№ას-1181-2024

19 ნოემბერი, 2025 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბადრი შონია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვლადიმერ კაკაბაძე, ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

I კასატორი - ი.ლ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - მ.ც–ძე, მ.ც–ძე (მოსარჩელეები)

II კასატორი - მ.ც–ძე, მ.ც–ძე (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - ი.ლ–ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილება

I კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

II კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ.ც–ძემ და მ.ც–ძემ სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ი.ლ–ძის მიმართ და მოითხოვეს: მოპასუხე ი.ლ–ძისათვის მოსარჩელეების მ.ც–ძის და მ.ც–ძის სასარგებლოდ 200 000 აშშ დოლარის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება; მოპასუხე ი.ლ–ძისათვის მოსარჩელეების მ.ც–ძის და მ.ც–ძის სასარგებლოდ 340 623 აშშ დოლარის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. 1996 წელს დაფუძნდა და რეგისტრაციაში გატარდა შპს ,,კ–ი“. 2018 წლის მდგომარეობით შპს ,,კ–ის“ წილის მმართველები იყვნენ მ.ც–ძე (30%), მ.ც–ძე (22%) და შპს ,,ჰ.თ.ქ.“ (48%). 2019 წლის 31 დეკემბრამდე შპს ,,კ–ი“ და შპს ,,ბ–ი“ (100% წილის მფლობელი შპს ,,ჰ.თ.ქ–ი“) საკუთრების უფლებით ფლობდნენ 852.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთს, მდებარე: ქ. თბილისი, ............ 2019 წლის 3 დეკემბერს, შპს ,,კ–ის“ პარტნიორებს, ერთის მხრივ, მ.ც–ძესა და მ.ც–ძეს, ხოლო მეორეს მხრივ, შპს ,,ჰ.თ.ქ–ს“ (დირექტორი ი.ლ–ძე) გაფორმდა წილის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მ.ც–ძემ და მ.ც–ძემ თავიანთი წილები შპს ,,კ–ში“ მთლიანად გადასცეს შპს ,,ჰ.თ.ქ–ს“, ხოლო წილის სანაცვლოდ მ. და მ.ც–ძეებს უნდა გადაცემოდათ უძრავი ქონებები ასაშენებელ საცხოვრებელ კომპლექსში, მდებარე: ქ. თბილისი, ............. გადასაცემ უძრავ ქონებას წარმოადგენდა 250 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართობი და ორი ავტოსადგომი. აღნიშნული ხელშეკრულების ძალით შპს ,,ჰ.თ.ქ–ი“ გახდა შპს ,,კ–ის“ 100% წილის მფლობელი. ი.ლ–ძემ (შპს ,,ჰ.თ.ქ–ის“ დირექტორმა) თავის თავზე აიღო ვალდებულება 2019 წლის 3 დეკემბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე - შეზღუდვა უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ............, დაერეგისტრირებინა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, რაც შეგნებულად არ განახორციელა. ასევე, მან არ უზრუნველყო ხელშეკრულების 1.6 მუხლით გათვალისწინებული საბანკო გარანტიის 200 000 აშშ დოლარის წარდგენა, რითაც მედეა და მ.ც–ძეები გამიზნულად დატოვა მოთხოვნის უზრუნველყოფის გარეშე. ქ. თბილისში, ............ დაიწყო საცხოვრებელი კომპლექსის მშენებლობა, მ. და მ.ც–ძეები ელოდებოდნენ მათზე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ქონების გადაცემას და არც მშენებლობის პროცესში და არც სამართლებრივ საკითხებში არ ჩარეულან. 2021 წლის 17 ივლისს მოსარჩელეებისათვის ცნობილი გახდა, რომ მიწის ნაკვეთი, რომელზეც მიმდინარეობს მშენებლობა, აღარ წარმოადგენს შპს ,,კ–ის“ და შპს ,,ბ–ის“ საკუთრებას ორივე ფირმის 100% მმართველი იყო შპს ,,ჰ.თ.ქ–ი“. იგი ორჯერ იქნა გასხვისებული, კერძოდ, 01.12.2020 წელს შპს ,,კ–მა“ და შპს ,,ბ–მა“ სადავო მიწის ნაკვეთი 753 000 ევროდ გაახვისა შპს ,,ლ.ი–ზე“, ხოლო ამ უკანასკნელმა 2021 წლის 05 იანვარს იმავე ფასად გაასხვისა შპს ,,მ.ბ.ქ–ზე“.

2.2. მოსარჩელეები უთითებენ, რომ არც 01.12.2020 წელს დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში და არც 2021 წლის 05 იანვრის ხელშეკრულებაში არ არის მითითებული შპს ,,ჰ.თ.ქ–ის“ ვალდებულებაზე მ.ც–ძის და მ.ც–ძის მიმართ. შპს ,,ჰ.თ.ქ–ის“ დირექტორმა ი.ლ–ძემ, რომელიც შემდგომ შპს ,,კ–ის“ დირექტორიც გახდა, ისე გაასხვისა შპს ,,კ–ის“ ქონება, რომ არ გაითვალისწინა მ.ც–ძის და მ.ც–ძის მიმართ არსებული ვალდებულება, რითაც არსებითი ზიანი მიაყენა მათ. დღეის მდგომარეობით, შპს ,,ჰ.თ.ქ–ს“ არანაირი უძრავი ქონება არ გააჩნია, ხოლო სადავო მიწის ნაკვეთი გასხვისებულია ორჯერ. შემძენი სავარაუდოდ არ იყო ინფორმირებული შპს ,,ჰ.თ.ქ–ის“ ვალდებულების შესახებ მ.ც–ძის და მ.ც–ძის მიმართ. მოპასუხის მიერ 2019 წლის 03 დეკემბრის ხელშეკრულების 1.1 და 1.3. მუხლების დარღვევის შედეგად მოსარჩელეებზე მიყენებული ზიანის ოდენობა განისაზღვრა 340 623 აშშ დოლარი ოდენობით.

2.3. 2019 წლის 3 დეკემბრის ხელშეკრულების 1.6 მუხლის თანახმად, წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული წილის გამყიდველის მოთხოვნის უზრუნველყოფის მიზნით, მყიდველს შპს ,,ჰ.თ.ქ–ს“, მისი დირექტორის ი.ლ–ძის სახით, არაუმეტეს 10 სამუშაო დღის განმავლობაში უნდა წარედგინა 200 000 აშშ დოლარის ოდენობის უპირობო და გამოუხმობი საბანკო გარანტია, რომელიც მყიდველის მხრიდან ხელშეკრულების 1.4 პუნქტის დარღვევის შემთხვევაში უზრუნველყოფდა წილის გამყიდველთა, მ.ც–ძის და მ.ც–ძის ზიანის კომპენსაციას.

2.4. ი.ლ–ძემ, როგორც შპს ,,ჰ.თ.ქ–ის“ დირექტორმა, არა თუ ჯეროვნად შეასრულა მის მიერ ნაკისრი ვალდებულება, არამედ თავისი არაკეთილსინდისიერი ქმედებით, გამიზნულად მიაყენა ზიანი მედეა და მ.ც–ძეებს, კერძოდ არ უზრუნველყო საბანკო გარანტიის წარდგენა და ვალდებულების დამალვის გზით გაასხვისა შპს ,,კ–ის“ ქონება.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მოსარჩელეებსა და შპს ,,ჰ.თ.ქ–ს“ შორის დადებული ხელშეკრულებით, რომლის გაფორმებისას ი.ლ–ძე მხოლოდ და მხოლოდ წარმოადგენდა კომპანიას, როგორც მისი დირექტორი, არავითარი ვალდებულება არ უკისრებია. შესაბამისად, პირადად ი.ლ–ძის რაიმე პასუხისმგებლობაზე საუბარი სამართლებრივად მოკლებულია ყოველგვარ აზრს. ამდენად, მოსარჩელეების მოთხოვნა თანხის შპს ,,ჰ.თ.ქ–ის“ დირექტორ ი.ლ–ძისათვის დაკისრებაზე, სრულიად ეწინააღმდეგება საქართველოს სამეწარმეო სამართლებრივ კანონმდებლობას და ამიტომაც არ გააჩნია არავითარი სამართლებრივი საფუძველი.

3.2. მოსარჩელეთა მიერ მოთხოვნილი, თითქოსდა ,,მიყენებული ზიანის თანხა“, რეალურად წარმოადგენს მოსარჩელეთა და შპს ,,ჰ.თ.ქ–ს“ შორის დადებული ხელშეკრულების 1.6 პუნქტით გათვალისწინებული საბანკო გარანტიის ფარგლების ოდენობას, ხოლო ამ ხელშეკრულებით არავითარი ვალდებულება არ უკისრებია ი.ლ–ძეს, არამედ იგი არის ხელშეკრულების ერთ-ერთ მხარედ არსებული კომპანიის დირექტორი. საკორპორაციო სამართლის ერთ-ერთ უმთავრეს ფუნდამენტურ პრინციპს წარმოადგენს კომპანიისა და მის ხელმძღვანელ პირთა სამართალსუბიექტობის გამიჯვნა. ყოვლად დაუშვებელია კომპანიის მიერ დადებულ ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით მისი დირექტორისადმი რაიმე მოთხოვნების პირადად წაყენება. ამასთან, არც არავითარ ისეთ გარემოებას არ აქვს ადგილი, რომელიც გაამართლებდა ი.ლ–ძის როგორც დირექტორის პირად პასუხისმგებლობას შპს ,,ჰ.თ.ქ–ის“ მიერ დადებული ხელშეკრულებისათვის, მითუმეტეს იმ პირობებში, როდესაც არაა დადგენილი სასამართლოს მიერ თავად შპს ,,ჰ.თ.ქ–ი“ პასუხისმგებელია თუ არა რაიმე სახით მოსარჩელეთა წინაშე. თავად შპს ,,ჰ.თ.ქ–ი“, ისევე როგორც შპს ,,კ–ი“ და შპს ,,ბ–ი“ თავად არიან დაზარალებული მხარები უძრავი ქონების მდებარე ქ. თბილისი, ...........(მიწის ნაკვეთი 850.00 კვ.მ.) გასხვისების გარიგებებზე, რის გამოც დღესდღეისობით სასამართლოში მიმდინარეობს სამოქალაქო დავა ერთი მხრივ, შპს ,,კ–სა“ და შპს ,,ბ–სა“ და მეორე მხრივ, შპს ,,ლ.ი–სა“ და შპს ,,მ.ბ.კ–ს“ შორის, რომელშიც მოთხოვნილია უძრავი ქონების, მდებარე ქ. თბილისი, ............. (მიწის ნაკვეთი 850.00 კვ.მ.) გასხვისების გარიგებების როგორც ამორალური და მოჩვენებითი გარიგებების ბათილად ცნობა.

