტეხილობა, მარცხენა ლავიწის ძვლის მოტეხილობა. პაციენტს ჩაუტარდა ოპერაცია: წვივის ძვლების ოსტეოსინთეზი;
- დ.ც–ი, 2010 წლის 16 დეკემბერს, საქართველოს შრომის კოდექსის 37- ე მუხლის „ბ“ პუნქტის საფუძველზე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან;
- დ.ც–ი 2011 წლის 19 მაისს დაინიშნა ჩუღურეთის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის სტაჟიორ-კონტროლიორად, ხოლო 2011 წლის 12 დეკემბერს, პირადი განცხადების საფუძველზე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან;
- მოსარჩელე 2012 წლის 18 ივნისს დაინიშნა ვაკე-წყნეთის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის კონტროლიორად. 2013 წლის 1 ნოემბერს გადაყვანილი იქნა ამავე სადისტრიბუციო ცენტრში აღმრიცხველად, ხოლო 2013 წლის 29 ნოემბერს დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის აღმრიცხველად;
- 2014 წლის 15 მაისს მოსარჩელე გადაიყვანეს გლდანი-დიღომი-სანზონა-თემქის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის აღმრიცხველად;
- 2014 წლის 16 ივლისის შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე დ.ც–ი დასაქმებული იყო შპს „ყ-თ–ში“ აღმრიცხველის თანამდებობაზე (დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სადისტრიბუციო ცენტრში). ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განსაზღვრული იყო 2015 წლის 16 ივლისამდე. მოსარჩელის ყოველთვიური თანამდებობრივი სარგო შეადგენდა 875 ლარს;
- 2014 წლის 24 ივლისის დამატებითი შეთანხმებით მოსარჩელე გადაყვანილ იქნა დიღმის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის ტექნიკური ოპერატორის თანამდებობაზე. მისი ყოველთვიური თანამდებობრივი სარგო შეადგენდა 713 ლარს;
- 2014 წლის 25 სექტემბრის დამატებითი შეთანხმებით კი მოსარჩელე დაინიშნა დიღმის რაიონულ სადისტრიბუციო ცენტრში ტექნიკური ოპერატორის თანამდებობაზე. 2014 წლის 3 დეკემბრის დამატებითი შეთანხმებით იგი მუშაობდა დიდუბე-ჩუღურეთი-ნაძალადევის რაიონულ სადისტრიბუციო ცენტრში ტექნიკური ოპერატორის თანამდებობაზე და მისი შრომის ანაზღაურება შეადგენდა 875 ლარს;
- მოსარჩელის, როგორც ჩუღურეთის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის ტექნიკური ოპერატორის უფლება-მოვალეობებს შეადგენდა: 1. სადისტრიბუციო ცენტრის პროგრამული უზრუნველყოფა, აბონენტთა მონაცემთა ბაზის მოწესრიგება; 2. კომპიუტერულ ბაზასა და შესაბამის ჟურნალში შესრულებული სამუშაოების შესახებ შემდეგი აქტების რეგისტრაცია: ა) დავალიანების გამო ონკანების დალუქვის შესახებ; ბ) ჩართვის შესახებ; გ) დალუქვის შესახებ; დ) დაზიანებული მრიცხველის დემონტაჟის შესახებ; ე) დაზიანებული მრიცხველის გამოცვლის შესახებ; ვ) მრიცხველის განმეორებით დაყენების შესახებ (მრიცხველის ვარგისიანობის შესახებ დასკვნის გაცემის შემდეგ); ზ) უკანონო გაზსადენების ჩაჭრის შესახებ. 3. სადისტრიბუციო ცენტრში მიღებული ბჯენების რეგისტრაცია, მათ ნომრებისა და იმ თანამშრომელთა სახელისა და გვარის მითითებით, რომელთაც გადაეცათ აღნიშნული ბჯენები. 4. დავალიანების გამო დალუქული მრიცხველების ნუსხის მომზადება და მისი გადაცემა პასუხისმგებელ პირთათვის; 5. სადისტრიბუციო ცენტრის ხელმძღვანელობის მითითებების შესრულება; 6. დგარებზე, გაზსადენებსა და სახლში და გაყვანილობაზე დაფიქსირებულ გაჟონვებზე შემოსული ზარებისა და გაფორმებული აქტების რეგისტრაცია; 7. ავარიული გამოძახებების რეგისტრაცია შესაბამის ჟურნალსა და ელექტრონული ფორმით, აგრეთვე ტელეფონოგრამების შედგენა; 8. დამონტაჟებული და/ან შეცვლილი ბჯენების აღრიცხვა და კონტროლი; 9. საწყობიდან გამოტანილი მასალების გახარჯვის აღრიცხვა; 10. უბედური შემთხვევების რეგისტრაცია შესაბამის ჟურნალში; 11. გეგმურ-გამაფრთხილებელი სამუშაოების აღრიცხვა და ტექნიკურად გაუმართავი ხელსაწყოების გამორთვის აქტების რეგისტრაცია; 12. მიღებული დოკუმენტაციის რეგისტრაცია და შესაბამისი სამსახურისათვის გადაცემა; 13. სადისტრიბუციო ცენტრის კომპიუტერული მომსახურება; 14. აბონენტთა წერილების (განცხადებების) მიღება და რეგისტრაცია, აგრეთვე მის კომპეტენციას მიკუთვნებულ საკითხებზე სადისტრიბუციო ცენტრის მენეჯერის სამსახურებრივი ბარათის პროექტის მომზადება; 15. ცხელი ხაზის ტელეფონების მომსახურება; 16. სადისტრიბუციო ცენტრის ხელმძღვანელობის სხვა სამსახურებრივი დავალებების შესრულება;
