№ას-566-2025

12 ნოემბერი, 2025 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბადრი შონია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვლადიმერ კაკაბაძე, ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – სს „ს.რ–ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.მ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 5 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მიუღებელი სარჩოს დაკისრება, სარჩოს ოდენობის გაზრდა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ნ.მ–მა (შემდგომში – „მოსარჩელე“, „მოწინააღმდეგე მხარე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს.რ–ის’’ (შემდგომში - „მოპასუხე“, ,,აპელანტი’’, ,,კასატორი’’) მიმართ, მიუღებელი სარჩოს დაკისრების და სარჩოს ოდენობის გაზრდის შესახებ მოთხოვნით.

2. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ნ.მ–ის სარჩელი სს ,,ს.რ–ის“ მიმართ მიუღებელი სარჩოს დაკისრებისა და სარჩოს ოდენობის გაზრდის შესახებ დაკმაყოფილდა; ნ.მ–ისათვის სს ,,ს.რ–ის“ მიმართ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ყოველთვიურად დაწესებული სარჩო 759 ლარი გაიზარდა 506 ლარით და მოპასუხე სს ,,ს.რ–ას“ დაეკისრა მოსარჩელე ნ.მ–ის სასარგებლოდ, 2024 წლის სექტემბრიდან ყოველთვიური სარჩოს გადახდა 1265 (ათას ორას სამოცდახუთი) ლარის ოდენობით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით; სს ,,ს.რ–ას“ მოსარჩელე ნ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2024 წლის იანვრის თვიდან 2024 წლის აგვისტოს თვის ჩათვლით მიუღებელი სარჩოს დანაკლისის - 4048 (ოთხიათას ორმოცდარვა) ლარის ოდენობით გადახდა, საგადასახადო კოდექსით დადგენილი საშემოსავლო გადასახადის გათვალისწინებით.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 5 მარტის განჩინებით სს „ს.რ–ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

6. სააპელაციო სასამართლომ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებებზე მიუთითა:

6.1. ნ.მ–ი, დაბადებული 1961 წლის 24 მაისს (მიმდინარე განხილვისას 63 წლის), 1984 წლის 04 ივნისს მიიღეს ამიერკავკასიის რკინიგზის თბილისის განყოფილებაში სადგურის ცხინვალის მორიგედ. 1984 წლის 06 ნოემბერს გადაიყვანეს სადგური შინდისის მორიგედ. 1989 წლის 12 იანვარს გათავისუფლდა სამსახურიდან ავადმყოფობის (საწარმოო ტრამვა) გამო.

6.2. ნ.მ–მა 1988 წლის 28 აგვისტოს მიიღო საწარმოო ტრამვა. საექიმო-შრომითი საექსპერტო კომისიის 1993 წლის 30 ნოემბრის დასკვნით, მას დაუდგინდა 60% პროფესიული შრომისუნარიანობის დაკარგვის ფაქტი უვადოდ. მოსარჩელის მიმართ არსებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირს წარმოადგენს - სს ,,ს.რ–ა“.

6.3. ნ.მ–ი შრომითი დასახიჩრების გამო 2018 წლის მარტის თვიდან 2021 წლის 15 დეკემბრამდე, ყოველთვიური სარჩოს სახით იღებდა 137.19 ლარს.

6.4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 31 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესული N2/26090-23 გადაწყვეტილებით, სს ,,ს.რ–ას“ ნ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2023 წლის 1 ივნისიდან ყოველთვიური სარჩოს გადახდა 759 ლარის ოდენობით, საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით, პროფესიული შრომის უნარის დაკარგვის პროპორციის ფარგლებში, მოთხოვნის შესაბამისად.

6.5. 2023 წლის 1 იანვრიდან, სს ,,ს.რ–ის“ სადგურის მორიგის ყოველთვიური სარგო არ გაზრდილა და შეადგენს 1265 ლარს გადასახადების გათვალისწინებით. სს ,,ს.რ–ა“ ნ.მ–ს, მისი პროფესიული შრომისუნარიანობის დაკარგვის ხარისხის - 60%-ის გათვალისწინებით, 2023 წლის 1 ივნისიდან, სარჩელის შეტანის დღემდე, ყოველთვიურად უხდის სარჩოს სახით 759 ლარს.

7. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ინდივიდუალური შრომითი ურთიერთობისას წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების საკითხის მოწესრიგება განსაზღვრულია საქართველოს შრომის კოდექსის 58-ე მუხლით, რომლის თანახმად, მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამავე კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, შრომითი ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით. ზიანის ანაზღაურების საკითხს განსაზღვრავს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, ერთის მხრივ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევიდან გამომდინარე, ხოლო მეორეს მხრივ, დელიქტური ვალდებულებით.

8. პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვით, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. შესრულება შეიძლება გამოიხატოს მოქმედებისაგან თავის შეკავებაშიც. ამავე კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან.

9. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408.1-ე მუხლის მიხედვით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.

10. პალატამ აღნიშნა, რომ ნორმა განცდილი ქონებრივი დანაკლისის ანაზღაურების ვალდებულებას წარმოუშობს შესაბამის პასუხისმგებელ პირს. ნორმის ამგვარი ფორმულირების მიზანია დაზარალებულის მდგომარეობის აღდგენა იმგვარად, რომ მივიღოთ ზიანის მიყენებამდე არსებული მდგომარეობა. თეორიულად, განხორციელდეს ე.წ რესტიტუცია, რაც პრაქტიკულად დაზარალებულის იმ პირობებში ჩაყენებას გულისხმობს, რომელიც ზიანის მავალდებულებელი გარემოების არარსებობის პირობებში იქნებოდა სახეზე. წინამდებარე შემთხვევაში, სარჩოს გადაანგარიშების (გაზრდის) მიზანსაც დაზარალებულისათვის იმ მატერიალური დანაკლისის შევსება წარმოადგენს, რასაც დაზარალებული მიიღებდა, სარჩოს მიღების საფუძვლის – დაზიანების (უბედური შემთხვევის) ფაქტის არარსებობისას, რაც იმას ნიშნავს, რომ მხედველობაშია მისაღები ზოგადი კრიტერიუმი დაზარალებულის მხრიდან (დელიქტის წარმოუშობლობის პირობებში) აქტიური შრომისუნარიანობის შესახებ. სსკ-ის 408-ე მუხლის მეორე ნაწილიც იმაზე მიუთითებს, რომ ზიანის ანაზღაურების ოდენობის დასადგენად მნიშვნელოვანია შეფასდეს, თუ როდემდეა ვალდებული საწარმო გადაუხადოს დაზარალებულს კომპენსაცია (დისპოზიცია: ,,თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით’’). სხვა სამოქალაქო საქმეშიც, რომელშიც აგრეთვე შესაფასებელი იყო სარჩოს გადანგარიშების წინაპირობები, საკასაციო პალატამ გამოიკვლია წარმოშობილი იყო თუ არა დაზარალებულისათვის მოქმედი მუშაკის ხელფასის მიხედვით, ზიანის ასანაზღაურებლად თანხის გადაანგარიშების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები (იხ. სუსგ. №ას-1220-1145-2015, 3 ივნისი, 2016 წელი/ №ას-1742-2018, 27 დეკემბერი, 2018 წელი).

11. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.

12. სხეულის დაზიანებითა და ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებით გამოწვეული ზიანი ანაზღაურდება არასახელშეკრულებო (დელიქტური) პასუხისმგებლობის ფორმით. სსკ-ის 992-ე მუხლის თანახმად პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. ამდენად, სარჩოს ოდენობა უნდა განისაზღვროს იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც მარჩენალი მიიღებდა ხელფასს ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო (იხ. სუსგ №ას-169- 497-09, 24.06.2009 წ.).