3.3. მოპასუხის მითითებით, სრულიად უსაფუძვლოა მოსარჩელეთა მითითება, რომ მათ განიცადეს 340 623 აშშ დოლარის ოდენობის ზიანი. ხელშეკრულების 1.6 პუნქტში ცალსახად იყო განსაზღვრული მხარეთა მიერ, რომ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, მოსარჩელეთა მიმართ დამდგარი შესაძლო ზიანის ანაზღაურება მოხდებოდა საბანკო გარანტიის გამოყენების გზით 200 000 აშშ დოლარის ფარგლებში. ამდენად, არავითარი მნიშვნელობა არ აქვს ამ ეტაპისათვის რა ღირებულება შეიძლება გააჩნდეს თავად ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ უძრავ ნივთს. ნებისმიერი უძრავი ქონების შეძენისას ბაზარზე არსებული ფასების ცვლილება არის თავად ქონების შემძენის რისკი. რიგ შემთხვევებში, ეს რისკი შეიძლება რეალიზდეს და ქონების ფასმა იკლოს ან პირიქით, საბაზრო ფასები შემძენის სასარგებლოდ შეიცვალოს. ფასის ნამატზე ქონების გამსხვისებლისათვის (მითუმეტეს გამსხვისებელი პირის წარმომადგენლისათვის) პასუხისმგებლობის დაკისრება ეწინააღმდეგება როგორც მოქმედი კანონმდებლობის ნორმებს ასევე საჯარო წესრიგის დანაწესებსაც. გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 11.04.2022 წლის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, 2019 წლის 3 დეკემბრის მდგომარეობით, აღნიშნულ ქონებაზე 1 კვ.მ. შავი კარკასის ღირებულება (გათვალისწინებული 2019 წლის 3 დეკემბრის ხელშეკრულების 1.1 პუნქტით) წარმოადგენდა 780 აშშ დოლარს, რაც ჯამში გაცილებით ნაკლებია მხარის მიერ მოთხოვნილ თანხაზე.

3.4. მოსარჩელეები მოპასუხისაგან ითხოვენ კუმულაციურად, როგორც საბანკო გარანტიის თანხას (200 000 აშშ დოლარს), ისე ქონების ღირებულებას (340 623 აშშ დოლარს), რაც ნიშნავს იმას, რომ მოსარჩელეები ერთი და იმავე ზიანისათვის, ფაქტობრივად, ორმაგად ითხოვენ ანაზღაურებას. საბანკო გარანტია ხელშეკრულების 1.6 პუნქტში სწორედ იმისათვის იყო გათვალისწინებული, რომ თუ მ. და მ.ც–ძეების საზიანოდ დაირღვეოდა ხელშეკრულება, მათ აუნაზღაურდებოდათ დამდგარი ზიანი. წინამდებარე დავის ფარგლებში კი, მოსარჩელეები ზიანის ანაზღაურების სახით ასევე ითხოვენ ქონების საბაზრო ღირებულების ტოლფას თანხას, რაც ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, სრულიად უსაფუძვლო მოთხოვნაა.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეების მ.ც–ძის და მ.ც–ძის სარჩელი მოპასუხე ი.ლ–ძის მიმართ არ დაკმაყოფილდა.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მ.ც–ძემ და მ.ც–ძემ.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილებით მ.ც–ძისა და მ.ც–ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მ.ც–ძისა და მ.ც–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხე - ი.ლ–ძეს მოსარჩელეების - მ.ც–ძისა და მ.ც–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა - 340 623 აშშ დოლარის ანაზღაურება; ი.ლ–ძეს მ.ც–ძისა და მ.ც–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურება საქმის პირველ ინსტანციის სასამართლოში და სააპელაციო სასამართლოში განხილვისათვის, ჯამში - 5040 ლარის ოდენობით.

7. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. შპს „კ–ი’’ (ს/ნ ........) საქართველოში რეგისტრირებული მეწარმე სუბიექტია, რომლის პარტნიორებსაც 2018 წლის მდგომარეობით წარმოადგენდნენ მ.ც–ძე (30%), მ.ც–ძე (22%) და შპს ,,ჰ.თ.ქ–“ (48%). კომპანიის დირექტორად რეგისტრირებული იყო დავით ცისკარიშვილი.

7.2. შპს „კ–ისა’’ და შპს „ბ–ს’’ თანასაკუთრებაში ჰქონდათ უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისი, ........., 852.00 კვ.მ. (ს/კ N ..........).

7.3. შპს „ჰ.თ.ქ–ი’’ (ს/ნ .........) ასევე საქართველოში რეგისტრირებული მეწარმე სუბიექტია, რომლის 100% წილის მესაკუთრე პარტნიორია შპს „ო.გ.“, ხოლო დირექტორი ი.ლ–ძე.

7.4. შპს „ო.გ–ის“ პარტნიორები არიან ი.ლ–ძე (20%), რ.რ–ვი (40%) და ო.ჰ–ვი (40%). საწარმოს დირექტორად ასევე რეგისტრირებულია ი.ლ–ძე.

7.5. 2019 წლის 3 დეკემბერს, შპს „კ–ის“ პარტნიორებს, ერთის მხრივ, მ.ც–ძესა და მ.ც–ძეს, ხოლო მეორეს მხრივ, შპს ,,ჰ.თ.ქ–ს“ (წარმოდგენილი მისი დირექტორის ი.ლ–ძის მიერ) შორის დაიდო წილის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მ.ც–ძემ და მ.ც–ძემ თავიანთი წილები შპს ,,კ–ში“ მთლიანად გადასცეს შპს „ჰ.თ.ქ–ს“, ხოლო ამ უკანასკნელს წილის სანაცვლოდ მ. და მ.ც–ძეებისათვის უნდა გადაეცა უძრავი ქონებები ასაშენებელ საცხოვრებელ კომპლექსში, მდებარე: ქ. თბილისი, ........... გადასაცემი უძრავ ქონებას წარმოადგენდა მე-3 სართული 120 კვ.მ.+115.7 კვ.მ. (სულ 235.7 კვ.მ.) საცხოვრებელი ფართი და ორი ავტოსადგომი, წილის გამყიდველთან შეთანხმებით (1.1. პუნქტი).

7.6. წილის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების 1.6 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული წილის გამყიდველის მოთხოვნის უზრუნველყოფის მიზნით, მყიდველს არაუმეტეს 10 სამუშაო დღის განმავლობაში უნდა წარედგინა შესაბამისი უპირობო და გამოუხმობადი საბანკო გარანტია (წინააღმდეგ შემთხვევაში ანულირდებოდა მიმდინარე ხელშეკრულება), რომლის თანახმადაც საქართველოში რეგისტრირებული კომერციული ბანკი წერილობით იკისრებდა ვალდებულებას გადაეხადა წილის გამყიდველისათვის 200 000 აშშ დოლარი წილის მყიდველის მიერ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, წილის გამყიდველის წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე. ამავე პუნქტის შესაბამისად, წილის გამყიდველისათვის საბანკო გარანტიით გათვალისწინებული თანხის მიღება არ ათავისუფლებს წილის მყიდველს წინამდებარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ძირითადი ვალდებულებისაგან.

7.7. ხელშეკრულების 2.3. პუნქტით, წილის გამყიდველთა მიერ შეიზღუდა მყიდველის უფლება იპოთეკით დაეტვირთა ხელშეკრულების 1.1 პუნქტით გათვალისწინებული გადასაცემი უძრავი ქონება.

7.8. აღნიშნული ხელშეკრულება, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში დარეგისტრირდა 2019 წლის 31 დეკემბერს და შპს „კ–ის’’ 100% წილის მესაკუთრე პარტნიორი გახდა შპს „ჰ.თ.ქ–ი“, რომლის დირექტორიცაა მოპასუხე ი.ლ–ძე.

7.9. 17.12.2020 წლის მდგომარეობით არსებული სამეწარმეო ამონაწერის შესაბამისად, შპს „კ–ის’’ დირექტორად ასევე დარეგისტრირდა ი.ლ–ძე.

7.10. 2019 წლის 3 დეკემბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, რაიმე შეზღუდვა უძრავ ქონებაზე (მდებარე: ქ. თბილისი, ............., ს/კ N..........) საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში რეგისტრირებული არ ყოფილა;

7.11. 2020 წლის 01 დეკემბრს შპს „კ–მა’’ ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე კუთვნილი უძრავი ნივთი (მდებარე: ქ. თბილისი, ............, 852.00 კვ.მ. ს/კ N.........) გაასხვისა შპს „ლ.ი–ზე“.

7.12. შპს „ლ.ი–მა“ 2021 წლის 05 იანვარს დამოწმებული გადახდის განვადებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, უძრავი ქონება (მდებარე: ქ. თბილისი, ....., 852.00 კვ.მ. ს/კ N .......) საკუთრებაში გადასცა შპს „მ.ბ.ქ–ს“.

7.13. უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრის ელექტრონული პროგრამის მონაცემებით, შპს ,,ჰ.თ.ქ–ის“ საკუთრების უფლება უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული არ არის.

7.14. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში განიხილებოდა სამოქალაქო საქმე შპს „კ–ისა“ და შპს „ბ–ის“ სარჩელის გამო მოპასუხეების შპს „ლ.ი–ისა’’ და შპს „მ.ბ.ქ–ის“ მიმართ, უძრავი ქონების (მდებარე: ქ. თბილისი, .........., 852.00 კვ.მ. (ს/კ N ..........)) გასხვისების ხელშეკრულებების, როგორც ამორალური და მოჩვენებითი გარიგებების ბათილად ცნობისა და მესაკუთრედ აღრიცხვის თაობაზე. (აღნიშნული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, სასამართლოს გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შესული არ არის).