- შპს „ყ-თ–ის“ 2015 წლის 30 იანვრის #17/3 ბრძანებით, შპს „ყ-თ–ის“ დიდუბე-ჩუღურეთი-ნაძალადევის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის ტექნიკურ-ოპერატორ დ.ც–თან შეწყდა შრომითი ხელშეკრულება 2015 წლის 2 თებერვლიდან, საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტისა და შპს „ყ-თ–ის“ დისციპლინური კომისიის 2015 წლის 30 იანვრის #18 სხდომის ოქმის საფუძველზე;
- თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით დ.ც–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ყ-თ–ის“ 30.01.2015წ. #17/3 ბრძანება მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე. დ.ც–ი აღდგენილ იქნა შპს „ყ-თ–ის“ დიდუბე-ჩუღურეთი-ნაძალადევის რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის ტექნიკური ოპერატორის თანამდებობაზე; შპს „ყ-თ–სს“ დ.ც–ის სასარგებლოდ დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება ყოველთვიურად 540 ლარის (ხელზე მისაღები) ოდენობით 2015 წლის 2 თებერვლიდან სამსახურში აღდგენამდე დროის მონაკვეთში;
- 2017 წლის 1 დეკემბრიდან განხორციელებული ორგანიზაციული ცვლილებების ფარგლებში, გაუქმდა შპს „ყ-თ–ის“ რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის ტექნიკური ოპერატორის თანამდებობა და კომპანიის საშტატო განრიგში 2017 წლის 1 დეკემბრიდან აღარ ფიქსირდება ხსენებული პოზიცია;
- 2019 წლის 13 მაისს, დ.ც–სა და შპს „ყ-თ–სს“ შორის გაფორმდა მორიგების აქტი, რომლის თანახმად, მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება მოსარჩელისთვის კომპენსაციის სახით 25 000 ლარის ანაზღაურების თაობაზე, დ.ც–მა კი უარი თქვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილებულ მოთხოვნებზე (გარდა გასაჩივრებული ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნისა);
- 2019 წლის 4 ივნისს დ.ც–ს უვადოდ დაუდგინდა ზომიერად შეზღუდული შესაძლებლობების სტატუსი, რაც უკავშირდება 2010 წლის 2 ნოემბერს მიღებულ ტრავმას;
- 2019 წლის 29 ივლისს სამეწარმეო და არასამეწარმეო იურიდიულ პირთა რეესტრს წარედგინა განცხადება, რომლითაც მოთხოვნილი იყო სუბიექტის რეგისტრირებულ მონაცემებში ცვლილების რეგისტრაცია, კერძოდ შპს „ყ-თ–ის“ საფირმო სახელწოდების ცვლილება. აღნიშნული განაცხადი დაკმაყოფილდა 2019 წლის 30 ივლისის საქართველოს იუსტიციის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით #B19082424/3 (30/07/2017 18:49:52). სამეწარმეო საზოგადოების ახალი საფირმო სახელწოდება არის შპს „თ.ე–ი“;
- თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, დ.ც–ს უარი ეთქვა მოპასუხისთვის არაქონებრივი ზიანის, წინასაოპერაციო ხარჯის, ოპერაციის საფასურისა და ყოველთვიური სარჩოს დაკისრების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე;
- თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ სარჩოს დაკისრების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უნდა დაიწყოს 2019 წლის 4 ივნისიდან, როდესაც მოსარჩელეს უვადოდ დაუდგინდა ზომიერად შეზღუდული შესაძლებლობების სტატუსი, ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირად განსაზღვრა მოპასუხე, დაადგინა რა, რომ მოსარჩელემ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს მიიღო საწარმოო ტრავმა;
- სააპელაციო სასამართლომ ნაწილობრივ დააკმაყოფილა დ.ც–ის სარჩელი და შპს „თ.ე–ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დააკისრა ყოველთვიური სარჩოს გადახდა ტექნიკური ოპერატორის პოზიციაზე არსებული ხელფასის სრული ოდენობით, თვეში 875 ლარი, 2019 წლის 4 ივნისიდან დ.ც–ის საპენსიო ასაკის მიღწევამდე;