13. პალატის მითითებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, პრეზუმირებულია, რომ ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არარსებობის პირობებში, დასაქმებული საპენსიო ასაკამდე იმუშავებდა. შესაბამისად, სწორედ ამ პერიოდამდე იქნებოდა ვალდებული საწარმო აენაზღაურებინა მისთვის ხელფასი, რომ არ დამდგარიყო სარჩოს ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ, მართალია, ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არარსებობის პირობებში, დაზარალებული საპენსიო ასაკამდე იმუშავებდა, თუმცა დაზარალებულისათვის ყოველთვიური სარჩოს გადახდის ვალდებულება მისი სიცოცხლის განმავლობაში კვლავაც ეკისრება საწარმოს (იხ. სუსგ-ები: №1216-1141-2015, 03.06.2016 წ.; №1220-1145-2015, 03.06.2016 წ.; №ას-1180-1141-2016, 31.03.2017 წ.).

14. ზემოაღნიშნული მსჯელობის შესაბამისად, დასაქმებულის სასარგებლოდ სარჩოს გადახდის ვალდებულება საწარმოს ეკისრება დაზარალებულის სიცოცხლის ბოლომდე, ხოლო, დაკისრებული სარჩო ხელფასის ზრდის შესაბამისად გადაანგარიშებას აღარ ექვემდებარება მას შემდეგ, რაც დაზარალებული საპენსიო ასაკს მიაღწევს (იხ. სუსგ -ები 15 საქმე №ას-349-349-2018, 2018 ივნისი, 2020; საქმე №ას-1216-1141-2015, 03 ივნისი, 2016 წელი, №ას-1220-1145-2015, 03 ივნისი, 2016 წელი; №ას-799-766-2016, 08 მაისი, 2017 წელი; №ას-1180-1141-2016, 07 აპრილი, 2017 წელი).

15. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ წინამდებარე სასარჩელო წარმოების მიზანი, მოსარჩელის მიერ განსაზღვრული მოთხოვნითა და მისი ფაქტობრივი საფუძვლით, არა სარჩოს დაწესება, არამედ მისი გადაანგარიშება/გაზრდაა, როგორც წარსულში მიუღებელ სხვაობასთან მიმართებით, ისე სამომავლოდ, მოპასუხის მხრიდან ზიანის ანაზღაურების მიზნით სარჩოს ოდენობის გაზრდასთან დაკავშირებით.

16. პალატამ განმარტა, რომ სარჩოს ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების დადგომა, პირს ართმევს შესაძლებლობას ჰქონდეს სამუშაო და იღებდეს შესაბამის ანაზღაურებას. ამასთან, სარჩოს მიღების უფლება წარმოადგენს პირის შესაძლებლობას, აუნაზღაურდეს ზიანი, რაც მიიღო საწარმოო ტრავმის სახით. სარჩოს მიღებით ხდება პირისათვის შემოსავლის მიღების უზრუნველყოფა საწარმოო ტრავმის არარსებობის პირობებში შესაძლო შრომის ანაზღაურების შესაბამისად. თავად ის გარემოება, რომ საწარმოო ტრავმის მიღების გამო მოსარჩელემ დაკარგა სამუშაო და შესაბამისი ანაზღაურების მიღების შესაძლებლობა, თავის მხრივ, წარმოშობს საფუძვლიან და კანონიერ ვარაუდს იმასთან დაკავშირებით, რომ საწარმოო ტრავმის მიუღებლობის შემთხვევაში, მუშაკი განაგრძობდა მუშაობას და იგი მიიღებდა ხელფასს.

17. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ ყოველთვიური სარჩოს ოდენობა უნდა განისაზღვროს 1265 ლარით, საგადასახადო კოდექსის საშემოსავლო გადასახადის გათვალისწინებით. პალატამ განმარტა, რომ პროფესიული შრომისუნარიანობის უვადოდ დაკარგვა რომ არა, დასაქმებულს ექნებოდა შესაძლებლობა, არა მხოლოდ ემუშავა და სრულად მიეღო კუთვნილი ხელფასი, არამედ მოეხდინა პროფესიული კვალიფიკაციის ამაღლებაც, გამოემუშავებინა უფრო მეტი ანაზღაურებაც ბონუსის, პრემიის თუ სხვა სახის წარმატების დანამატის სახით, პროფესიული შრომის უნარის 60%-ით დაკარგვისას სარჩოს განსაზღვრა შესაძლებლობის შეზღუდვის პროპორციის მიხედვით კი, იყო არამართებული. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, მოცემული სარჩელის აღძვრამდე, მოთხოვნის არარსებობის გამო, დავა მხარეთა შორის ხელფასის 100%-ით დაკისრების თაობაზე, სასამართლოს არ განუხილავს.

18. პალატის მითითებით 2024 წლის იანვრის თვიდან 2024 წლის აგვისტოს თვის ჩათვლით შესაბამისი მუშაკის ხელფასის 1265 ლარის გათვალისწინებით, დროის ამ მონაკვეთში, 8 თვის განმავლობაში, სს ,,ს.რ–ას“ სარჩოს ოდენობის გაზრდა მოქმედი სადგურის მორიგის ხელფასის ოდენობის გათვალისწინებით არ მოუხდენია და მოსარჩელეს უხდიდა აღნიშნული ხელფასის ოდენობის 60%-ს, ანუ მოსარჩელე არასრულად იღებდა სარჩოს. მიღებულ თანხასა და მისაღებ ოდენობას შორის სხვაობამ კი შეადგენა ჯამში 4048 ლარი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა 2024 წლის სექტემბრიდან ყოველთვიური სარჩოს სახით 1265 ლარის, ასევე, 2024 წლის 1 იანვრიდან - 2024 წლის აგვისტოს ჩათვლით პერიოდის მიუღებელი სარჩოს დანაკლისის 4048 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები.

19. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოპასუხემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

19.1 კასატორის განმარტებით, მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად მითითებული აქვს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლი. გამოყენებული ნორმა არ აწესრიგებს სარჩოს გადაანგარიშების წესს. საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის დადგენილებით დამტკიცებული შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულს ჯანმრთელობას შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით და შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისთვის თუ არ არის გასული ხანდაზმულობის ვადა. აღნიშნული წესი არეგულირებს მხოლოდ დამსაქმებლის ბრალის შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების წესს და არა დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშებას. სარჩოს გადაანგარიშების მოთხოვნა უსაფუძვლოა, რადგან მისი სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს. საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის“ პირველი პუნქტის პირველი ქვეპუნქტი, შეეხება არა უკვე დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშებას, არამედ აღნიშნული ნორმა ვრცელდება დასაქმებულის ჯანმრთელობისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე. კასატორმა მიუთითა საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის N45 დადგენილებაზე, რომლითაც გაუქმდა 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილება, რომლის საფუძველზეც, ჯანმრთელობისთვის ვნების მიყენების შედეგად, „მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“, მეხუთე ქვეპუნქტის თანახმად, ყოველთვიური სარჩო გადაანგარიშებას აღარ ექვემდებარება.

19.2. კასატორი აღნიშნას, რომ სამოქალაქო კოდექსში სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურებას არეგულირებს 408-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და არა პირველი ნაწილი, რომელიც წარმოადგენს სპეციალურ დანაწესს, უშუალოდ შეეხება სხეულის დაზიანების ფაქტს და მისი სპეციფიკიდან გამომდინარე ადგენს კომპენსაციის, პირველადი მდგომარეობის აღდგენის საშუალებას სარჩოს დანიშვნის გზით. რაც განპირობებულია საკითხის რეგულირების სირთულით. 408-ე მუხლის მეორე ნაწილი პირდაპირ ადგენს ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევაში თუ რა მეთოდით უნდა მოხდეს ზიანის ანაზღაურება, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა და მასზე ამავე მუხლის პირველი ნაწილის გავრცელება, როგორც განსხვავებული მოწესრიგება, დაუშვებელია.

