26 თებერვალი 2025 წელი

№ას-1155-2024 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

გოჩა ჯეირანაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ლ.ა–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ.გ–ა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 06 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ლ.მ-ა–ძემ (რომლის უფლებამონაცვლე მოგვიანებით ლ.ა–ძე გახდა) სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე - ნ.გ–ას მიმართ, 28 135 ლარის დაკისრების შესახებ.

2. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელ გარემოებაზე, ხანდაზმულობაზე.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2023 წლის 24 იანვრის განჩინებით, მოსარჩელის უფლებამონაცვლედ ცნობილი იქნა - ლ.ა–ძე (შემდგომში - მოსარჩელე).

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით - სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილება.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 06 ივნისის განჩინებით - სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, შემდეგი ფაქტობრივსამართლებრივი საფუძვლებით:

6.1. 2011 წლის 27 ოქტომბერს მოსარჩელესა და შ.პ.ს. "დ"-ს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა დაკვეთილი სამუშაოს შესრულება. კერძოდ, ხელშეკრულების მიხედვით, "შემსრულებელს", ახლად დაფუძნებული პარტიისთვის უნდა დაემზადებინა: 56 ცალი ბანერი, 1 ცალი ტრიბუნა, 1-1,5მ დროშა და ა.შ.

6.2. მომსახურების ღირებულება სულ 17 735 ლარი იყო. "შემსრულებელმა" სამუშაო სრულად შეასრულა, ხოლო მოსარჩელე ლ.მ-ა–ძემ ამ სამუშაოს შესრულების სანაცვლოდ გადაიხადა 17 735 ლარი. შ.პ.ს. "დ"-ს ლ.მ-ა–ძემ ბროშურების დამზადებისთვის გადაუხადა 1160 ლარიც.

6.3. 2011 წლის 1-ელ ნოემბერს მოსარჩელესა და შ.პ.ს. „მ.ს. ლ–ს“ შორის გაფორმდა N01/11/11 ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა 2011 წლის 03 ნოემბერს ქ. თ.ს.ს.დ–ში კუთვნილი განათების აპარატურით "დამკვეთის" მომსახურება ღონისძიებაზე (პარტიის დამფუძნებელ კრებაზე). ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურების გაწევისთვის "დამკვეთი" ვალდებული იყო, "შემსრულებლისთვის" გადაეხადა 3 540 ლარი. ეს თანხა "დამკვეთს" უნდა გადაეხადა არაუგვიანეს 2011 წლის 03 ნოემბრამდე. მომსახურების თანხა მოსარჩელემ შ.პ.ს. "მ.ს. ლ"-ს გადაუხადა 2011 წლის 1-ელ ნოემბერს.

6.4. 2011 წლის 1-ელ ნოემბერს მოსარჩელესა და შ.პ.ს. "თ.ს.ს.დ–ს" შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა ეკრანის იჯარა (პარტიის დამფუძნებელ კრებაზე). იჯარის საფასური 4 200 ლარი იყო. აღნიშნული თანხა მოსარჩელემ გადაიხადა 2011 წლის 1-ელ ნოემბერს.

6.5. 2011 წლის 03 ნოემბერს მოსარჩელემ შ.პ.ს. "ე"-ს გადაუხადა 1500 ლარი, რაც გათვალისწინებული იყო ღონისძიების მომსახურებისათვის, კერძოდ, შ.პ.ს. "ე"-მ თბილისის ფილარმონიაში უზრუნველყო ბუშტებითა და ლოგო "განახლებული საქართველო"-ს ქაღალდებით მომსახურება.

6.6. მოსარჩელემ აღნიშნული ხარჯი გაწია პარტიის დამფუძნებელი ყრილობის გამართვამდე და უშუალოდ პარტიის დაფუძნების დღისათვის. მოსარჩელის მიერ გაწეული ფინანსური დანახარჯები პარტიის მიერ წლიურ დეკლარაციაში, როგორც შემოწირულობა (ფულადი ან მომსახურების სახით) არ ასახულა. ამასთან, პარტიის სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია საქმეში არ წარმოდგენილა.