7.15. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის განხილვაშია ბრალდებულ ი.ლ–ძის სისხლის სამართლის საქმე, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის, მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით, 19-180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტისა და მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით. ასევე, სსკ-ს 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით და ამავე კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ და ,,ბ“ ქვეპუნქტებით (ორი ეპიზოდი). აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე დაზარალებულად ცნობილი არიან მ.ც–ძე და მ.ც–ძე. [პირის ბრალდების შესახებ დადგენილებით, ი.ლ–ძეს ბრალად ედება სხვადასხვა დანაშაულის ჩადენა (დაკავშირებული თაღლითობასა და სხვისი ქონების უკანონო მითვისებასთან). მათ შორის, დადგენილების მე-4 ნაწილის შესაბამისად, 2019 წლის დეკემბრის თვეში, ი.ლ–ძემ განიზრახა მოტყუებით, დაზარალებულების ნდობის ბოროტად გამოყენებით, მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით, დაუფლებოდა მ. და მ.ც–ძეების, ასევე ა.კ–ძისა და გ.ბ–ის კუთვნილი უძრავ ქონებებს, რომლებიც მხოლოდ აღებული ვალდებულების სანაცვლოდ, განვადებით ჰქონდა შეძენილი შპს „ჰ.თ.ქ–ს“. კერძოდ, 2019 წლის დეკემბრის თვეში, შპს „ჰ.თ.ქ–ის“ წარმომადგენელმა და დირექტორმა - ი.ლ–ძემ დაარწმუნა მ.ც–ძე, მ.ც–ძე, ა.კ–ძე და გ.ბ–ი, რომ თავიდან, უფრო ხელსაყრელი პირობებით გაეფორმებინათ წილის დროებითი ნასყიდობის ხელშეკრულებები, რის საფუძველზეც დათმობდნენ კუთვნილ წილებს შპს „კ–სა“ და შპს „ბ–ში.“ შეთანხმების თანახმად, წილის დათმობის სანაცვლოდ, კომპანია შპს „ჰ.თ.ქ–ი“ იღებდა ვალდებულებას, რომ ქ. თბილისში .......... აშენდებოდა საცხოვრებელი კორპუსი, სადაც მ. და მ.ც–ძეებს საკუთრებაში გადაეცემოდათ კორპუსის მე-3 სართულზე ორი საცხოვრებელი ფართი - 120 კვ.მ და 115.7 კვ.მ ფართის უძრავი ქონება, შავი კარკასის მდგომარეობით და ორი ავტოფარეხი, ერთობლიობაში 235.7 კვ.მ ფართი. გარდა აღნიშნულისა, ი.ლ–ძემ აიღო ვალდებულება, რომ ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში წარადგენდა უპირობო და გამოუხმობად საბანკო გარანტიას, რომლის თანახმადაც საქართველოში რეგისტრირებული კომერციული ბანკი წერილობით იკისრებდა ვალდებულებას, ამავე ხელშეკრულებით წილის მყიდველის მიერ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, წილის გამყიდველისათვის გადაეხადა 200 000 აშშ დოლარი. ამასთან წილის გამყიდველებს არ მიუციათ უფლება მყიდველისათვის, იპოთეკით დაეტვირთა ის უძრავი ქონება, რომლის გადაცემის თაობაზეც გაფორმდა ხელშეკრულება. ხელშეკრულებების გაფორმების შემდგომ, ი.ლ–ძემ სისრულეში მოიყვანა განზრახვა და შპს „ჰ.თ.ქ–ი“ გახდა შპს „კ–ისა“ და შპს „ბ–ის“ 100%-იანი წილის მფლობელი. ხელშეკრულებების თანახმად, ი.ლ–ძემ აიღო ვალდებულება უძრავ ქონებებზე დაერეგისტრირებინა შეზღუდვა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, რაც წინასწარგამიზნულად არ განახორციელა. მან ასევე არ უზრუნველყო ხელშეკრულებაში გათვალისწინებული საბანკო გარანტიების წარდგენა ბანკში, რის გამოც მ. და მ.ც–ძეები დატოვა მოთხოვნის უზრუნველყოფის გარეშე. ამავე დადგენილების თანახმად, მიუხედავად ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებებისა, 2020 წლის 01 დეკემბერს შპს „კ–ისა“ და შპს „ბ–ის“ დირექტორმა ი.ლ–ძემ, მოტყუებით ვალდებულების შეუსრულებლად, ორივე კომპანიის კუთვნილი უძრავი ქონება 753 000 ევროდ გაასხვისა შპს „ლ.ი–ის“ სასარგებლოდ, რომელმაც თავის მხრივ 2021 წლის 05 იანვარს იმავე თანხად გაასხვისა ქონება შპს „მ.ბ.ქ–ის“ სასარგებლოდ].

8. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ასევე, რომ შპს „ჰ.თ.ქ–მა“ დაარღვია წილის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, კერძოდ შემძენმა არ შეასრულა ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საპასუხო ვალდებულება - შეთანხმებული უძრავი ქონების გადაცემასთან მიმართებით, ასევე შემძენმა არ უზრუნველყო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საბანკო გარანტიის წარდგენა, ხელშეკრულების პირობების საწინააღმდეგოდ გაასხვისა შპს „კ–ისა“ და შპს „ბ–ის“ თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, რის შედეგადაც შპს „ჰ.თ.ქ–ი“ დარჩა ყოველგვარი აქტივის გარეშე. კერძოდ, 2020 წლის 01 დეკემბრს შპს „კ–მა“ ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე კუთვნილი უძრავი ნივთი (მდებარე ქ. თბილისი, .........., 852.00 კვ.მ. (ს/კ N.........)) გაასხვისა შპს „ლ.ი–ზე“, რომელმაც 2021 წლის 05 იანვრს დამოწმებული გადახდის განვადებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, შეძენილი უძრავი ქონება საკუთრებაში გადასცა შპს „მ.ბ.ქ–ს“.

9. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.1 მუხლზე, რომლის შესაბამისად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში ხელმძღვანელობის უფლება აქვს დირექტორებს, თუ წესდებით (პარტნიორთა შეთანხმებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს უფლებამოსილების ფარგლებში საწარმოს სახელით გადაწყვეტილებების მიღებას, ხოლო წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება გულისხმობს საწარმოს სახელით გამოსვლას მესამე პირებთან ურთიერთობაში. ხოლო მე-3 პუნქტის მიხედვით კი, ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს წარმომადგენლობით უფლებამოსილებასაც, თუ პარტნიორთა შეთანხმებით (წესდებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. მოხმობილი ნორმის მე-7 პუნქტის თანახმად, ხელმძღვანელობაზე/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირთან (პირებთან), ასევე სამეთვალყურეო საბჭოსა და საწარმოს სხვა ორგანოების წევრებთან ურთიერთობები რეგულირდება „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით, საზოგადოების წესდებითა და მათთან დადებული ხელშეკრულებებით. პალატამ აღნიშნა, რომ მითითებული კანონის 9.6 მუხლის პირველი აბზაცის თანახმად, ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების განმახორციელებელი პირები და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები საზოგადოების საქმეებს უნდა გაუძღვნენ კეთილსინდისიერად, კერძოდ, ზრუნავდნენ ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი, და მოქმედებდნენ იმ რწმენით, რომ მათი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის. თუ ისინი არ შეასრულებენ ამ მოვალეობას, საზოგადოების წინაშე წარმოშობილი ზიანისთვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად, მთელი თავისი ქონებით, პირდაპირ და უშუალოდ. საზოგადოების უარი რეგრესული ანაზღაურების მოთხოვნებზე ან საზოგადოების კომპრომისი ბათილია, თუ ანაზღაურება აუცილებელია საზოგადოების კრედიტორთა დასაკმაყოფილებლად. თუ ანაზღაურება აუცილებელია, საზოგადოების ხელმძღვანელების ვალდებულება არ წყდება იმის გამო, რომ ისინი მოქმედებდნენ პარტნიორთა გადაწყვეტილებების შესასრულებლად.

10. პალატამ მიუთითა, რომ კომპანიის დირექტორის ფიდუციური ვალდებულებების შესახებ, რომლებიც სხვასთან ერთად, მოიცავს დირექტორის მოვალეობას საზოგადოების საქმეებს გაუძღვეს კეთილსინდისიერად, კერძოდ, ზრუნავდეს ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის („ზრუნვის მოვალეობა“).

11. სააპელაციო პალატამ, საკასაციო სასამართლოს განმარტების შესაბამისად, აღნიშნა, რომ ზრუნვის მოვალეობის დარღვევით საზოგადოების წინაშე წარმოშობილი ზიანისათვის დირექტორი პასუხს აგებს მთელი თავისი ქონებით, პირდაპირ და უშუალოდ. საზოგადოების უარი დირექტორის მიმართ რეგრესული ანაზღაურების მოთხოვნაზე ან საზოგადოების კომპრომისი ბათილია, თუ ანაზღაურება აუცილებელია საზოგადოების კრედიტორთა დასაკმაყოფილებლად. უფრო მეტიც, თუ ანაზღაურება აუცილებელია, საზოგადოების დირექტორის ვალდებულება არ წყდება იმის გამო, რომ ის მოქმედებდა პარტნიორთა გადაწყვეტილებების შესასრულებლად. ამრიგად, თუ ანაზღაურება აუცილებელია საზოგადოების კრედიტორთა დასაკმაყოფილებლად, საზოგადოება ვალდებულია მოითხოვოს ზრუნვის მოვალეობის დარღვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება დირექტორისაგან. საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტის შინაარსიდან გამომდინარე, რომელიც საწარმოს უარს დირექტორისაგან რეგრესული ანაზღაურების მოთხოვნაზე ბათილად მიიჩნევს, თუ ასეთი ანაზღაურება საზოგადოების კრედიტორთა დასაკმაყოფილებლად აუცილებელია, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობის პირობებში, კრედიტორს უფლება აქვს უშუალოდ მოთხოვოს ანაზღაურება დირექტორისგან. ზემოაღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, ასევე ნათელია, რომ კომპანიის დირექტორის პასუხისმგებლობა საწარმოს ვალდებულებების მიმართ სუბსიდიურია, ე.ი. მის მიმართ კრედიტორის მხრიდან მოთხოვნა შესაძლებელია დადგეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საზოგადოებას კრედიტორის დაკმაყოფილების საშუალება არ გააჩნია. (იხ. სუსგ. ას-1158-1104-2014, 06.05.2015 წ).