19.3. მოსარჩელის მიერ მითითებულ სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველ ნაწილთან დაკავშირებით, კასატორი დამატებით მიუთითებს, რომ აღნიშნული ნორმა ვრცელდება სახელშეკრულებო ან სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულ ვალდებულების შეუსრულებლობიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურებაზე, რომელიც არ შეიძლება გავრცელდეს ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების შემთხვევებზე.

19.4. კასატორი უთითებს, რომ მოპასუხე საწარმოს 2015 წლის 13 აგვისტოს N18/35 დადგენილებით დამტკიცდა ინსტრუქცია იმ პროფესიებზე და თანამდებობებზე, რომელთა საქმიანობა უშუალოდ დაკავშირებულია სარკინიგზო ტრანსპორტის მართვასთან და მოძრაობის უსაფრთხოებასთან, რა თანამდებობაზეც მუშაობდა, მოპასუხე ორგანიზაციაში, მოსარჩელე. კასატორის დირექტორთა საბჭოს 2015 წლის 18 სექტემბრის N9/43 დადგენილებით, დამტკიცდა ინსტრუქცია სარკინიგზო ტრანსპორტის მართვასთან და უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ დასაქმებულთა პირველადი და სავალდებულო პერიოდული - სამედიცინო შემოწმების დამატებითი მოთხოვნების შესახებ. აღნიშნული ინსტრუქციის მე-3 პუნქტში მითითებულია, რომ დასაქმებული პერიოდულ სამედიცინო შემოწმებას გადის 3 წელიწადში ერთხელ. 60 წლის ზევით წელიწადში ერთხელ. ამავე პუნქტის „ა” და „ბ" ქვეპუნქტებში გამონაკლისის სახით გაწერილია სპეციალური პროფესიები, კერძოდ მემანქანეები და მემანქანეთა ჯგუფის მუშაკები, რომლებიც ასეთ შემოწმებას გადიან ასაკის მიუხედავად, წელიწადში ერთხელ. 45-დან 50 წლამდე ორ წელიწადში ერთხელ, შემდეგ წელიწადში ერთხელ. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელის მიერ დაკავებულ თანამდებობაზე მუშაობა (სადგურის მორიგე) მოითხოვს კარგ ფიზიკურ მონაცემებს და ჯანმრთელობას, რაც რეგულირდება ზემოხსენებული ინსტრუქციებით და როგორც წესი, საპენსიო ასაკს მიღწეული პერსონალი აღნიშნულ პოზიციაზე აღარ მუშაობს.

20. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 7 მაისის განჩინებით სს ,,ს.რ–ის’’ საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

21. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო: 22. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. 23. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ: 24. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

25. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

26. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს სწორად განისაზღვროს, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განმხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შეამოწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით) (იხ. სუსგ №ას-53-49-2017, 07 აპრილი 2017 წელი).

27. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები:

27.1. დადგენილია, რომ ნ.მ–ი, დაბადებული 1961 წლის 24 მაისს (მიმდინარე განხილვისას 63 წლის), 1984 წლის 04 ივნისს მიიღეს ამიერკავკასიის რკინიგზის თბილისის განყოფილებაში სადგურის ცხინვალის მორიგედ. 1984 წლის 06 ნოემბერს გადაიყვანეს სადგური შინდისის მორიგედ. 1989 წლის 12 იანვარს გათავისუფლდა სამსახურიდან ავადმყოფობის (საწარმოო ტრამვა) გამო.

27.2. ნ.მ–მა 1988 წლის 28 აგვისტოს მიიღო საწარმოო ტრამვა. საექიმო-შრომითი საექსპერტო კომისიის 1993 წლის 30 ნოემბრის დასკვნით, მას დაუდგინდა 60% პროფესიული შრომისუნარიანობის დაკარგვის ფაქტი უვადოდ. მოსარჩელის მიმართ არსებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირს წარმოადგენს - სს ,,ს.რ–ა“.