- 2022 წლის 15 ივლისის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებით, საქმეზე Nას-444-2022 დ.ც–ისა და შპს „თ.ე–ის“ საკასაციო საჩივრები დარჩა განუხილველად; თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა 2022 წლის 15 ივლისს; 2022 წლის 14 სექტემბერს მოსარჩელე დ.ც–ის მოთხოვნით ამოიწერა სააღსრულებო ფურცელი;
- შპს ,,თ.ე–იში“ მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობრივი მოვალეობებია: 1.კომპანიაში არსებულ მონაცემთა ბაზაში და შესაბამის პროგრამაში შესრულებული სამუშაოების შესახებ შემდეგი აქტების დროული რეგისტრაცია: - ჩამკეტი ონკანების, ურდულების, ხრახნული შეერთებების, რეგულირების კვანძების დალუქვის, შეკეთების, შეცვლის და დემონტაჟის/მონტაჟის შესახებ, - მრიცხველის მონტაჟის-დემონტაჟის შესახებ; უკანონო გაზსადენების ჩაჭრის შესახებ; ახალი მომხმარებლის მიერთების შესახებ; გაზმომარაგების აირშედუღებით შეწყვეტის/აღდგენის შესახებ. საცალო მომხმარებლების მფლობელობაში არსებული გაზგაყვანილობის და გაზის დანადგარების/ხელსაწყოების გეგმური/არაგეგმური შემოწმების შესახებ; დგარებზე, გაზსადენებსა და სახლის შიდა გაყვანილობაზე დაფიქსირებული გაჟონვების აღმოფხვრის შესახებ; 2. მომსახურების ცენტრის მიერ მიღებული ლუქების რეგისტრაცია მათი ნომრების მითითებით, გაცემული ლუქების თანამშრომლების მიხედვით აღრიცხვა. მოხსნილი და გახარჯული ლუქების ასახვა მონაცემთა ბაზაში. 3. მომსახურების ცენტრის მიერ მიღებული ტექნიკური მასალების (მრიცხველი, ონკანი, მილი და ა.შ.) კონტროლი, გაცემული მასალების თანამშრომლების მიხედვით აღრიცხვა და ჩამოაწერა; 4. მომსახურების ცენტრის მიერ მიღებული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმების და აქტების რეგისტრაცია, მათ ნომრებისა და იმ თანამშრომელთა სახელისა და გვარის მითითებით, რომელთაც გადაეცათ აღნიშნული მასალა; 5. მონაცემთა ელექტრონულ ბაზაში აბონენტის საკონტაქტო მონაცემების, მისამართების, აგრეთვე მის მფლობელობაში არსებული გაზის დანადგარების და მრიცხველების ადგილმდებარეობის დაფიქსირება; 6. თანამშრომლების მიერ, მათ კომპეტენციის ფარგლებში სხვადასხვა დარღვევების შესახებ წარმოდგენილი მოხსენებითი ბარათების რეგისტრაცია შესაბამის პროგრამულ უზრუნველყოფაში და მიღებული ზომების შესახებ ინფორმაციის დროულად ასახვა/დასრულება; 7. საავარიო გამოძახებების, ასევე ელექტრონულ ფოსტაზე შემოსული დავალებების კონტროლი, რეაგირებისთვის შესაბამის თანამშრომლებზე გადაცემა და მიღებული ზომების დროულად ასახვა შესაბამის ელექტრონულ საშუალებებში. შესრულებული სამუშაოების სხვა სტრუქტურულ ერთეულზე გადაცემის მიზნით ტელეფონოგრამების შედგენა/გადაგზავნა; 8. გეგმური/არაგეგმური შემოწმებების აღრიცხვა შესაბამის ელექტრონულ ბაზაში. 9. მიღებული ტექნიკური და სხვა დოკუმენტაციის რეგისტრაცია/დაარქივება და საჭიროების შემთხვევაში დოკუმენტების შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულისთვის გადაცემა; 10. არასწორად აღებული ბუნებრივი გაზის მრიცხველის ჩვენებების აღრიცხვა შესაბამის ელექტრონულ ბაზაში. 11. მომსახურების ცენტრი თანამშრომლების სამუშაო დროის აღრიცხვის ტაბელის მომზადება; 12. შემოსული კორესპონდენციის შესრულების ვადების კონტროლი, პასუხის მომზადება და კანცელარიის პროგრამაში ატვირთვა; 13. სამსახურებრივი მოხსენებითი ბარათების მომზადება და არსებული წესის შესაბამისად დარეგისტრირება/გაგზავნა; 14. დავალიანების მქონე აბონენტების ასევე საეჭვო და ხარჯის არმქონე აბონენტების სიების გადაცემა შესაბამის თანამშრომლებზე და შესრულებულ სამუშაოებთან დაკავშირებით ინფორმაციის შეტანა/გადაგზავნა; 15.სხვადასხვა ელექტრონულ ბაზებსა და პროგრამებში (SAP, RS.GE და ა.შ.) ინფორმაციის დროულად ასახვა და მასთან დაკავშირებული პროცესების მართვა; 16. ბილინგის მონაცემთა ბაზაში არსებულ მონაცემებში ცვლილების შეტანის მიზნით საჭირო დოკუმენტებისა და ინფორმაციის შეგროვება, დადგენილი წესით შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულისთვის გადაცემა; 17. საცალო მომხმარებელზე დარიცხული დავალიანების გადახდის განწილვადების ხელშეკრულების მომზადება და ეტაპობრივი გადახდის გრაფიკის ბილინგის მონაცემთა ბაზაში ასახვა; 18. კომპეტენციის ფარგლებში აბონენტების დავალიანებების შესწავლა, მათი პირადი ისტორიების ანალიზი, აგრეთვე მომხმარებლებთან წამოჭრილი სადავო საკითხების განხილვაში მონაწილეობის მიღება; 19. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების პროცესში გამოვლენილი დარღვევებისა და აბონენტთა პრეტენზიის შესახებ ხელმძღვანელობის დროული ინფორმირება; 20. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს დოკუმენტაციის სრულყოფილად, დროულად და დადგენილი წესის შესაბამისად შევსება; 21. დამცავი კარადების გასაღებების გაცემა-მიღების რეგისტრაცია; 22. უშუალო ხელმძღვანელის დროული ინფორმირება ყველა სახის დარღვევის/ხელის შემშლელი გარემოების შესახებ; 23. ექსპლუატაციის/დისტრიბუციის სამსახურის უფროსის, მომსახურების ცენტრის მენეჯერის, კომერციული დეპარტამენტის უფროსის, კურატორი დირექტორისა და გენერალური დირექტორის სხვა დავალებებისა და მითითებების შესრულება ცენტრის საქმიანობასთან დაკავშირებით.;
- შპს „თ.ე–ის“ მომსახურების ცენტრის ოპერატორის და მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტის პოზიციების თანამდებობრივი სარგო გადასახადების ჩათვლით შეადგენდა: „2019 წლის ივნისიდან 2022 წლის იანვრამდე (მომსახურების ცენტრის ოპერატორი) 1200 ლარს; 2022 წლის იანვრიდან 2022 წლის დეკემბრამდე (მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტი) 1350 ლარს; 2022 წლის დეკემბრიდან 2023 წლის სექტემბრამდე ( მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტი) 1500 ლარს;
- შპს „თ.ე–ის“ მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობრივი სარგო გადასახადების ჩათვლით შეადგენდა: 2023 წლის დეკემბრიდან 2024 წლის იანვრამდე 1500 ლარს; 2024 წლის იანვრიდან 2024 წლის აპრილამდე 1650 ლარს;
- დ.ც–ს 2023 წლის 16 თებერვლის მდგომარეობით, გარდა შპს „თ.ე–ის“ მხრიდან გასაცემლისა, სხვა შემოსავალი არ უდასტურდება;
- დ.ც–ის განსახილველი სარჩელი შპს „თ.ე–ის“ მიმართ თბილისის საქალაქო სასამართლოში წარდგენილია 2023 წლის 16 იანვარს.
16. კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა კანონი, მისი განმარტებით, კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს სარჩოს იმგვარი გადაანგარიშების შესაძლებლობას, რომ პირს დაკავებული ხელფასის ოდენობა სრულად დაუანგარიშდეს სარჩოს ოდენობად, არამედ დადგენილი პრაქტიკის შესაბამისად, სარჩოს ოდენობის გაანგარიშება უნდა მომხდარიყო შეზღუდული შესაძლებლობის პროცენტულობის მიხედვით, რაც მოცემულ შემთხვევაში 25%-ს შეადგენს.
17. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ინდივიდუალური შრომითი ურთიერთობისას წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების საკითხის მოწესრიგება განსაზღვრულია - საქართველოს შრომის კოდექსის 58-ე მუხლით, რომლის თანახმად, მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამავე კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, შრომითი ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით. შესაბამისად, განსახილველ შემთხვევაზე არ ვრცელდება ზემოთ აღნიშნული წესი, შრომითი ურთიერთობისას ერთი მხარის მიერ მეორე მხარისთვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სამოქალაქო კოდექსით დადგენილია ზიანის ანაზღაურების ორი წესი: სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევიდან ნაწარმოები მეორადი მოთხოვნები და დელიქტური ვალდებულებები. სხეულის დაზიანებითა და ჯანმრთელობის ვნების მიყენებით გამოწვეული ზიანი ანაზღაურდება არასახელშეკრულებო (დელიქტური) პასუხისმგებლობის ფორმით. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს ეს ზიანი. ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით, დადგენილია: იმ პირმა რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება; ხოლო, მეორე ნაწილის თანახმად, თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისთვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით (იხ. სუსგ-ები Nას-349-349-2018, 18.06.2020წ; Nას-57-57-2018, 08.02.2021წ; Nას-269-2022, 31.05.2022წ).
18. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლთან დაკავშირებით, რომლის პირველი ნაწილის მიზანია დაზარალებულისთვის ზიანის მიყენებამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენა. კერძოდ კი დაზარალებულის იმ პირობებში ჩაყენება, რომელიც ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არარსებობისას იქნებოდა. განსახილველ შემთხვევაშიც, სარჩოს გადაანგარიშების მიზანი დაზარალებულისთვის იმ მატერიალური დანაკლისის შევსებაა, რომელიც მიიღო დაზიანების გამო, რაც იმას ნიშნავს, რომ გასათვალისწინებელია ზოგადი კრიტერიუმი დაზარალებულის მხრიდან აქტიური შრომისუნარიანობის შესახებ. რაც შეეხება ამ მუხლის მეორე ნაწილს, იგი მიუთითებს, რომ ზიანის ანაზღაურების ოდენობის დასადგენად მნიშვნელოვანია შეფასდეს, რა დრომდეა ვალდებული საწარმო გადაუხადოს დაზარალებულს კომპენსაცია (იხ. სუსგ-ები N ას-169-497-09, 24.07.2009წ; N ას-939-889-2015, 13.11.2015წ; N ას-84-80-2016, 11.03.2016 წ; N ას-1149-2021, 26.10.2022 წ).
19. საკასაციო სასამართლო, ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლთან დაკავშირებით, რომლის თანახმადაც, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ - მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკით დადგენილია, რომ ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არარსებობის პირობებში, დასაქმებული საპენსიო ასაკამდე იმუშავებდა. შესაბამისად, სწორედ ამ პერიოდამდე იქნებოდა საწარმო ვალდებული აენაზღაურებინა მისთვის ხელფასი, რომ არ დამდგარიყო სარჩოს ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.
20. ზიანის ანაზღაურების სამართალში, როდესაც საქმე ეხება შრომისუნარიანობის შემცირებას ან დაკარგვას, ეს „არ განისაზღვრება აბსტრაქტულად, დაზიანების ხარისხის შესაბამისად, არამედ, კონკრეტულად, რეალური შემოსავლის დაკარგვის მიხედვით. თუ დაზიანების გამო დაზარალებული ვეღარ ახერხებს შემოსავლის მომტანი საქმიანობის გაგრძელებას, ზიანის ანუ სარჩოს ოდენობის გამოთვლისათვის გადამწყვეტია, თუ რამდენად შეუძლია მას, გამოიყენოს შერჩენილი შრომის უნარი. ანაზღაურებადია ასევე მთელი ის ზიანი, რაც დაზარალებულს ადგება, შრომისუნარიანობის ნაწილობრივ შენარჩუნების ან აღდგენის მიუხედავად, ახალი სამუშაოს პოვნის შეუძლებლობით. თვითდასაქმებულისა და დაქირავებული მუშაკის შემთხვევაში მოქმედებს ვარაუდი, რომ დაზიანების გარეშე ის განაგრძობდა მუშაობას და მიიღებდა შესაბამის ხელფასს“ (იხ. რუსიაშვილი გიორგი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III, ჭანტურია (რედ.), 2019, მუხლი 408, ველი 29).
21. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, დასაქმებულის სასარგებლოდ სარჩოს გადახდის ვალდებულება ეკისრება დამსაქმებელს სიცოცხლის ბოლომდე, ხოლო დაკისრებული სარჩო ხელფასის ზრდის შესაბამისად გადაანგარიშებას აღარ ექვემდებარება, მას შემდეგ, რაც დაზარალებული საპენსიო ასაკს მიაღწევს (იხ.სუსგ-ები: Nას-349-349-2018 18.06.2020წ; Nას-1216-1141-2015, 03.06.2016წ; Nას-799-766-2016, 08.05.2017წ; Nას-1180-1141-2016, 07.04.2017წ; Nას-269-2022, 31.05.2022 წ.).
22. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელე 1970 წლის 21 მარტს დაბადებული პირია, რომელსაც სარჩოს გადაანგარიშების თაობაზე მოთხოვნის წარდგენისას, საპენსიო ასაკისთვის არ მიუღწევია. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ მოსარჩელეს უფლება ჰქონდა მოეთხოვა სარჩოს გადაანგარიშება გაზრდილი ხელფასის შესაბამისად, რამდენადაც, პრეზუმირებულია, რომ პირი იმუშავებდა თავისი პროფესიით და მიიღებდა იმ შეღავათებს და უპირატესობას, რასაც ანალოგიურ, თანაბარ პირობებში მყოფი მუშაკი. ამდენად, ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების, პროფესიული დაავადების არარსებობისა და შრომის უნარის შენარჩუნების პირობებში, მოსარჩელე მიიღებდა გაზრდილ ხელფასს, ე.ი. სახეზე იყო ზიანი მიუღებელი შემოსავლის სახით (სსკ-ის 411-ე მუხლი) (იხ. სუსგ №ას-1220-1145-2015, 03.06.2016წ.).
23. რაც შეეხება იმას თუ რა ოდენობით და პროცენტულობით უნდა მომხდარიყო სარჩოს გადაანგარიშება, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ აღნიშნული არგუმენტი უსაფუძვლოა, როგორც შინაარსობრივი ასევე, პროცესუალური თვალსაზრისით. სრულადაა გასაზიარებელი გასაჩივრებულ განჩინებაში მოყვანილი ის მსჯელობა, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 თებერვლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომელიც განსახილველი დავის მიმართ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე და 266-ე მუხლების მოთხოვნებს ფაქტების პრეიუდიციულად მიჩნევისა და მოსარჩელის მტკიცების ტვირთისგან გათავისუფლების შესახებ. შესაბამისად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, რომლის გადასინჯვის ერთადერთ კანონისმიერ შესაძლებლობასაც მხოლოდ ნორმატიული საფუძველი შეიძლება გააჩნდეს (რაც განსახილველ შემთხვევაში სახეზე არ არის), დადგენილია, როგორც მოსარჩელის მიმართ არსებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირი - შპს „თ.ე–ი“, ასევე, გადასახდელი სარჩოს ყოველთვიური ოდენობის დაანგარიშების საფუძველი - ხელფასის სრული ოდენობა, რის გამოც სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას ხელახლა შეაფასოს როგორც ყოფილი დამსაქმებლის ბრალი, ისე სარჩოს დაკისრების პროპორციულობა და მას ვერც სხვა შინაარსის მატარებელ კომპენსაციად ვერ მიიჩნევს, ვინაიდან თბილისის სააპელაციო სასამართლოს თანხა ყოველთვიური სარჩოს სახით აქვს დაკისრებული. შესაბამისად, როგორც უკვე აღინიშნა, 2022 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ უკვე იმსჯელა საკასაციო საჩივარში დასახელებულ საკითხებზე და სარჩოს დაკისრება განსაზღვრა არა დაზიანების ხარისხის, არამედ იმ მიუღებელი სრული ხელფასის ოდენობით, რაც დაკარგა მუშაკმა და რა ნაწილშიც აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. შესაბამისად, საფუძველს მოკლებულია კასატორის შედავება სარჩოს ოდენობის არასწორად განსაზღვრის თუ მისი მართლსაწინააღმდეგობის მოტივით მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც მხარე ვერ უთითებს ვერც ნორმატიულ ბაზას და ვერც საწინააღმდეგო სასამართლო პრაქტიკას. მეტიც, გასაჩივრებული განჩინება სრულ შესაბამისობაშია უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ ბოლოდროინდელ პრაქტიკასთან (ის. სუსგ. საქმეზე Nას-1584-2022, 09 ნოემბერი, 2023 წელი). ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, პალატა ასკვნის, რომ მოცემული დავის ფარგლებში ხდება არა ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირისა თუ მისი პროპორციის განსაზღვრა, არამედ, მსგავს პოზიციაზე დასაქმებულ პირთა შემოსავლის ზრდის გათვალისწინებით, არსებული თანხის გადაანგარიშება, როგორც წარსულ, ისე სამომავლო პერიოდზე.