12. სააპელაციო პალატამ, ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად, მიუთითა კრედიტორის წინაშე საზოგადოების დირექტორის პასუხისმგებლობის წესსზე, კერძოდ კრედიტორის წინაშე საზოგადოების დირექტორის პასუხისმგებლობა დგება ისეთ შემთხვევაში, როდესაც: 1) დირექტორის ბრალეული მოქმედებით გამოწვეული ზიანისათვის კრედიტორის მიმართ საწარმოს გააჩნია ვალდებულება; 2) საწარმოს არ შესწევს ამ ვალდებულების შესრულების უნარი; 3) არსებობს ისეთი ვითარება, როცა ანაზღაურება აუცილებელია კრედიტორის დასაკმაყოფილებლად; 4) თავად საწარმო არ აყენებს დირექტორის მიმართ პასუხისმგებლობის მოთხოვნას. (იხ. სუსგ. ას-61-59-2016, 23.03.2016 წ.). ამასთან, სასამართლომ შიდა პასუხისმგებლობისაგან გამიჯნა გარე პასუხისმგებლობა, როდესაც კომპანიას კი არ გააჩნია მოთხოვნა დირექტორის მიმართ, არამედ მის მიერ ჩადენილი დელიქტის შედეგად, მხარე, რომელიც დელიქტის გამო დაზარალდა (პარტნიორი, კრედიტორი), უფლებამოსილია, წარადგინოს სარჩელი უშუალოდ დირექტორის მიმართ.

13. დავაზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ი.ლ–ძემ იმოქმედა მ.ც–ძესა და მ.ც–ძესთან შპს „ჰ.თ.ქ–ის“ მიერ დადებული ხელშეკრულების პირობების საწინააღმდეგოდ. ადგილი ჰქონდა ი.ლ–ძის მხრიდან უფლების ბოროტად გამოყენებას, რაც გამოვლინდა დირექტორის მხრიდან საზოგადოების კუთვნილი ქონების რეალიზაციაში, იმ მიზნით, რომ კომპანიის მხრიდან არ შესრულებულიყო მ.ც–ძისა და მ.ც–ძის მიმართ ნაკისრი ვალდებულებები.

14. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა ხელშეკრულების 1.6 პუნქტთან მიმართებით და განმარტა, რომ მხოლოდ იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ გამსხვისებლებს შეეძლოთ მოეთხოვათ ხელშეკრულების ანულირება, ვერ გამორიცხავდა მოსარჩელეთა უფლებას მოეთხოვათ მათ წინააღმდეგ განხორციელებული მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურება. პალატამ არ გაიზიარა ასევე, საქალაქო სასამართლოს შეფასება, დირექტორის მხრიდან ფიდუციური მოვალეობების ჯეროვან განხორციელებასთან მიმართებით და აღნიშნა, რომ ი.ლ–ძის მხრიდან დარღვეული იყო კეთილსინდისიერი ქცევის სტანდარტი, როგორც უშუალოდ კომპანიის მიმართ, ასევე კომპანიის კრედიტორების მიმართაც. ი.ლ–ძემ ყოველგვარი გონივრული გამართლების გარეშე, პირადად საწარმოს სახელით იმოქმედა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების საწინააღმდეგოდ და ნაცვლად მიწის ნაკვეთზე მშენებლობის წარმოებისა, მოახდიანა ქონების გასხვისება მესამე პირზე, ისე რომ აღნიშნულის თაობაზე მოსარჩელეთათვის არ უცნობებია, მაშინ როდესაც ხელშეკრულებით აკრძალული იყო არა თუ ქონების გასხვისება, არამედ იპოთეკით დატვირთვაც კი და აღნიშნულის თაობაზე სათანადო შეზღუდვის რეგისტრაცია უნდა მომხდარიყო საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში.

15. მოპასუხის აპელირებაზე, რომ მოსარჩელეებს შეუძლიათ ედავონ უშუალოდ შპს „ჰ.თ.ქ–ს“, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ აღნიშნული არ გამორიცხავს იმავე მოსარჩელეთა უფლებას კანონისმიერი მოთხოვნა წარუდგინონ ამავე კომპანიის დირექტორს, მით უფრო იმ რეალობის გათვალისწინებით, რომ კომპანიის ქონება დირექტორის არაკეთილსინდისიერი ქმედების შედეგად გასხვისებულია და სასამართლო გადაწყვეტილების არსებობის პირობებშიც კი, მოსარჩელეთა ინტერესი გადაწყვეტილების აღუსრულებლობის გამო, ვერ იქნება რეალიზებული.

16. სააპელაციო პალატის შეფასებით, წინამდებარე შემთხვევა წარმოადგენს სწორედ იმ საგამონაკლისო შემთხვევას, რა დროსაც გამართლებულია კომპანიის დირექტორისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრება, საწარმოს მხრიდან ნაკისრი ვალდებულებების მიზანმიმართული შეუსრულებლობის საფუძვლით, რადგანაც აშკარაა ი.ლ–ძის არაკეთილსინდისიერი განზრახვა, რომელიც მიემართებოდა არა კომპანიის ინტერესების შესაბამისად, მომგებიანი საქმიანობის განხორციელებას, არამედ პირადი სარგებლის მიღების მიზანს, რამაც საბოლოო ჯამში დააზიანა როგორც კომპანია(დატოვა მნიშვნელოვანი აქტივის გარეშე), ასევე კომპანიის კრედიტორები. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სახეზე იყო ი.ლ–ძის კანონისმიერი ვალდებულება ზიანის ანაზღაურებასთან მიმართებით.

17. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას (სარჩელით მოთხოვნილი იყო როგორც საგარანტიო თანხის ანაზღაურება - 200 000 აშშ დოლარის ოდენობით, ასევე ქონების ღირებულების ანაზღაურება - 340 623 აშშ დოლარის ოდენობით), სააპელაციო სასამართლომ საბანკო გარანტიის თანხის დაკისრება გაუმართლებლად მიიჩნია იმ პირობებში, როდესაც კომპანიას არ ჰქონდა წარდგენილი აღნიშნული გარანტია და არც ხელშეკრულების ანულირება იყო განხორციელებული. საქმეში არსებული ქონების შეფასების აქტის შესაბამისად, სასამართლომ ზიანის ოდენობად დაადგინა 340 623 აშშ დოლარი.

18. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს, როგორც მოსარჩელეებმა, ასევე მოპასუხე მხარემ.

19. I კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

19.1. კასატორი ი.ლ–ძე მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში საქმის ფაქტობრივი გარემოებები სასამართლოს არამართებულად აქვს დადგენილი და არამართებულად ახორციელებს მათი სუბსუმირების მცდელობას სამეწარმეო და სამოქალაქი სამართლის სხვადასხვა ნორმებთან. გადაწყვეტილებაში გადმოცემულია მსჯელობა იმ სააპელაციო საჩივარზე, რომელიც რეალურად იყო ფორმალური ხასიათის და შეიცავდა ნეიტრალურ ან/და ისეთი ფაქტებს, რომლებიც ვერ ამართლებდა აპელანტი მხარის ვერც სარჩელში და ვერც სააპელაციო საჩივარში დაყენებულ მოთხოვნებს. შესაბამისად, სასამართლო გასცდა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს და დაარღვია სამოქალაქო სამართლისათვის ფუნდამენტური დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპი.

19.2. 2019 წლის 3 დეკემბერს ხელშეკრულება გაფორმდა მოსარჩელეებსა და შპს „ჰ.თ.ქ–ს“ შორის, რომელსაც ამ ხელშეკრულების გაფორმებისას წარმოადგენდა მოპასუხე, როგორც დირექტორი. აღნიშნული ხელშეკრულებით, არავითარი ვალდებულება არ უკისრია ი.ლ–ძეს, არამედ იგი არის მხოლოდ ხელშეკრულების ერთ-ერთ მხარედ არსებული კომპანიის დირექტორი. საკორპორაციო სამართლის ერთ-ერთ უმთავრეს ფუნდამენტურ პრინციპს წარმოადგენს კომპანიისა და მისი ხელმძღვანელ პირთა სამართალსუბიექტობის გამიჯვნა. დაუშვებელია კომპანიის მიერ დადებულ ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით მისი დირექტორისადმი რაიმე მოთხოვნების პირადად წაყენება. გარდა ამისა, აღნიშნული ხელშეკრულება არ შეიცავდა, არც თავად შპს „ჰ.თ.ქ–თან’’ დაკავშირებით ვალდებულებას, დაერეგისტრირებინა რაიმე სახის შეზღუდვა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში. ხელშეკრულების 1.6 პუნქტით გათვალისწინებული საბანკო გარანტიის წარდგენა შპს „ჰ.თ.ქ–მა“ თავისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო, ვერ მოახერხა. თუმცა მოსარჩელეთა მდგომარეობა არაუზრუნველყოფილი არ ყოფილა, ხელშეკრულება თავადვე ითვალისწინებდა მათი სამართლებრივი დაცვის საშაულებებს. კერძოდ, ხელშეკრულების 1.6 პუნქტში გათვალისწინებული იყო, რომ საბანკო გარანტიის წარუდგენლობის შემთხვევაში, ხელშეკრულება ანულირდებოდა. ამდენად, მ.ც–ძეს და მ.ც–ძეს შეეძლოთ ესარგებლათ აღნიშნული ჩანაწერით და დროულად მოეხდინათ ხელშეკრულების ანულირება. თუმცა საბანკო გარანტიის წარუდგენლობის მიუხედავად, მოსარჩელეთა მიერ არ შეწყდა 2019 წლის 3 დეკემბრის ხელშეკრულება და მათ, 2019 წლის 31 დეკემბეს საბანკო გარანტიის წარდგენის გარეშე, გამოხატეს მზადყოფნა სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელებაზე. რის თაობაზეც, გამოავლინეს ნება საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში შპს „ჰ.თ.ქ–ის“ წილის გადაფორმებაზე ხელისმოწერით. აპელანტმა მხარემ შეცდომაში შეიყვანა სასამართლო, როდესაც მიუთითა, რომ ი.ლ–ძე არის შპს „ჰ.თ.ქ–ის“ 100%-იანი წილის მმართველი. შპს „ჰ.თ.ქ–ის“ წილის 100% ეკუთვნის შპს ,,ო.გ–ს’’, ხოლო შპს ,,ო.გ–ში’’ ი.ლ–ძე არის უმცირესობაში მყოფი პარტნიორი, რადგან ფლობს მხოლოდ 20%-ს. შესაბამისად, მას არ გააჩნია, არც შპს „ჰ.თ.ქ–ში“ და არც შპს ,,ო.გ–ში’’ გადაწყვეტილების მიღებისას გავლენის მოხდენის შესაძლებლობა. ამასთან თავად შპს „ჰ.თ.ქ–ი“, ისევე როგორც შპს ,,კ–ი’’ და შპს ,,ბ–ი’’ თავად არიან დაზარალებული მხარეები უძრავი ქონების (მდებარე: თბილისი, ............, მიწის ნაკვეთი 852.00 კვმ, ს/კ .........) გასხვისების გარგებებში. ამდენად, უსაფუძვლოა მოსარჩელეთა მიერ იმაზე მითითება, რომ ი.ლ–ძემ, ან შპს „ჰ.თ.ქ–მა“ რაიმე ქმედებით გამიზნულად ხელყვეს მოსარჩელეთა ინტერესი. ი.ლ–ძე, როგორც შპს „ჰ.თ.ქ–ის“ და შემდგომში შპს ,,კ–ის’’ დირექტორი, ორივე კომპანიის საქმეებს ყოველთვის კეთილსინდისიერად უძღვებოდა.