27.3. დადგენილია, რომ ნ.მ–ი შრომითი დასახიჩრების გამო 2018 წლის მარტის თვიდან 2021 წლის 15 დეკემბრამდე, ყოველთვიური სარჩოს სახით იღებდა 137.19 ლარს.

27.4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 31 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესული N2/26090-23 გადაწყვეტილებით, სს ,,ს.რ–ას“ ნ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2023 წლის 1 ივნისიდან ყოველთვიური სარჩოს გადახდა 759 ლარის ოდენობით, საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით, პროფესიული შრომის უნარის დაკარგვის პროპორციის ფარგლებში, მოთხოვნის შესაბამისად.

27.5. 2023 წლის 1 იანვრიდან, სს ,,ს.რ–ის“ სადგურის მორიგის ყოველთვიური სარგო არ გაზრდილა და შეადგენს 1265 ლარს გადასახადების გათვალისწინებით. სს ,,ს.რ–ა“ ნ.მ–ს, მისი პროფესიული შრომისუნარიანობის დაკარგვის ხარისხის - 60%-ის გათვალისწინებით, 2023 წლის 1 ივნისიდან, სარჩელის შეტანის დღემდე, ყოველთვიურად უხდის სარჩოს სახით 759 ლარს.

28. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც სურს მოსარჩელეს, კერძოდ: უკვე დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშების მოთხოვნა, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 408.2-ე (თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით) და 411-ე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) მუხლებიდან გამომდინარეობს.

29. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, განსახილველი დავის ფარგლებში შეფასასებელია, მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობა, 2024 წლის სექტემბრის თვიდან ყოველთვიურად სარჩოს 1265 ლარის და 2024 წლის იანვრის თვიდან 2024 წლის აგვისტოს თვის ჩათვლით მიუღებელი სარჩოს სხვაობის სახით 4048 ლარის ანაზღაურების თაობაზე.

30. შრომითი ურთიერთობისას წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების საკითხს აწესრიგებს ორგანული კანონი - საქართველოს შრომის კოდექსი, რომლის 58-ე მუხლის თანახმად, მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამავე კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, შრომითი ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით. ზიანის ანაზღაურების საკითხს განსაზღვრავს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, ერთის მხრივ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევიდან გამომდინარე, ხოლო მეორეს მხრივ დელიქტური ვალდებულების შესაბამისად. მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების მომწესრიგებელ ნორმებში უნდა იქნას მოძიებული.

31. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილია ზიანის ანაზღაურების ორი წესი: სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევიდან ნაწარმოები მეორადი მოთხოვნები და დელიქტური ვალდებულებები. სხეულის დაზიანებითა და ჯანმრთელობის ვნების მიყენებით გამოწვეული ზიანი ანაზღაურდება არასახელშეკრულებო (დელიქტური) პასუხისმგებლობის ფორმით. სსკ-ის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს ეს ზიანი. ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით, დადგენილია: იმ პირმა რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება; ხოლო, მეორე ნაწილის თანახმად, თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისთვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით (იხ. სუსგ-ები Nას-349-349-2018, 18.06.2020წ; Nას-57-57-2018, 08.02.2021წ; Nას-269-2022, 31.05.2022წ.; №ას-1248-2023 16.11.2023წ).

32. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლთან დაკავშირებით, რომლის პირველი ნაწილის მიზანია დაზარალებულისთვის ზიანის მიყენებამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენა. კერძოდ კი დაზარალებულის იმ პირობებში ჩაყენება, რომელიც ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არარსებობისას იქნებოდა. განსახილველ შემთხვევაშიც, სარჩოს გადააგარიშების მიზანი დაზარალებულისთვის იმ მატერიალური დანაკლისის შევსებაა, რომელიც მიიღო დაზიანების გამო, რაც ნიშნავს, რომ გასათვალისწინებელია ზოგადი კრიტერიუმი დაზარალებულის მხრიდან აქტიური შრომისუნარიანობის შესახებ. რაც შეეხება ამ მუხლის მეორე ნაწილს, იგი მიუთითებს, რომ ზიანის ანაზღაურების ოდენობის დასადგენად მნიშვნელოვანია შეფასდეს, რა დრომდეა ვალდებული საწარმო გადაუხადოს დაზარალებულს კომპენსაცია (იხ. სუსგ-ები N ას-169-497-09, 24.07.2009წ; N ას-939-889-2015, 13.11.2015წ; N ას-84-80-2016, 11.03.2016 წ; N ას-1149-2021, 26.10.2022 წ.; №ას-1248-2023 16.11.2023წ.).