24. საკასაციო პალატის შეფასებით, წარმატების პერსპექტივა არ აქვს კასატორის არც იმ შედავებას, რომლითაც მოთხოვნილია საქმისწარმოების შეწყვეტა დავის საგნისა და საფუძვლის იდენტურობის მოტივით. ამ მხრივ კასატორის მთავარი შედავება ისაა, რომ მოსარჩელე მოპასუხის მიმართ აწარმოებდა დავას, რა დროსაც შეეძლო და უნდა მოეთხოვა კიდეც, ინფორმაცია თანამდებობრივი სარგოს შესახებ, რაც შესაძლებლობას მისცემდა იმავე დავაში მოეთხოვა სარჩოს გაზრდა, ვინაიდან სახელფასო ანაზღაურება პირველი სარჩელის შეტანის დროს უკვე გაზრდილი იყო. ის ფაქტი, რომ მხარემ წინა დავაში დაუშვა პროცესუალური შეცდომა, არ შეიძლება გამოსწორებულ იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის უგულებელყოფით. კასატორი მიიჩნევს, რომ სარჩოს გადაანგარიშების მოთხოვნა, თავისთავად მოიცავს სარჩოს დაკისრების თაობაზე მოთხოვნასაც, რაც არასწორად იქნა შეფასებული ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ. მოხმობილ მსჯელობას საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს შემდეგი დასაბუთებით: სადავო არ არის ის ფაქტი, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 24 თებერვალს მიღებული გადაწყვეტილების მხარეები და წინამდებარე სარჩელის მხარეები იგივეა. ამასთან, სარჩელით მოთხოვნილი სარჩოს სხვაობის დაკისრებაც ხდება იმავე საფუძვლით, თუმცა წინამდებარე სარჩელზე დავის საგანი არ არის იდენტური იმ დავის საგნისა, რომელიც არსებობდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2022 წლის 24 თებერვალს მიღებული გადაწყვეტილებისას. აღნიშნულ სარჩელში მოსარჩელე ითხოვდა მოპასუხისთვის ყოველთვიური სარჩოს დაკისრებას, ხოლო მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე ითხოვს მიუღებელ სარჩოს სხვაობას. კასატორის არგუმენტი, რომ დ.ც–ს იმ პერიოდშივე შეეძლო მოეთხოვა გაზრდილი სარჩო, არ არის დასაბუთებული, ვინაიდან აღნიშნულ საკითხზე სარჩელი წარდგენილი იყო მოსარჩელისათვის ცნობილი შრომის ანაზღაურების ფარგლებში, სამწლიან ხანდაზმულობის ვადაში კი, ფაქტის შეტყობისთანავე ჰქონდა უფლებამოსილება მოეთხოვა ოდენობის გაზრდა. საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებას, რომ საკითხის სხვაგვარი განმარტებით, იმ პირობებში, როდესაც ცალსახად და ნათლად არ დასტურდება ხელფასის გაზრდის თაობაზე დასაქმებულისათვის ინფორმაციის ქონა, ყოველთვიურ რეჟიმში მუშაკისათვის ამგვარი ინფორმაციის გამოთხოვის დავალდებულება, მომეტებული ტვირთია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, წინამდებარე სარჩელზე დავის საგანი წარმოადგენს დ.ც–ის მიერ დაკავებული თანამდებობისთვის გაზრდილი სახელფასო ანაზღაურების გამო, მიუღებელი სარჩოს ოდენობის დაკისრება, რაც არ არის იდენტური დავის საგანი, შპს „თ.ე–ისთვის“ სარჩოს დაკისრებისა. შესაბამისად, მოპასუხის შუამდგომლობა საქმისწარმოების ნაწილობრივ შეწყვეტის შესახებ უსაფუძვლო იყო და მართებულად არ დაკმაყოფილდა.
25. კასატორის შემდგი შედავება მიემართება მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანამდებობის სარგოსა და შესაბამისი თანამდებობის არატოლფასოვნებას მოსარჩელის მიერ ტრავმის მიღებამდე დაკავებულ თანამდებობასთან. კასატორი ამტკიცებს, რომ ტოლფასი თანამდებობის განხილვისას სასამართლომ მხედველობაში მიიღო პირის მიერ სამუშაოს შესრულების შესაძლებლობა და არა თანამდებობათა ფუნქცია-მოვალეობები, რაც არასწორია. კასატორის აზრით, ტოლფასი თანამდებობის არსებობის გამოსარკვევად პირველ რიგში საჭიროა შეფასდეს სამუშაო აღწერილობები და ფუნქცია-მოვალეობები, ხოლო თუ ამ ნაწილში დადგინდება, რომ გაუქმებული და ახალი თანამდებობები ტოლფასია, შემდგომში უნდა გაირკვეს სუბიექტის მიერ ახალი თანამდებობის დაკავების პერსპექტივა. კასატორი უთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლომ მხოლოდ სუბიექტის შესაძლებლობებზე გაამახვილა ყურადღება, რაც არასწორია, ვინაიდან ამ ლოგიკით, შესაძლებელია მოსარჩელეს სხვა თანამდებობაც დაეკავებინა კომპანიაში, თუმცა სარჩოს თანამდებობრივი სარგოს განსაზღვრის მიზნებისთვის აუცილებელია დადგინდეს ტოლფასი თანამდებობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ მომხდარა. მეტიც, სასამართლომ გაურკვეველ გარემოებებზე დაყრდნობით დაასკვნა, რომ მოსარჩელის