6.7. ლ.მ-ა–ძემ და ე.ს–მა სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას პოლიტიკური პარტია „განახლებული საქართველოსთვის“ მიმართ და მოითხოვეს ამ უკანასკნელისათვის ლ.მ-ა–ძის სასარგებლოდ 28 135 ლარის, ხოლო ე.ს–ის სასარგებლოდ 9 800 ლარის დაკისრება. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილებით - სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

6.8. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 969-ე და 991-ე მუხლები განმარტა და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარეები სახელშეკრულებო ურთიერთობებში არ იმყოფებოდნენ. მოსარჩელემ ხარჯი გაიღო პარტიის დამფუძნებელი ყრილობის გამართვამდე და უშუალოდ პარტიის დაფუძნების დღისათვის. მოსარჩელის მიერ გაწეული ფინანსური დანახარჯები პარტიის მიერ წლიურ დეკლარაციაში, როგორც შემოწირულობა (ფულადი ან მომსახურების სახით) არ ასახულა. გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა, რომ მოპასუხე იმ დროს, როდესაც, მოსარჩელე ფაქტობრივ გარემოებებში მითითებულ ქმედებებს ახორციელებდა, იმყოფებოდა რუსეთში, სადაც მუდმივად ცხოვრობდა, კერძოდ, 2011 წლის 22 მაისს დატოვა საქართველო და დაბრუნდა 2011 წლის 1-ელ ნოემბერს. პალატის განმარტებით, უსაფუძვლო გამდიდრების მთავარი ნიშანი ისაა, რომ პირი მდიდრდება სხვის ხარჯზე თანაც უსაფუძვლოდ. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტებით, არ დგინდებოდა მოპასუხის გამდიდრების ფაქტი.

6.9. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ წარმოადინა თავისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ მომსახურება გაწეული იქნა პარტიის დამფუძნებელი პირების, მათ შორის - მოპასუხის სასარგებლოდ და რომ მის ქმედებას, მოპასუხის გამდიდრდება მოყვა შედეგად. ასევე, ვერ დაადასტურა, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებობდა შეთანხმება ხარჯების გაწევის თაობაზე. შესაბამისად, პალატა ვერ გაიზიარებდა აპელანტის განმარტებას, რომ მომსახურება გაწეული იქნა პარტიის დამფუძნებელი პირების სასარგებლოდ, რომელთაგან ერთ-ერთი პირი იყო მოპასუხე, რომელმაც დაზოგა პარტიის სადამფუძნებლო ღონისძიებისათვის გასაღები ის ხარჯები, რომელიც ნებისმიერი ობიექტური შემფასებლისთვის აშკარაა, რომ შემოწირულობის არარსებობის პირობებში უნდა გაღებულიყო თავად პარტიის დამფუძნებლების მიერ.

6.10. სააპელაციო პალატამ მოიხმო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე და 266-ე მუხლები და განმარტა, რომ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალას გააჩნია კანონით განსაზღვრული სუბიექტური და ობიექტური ფარგლები, რომელიც აზუსტებს გადაწყვეტილების მოქმედების საზღვრებს. გადაწყვეტილების კანონიერი ძალა ვრცელდება საქმის განხილვაში მონაწილე პირთა წრეზე (სუბიექტური ფარგლები) და გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილზე (ობიექტური ფარგლები) (სუსგ N ას 341-326-16, 21,10.16, ას-710-2011 -09, 07.09.2009წ.) წინასწარ დადგენილი ძალის მქონე ფაქტებად კანონმდებელი განიხილავს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს და მხარეს მათ დასადასტურებლად მტკიცებულებათა წარდგენის ვალდებულებისაგან ათავისუფლებს იმ შემთხვევაში, თუ სამოქალაქო საქმის განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ, ანუ პრეიუდიციული ძალის მქონედ ფაქტობრივი გარემოების მიჩნევისათვის, სავალდებულოა არსებობდეს სამოქალაქო საქმეზე მიღებული, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების სუბიექტები სხვა სამოქალაქო საქმის მხარეებად უნდა გვევლინებოდნენ. თავად პრეიუდიციულ ფაქტებში იგულისხმება ისეთი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებითაც განსაზღვრულია მხარეთა მატერიალურსამართლებრივი ურთიერთობით გათვალისწინებული უფლებები და ვალდებულებები, რაც საფუძვლად დაედო გადაწყვეტილების გამოტანას. პრეიუდიციულობის შემოწმების დროს მნიშვნელობა ენიჭება როგორც იმ პროცესუალურსამართლებრივ კრიტერიუმებს, რომლითაც განისაზღვრება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ფორმალური მოთხოვნები, ასევე, ამ გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივი გარემოების შინაარსს“ (სუსგ N ას- 824-790-16, 23.12.16).