33. ზიანის ანაზღაურების სამართალში, როდესაც საქმე ეხება შრომისუნარიანობის შემცირებას ან დაკარგვას, ეს „არ განისაზღვრება აბსტრაქტულად, დაზიანების ხარისხის შესაბამისად, არამედ, კონკრეტულად, რეალური შემოსავლის დაკარგვის მიხედვით. თუ დაზიანების გამო დაზარალებული ვეღარ ახერხებს შემოსავლის მომტანი საქმიანობის გაგრძელებას, ზიანის ანუ სარჩოს ოდენობის გამოთვლისათვის გადამწყვეტია, თუ რამდენად შეუძლია მას, გამოიყენოს შერჩენილი შრომის უნარი. ანაზღაურებადია ასევე მთელი ის ზიანი, რაც დაზარალებულს ადგება, შრომისუნარიანობის ნაწილობრივ შენარჩუნების ან აღდგენის მიუხედავად, ახალი სამუშაოს პოვნის შეუძლებლობით. თვითდასაქმებულისა და დაქირავებული მუშაკის შემთხვევაში მოქმედებს ვარაუდი, რომ დაზიანების გარეშე ის განაგრძობდა მუშაობას და მიიღებდა შესაბამის ხელფასს“ (იხ. რუსიაშვილი გიორგი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III, ჭანტურია (რედ.), 2019, მუხლი 408, ველი 29).

34. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს, რომ სარჩოს გადაანგარიშების მიზანი დაზარალებულისთვის იმ მატერიალური დანაკლისის შევსებაა, რომელიც მიიღო დაზიანების გამო, რაც იმას ნიშნავს, რომ გასათვალისწინებელია ზოგადი კრიტერიუმი დაზარალებულის მხრიდან აქტიური შრომისუნარიანობის შესახებ (იხ. სუსგ-ები N ას-169-497-09, 24.07.2009წ; N ას-939-889-2015, 13.11.2015წ; N ას-84-80-2016, 11.03.2016 წ; N ას-1149-2021, 26.10.2022 წ).

35. თავად ის გარემოება, რომ, ჯანმრთელობის დაზიანების გამო, მოსარჩელემ დაკარგა სამუშაო და შესაბამისი ანაზღაურების მიღების შესაძლებლობა, თავის მხრივ წარმოშობს საფუძვლიან და კანონიერ ვარაუდს, რომ ზიანის არარსებობის პირობებში, მუშაკი განაგრძობდა მუშაობას და მიიღებდა ხელფასს, თუმცა განუსაზღვრელი ვადით სარჩოს დაწესება, თავისთავად არ გულისხმობს სარჩოს უვადოდ გადახდის ვალდებულებას. სარჩოს ოდენობა უნდა განისაზღვროს იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც სარჩოს მოთხოვნაზე უფლებამოსილი პირი მიიღებდა ხელფასს ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო (შდრ: იხ. სუსგ საქმე №ას-169-497-09, საქმე№ას-939-889-2015; საქმე№ას-84-80-2016).

36. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარად დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, სარჩოს გადაანგარიშების ვალდებულება დამსაქმებელს ეკისრება მანამდე, სანამ დაზარალებული საპენსიო ასაკს არ მიაღწევს (იხ. სუსგ-ები: №ას-349-349-2018 18.06.2020წ; №ას-1216-1141-2015, 03.06.2016წ; №ას-1220-1145-2015 03.06.2016 წ; №ას-799-766-2016, 08.05.2017 წ; №ას-1180-1141-2016, 07.04.2017 წ; №ას-269-2022, 31.05.2022 წ ).