მიერ სხვადასხვა დროს დაკავებული თანამდებობები მოიცავდა მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობისთვის გათვალისწინებულ მოვალეობებს. მოსარჩელე 2015 წლიდან აღარ მუშაობს კომპანიაში, ცხადია 10 წლის განმავლობაში მრავალი ორგანიზაციული ცვლილება მოხდა, წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობა, წლების განმავლობაში არაერთი რეორგანიზაციის შედეგად შეიქმნა, რის გამოც არ შეიძლება მისი ტექნიკურ ოპერატორის თანამდებობასთან გაიგივება. საკასაციო პალატის აზრით, კასატორის ეს არგუმენტიც დაუსაბუთებელია რადგან, კასატორს მხედველობიდან რჩება ის გარემოება, რომ მისმა თანამშრომელმა საწარმოო ტრავმა 2010 წელს მიიღო, ანუ მაშინ როდესაც ის მხოლოდ 40 წლის იყო. აქვე, საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ პროფესიული შრომისუნარიანობის უვადოდ დაკარგვა რომ არა, ივარაუდება, რომ დასაქმებულს შეეძლო არა მხოლოდ ემუშავა, არამედ კარიერული დაწინაურების პრინციპითაც ესარგებლა და საკუთარი შრომით არათუ მის მიერ მანამდე დაკავებულ პოზიციაზე განსაზღვრული და შემდეგ გაზრდილი ოდენობის ხელფასი, არამედ უფრო მეტი ანაზღაურება გამოემუშავებინა. ეს ალბათობა მით უფრო მაღალია ისეთ დროს, როდესაც დაზარალებული პირი ჯერ კიდევ ახალგაზრდა და კარიერულად აქტიურია, როგორც ეს განსახილველ შემთხვევაში დგინდება. ამდენად, ყველა ვარაუდი იმ პირის სასარგებლოდ მოქმედებს, რომელსაც მისგან დამოუკიდებელი მიზეზის გამო, საწარმოო ტრავმის შედეგად დაუზიანდა ჯანმრთელობა და მოეშალა შრომის უნარი ნაწილობრივ ან სრულად (იხ. სუსგ საქმეზე: №ას-812-2023, 29/09/2023 წ.).
26. ასე რომ არც იყოს, საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობას და განმარტავს, რომ მოსარჩელე მოპასუხე კომპანიაში მართალია ტრავმის მიღებამდე მუშაობდა რაიონული სადისტრიბუციო ცენტრის ტექნიკური ოპერატორად, თუმცა მანამდე, ეკავა არაერთი სხვა თანამდებობა, ასრულებდა იმ ფუნქცია-მოვალეობებს, რაც ასევე გათვალისწინებულია წამყვანი სპეციალისტის სამუშაო აღწერილობაში. შესაბამისად, სასამართლომ მართებულად გაიზიარა მოსარჩელის არგუმენტი იმის თაობაზე, რომ მის მიერ სხვადასხვა შრომითი ვალდებულების შესრულება სხვადასხვა თანამდებობაზე და სხვადასხვა დროს, მოიცავდა მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობისთვის გათვალისწინებულ მოვალეობებსაც მით უფრო იმ პირობებში, რომ 40 წლის ასაკის შემდგომ პირმა ჯანმრთელობასთან ერთად დაკარგა კარიერული დაწინაურების შესაძლებლობაც. შესაბამისად, ვარაუდი იმისა, რომ მოსარჩელე ვერ შეძლებდა აღნიშნულ თანამდებობაზე მუშაობის გაგრძელებას, დაუსაბუთებელია. გარემოება იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელე საჭიროების შემთხვევაში ვერ შეძლებდა გადამზადებას, ვერ დაძლევდა მომსახურების ცენტრის წამყვანი სპეციალისტისთვის აუცილებელ სამუშაოს, საქმის მასალებით არ დგინდება. მოპასუხეს რაიმე მტკიცებულება რაც დაადასტურებდა მოსარჩელის მიერ აღნიშნულ პოზიციაზე მუშაობის შეუძლებლობას ან ამ პოზიციის მოსარჩელის მიერ დაკავებულ პოზიციასთან აშკარა შეუსაბამობას, არ წარმოუდგენია. იმგვარი საკვალიფიკაციო მოთხოვნა, რაც დ.ც–ს არ გააჩნდა წამყვანი სპეციალისტის დასაკავებლად, სამუშაო აღწერილობაში არ ფიქსირდება. საკასაციო პალატაც იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მითითებას მასზედ, რომ ტოლფასოვნება არ გულისხმობს იდენტურობას, რის გამოც საკასაციო საჩივარი ამ ნაწილშიც დაუსაბუთებელია და არ აქვს წარმატების პერსპექტივა.
27. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.
28. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.
29. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.
30. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
31. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1554 ლარის 70% – 1087,8 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა
შპს „თ.ე–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად; შპს „თ.ე–ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს მის მიერ 30/01/2025წ. №041 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1554 ლარის 70% - 1087,8 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი
გოჩა ჯეირანაშვილი
