ბს-1127-1078(კ-07) 3 აპრილი, 2008წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატამ

შემადგენლობით:

მარიამ ცისკაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რუსთავის საგადასახადო ინსპექცია (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ზ. ა-ი (მოსარჩელე)

დავის საგანი – ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული სასამართლოს გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელზე უარის თქმა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ზ. ა-მა 2006 წლის 21 ნოემბერს სასარჩელო განცხადებით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის მიერ მისთვის გაგზავნილი 2006 წლის 27 ოქტომბრის ¹1061 საგადასახადო მოთხოვნის გაუქმება, რომლითაც მას გადასახდელად ერიცხებოდა ძირითადი თანხის სახით 525,5 ლარი, საურავის სახით – 3666,88 ლარი. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ არ აწარმოებდა არანაირ სამეწარმეო საქმიანობას, მისთვის უცნობი იყო, თუ რის საფუძველზე დაერიცხა ეს თანხები, გასარკვევად მიმართა მოპასუხეს, მაგრამ მიიღო სრულიად დაუსაბუთებელი პასუხი. მიიჩნია, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი უკანონო და დაუსაბუთებელია.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 27 ოქტომბრის ¹1061 საგადასახადო მოთხოვნა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლომ გადაწყვეტილება შემდეგნაირად დაასაბუთა: როგორც 1997 წლის, ასევე – 2004 წლის საგადასახადო კოდექსები ერთმნიშვნელოვნად მიუთითებენ საგადასახადო ორგანოების ვალდებულებაზე – უზრუნველყონ გადასახადის გადამხდელთა დროული აღრიცხვა, აწარმოონ კანონით დადგენილი გადასახადების დარიცხვა და მათი დროული ამოღება გადასახადის გადამხდელთაგან (ძველი საგადასახადო კოდექსის 264-ე და 265-ე მუხლები, ახალი საგადასახადო კოდექსის 51-ე მუხლი), რომლებიც არ იქნა შესრულებული მოპასუხის მიერ. სასამართლოს დავალების მიუხედავად მოპასუხემ ვერ წარმოადგინა მტკიცებულებები დარიცხული გადასახადის საფუძვლების გამოსაკვლევად, რის გამოც მიჩნეულ იქნა, რომ შეუძლებელია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წლის რედაქცია) მე-80 მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნებთან შესაბამისობაში გადასახადის დარიცხვის საფუძვლის შემოწმება. ამდენად, მოპასუხის მიერ ასევე დარღვეულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების მოთხოვნები - სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებების გამოკვლევისა და მათი შეფასება-ურთიერთშეჯერების გარეშე.

მოპასუხის მიერ გადასახადის დარიცხვისას გასულია კანონით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადა. 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 237-ე მუხლის თანახმად გადასახადის დარიცხვა უნდა მომხდარიყო საგადასახადო პერიოდის დამთავრებიდან 6 წლის განმავლობაში.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის რუსთავის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

აპელანტმა განმარტა, რომ 2005 წლის საგადასახადო კოდექსის 147-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის გადამხდელი უარს აცხადებს “საგადასახადო მოთხოვნის” შესრულებაზე, იგი ვალდებულია მისი მიღებიდან 15 დღის ვადაში ამ კოდექსის 44-ე მუხლით დადგენილი წესით საგადასახადო ორგანოს გაუგზავნოს წერილობითი შესაგებელი, თუ დავის დაწყების ფორმად ირჩევს მის გადაწყვეტას საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში, ან წერილობითი შეტყობინება, თუ დავის გადაწყვეტის ფორმად ირჩევს მის გადაწყვეტას სასამართლოს მიერ. სასამართლომ არ იმსჯელა მოსარჩელის მიერ აღნიშნული ვალდებულების დარღვევაზე, რაც, იმავე კოდექსის 147-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად იწვევს “საგადასახადო მოთხოვნის” აღიარებას და მის აღსასრულებლად მიქცევას.