6.11. სააპელაციო სასამართლოს განსჯით, აპელანტის მიერ მითითებული გარემოება, რომ 2015 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილებაში მოპასუხე პარტია მხოლოდ სარჩელის ხანდაზმულობაზე მიუთითებდა, ვერ გამოდგებოდა იმის სამტკიცებლად, რომ მოცემულ დავაში მოპასუხემ დაადასტურა, რომ მოსარჩელემ ნამდვილად გაიღო პირადი ხარჯები პარტიის სადამფუძნებლო ღონისძიების ორგანიზებისთვის. მითუმეტეს, რომ მოცემულ დავასა და მითითებულ გადაწყვეტილებაში ერთიდაიგივე მხარეები არ მონაწილეობენ.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლებით:

7.1. ვინაიდან დადგენილია, რომ მხარეები ერთმანეთთან სახელშეკრულებო ურთიერთობაში არ იმყოფებოდნენ და, ამასთან, გაღებული ხარჯები არ წარმოადგენდა პარტიისათვის შემოწირულობას, ცალსახაა, რომ მოპასუხე, რომელიც პარტიის თავმჯდომარეა, მოსარჩელის ხარჯზე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა.

7.2. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე არ წარმოადგენდა პარტიის დამფუძნებელ პირს, ამავდროულად დადგენილი იქნა რომ მოპასუხე იყო დამფუძნებელ წევრთაგან ერთ-ერთი. ნებისმიერი ობიექტური დამკვირვებლისთვის, აშკარაა, რომ პარტიის სადამფუძნებლო ყრილობა ვერ შედგებოდა, რომ არა მოსარჩელის მიერ გაღებული ხარჯები. ვინაიდან მოპასუხეს და სხვა თანამდაფუძნებლებს არ მოუწიათ ხარჯის გაწევა სადამფუძნებლო ყრილობის ორგანიზებისთვის, მათ დაზოგეს ფინანსური სახსრები მოსარჩელის ხარჯზე. აღნიშნული ადასტურებს, რომ მოპასუხე პარტიის თანადამფუძნებლებთან ერთად გამდიდრდა მოსარჩელის ხარჯზე, საკუთარი ქონების დაზოგვის გზით.

7.3. გაურკვეველია სასამართლოების დასკვნა, თითქოს კასატორმა ვერ დაძლია მტკიცების ტვირთი და ვერ დაადასტურა მოპასუხის გამდიდრების ფაქტი.

7.4. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა უსაფუძვლოდ არ მიანიჭეს 2015 წლის 14 დეკემბრის სასამართლო გადაწყვეტილებას პრეიუდიციული ძალა. ხსენებული გადაწყვეტილება მიღებული იქნა საქმეზე, სადაც მოსარჩელე მხარეს წარმოადგენდა ლ.მ-ა–ძე, ხოლო მოპასუხეს - პარტია, რომლის წარმომადგენლადაც (როგორც თავმჯდომარე), სასამართლოში გამოდიოდა მოპასუხე. სასარჩელო განცხადების ფაქტობრივი გარემოებები და სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობა იდენტური იყო, განსხვავდებოდა მხოლოდ მოპასუხე სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის არასწორად განსაზღვრის გამო. ვინაიდან მოპასუხე ორივე შემთხვევაში ინფორმირებული იყო საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე და პარტიის სახელით სწორედ მას უნდა წარმოედგინა შესაგებელი, მის მიერ აღიარებული და დადასტურებული ფაქტობრივი გარემოებები წინამდებარე საქმესთან მიმართებითაც დადასტურებულ გარემოებებად უნდა მიჩნეულიყო.

