¹ბს-1139-1090(2კ-07) 27 თებერვალი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 3 აპრილს ი/მ ,,ბ. დ-ემ” სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციისა და მესამე პირების: ი/მ ,,დ. ა-ის”, ი/მ ,,თ. ბ-ის”, შპს ,,ლ-ისა” და ¹.... შპს “ი-ის” მიმართ გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენისა და საგადასახადო გირავნობის გაუქმების თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებით ითხოვდა გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლას ი/მ ,,ბ. დ-თვის” ¹002704 30.09.2002წ. დღგ – 1188 ლარის, ¹003038 07.12.2002წ. დღგ - 2025 ლარის, ¹056360 30.10.2002წ. დღგ – 960 ლარის, ¹042644 19.04.2002წ. დღგ – 1580 ლარის, ¹003204 06.05.2003 წ. დღგ – 1604 ლარის ანგარიშ-ფაქტურებზე, სულ - 8001 ლარის ოდენობით და დღგ-ს გადასახადზე დარიცხული საურავისა და მის საკუთრებაში არსებულ ბინაზე, მდებარე ქ. ქუთაისში, ..... ქ. ¹15/13-ში ყადაღის მოხსნას.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 21 მაისის განჩინებით საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური და ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია.

მოპასუხე ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციამ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილებით ი/მ ,,ბ. დ-ის” სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა; ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა ი/მ ,,ბ. დ-თვის” ¹002704; ¹003038; ¹056360, ¹042644, ¹003204 ანგარიშ-ფაქტურებზე გადახდილი დღგ-ის, სულ – 8001 ლარის აღდგენა, მასზე დარიცხული საურავისა და ქ. ქუთაისში, ..... ქ. ¹15/13-ში არსებულ ბინაზე დადებული ყადაღის გაუქმება.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციამ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა.

აპელანტი _ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექცია სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ საგადასახადო კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად, საქართველოში მოქმედებს საერთო-სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გადასახადები. დამატებული ღირებულების გადასახადი წარმოადგენს საერთო-სახელმწიფოებრივ გადასახადს და ის გადახდილად ჩაითვლება, როცა დღგ-ის თანხა დასაბეგრი ოპერაციების დროის მიხედვით გადახდილია სახელმწიფო ბიუჯეტში, რასაც ითვალისწინებს შესაბამისი პერიოდისთვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო აბზაცი, კერძოდ, დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. გადასახადის თანხის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტში განისაზღვრება ,,საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” და 2000 წლის 13 დეკემბრის ,,სახელმწიფო გადასახადებიდან აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა და საქართველოს სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტში ანარიცხების გრძელვადიანი ეკონომიკური ნორმატივების შესახებ” საქართველოს კანონით. Mმხოლოდ ამ მოთხოვნათა დაცვის შემდეგ დღგ-ს თანხა ჩაითვლება სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად. ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა აისახოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშებზე. დაუშვებელია ბიუჯეტის შემოსავლებში თანხების აღრიცხვა როგორც ხაზინის, ასევე გადამხდელების მომსახურე კომერციულ ბანკებში შესაბამის ანგარიშზე, მათი სრულფასოვანი ასახვის გარეშე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს ბიუჯეტში თანხა ჩარიცხულად ჩაითვლება, თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული დღგ-ის ჩათვლების განხორციელება საქართველოს ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების ტოლფასია, რაც, პრაქტიკულად, შეუძლებელს ხდის იმ თანხებზე ჩათვლების განხორციელებას, რომლებიც არ მოხვედრილა სახელმწიფო ბიუჯეტის ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშებზე.

ამასთან, აპელანტის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირს გამყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განხორციელების მიზნით, ხოლო მესამე პირს მყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით, საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად. პრაქტიკაში ხშირად ადგილი აქვს უსაქონლო და ფიქტიურ ოპერაციებზე საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერას, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში საეჭვოდ ხდის გამყიდველის მიერ საგადასახადო ორგანოებში ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირის წარუდგენლობა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

მეორე აპელანტი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო სისტემა მოიცავს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული გადასახადების (დაწესების, შეცვლის და გაუქმების) გადახდევინების პრინციპების, ფორმებისა და მეთოდების, საგადასახადო ორგანოებისა და საგადასახადო კონტროლის, აგრეთვე საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობის სახეების ერთობლიობას. საგადასახადო კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად, საქართველოში მოქმედებს საერთო-სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გადასახადები.