მოპასუხეს არ დაურღვევია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლით დადგენილი მოთხოვნები, რადგან “საგადასახადო მოთხოვნა” გამოცემულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წლის) 45-ე მუხლის მოთხოვნების დაცვით.

აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 237-ე მუხლი, რადგან ზ. ა-ის მიმართ გადასახადის დარიცხვა განხორციელდა საანგარიშო პერიოდის დასრულებიდან 6-წლიანი ვადის დაცვით. ახალი საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლი კი შეეხება “საგადასახადო მოთხოვნის” წარდგენის და არა გადასახადის დარიცხვის ვადებს. ვინაიდან აღნიშნული კოდექსი ამოქმედდა 2005 წლის 1 იანვრიდან, “საგადასახადო მოთხოვნა” წარდგენილია 2006 წელს და ამავე კოდექსის მე-5 მუხლით გათვალისწინებული 6-წლიანი ვადა დაცულია.

აპელანტმა აღნიშნა, რომ ზ. ა-ი 1996 წლის 1 ივლისიდან ეწეოდა სამეწარმეო საქმიანობას, როგორც ვალუტის გადამცვლელი ფიზიკური პირი, რომლის ანგარიშვალდებულება სახელმწიფო ბიუჯეტთან მოწესრიგებული იყო საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის - სახელმწიფოს მეთაურის 1995 წლის 31 იანვრის ¹29 ბრძანებულებით, რომლის თანახმადაც აღნიშნული კატეგორიის მეწარმეები იხდიდნენ ფიქსირებულ გადასახადს ყოველთვიურად 70 აშშ დოლარის ექვივალენტით ლარში. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს მიერ ისე მოხდა გადაწყვეტილების მიღება, რომ მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია აღნიშნული გადასახადის დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატა სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დასაბუთებული და კანონიერია და არ არსებობდა მისი გაუქმების საფუძველი.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რუსთავის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. კასატორმა განმარტა, რომ ზურაბ აბუაშვილი 1996 წლის 1 ივლისიდან ეწეოდა სამეწარმეო საქმიანობას, როგორც ვალუტის გადამცვლელი ფიზიკური პირი, რომლის ანგარიშვალდებულება სახელმწიფო ბიუჯეტთან მოწესრიგებული იყო საქართველოს სახელმწიფოს მეთაურის 1995 წლის 31 იანვრის ¹29 ბრძანებულებით, რომლის თანახმადაც აღნიშნული კატეგორიის მეწარმეები იხდიდნენ ფიქსირებულ გადასახადს ყოველთვიურად 70 აშშ დოლარის ექვივალენტით ლარში. 70 აშშ დოლარი უდრიდა 87,5 ლარს, მითითებული თანხის გაანგარიშებით ექვსი თვის საქმიანობის მიხედვით: 1996 წლის ივლისი, აგვისტო, სექტემბერი, ოქტომბერი, ნოემბერი, დეკემბერი – მიღებულ იქნა “საგადასახადო მოთხოვნაში” მითითებული გადასახადის ძირითადი თანხის ოდენობა: 87,5X6=525 ლარი, რასაც შემდგომში დაერიცხა საურავებიც.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ საგადასახადო ორგანომ ვერ წარმოადგინა გადასახადის დარიცხვის საფუძველი. კასატორი მიუთითებს, რომ გადასახადის დარიცხვის სამართლებრივი საფუძველია საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 1995 წლის 31 იანვრის ¹29 ბრძანებულების დებულებები; ხოლო ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენს ის, რომ ფიქსირებული გადასახადის დარიცხვა ავტომატურად მოხდა და მას არ ჭირდებოდა საგადასახადო ორგანოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში და მხარეებს განესაზღვრათ 10 დღიანი ვადა მის დასაშვებობასთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად (ს.ფ. 135-136).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ არის დასაშვები, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დაუშვებლად იქნეს მიჩნეული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.