37. აღსანიშნავია ასევე, რომ მსგავს საქმეებზე დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით, კრედიტორის მოთხოვნის ფარგლები ვრცელდება არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარ ქონებრივ დანაკლისზე, არამედ მიუღებელ შემოსავალზეც (იხ. სსკ-ის 411-ე მუხლი). მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკის გათვალისწინებით, პრეზუმირებულია, რომ ზიანის არარსებობის პირობებში, დასაქმებული საპენსიო ასაკამდე იმუშავებდა, და სწორედ ამ დრომდე უნდა უზრუნველყოს დამსაქმებელმა სარჩოს იმ ოდენობით შენარჩუნება/გადაანგარიშება, რასაც ხელფასის სახით მიიღებდა დაზარალებული.

38. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელე დაბადებულია 1961 წლის 24 მაისს, რომელსაც სარჩოს გადაანგარიშების თაობაზე მოთხოვნის წარდგენისას, საპენსიო ასაკისთვის არ მიუღწევია. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელეს ჰქონდა სამართლებრივი საფუძველი მოეთხოვა სარჩოს გადახდევინება გაზრდილი ხელფასის შესაბამისად, რამდენადაც ანაზღაურების მავალდებული გარემოების საწარმოო ტრავმის არარსებობის და შრომის უნარის შენარჩუნების პირობებში მოსარჩელე მიიღებდა გაზრდილ ხელფასს.

39. დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 31 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესული N2/26090-23 გადაწყვეტილებით, სს ,,ს.რ–ას“ ნ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2023 წლის 1 ივნისიდან ყოველთვიური სარჩოს გადახდა 759 ლარის ოდენობით, საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით, პროფესიული შრომის უნარის დაკარგვის პროპორციის ფარგლებში, მოთხოვნის შესაბამისად. 2023 წლის 1 იანვრიდან, სს ,,ს.რ–ის“ სადგურის მორიგის ყოველთვიური სარგო არ გაზრდილა და შეადგენს 1265 ლარს გადასახადების გათვალისწინებით.

40. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ირკვევა, რომ მოსარჩელე, 1265 ლარის ნაცვლად, ღებულობს 759 ლარს სარჩოს სახით. შესაბამისად სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ არსებობს მოპასუხისთვის 2024 წლის სექტემბრიდან ყოველთვიური სარჩოს სახით 1265 ლარის, ასევე, 2024 წლის 1 იანვრიდან - 2024 წლის აგვისტოს ჩათვლით პერიოდის მიუღებელი სარჩოს დანაკლისის 4048 ლარის დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები, სრულიად დასაბუთებულია.

41. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად არასწორი ნორმების გამოყენების თაობაზე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილება განსახილველ შემთხვევაზე არ ვრცელდება, ვინაიდან მოსარჩელე დასახელებული წესის მე-5 მუხლით განსაზღვრულ დახმარების მიმღებ პირს არ წარმოადგენს. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შრომითი ურთიერთობის დროს წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურებას აწესრიგებს საქართველოს შრომის კოდექსი, რომლის 58-ე მუხლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობისას, ერთი მხარის მიერ მეორე მხარისთვის მიყენებული ზიანი, ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

42. საკასაციო სასამართლოს დასკვნით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

43. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

44. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

45. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

46. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

47. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 505,40 ლარის 70% – 353,78 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს ,,ს.რ–ის’’ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. სს ,,ს.რ–ას’’ (ს/ნ ..........) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 505,40 ლარის 70% - 353,78 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150 (საგადახდო დავალება №990, გადახდის თარიღი 08.04.2025);

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ბადრი შონია

ლევან მიქაბერიძე

ვლადიმერ კაკაბაძე