19.3. გაუმართლებელია სააპელაციო სასამართლოს მიერ, სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებით, წარმოდგენილი მტკიცებულებების გაზიარება, რადგან აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე არსებითი განხილვა არც კი დაწყებულა და აღნიშნულ მტკიცებულებებს, კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის გარეშე, არ გააჩნია არავითარი წინასწარ დადგენილი ძალა.

19.4. კასატორი უთითებს, რომ მოსარჩელეების მიერ ადგილი ჰქონდა სარჩელში მოპასუხეთა წრის ცვლილებას რამდენჯერმე. მოსარჩელემ, მოპასუხეთა წრიდან, საერთოდ ამორიცხა შპს „ჰ.თ.ქ–ი“. შესაბამისად, იმ პირობებში როცა, საწარმოს დირექტორის კომპანიასთან ერთად პასუხისმგებლობა სუბსიდიურ ხასიათას ატარებს სამართლებრივი თვალსაზრისით, დაუშვებელი იყო თავად შპს „ჰ.თ.ქ–ის’’ მიმართ სარჩელის აღუძვრელობის პირობებში, მარტო ფიზიკური პირის ი.ლ–ძისთვის კომპანიის კრედიტორების წინაშე რაიმე პასუხისმგებლობის დაკისრება, თეორიულად რომც იყოს დასაშვები მოპასუხის მხრიდან რაიმე ვალდებულების დარღვევის ფაქტის არსებობა.

20. II საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

20.1. კასატორიების - მ.ც–ძისა და მ.ც–ძის განმარტებით, სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ ი.ლ–ძემ, როგორც შპს „ჰ.თ.ქ–ის“ დირექტორმა, გამიზნულად არ უზრუნველყო მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულების 1.6 მუხლით გათვალისწინებული საბანკო გარანტიის 200 000 აშშ დოლარის წარდგენა, რითაც მედეა და მ.ც–ძეები გამიზნულად დატოვა მოთხოვნის უზრუნველყოფის გარეშე. არ იქნა გათვალისწინებული, რომ მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულების 1.6 მუხლის თანახმად, საბანკო გარანტიის წარდგენა მოპასუხეს არ ათავისუფლებდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ძირითადი ვალდებულების შესრულებისგან. შესაბამისად, 200 000 აშშ დოლარის ოდენობით საბანკო გარანტიის წარდგენის შემთხვევაში, თუ მოპასუხე დაარღვევდა ძირითად ვალდებულებას, მოსარჩელეები თავის მოთხოვნას დაიკმაყოფილებდნენ 200 000 აშშ დოლარის ოდენობით საბანკო გარანტიით, მათ ასევე რჩებოდათ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებაც.

21. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 8 ნოემბრის და 2024 წლის 18 ნოემბრის განჩინებებით მედეა და მ.ც–ძეების და ი.ლ–ძის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

22. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო: 23. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. 24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივრები დასაშვები რომც ყოფილიყო, მათ არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ: 25. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

26. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

27. განსახილველ საქმეზე, საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანია, ეკისრება თუ არა კომპანიის დირექტორს პასუხისმგებლობა კომპანიის ვალდებულებებისთვის (მოსარჩელეების მიმართ უძრავი ქონების გადაუცემლობისა და შპს „კ–ის“ მიერ ქონების გასხვისების გამო), პირდაპირ და უშუალოდ, მთელი თავისი ქონებით, იმ შემთხვევაში, თუ დადასტურებულია, რომ კომპანიას აღნიშნული ვალდებულებების შესრულება არ შეუძლია; უფლებამოსილი არიან თუ არა მოსარჩელეები მოითხოვონ მისგან კომპანიის ვალდებულებების ანაზღაურება და რა სამართლებრივი საფუძვლით. I კასატორის ი.ლ–ძის მტკიცებით, ის არ წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირს, წილის ნასყიდობის თაობაზე სახელშეკრულებო ურთიერთობა არსებობდა მოსარჩელეებსა და შპს „ჰ.თ.ქ–ს“ შორის. ის არის მხოლოდ აღნიშნული ხელშეკრულების ერთ-ერთ მხარედ არსებული კომპანიის დირექტორი. საკორპორაციო სამართლის ერთ-ერთ უმთავრეს ფუნდამენტურ პრინციპს კი წარმოადგენს კომპანიისა და მისი ხელმძღვანელ პირთა სამართალსუბიექტობის გამიჯვნა და დაუშვებელია კომპანიის მიერ დადებულ ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით მისი დირექტორისადმი რაიმე მოთხოვნების პირადად წაყენება.

28. აღნიშნულ საკითხზე მსჯელობისათვის საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს თავად მოსარჩელეების მიერ მითითებული მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველზე, კერძოდ, მედეა და მ.ც–ძეებმა კომპანიის დირექტორისგან მოითხოვეს დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. მოთხოვნის საფუძვლად მითითებულია ის გარემოება, რომ ი.ლ–ძემ, როგორც შპს „ჰ.თ.ქ–ის“ დირექტორმა, არათუ ჯეროვნად არ შეასრულა მის მიერ ნაკისრი ვალდებულება, არამედ თავისი არაკეთილსინდისიერი ქმედებით, გამიზნულად მიაყენა ზიანი მედეა და მ.ც–ძეებს, რის გამოც მოთხოვნილია მოსარჩელეებისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის საფუძველზე.

29. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა აგებულია რა დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპებზე, პირის დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების დაცვა ამავე პირის ნებაზეა დამოკიდებული. მხარეები სამოქალაქო სამართალწარმოებაში თვითონვე განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის შეტანის შესახებ (სამოქალაქო საპროცესო კოექსის მე-3-4-ე მუხლები), რაც კანონის მოთხოვნათა დაცვით (ამავე კოდექსის 178-ე მუხლი) უნდა აისახოს მხარეთა მიერ სასამართლოში წარდგენილ სარჩელში.

30. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველი შემთხვევა უნდა დარეგულირდეს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისი ნორმებით, კერძოდ, ამ კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტით და სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლებით.

31. ზოგადად კითხვაზე თუ, ვის ეკისრება პასუხისმგებლობა კომპანიის ვალდებულებებისათვის, პასუხი ცალსახაა. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის შესაბამისად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პასუხისმგებლობა კრედიტორების წინაშე შემოიფარგლება საზოგადოების მთელი ქონებით, რაც იმას ნიშნავს, რომ საზოგადოების ვალდებულებებისათვის საზოგადოების პარტნიორები და, მით უფრო დირექტორი, ჩვეულებრივ შემთხვევაში, პირადი ქონებით პასუხს არ აგებენ.

32. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა: “შეზღუდული პასუხისმგებლობის ფორმა ეკონომიკური თვალსაზრისით ცალსახად გამართლებულია, რადგან იურიდიული პირის დაფუძნების ერთ-ერთი უმთავრესი უპირტესობა სწორედ ქონების გამიჯვნის პრინციპია, რომელიც მიზნად ისახავს, ერთი მხრივ, კ.-იის დამფუძნებელთა პირადი ქონების დაცვას კ.-იის კრედიტორთა მოთხოვნებისაგან და, მეორე მხრივ, კ.-იის ქონების დაცვას დირექტორებისა და პარტნიორების მიერ აღნიშნული ქონების პირადი სარგებლობისათვის უკანონო გამოყენებისაგან. შეზღუდული პასუხისმგებლობა, თანამედროვე ეკონომიკური თეორიის მიხედვით, არ წარმოადგენს პრობლემას კ.-იის ნებაყოფლობით კრედიტორებთან მიმართებაში, რომლებსაც გააჩნიათ მოლაპარაკების საშუალება (bargaining power), რათა ხელშეკრულების მეშვეობით თავიდან აიცილონ რისკები, რომლებიც წარმოიშობა კ.-იასთან გარიგებაში შესვლის დროს. თუმცა ეს თეორია არ ითვალისწინებს არასახელშეკრულებო კრედიტორებს, როგორიც არიან დელიქტის საფუძველზე წარმოშობილი კრედიტორები, რომლებსაც არ შეუძლიათ შევიდნენ კ.-იასთან, მის დირექტორებთან და პარტნიორებთან წინასწარ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში მათ მიმართ დელიქტიდან გამომდინარე კ.-იის ვალდებულებების წარმოშობამდე. იგივე შეიძლება ითქვას საგადასახადო ვალდებულებების შედეგად წარმოშობილ კრედიტორზე სახელმწიფოს სახით, რომელიც, საგადასახადო ვალდებულებების არანებაყოფლობითი ხასიათიდან გამომდინარე, ასევე არასახელშეკრულებო კრედიტორების რიგს მიეკუთვნება. მხედველობაში ჰქონდა რა საგადასახადო ვალდებულებების არანებაყოფლობითი ხასიათი, ევროპის მართლმსაჯულების სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე დაადგინა, რომ ევროპის კავშირის წევრ ქვეყნებს შეუძლიათ მიუთითონ ლეგიტიმურ საჯარო ინტერესზე, როცა ისინი იყენებენ განსაკუთრებულ ზომებს მათი საგადასახადო მოთხოვნების აღსასრულებლად შეზღუდული პასუხისმგებლობის მქონე იურიდიული პირებთან მიმართებაში დამატებითი გარანტიების შექმნით. იმავე მოსაზრებებით ხელმძღვანელობდა გერმანიის ფედერალური საგადასახადო სასამართლოც, როდესაც დაადასტურა, რომ საგადასახადო ვალდებულებების აღსრულებისათვის გათვალისწინებული დამატებითი ღონისძიებები არ ეწინააღმდეგება გერმანიის საკონსტიტუციო სამართლით განმტკიცებულ თანასწორობის პრინციპს. მრავალ ქვეყანაში ასეთი დამატებითი ღონისძიების სახით გამოიყენება კ.-იის დირექტორებისა და, ზოგიერთ შემთხვევაში, პარტნიორების პირდაპირი და უშუალო პასუხისმგებლობა კ.-იის საგადასახადო ვალდებულებებისათვის, იმ შემთხვევაში თუ დადგენილია, რომ კ.-იას აღნიშნული ვალდებულებების შესრულება თავად არ შეუძლია. საქართველოს კანონმდებლობა ასეთ პირდაპირ პასუხისმგებლობას არ ითვალისწინებს, თუმცა მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონი ითვალისწინებს კონკრეტულ შემთხვევებს, როცა კ.-იის ვალდებულებებისათვის პასუხისმგებლობა შესაძლებელია კ.-იის დირექტორებსა და პარტნიორებსაც დაეკისროთ. „გამჭოლი პასუხისმგებლობის“ გამოყენების საფუძვლები პირველად განმარტებულ იქნა ამერიკის შეერთებული შტატების სასამართლოების მიერ. აღნიშნული განმარტების მიხედვით, გამჭოლი პასუხისმგებლობა გამოიყენება, როდესაც პარტნიორის მხრიდან ადგილი აქვს მოტყუებას, შეცდომაში შეყვანას ან მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებას (fraud, misrepresentation, illegality). მოგვიანებით, სამოსამართლო სამართალი განევრცო აღნიშნულ თემაზე და გამჭოლი პასუხისმგებლობის გამოყენების საფუძვლად მიიჩნია ისეთი შემთხვევები, როცა კ.-ია წარმოადგენს პატნიორის ხელში „ინსტრუმენტს“, პარტნიორის „ალტერ ეგოს“ ან „ფიქციას“. (იხ. სუსგ. Nას-1158-1104-2014, 6.05.2015წ.)

33. კორპორაციის დამოუკიდებელი სამართალსუბიექტობის კონცეფცია და პასუხისმგებლობის შეზღუდვის პრინციპი ყველა სამართლებრივი სისტემისათვის დამახასიათებელ ზოგად და საყოველთაო წესს წარმოადგენს. თუმცა, იგი არ არის აბსოლუტური და უპირობო. პრაქტიკაში შესაძლებელია ადგილი ჰქონდეს პარტნიორის მხრიდან კორპორაციის ორგანიზაციული ფორმის ბოროტად გამოყენებას პირადი სარგებლის არაკეთილსინდისიერად გაზრდის მიზნით, კორპორაციის გადახდისუუნარობამდე მიყვანას, პასუხისმგებლობის შეზღუდვის პრინციპის ბოროტად გამოყენებას. საჯარო წესრიგი მოითხოვს, რომ სამართალმა ადეკვატური და ქმედითი მექანიზმით დაარეგულიროს მსგავსი შემთხვევა.

34. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად, კომპანიის დირექტორს აკისრია განსაკუთრებული მოვალეობები კომპანიის წინაშე, რომლებსაც ეწოდება ფიდუციური მოვალეობები და რომლებიც, სხვასთან ერთად, მოიცავს დირექტორის მოვალოებას საზოგადოების საქმეებს გაუძღვეს კეთილსინდისიერად, კერძოდ, ზრუნავდეს ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის („ზრუნვის მოვალეობა“). აღნიშნული მოვალეობა ხშირ შემთხვევაში განმტკიცებულია როგორც კანონით, ისე კომპანიის წესდებით.

35. „საწარმოს ხელმძღვანელობაზე უფლებამოსილი პირის (დირექტორის) მოვალეობები სამ ნაწილად შეიძლება დაიყოს: ა) გულმოდგინება, ბ) ერთგულება და გ) კეთილსინდისიერება. გულმოდგინების მოვალეობა გულისხმობს დირექტორის მიერ ისეთი გადაწყვეტილებების მიღებას, რომლებსაც მიიღებდა ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი. ერთგულების მოვალეობა მოიცავს კორპორაციის საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე გადაწყვეტილების მიღებას. კეთილსინდისიერება გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა მოქმედებას პასუხისმგებლობით, და ერთმანეთის უფლებებისადმი პატივისცემით მოპყრობას …“ (იხ. სუსგ №ას-687-658-2016, 6.11.2018).

36. ერთგულების მოვალეობა გამომდინარეობს დავალების ურთიერთობის მარეგულირებელი ნორმებიდან და წარმომადგენლობის არსიდან, რომელიც წარმომადგენელს ავალდებულებს წარმოდგენილი პირის ინტერესებით და არა პირადი ინტერესებით იხელმძღვანელოს (იხ. სუსგ №ას-766-766-2018, 10.06.2019).

37. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ ზრუნვის მოვალეობა მოითხოვს დირექტორისაგან მიიღოს ისეთი გადაწყვეტილებები, რომლებიც გამოიწვევს კომპანიის მოგების გაზრდას. აღნიშნული გადაწყვეტილებები შეიძლება იყოს მაღალი რისკის მატარებელიც და მცდარიც, თუმცა „ბიზნეს გადაწყვეტილების მართებულობის“ პრეზუმფციიდან გამომდინარე, თუ ხელმძღვანელი კეთილგონიერების ფარგლებში მოქმედებს იმ რწმენით, რომ მისი გადაწყვეტილება მიღებულია საზოგადოების საუკეთესო ინტერესების დაცვის მიზნით და ამ გადაწყვეტილების მიღებისას იგი ინფორმიებული იყო იმ ზომით, რაც მას, მოცემულ ვითარებაში საკმარისად მიაჩნდა, ამ გადაწყვეტილების შედეგისათვის კომპანიის დირექტორი დაცულია პირადი პასუხისმგებლობისაგან (იხ. სუსგ: №ას-1307-1245-2014, 6.05.2015; №ას-1158-1104-2014, 6.05.2015).

38. საკასაციო სასამართლოს განმარტების შესაბამისად, ზრუნვის მოვალეობის დარღვევით საზოგადოების წინაშე წარმოშობილი ზიანისათვის დირექტორი პასუხს აგებს მთელი თავისი ქონებით, პირდაპირ და უშუალოდ. საზოგადოების უარი დირექტორის მიმართ რეგრესული ანაზღაურების მოთხოვნაზე ან საზოგადოების კომპრომისი ბათილია, თუ ანაზღაურება აუცილებელია საზოგადოების კრედიტორთა დასაკმაყოფილებლად. უფრო მეტიც, თუ ანაზღაურება აუცილებელია, საზოგადოების დირექტორის ვალდებულება არ წყდება იმის გამო, რომ ის მოქმედებდა პარტნიორთა გადაწყვეტილებების შესასრულებლად. ამრიგად, თუ ანაზღაურება აუცილებელია საზოგადოების კრედიტორთა დასაკმაყოფილებლად, საზოგადოება ვალდებულია მოითხოვოს ზრუნვის მოვალეობის დარღვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება დირექტორისაგან.

39. სპეციალური კანონის ხსენებული 9.6 მუხლი ითვალისწინებს სწორედ საზოგადოების ვალდებულებებისათვის დირექტორის პასუხისმგებლობის დადგომის საკითხს. კერძოდ, ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტის განმარტებასთან დაკავშირებით არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა, რომლის შესაბამისადაც, აღნიშული ნორმა ადგენს დირექტორის პასუხისმგებლობის წესს, თუმცა ნორმის შინაარსის შესაბამისად, კრედიტორის წინაშე საზოგადოების დირექტორის პასუხისმგებლობა დგება ისეთ შემთხვევაში, როდესაც: 1) დირექტორის ბრალეული მოქმედებით გამოწვეული ზიანისათვის კრედიტორის მიმართ საწარმოს გააჩნია ვალდებულება; 2) საწარმოს არ შესწევს ამ ვალდებულების შესრულების უნარი; 3) არსებობს ისეთი ვითარება, როცა ანაზღაურება აუცილებელია კრედიტორის დასაკმაყოფილებლად; 4) თავად საწარმო არ აყენებს დირექტორის მიმართ პასუხისმგებლობის მოთხოვნას. (იხ. სუსგ. ას-61-59-2016, 23.03.2016 წ.)

40. ამასთანავე, პალატა მიუთითებს, რომ შიდა პასუხისმგებლობისაგან უნდა გაიმიჯნოს გარე პასუხისმგებლობა, როდესაც კომპანიას კი არ გააჩნია მოთხოვნა დირექტორის მიმართ, არამედ მის მიერ ჩადენილი დელიქტის შედეგად, მხარე, რომელიც დელიქტის გამო დაზარალდა (პარტნიორი, კრედიტორი), უფლებამოსილია, წარადგინოს სარჩელი უშუალოდ დირექტორის მიმართ. (იხ. სუსგ ას-1199-2019, 20.01.2022წ, [მითითება] - ლაშა ცერცვაძე, დირექტორატის მოვალეობები კომპანიების შერწყმისას და საკონტროლო პაკეტის გასხვისებისას. „იურისტების სამყარო“, თბილისი, 2016წ., გვ. 305).

41. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

42. კანონით გათვალისწინებული დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (გენერალური დელიქტი).