7.5. გაურკვეველია, თუ რის საფუძველზე დაასკვნა სასამართლომ, რომ მოპასუხე მუდმივად ცხოვრობდა რუსეთის ფედერაციაში. სასამართლოს მითითებითვე, მოპასუხე საზღვარგარეთ მხოლოდ 5 თვე იყო. ამასთან, საყურადღებო იყო, რომ 2011 წლის მდგომარეობით, უკვე აქტიურად გამოიყენებოდა კომუნიკაციის ელექტრონული საშუალებები, შესაბამისად, დასკვნა, თითქოს მოპასუხე რუსეთის ფედერაციაში ყოფნის გამო არ იყო ჩართული პარტიის დაფუძნების საკითხებში, არარეალური და დაუსაბუთებელია.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

11. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

12. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია, გამდიდრდა თუ არა მოპასუხე უსაფუძვლოდ მოსარჩელის ხარჯზე.

13. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 991-ე მუხლის მიხედვით პირი, რომელიც სხვა პირის ხარჯზე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა სხვა საშუალებითაც, გარდა იმისა, რაც გათვალისწინებულია ამ თავში, მოვალეა დაუბრუნოს მას მიღებული.

14. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უსაფუძვლო გამდიდრების მომწესრიგებელი ნორმების მთავარი არსი ისაა, რომ ერთი პირი მეორის ხარჯზე არ გამდიდრდეს. შესრულების კონდიქცია გულისხმობს ვითომ კრედიტორის ქონების შეგნებულ და მიზანმიმართულ გაზრდას, რომელსაც არ გააჩნია სამართლებრივი (სახელშეკრულებო ან კანონისმიერი) საფუძველი ან ამგვარი საფუძველი, ნორმაში მითითებულ გარემოებათაგან ერთ-ერთის არსებობის გამო, არ წარმოშობილა, ან შემდგომ შეწყდა. შესრულების უკან მოთხოვნისათვის აუცილებელია შემდეგი წინაპირობების არსებობა: ერთი პირის მიერ მეორისათვის სამართლებრივი სიკეთის შესრულების საფუძველზე გადაცემა; მეორე პირის მიერ შესრულების საფუძველზე სამართლებრივი სიკეთის შეძენა; შესრულებისათვის სამართლებრივი საფუძვლის არარსებობა. შესაბამისად, კონდიქციური ვალდებულების მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებია: მოპასუხის გამდიდრება; ამის შესაბამისად, მოსარჩელის ქონებრივი დანაკლისი; სამართლებრივ სიკეთეთა ამ გადანაცვლების უსაფუძვლობა/გაუმართლებლობა.

15. უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის ნორმები აღჭურვილია დაცვითი ფუნქციით, უზრუნველყოფს რა არაუფლებამოსილი სუბიექტისაგან უსაფუძვლოდ მიღებული ქონების ამოღებას და მისი უფლებამოსილი პირისათვის გადაცემას. შედეგობრივი თვალსაზრისით, სამართლისათვის არავითარი მნიშვნელობა არ აქვს, თუ რა საშუალებით გამდიდრდა პირი – მიიღო, თუ დაზოგა ქონება. ფაქტი ერთია – ვითომ კრედიტორის ქონებრივ სფეროში აღმოჩნდა ქონება, რომელსაც იქ არსებობის სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია და, აქედან გამომდინარე, ექვემდებარება უფლებამოსილი პირისათვის დაბრუნებას. უსაფუძვლო გამდიდრების მიზანი არის სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე შეძენილი ქონების ამოღება, რითაც უნდა უზრუნველყოფილ იქნეს სამართლიანობის აღდგენა, რომელიც იარსებებდა არაუფლებამოსილი პირის მიერ დაზარალებულის ხარჯზე გარკვეული შეღავათის, უფლების, უპირატესობის მიღებამდე.