დამატებული ღირებულების გადასახადი წარმოადგენს საერთო-სახელმწიფოებრივ გადასახადს და ის გადახდილად ჩაითვლება, როცა დღგ-ის თანხა დასაბეგრი ოპერაციების დროის მიხედვით გადახდილია სახელმწიფო ბიუჯეტში, რასაც ითვალისწინებს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო აბზაცი.

აპელანტის განმარტებით, ზემოთ აღნიშნული მუხლების მოთხოვნები შესრულებულად ჩაითვლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა დაცული იქნება ის ძირითადი პრინციპი, რომელიც გამომდინარეობს 114-ე მუხლის პირველი პუნქტის ბოლო აბზაციდან: “დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა".

ამ დებულების შესაბამისად, დღგ-ის ჩათვლას შეიძლება დაექვემდებაროს მხოლოდ ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა. საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ჩამოთვლილი დღგ-ის თანხა წარმოადგენს გადასახადის თანხას, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარმოდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილია საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით. ზემოაღნიშნული მუხლი ითვალისწინებს ორ შემთხვევას: პირველი, როდესაც ჩასათვლელი, ანუ ჯერ არ ჩათვლილი დღგ-ის თანხა გადახდილია წარმოდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად და მეორე, როდესაც აღნიშნული თანხა უკვე ბიუჯეტში გადახდის შემდეგ ექვემდებარება ჩათვლას.

აპელანტის განმარტებით, ქუთაისის საქალაქო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, როდესაც ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის ცნობების გათვალისწინებით, სადავო საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით გადასახდელი დღგ-ს თანხები ბიუჯეტში გადახდილად მიიჩნია.

ამასთან, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, ნაწარმოები ოპერაციის (საქონლის მიწოდების) დროს, როდესაც მოხდა დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციის წარმოება, გადასახადის თანხის გადახდა განისაზღვრებოდა “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილების შესახებ" საქართველოს კანონით. კანონის მხოლოდ ამ მოთხოვნათა დაცვის შემდეგ, დღგ-ის თანხა ჩაითვლება სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად, კერძოდ, “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-9 მუხლი განსაზღვრავს, რომ საბიუჯეტო სისტემის ყველა რგოლის შემოსავალი ფორმირდება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობითა და ამ კანონით განსაზღვრული წესით. ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა აისახოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. დაუშვებელია ბიუჯეტის შემოსავლებში თანხების აღრიცხვა როგორც ხაზინის, ასევე გადამხდელების მომსახურე კომერციული ბანკების შესაბამის ანგარიშებზე, მათი სრულფასოვანი ასახვის გარეშე.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილება; ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა მოეხდინა ი/მ ,,ბ. დ-თვის” ¹002704; ¹003038; ¹056360, ¹052007 ¹042644, ¹003204 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, დღგ-ს 8001 ლარის აღდგენა, დარიცხული საურავისა და ქ. ქუთაისში, ...... ქ. ¹15/13-ში არსებულ ბინაზე დადებული ყადაღის გაუქმება.

სააპელაციო პალატის მითითებით, შემოსავლების სამსახურის პრეტენზია აჭარის ა/რ ბიუჯეტიდან ცენტრალურ ბიუჯეტში შესატანი თანხების ჩარიცხვის ან არასრულფასოვნად ასახვის თაობაზე ვერ გახდება ი/მ ,,ბ. დ-ის” სარჩელზე უარის თქმის საფუძველი, ვინაიდან ,,საქართველოს საბიუჯეტო სისტემის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის შესაბამისად, საქართველოს საბიუჯეტო სისტემა ერთობლიობაში მოიცავს ავტონომიური რეპუბლიკის ხელისუფლებისა და ადგილობრივი ხელისუფლების ვალდებულებთა შესრულებას.

საქმის მასალებით კი დადგენილია, რომ ი/მ ,,ბ. დ-თვის” საქონლის მიმწოდებლების მიერ შესრულებულია საგადასახადო კოდექსით დადგენილი ვალდებულება, ვინაიდან მათ მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილია დღგ-ს თანხები.

მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და ქ. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციამ.

კასატორები საკასაციო საჩივრით ითხოვდნენ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 ოქტომბრის განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

კასატორები საკასაციო საჩივარს ძირითადად აფუძნებდნენ იმავე გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდნენ სააპელაციო საჩივარში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 იანვრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, ხოლო 2008 წლის 16 იანვრის განჩინებით ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, აღნიშნული განჩინებების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა მოსაზრებებით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა მისი და ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობა.

ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ მოსაზრებით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა შემოსავლების სამსახურისა და ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობა.

2008 წლის 11 თებერვალს ქუთაისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექციამ) მოსაზრებით მოითხოვა მისი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ განჩინებას, საკასაციო საჩივრებს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უარი ეთქვას საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივრებს განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.