43. ზიანის ანაზღაურება სამოქალაქო კოდექსის 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლებიდან გამომდინარე, გამოიხატება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენაში, ან თუ ეს შეუძლებელია - კრედიტორისთვის ფულადი ანაზღაურებით. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ „როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს. ზიანის ანაზღაურების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს რეალურად განცდილი დანაკარგების ჯამს (იხ. №ას-667-2023 განჩინება).

44. საკასაციო სასამართლოს განსჯით, სააპელაციო პალატამ სწორი სამართლებრივი დასკვნები ჩამოაყალიბა იმის შესახებ, რომ კომპანიის დირექტორის ქმედებები არა საზოგადოების, არამედ პირად ინტერესებს ემსახურებოდა და დირექტორი ფიდუციური ვალდებულების დარღვევით მოქმედებდა, კერძოდ:

- მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ შპს ,,კ–ის’’ (ს/ნ ........) პარტნიორებს 2018 წლის მდგომარეობით წარმოადგენდნენ მ.ც–ძე (30%), მ.ც–ძე (22%) და შპს „ჰ.თ.ქ–“ (48%). დადგენილია, რომ შპს „კ–ისა“ და შპს „ბ–ს“ თანასაკუთრებაში ჰქონდათ უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისი, .........., 852.00 კვ.მ. (ს/კ N..........). დადეგნილია ასევე, რომ შპს „ჰ.თ.ქ–ის’’ (ს/ნ .........) 100% წილის მესაკუთრე პარტნიორია შპს „ო.გ.“, ხოლო დირექტორი ი.ლ–ძე. თავის მხრივ, შპს „ო.გ–ის“ პარტნიორები არიან ი.ლ–ძე (20%), რ.რ–ვი (40%) და ო.ჰ–ვი (40%). საწარმოს დირექტორად რეგისტრირებულია ი.ლ–ძე.

- დადგენილია, რომ 2019 წლის 3 დეკემბერს, შპს „კ–ის“ პარტნიორებს, ერთის მხრივ, მ.ც–ძესა და მ.ც–ძეს, ხოლო მეორეს მხრივ, შპს „ჰ.თ.ქ–ს“ (წარმოდგენილი მისი დირექტორის ი.ლ–ძის მიერ) შორის დაიდო წილის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მ.ც–ძემ და მ.ც–ძემ თავიანთი წილები შპს „კ–ში“ მთლიანად გადასცეს შპს „ჰ.თ.ქ–ს“, ხოლო ამ უკანასკნელს წილის სანაცვლოდ მ. და მ.ც–ძეებისათვის უნდა გადაეცა უძრავი ქონებები ასაშენებელ საცხოვრებელ კომპლექსში, მდებარე ქ. თბილისი, .......... გადასაცემი უძრავ ქონებას წარმოადგენდა მე-3 სართული 120 კვ.მ.+115.7 კვ.მ. (სულ 235.7 კვ.მ.) საცხოვრებელი ფართი და ორი ავტოსადგომი, წილის გამყიდველთან შეთანხმებით (1.1. პუნქტი).

- 2019 წლის 3 დეკემბრის ხელშეკრულების (წილის განვადებით ნასყიდობის) 1.6 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული წილის გამყიდველის მოთხოვნის უზრუნველყოფის მიზნით, მყიდველს არაუმეტეს 10 სამუშაო დღის განმავლობაში უნდა წარედგინა შესაბამისი უპირობო და გამოუხმობადი საბანკო გარანტია (წინააღმდეგ შემთხვევაში ანულირდებოდა მიმდინარე ხელშეკრულება), რომლის თანახმადაც საქართველოში რეგისტრირებული კომერციული ბანკი წერილობით იკისრებდა ვალდებულებას გადაეხადა წილის გამყიდველისათვის 200 000 აშშ დოლარი წილის მყიდველის მიერ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, წილის გამყიდველის წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე. ამავე პუნქტის შესაბამისად, წილის გამყიდველისათვის საბანკო გარანტიით გათვალისწინებული თანხის მიღება არ ათავისუფლებს წილის მყიდველს წინამდებარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ძირითადი ვალდებულებისაგან. ხელშეკრულების 2.3. პუნქტით, წილის გამყიდველთა მიერ შეიზღუდა მყიდველის უფლება იპოთეკით დაეტვირთა ხელშეკრულების 1.1 პუნქტით გათვალისწინებული უძრავი ქონება.

- 2019 წლის 3 დეკემბრის ხელშეკრულება საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში დარეგისტრირდა 2019 წლის 31 დეკემბერს და შპს ,,კ–ის’’ 100% წილის მესაკუთრე პარტნიორი გახდა შპს „ჰ.თ.ქ–ი“, რომლის დირექტორიცაა მოპასუხე ი.ლ–ძე.

- დადგენილია, რომ შპს „ჰ.თ.ქ–მა“ დაარღვია წილის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები ხელშეკრულებით შეთანხმებული უძრავი ქონების გადაცემასთან მიმართებით. შემძენმა არ უზრუნველყო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საბანკო გარანტიის წარდგენა და ამასთან, 2019 წლის 3 დეკემბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შეზღუდვა უძრავ ქონებაზე (მდებარე ქ. თბილისი, ..........., ს/კ N...........) საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში რეგისტრირებული არ ყოფილა. აღნიშნული გარემოების საწინააღმდეგო მტკიცებულება მოპასუხის მიერ არ არის წარმოდგენილი და ამ მხრივ, არც საკასაციო საჩივარი შეიცავს კვალიფიციურ შედავებას.

- 2020 წლის 01 დეკემბრს შპს „კ–მა“ (რომლის 100% წილის მესაკუთრე პარტნიორი იყო შპს „ჰ.თ.ქ–ი“, ხოლო დირექტორი მოპასუხე ი.ლ–ძე) ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე კუთვნილი უძრავი ნივთი (მდებარე ქ. თბილისი, ............., 852.00 კვ.მ. (ს/კ N..........)) გაასხვისა შპს „ლ.ი–ზე“, რომელმაც 2021 წლის 05 იანვრს დამოწმებული გადახდის განვადებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, შეძენილი უძრავი ქონება საკუთრებაში გადასცა შპს „მ.ბ.ქ–ს“.

45. არსებული მოცემულობის გათვალისწინებით უდავოა, რომ მ.ც–ძემ და მ.ც–ძემ ვერ მიიღეს ის შემოსავალი, რომელსაც ამ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შერულებას უკავშირებდნენ, რაც სწორედ მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების შედეგია.

46. საყურადღებოა ის ფაქტიც, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის განხილვაშია ბრალდებულ ი.ლ–ძის სისხლის სამართლის საქმე, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის, მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით, 19-180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტისა და მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით. ასევე, სსკ-ს 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით და ამავე კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ და ,,ბ“ ქვეპუნქტებით (ორი ეპიზოდი). აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე დაზარალებულად ცნობილი არიან მ.ც–ძე და მ.ც–ძე. [პირის ბრალდების შესახებ დადგენილებით, ი.ლ–ძეს ბრალად ედება სხვადასხვა დანაშაულის ჩადენა (დაკავშირებული თაღლითობასა და სხვისი ქონების უკანონო მითვისებასთან). მათ შორის, დადგენილების მე-4 ნაწილის შესაბამისად, 2019 წლის დეკემბრის თვეში, ი.ლ–ძემ განიზრახა მოტყუებით, დაზარალებულების ნდობის ბოროტად გამოყენებით, მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით, დაუფლებოდა მ. და მ.ც–ძეების, ასევე ა.კ–ძისა და გ.ბ–ის კუთვნილი უძრავ ქონებებს, რომლებიც მხოლოდ აღებული ვალდებულების სანაცვლოდ, განვადებით ჰქონდა შეძენილი შპს „ჰ.თ.ქ–ს“. კერძოდ, 2019 წლის დეკემბრის თვეში, შპს „ჰ.თ.ქ–ის“ წარმომადგენელმა და დირექტორმა - ი.ლ–ძემ დაარწმუნა მ.ც–ძე, მ.ც–ძე, ა.კ–ძე და გ.ბ–ი, რომ თავიდან, უფრო ხელსაყრელი პირობებით გაეფორმებინათ წილის დროებითი ნასყიდობის ხელშეკრულებები, რის საფუძველზეც დათმობდნენ კუთვნილ წილებს შპს „კ–სა“ და შპს „ბ–ში.“ შეთანხმების თანახმად, წილის დათმობის სანაცვლოდ, კომპანია შპს „ჰ.თ.ქ–ი“ იღებდა ვალდებულებას, რომ ქ. თბილისში ........ აშენდებოდა საცხოვრებელი კორპუსი, სადაც მ. და მ.ც–ძეებს საკუთრებაში გადაეცემოდათ კორპუსის მე_3 სართულზე ორი საცხოვრებელი ფართი - 120 კვ.მ და 115.7 კვ.მ ფართის უძრავი ქონება, შავი კარკასის მდგომარეობით და ორი ავტოფარეხი, ერთობლიობაში 235.7 კვ.მ ფართი. გარდა აღნიშნულისა, ი.ლ–ძემ აიღო ვალდებულება, რომ ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში წარადგენდა უპირობო და გამოუხმობად საბანკო გარანტიას, რომლის თანახმადაც საქართველოში რეგისტრირებული კომერციული ბანკი წერილობით იკისრებდა ვალდებულებას, ამავე ხელშეკრულებით წილის მყიდველის მიერ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, წილის გამყიდველისათვის გადაეხადა 200 000 აშშ დოლარი. ამასთან წილის გამყიდველებს არ მიუციათ უფლება მყიდველისათვის, იპოთეკით დაეტვირთა ის უძრავი ქონება, რომლის გადაცემის თაობაზეც გაფორმდა ხელშეკრულება. ხელშეკრულებების გაფორმების შემდგომ, ი.ლ–ძემ სისრულეში მოიყვანა განზრახვა და შპს „ჰ.თ.ქ–ი“ გახდა შპს „კ–ისა“ და შპს „ბ–ის“ 100%-იანი წილის მფლობელი. ხელშეკრულებების თანახმად, ი.ლ–ძემ აიღო ვალდებულება უძრავ ქონებებზე დაერეგისტრირებინა შეზღუდვა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, რაც წინასწარგამიზნულად არ განახორციელა. მან ასევე არ უზრუნველყო ხელშეკრულებაში 18 გათვალისწინებული საბანკო გარანტიების წარდგენა ბანკში, რის გამოც მ. და მ.ც–ძეები დატოვა მოთხოვნის უზრუნველყოფის გარეშე. ამავე დადგენილების თანახმად, მიუხედავად ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებებისა, 2020 წლის 01 დეკემბერს შპს „კ–ისა“ და შპს „ბ–ის“ დირექტორმა ი.ლ–ძემ, მოტყუებით ვალდებულების შეუსრულებლად, ორივე კომპანიის კუთვნილი უძრავი ქონება 753 000 ევროდ გაასხვისა შპს „ლ.ი–ის“ სასარგებლოდ, რომელმაც თავის მხრივ 2021 წლის 05 იანვარს იმავე თანხად გაასხვისა ქონება შპს „მ.ბ.ქ–ის“ სასარგებლოდ].