16. შესრულების კონდიქცია გულისხმობს ვითომ კრედიტორის ქონების შეგნებულ და მიზანმიმართულ გაზრდას, რომელსაც არ გააჩნია სამართლებრივი (სახელშეკრულებო ან კანონისმიერი) საფუძველი, ან ამგვარი საფუძველი ნორმაში მითითებულ გარემოებათაგან ერთ-ერთის არსებობის გამო, არ წარმოშობილა ან შეწყდა (გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლით). შესრულების კონდიქციისას, ისევე, როგორც უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტისათვის მახასიათებელი მოთხოვნა უსაფუძვლოდ მიღებულის უკან დაბრუნებაა, კანონისმიერი ამ ვალდებულების მთავარი მიზანი იმ ქონებრივი ბალანსის აღდგენაა, რომელიც იარსებებდა, რომ არა ვითომ კრედიტორის გამდიდრება. კონდიქციური ვალდებულების მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებია: მოპასუხის გამდიდრება; ამის შესაბამისად, მოსარჩელის ქონებრივი დანაკლისი; მატერიალურ/არამატერიალურ სიკეთეთა ამ გადანაცვლების უსაფუძვლობა/გაუმართლებლობა. მითითებულთაგან ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა, მოთხოვნის დაკმაყოფილებას გამორიცხავს, ამასთანავე, როგორც მატერიალური (სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლი), ისე საპროცესო (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი) ნორმის თანახმად, მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს (იხ. ს.უ.ს.გ. N ას-344-329-2016, 22.04.2016).

17. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მტკიცებას, მოპასუხის უსაფუძვლოდ გამდიდრების შესახებ, სახელდობრ:

17.1. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მხარეები ერთმანეთთან სახელშეკრულებო ურთიერთობებში არ იმყოფებოდნენ. ასევე, დადგენილია, რომ მოსარჩელემ ხარჯი გაიღო პარტიის სადამფუძნებლო ყრილობის გამართვამდე და უშუალოდ პარტიის დაფუძნების დღისთვის. უდავოა, რომ მოსარჩელის მიერ გაწეული ხარჯი პარტიის წლიურ დეკლარაციაში, როგორც შემოწირულობა (ფულადი ან მომსახურების სახით) არ ასახულა. საქმეში პარტიის სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია არ წარმოდგენილა.

17.2. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაპყრობს იმ გარემოებას, რომ წარმოდგენილი სარჩელით მოსარჩელემ თავადვე მიუთითა, რომ ხარჯი გაიღო პოლიტიკური პარტიის სადამფუძნებლო ყრილობის ორგანიზებისათვის, შესაბამისად, ცალსახაა, რომ მოპასუხე ამ მოქმედებით ვერ გამდიდრდებოდა, ვინაიდან ხარჯი დაკავშირებული იყო იურიდიული პირის - პოლიტიკური პარტიის საქმიანობასთან და არა ფიზიკური პირის - მოპასუხის ინტერესებთან. აქვე უნდა განიმარტოს, რომ პარტია არის იურიდიული პირი, რომელიც შექმნილია განსაზღვრული მიზნის მისაღწევად და რომელსაც აქვს საკუთარი ქონება, ამრიგად, შეუძლებელია ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, მოთხოვნის ადრესატი იყოს მოპასუხე ფიზიკური პირი.

17.3. საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ წარმოადინა თავისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ მომსახურება გაწეული იქნა პარტიის დამფუძნებელი პირების, მათ შორის მოპასუხის სასარგებლოდ და რომ მის ქმედებას, მოპასუხის გამდიდრდება მოყვა შედეგად. ასევე ვერ დაადასტურა, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებობდა ხარჯების გაწევის თაობაზე შეთანხმება.