47. საქმეზე წარმოდგენილია 2021 წლის 21 სექტემბრის შპს „ა–ის’’ დასკვნა უძრავი ქონების შეფასების შესახებ, რომლის შესაბამისადაც ქ. თბილისში, ........ (მშენებარე) (ს/კ ..........), ჯამში 235.7კვ.მ შავი კარკასის მდგომარეობის ფართის (მე-3 სართულზე - 120 კვ.მ და ასევე მე-3 სართულზე 115.7 კვ.მ ფართი, 2 ავტოსადგომი) ღირებულება განისაზღვრა - 340 623 აშშ დოლარის ოდენობით (იხ. ა–ის დასკვნა).

48. საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და გამოკვლეული მტკიცებულებების, საკასაციო სასამართლოს მიერ ამ მტკიცებულებათა ერთობლივად შეფასებისა და მტკიცებულებათა შორის სამართლებრივი ურთიერთკავშირის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას ი.ლ–ძის მხრიდან კეთილსინდისიერი ქცევის სტანდარტის დარღვევასთან დაკავშირებით, როგორც უშუალოდ კომპანიის ასევე კომპანიის კრედიტორების მიმართ. ი.ლ–ძემ ყოველგვარი გონივრული გამართლების გარეშე, პირადად საწარმოს სახელით იმოქმედა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების საწინააღმდეგოდ. საკასაციო პალატა ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ წინამდებარე შემთხვევა წარმოადგენს სწორედ იმ საგამონაკლისო შემთხვევას, რა დროსაც გამართლებულია კომპანიის დირექტორისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრება, საწარმოს მხრიდან ნაკისრი ვალდებულებების მიზანმიმართული შეუსრულებლობის საფუძვლით, ვინაიდან აშკარა და გამოკვეთილია ი.ლ–ძის არაკეთილსინდისიერი განზრახვა, რომელიც მიმართული იყო არა კომპანიის ინტერესების შესაბამისად, არამედ პირადი სარგებლის მიღებისკენ, რამაც საბოლოო ჯამში დააზიანა როგორც კომპანია (დატოვა მნიშვნელოვანი აქტივის გარეშე), ასევე კომპანიის კრედიტორები.

49. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ი.ლ–ძისათვის, როგორც საწარმოს დირექტორისთვის, ფიდუციური ვალდებულებების დარღვევის გამო, მ. და მ.ც–ძეების სასარგებლოდ 340 623 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრების შესახებ, მართებულია.

50. კასატორის - ი.ლ–ძის პრეტენზიას, რომ სასამართლო გასცდა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს და დაარღვია სამოქალაქო სამართლისათვის ფუნდამენტური დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპი, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს და განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლით რეგულირებულია სააპელაციო სასამართლოს უფლებამოსილება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საფუძვლიანობის შემოწმების ფარგლებთან დაკავშირებით და მისი პირველი ნაწილით დადგენილია, რომ სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს (შემოწმების ობიექტი), იგი ბუნებრივია, სააპელაციო პრეტენზიებს არ უნდა ცდებოდეს, თუმცა მათი საფუძვლიანობის გამოკვლევა ხორციელდება სწორედ სარჩელსა და შესაგებელში მოყვანილი ფაქტების ანალიზით. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ემყარება იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომელიც მითითებულია მხარეთა მიერ, როგორც სარჩელსა და შესაგებელში, ისე სააპელაციო საჩივარში და ამდენად, კასატორის ზემოაღნიშნულ შედავებას, როგორც სამართლებრივად უსაფუძვლოს, უარყოფს საკასაციო პალატა.

51. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ I კასატორის საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ აქვს წარმატების პერსპექტივა, რაც მისი დასაშვებად ცნობის ხელისშემშლელი გარემოებაა.

52. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულია მეორე კასატორების მ.ც–ძის და მ.ც–ძის მიერაც. II საკასაციო პრეტენზია საბანკო გარანტიის თანხის - 200 000 აშშ დოლარის ანაზღაურების უარყოფას შეეხება. კასატორების მოსაზრებით, სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ ი.ლ–ძემ, როგორც შპს „ჰ.თ.ქ–ის“ დირექტორმა, გამიზნულად არ უზრუნველყო მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულების 1.6 მუხლით გათვალისწინებული საბანკო გარანტიის 200 000 აშშ დოლარის წარდგენა, რითაც მედეა და მ.ც–ძეები გამიზნულად დატოვა მოთხოვნის უზრუნველყოფის გარეშე. არ იქნა გათვალისწინებული, რომ მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულების 1.6 მუხლის თანახმად, საბანკო გარანტიის წარდგენა მოპასუხეს არ ათავისუფლებდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ძირითადი ვალდებულების შესრულებისგან. შესაბამისად, 200 000 აშშ დოლარის ოდენობით საბანკო გარანტიის წარდგენის შემთხვევაში, თუ მოპასუხე დაარღვევდა ძირითად ვალდებულებას, მოსარჩელეები თავის მოთხოვნას დაიკმაყოფილებდნენ 200 000 აშშ დოლარის ოდენობით საბანკო გარანტიით, მათ ასევე რჩებოდათ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებაც.

53. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საბანკო გარანტიის ნაწილში, მეორე საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას და ამ ნაწილშიც არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები.

54. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საბანკო გარანტია უზრუნველყოფს პრინციპალის მიერ ბენეფიციარის მიმართ თავისი მოვალეობის სათანადო შესრულებას. საბანკო გარანტია ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი უზრუნველყოფის საშუალებაა, რომელიც გადაიხდება როგორც კომპენსაცია ძირითადი კონტრაქტის შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულებისას. საბანკო გარანტიის ძალით ბანკი, სხვა ნებისმიერი საკრედიტო დაწესებულება ან სადაზღვევო ორგანიზაცია (გარანტი) სხვა პირის (პრინციპალის) თხოვნით კისრულობს წერილობით ვალდებულებას, რომ ნაკისრი ვალდებულების შესაბამისად გადაუხდის პრინციპალის კრედიტორს (ბენეფიციარს) ფულად თანხას გადახდის შესახებ ბენეფიციარის წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე (სსკ-ის 879-ე მუხლი). შესრულების გარანტიის (საბანკო გარანტიის ერთერთი სახე) მთავარ მიზანს შეუსრულებლობით ან არაჯეროვანი შესრულებით გამოწვეული ზიანის კომპენსირება წარმოადგენს. მსგავსი გარანტია დამკვეთის მხრიდან საკონტრაქტო ფასის შესაბამისი სრული მომსახურების მიღებას და იმ დანაკარგის კომპენსაციას ემსახურება, რაც შეიძლება კონტრაქტის არასათანადო შესრულებით წარმოიშვას, ასევე, ფარავს იმ რისკს, რაც მიწოდებულ პროდუქციაში დეფექტების აღმოჩენასთან არის დაკავშირებული. ამდენად, შესრულების საბანკო გარანტია არასათანადო შესრულებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მაკომპენსირებელ საშუალებას წარმოადგენს.

55. საბანკო გარანტია წარმოადგენს მოთხოვნის უზრუნველყოფის არააქცესორულ საშუალებას, რომელიც უზრუნველყოფს მოვალის (პრინციპალის) სახელშეკრულებო ვალდებულებას კრედიტორის (ბენეფიციარის) მიმართ.

56. განსახილველ დავაში დადგენილია, რომ წილის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების 1.6 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული წილის გამყიდველის მოთხოვნის უზრუნველყოფის მიზნით, მყიდველს არაუმეტეს 10 სამუშაო დღის განმავლობაში უნდა წარედგინა შესაბამისი უპირობო და გამოუხმობადი საბანკო გარანტია (წინააღმდეგ შემთხვევაში ანულირდებოდა მიმდინარე ხელშეკრულება), რომლის თანახმადაც, საქართველოში რეგისტრირებული კომერციული ბანკი წერილობით იკისრებდა ვალდებულებას გადაეხადა წილის გამყიდველისათვის 200 000 აშშ დოლარი, წილის მყიდველის მიერ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, წილის გამყიდველის წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე. სადავო არ არის, რომ შპს „ჰ.თ.ქ–ს“ საბანკო გარანტია მოთხოვნის უზრუნველყოფის მიზნით არ წარუდგენია და არც ხელშეკრულების ანულირება განხორციელებულა მოსარჩელეთა მხრიდან. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ არ არსებობს საბანკო გარანტიის თანხის მოპასუხისთვის დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

57. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები ვერ უთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა.

58. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

59. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრების განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

60. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

61. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

62. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი.ლ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. მ.ც–ძის და მ.ც–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

3. ი.ლ–ძეს (პ/ნ ..........) დაუბრუნდეს მ. ძ–ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 6000 ლარის 70% - 4200 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150 (საგადასახადო დავალება №827, გადახდის თარიღი 28/10/2024);

4. მ.ც–ძეს (პ/ნ ...........) და მ.ც–ძეს (პ/ნ ...........) დაუბრუნდეთ ა.ს–ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 6000 ლარის 70% - 4200 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150 (საგადასახადო დავალება №7247, გადახდის თარიღი 28/10/2024);

5. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ბადრი შონია

ლევან მიქაბერიძე

ვლადიმერ კაკაბაძე