17.4. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც, მოსარჩელე თავად ადასტურებს, რომ ხარჯი გაიღო პოლიტიკური პარტიის სასარგებლოდ, სამართლებრივი პასუხისმგებლობა, თუნდაც დავალების გარეშე სხვისი საქმეების შესრულების შემთხვევაში შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ იმ სუბიექტს, ვისთვისაც მომსახურება ფაქტობრივად განხორციელდა - პოლიტიკურ ორგანიზაციას, და არა მის ცალკეულ დამფუძნებელ წევრს.

18. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილების წინამდებარე საქმისათვის პრეიუდიციული ძალის მქონედ მიჩნევის შესახებ, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია: ა) ფაქტები, რომლებსაც სასამართლო საყოველთაოდ ცნობილად მიიჩნევს; ბ) ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ; ამავე კოდექსის 266-ე მუხლის თანახმად გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. გადაწყვეტილების კანონიერ ძალას გააჩნია კანონით განსაზღვრული სუბიექტური და ობიექტური ფარგლები, რომელიც აზუსტებს გადაწყვეტილების მოქმედების საზღვრებს. გადაწყვეტილების კანონიერი ძალა ვრცელდება საქმის განხილვაში მონაწილე პირთა წრეზე (სუბიექტური ფარგლები) და გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილზე (ობიექტური ფარგლები) (ს.უ.ს.გ. N ას 341-326-16, 21,10.16, ას-710-2011 -09, 07.09.2009წ.) წინასწარ დადგენილი ძალის მქონე ფაქტებად კანონმდებელი განიხილავს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს და მხარეს მათ დასადასტურებლად მტკიცებულებათა წარდგენის ვალდებულებისაგან ათავისუფლებს იმ შემთხვევაში, თუ სამოქალაქო საქმის განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ, ანუ პრეიუდიციული ძალის მქონედ ფაქტობრივი გარემოების მიჩნევისათვის, სავალდებულოა არსებობდეს სამოქალაქო საქმეზე მიღებული, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების სუბიექტები სხვა სამოქალაქო საქმის მხარეებად უნდა გვევლინებოდნენ.

ამრიგად, პრეიუდიციული ძალა ვრცელდება სხვა სამოქალაქო საქმეში იმავე მხარეთა შორის მტკიცებითი საქმიანობის განხორციელების შედეგად სასამართლოს მიერ დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებსაც მნიშვნელობა გააჩნდათ მხარეთა უფლება-მოვალეობების განსაზღვრისათვის და ზეგავლენა იქონია სარეზოლუციო ნაწილით გათვალისწინებული შედეგის დადგომაზე (მესხიშვილი ქ. „სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კომენტარი, რჩეული მუხლები“, მუხლი 106, თბილისი, GIZ, 2020, გვ. 574; ქათამაძე პ. „სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კომენტარი, რჩეული მუხლები“, მუხლი 266, თბილისი, GIZ, 2020; გვ. 1001).

მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, დასტურდება, რომ მოპასუხე მხარეს წარმოადგენს პოლიტიკური პარტია და არა - ფიზიკური პირი ნ.გ–ა, ამასთან, ნიშანდობლივია, რომ ამ გადაწყვეტილებით არათუ ნ.გ–ას, არამედ მოპასუხე პოლიტიკური პარტიის უსაფუძვლო გამდიდრების ფაქტიც არ დადგენილა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მითითებული გადაწყვეტილებისათვის პრეიუდიციული ძალის მინიჭების შესახებ კასატორის პრეტენზიაც უსაფუძვლოდ მიაჩნია.

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

20. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს.

21. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

22. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 984.90 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ.ა–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ლ.ა–ძეს (პ/ნ ........) დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 1407 ლარის (საგადახდო დავალება №5133, გადახდის თარიღი: 20.11.2024წ, გადამხდელი: ბ.ბ–ი (პ/ნ .....), გადამხდელის ბანკი: ს.ს. „თიბისი ბანკი“) 70% – 984 ლარი და 90 თეთრი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

გოჩა ჯეირანაშვილი