№ას-1236-2024 04 დეკემბერი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

არჩილ კოჭლამაზაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, თეა ძიმისტარაშვილი

კასატორები – რ.ა–ი, მ.გ–ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ბ.ყ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 2 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ბ.ყ–მა (შემდეგში: მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში რ.ა–ისა და მ.გ–ის (შემდეგში: მოპასუხეები, კასატორები) მიმართ, მოპასუხეებისათვის 95 000 აშშ დოლარის სოლიდარულად დაკისრებისა და მ.გ–ისათვის 446715 ლარისა და ყოველთვიურად 29781 ლარის (გადაწყვეტლების აღსრულებამდე) დაკისრების მოთხოვნით.

2. სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლით მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრათ 70 000 აშშ დოლარის გადახდა.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

4.1. მოსარჩელე საქართველოში ჩამოვიდა 2017 წელს ირანის ისლამური რესპუბლიკიდან, მეუღლესთან და ორ შვილთან ერთად. 2020 წლის თებერვალში, მსოფლიოში არსებული Covid 19 პანდემიის პერიოდში, მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის შედგა ზეპირი შეთანხმება რუსეთიდან პირბადეების იმპორტის შესახებ.

4.2. მოსარჩელემ პირველ მოპასუხეს პირბადეების რუსეთიდან იმპორტირებისათვის გადასცა 200 000 აშშ დოლარი.

4.3. მხარეთა შორის შეთანხმებული პირბადეების იმპორტირების პროექტი არ შედგა.

4.4. პირველმა მოპასუხემ მეორე მოპასუხეს, აზერბაიჯანში წასვლამდე, დაუტოვა 130000 აშშ დოლარი, რომელიც ამ უკანასკნელმა შეიტანა სს „ს.ბ–ის“ ანგარიშზე.

4.5. მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის, ირანის ისლამური რესპუბლიკის საელჩოში, გაფორმდა შეთანხმება, რომლის თანახმადაც, პირველმა მოპასუხემ აიღო ვალდებულება მოსარჩელისათვის დაებრუნებინა მისთვის გადაცემული თანხა. პირველმა მოპასუხემ 130 000 აშშ დოლარი დაუბრუნა მოსარჩელეს.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2023 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა და მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე შეგებებული სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოპასუხეებისათვის 95 000 აშშ დოლარის დაკისრება.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 02 აპრილის განჩინებით მ.გ–ისა და რ.ა–ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. ბ.ყ–ის შეგებებული სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

7. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება:

7.1. პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ დასკვნას იმის თაობაზე, რომ მოპასუხეებმა 200 000 აშშ დოლარი მიიღეს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, რადგან ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულება მათ შორის არ დადებულა და ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე უფლება-მოვალეობები მხარეებს არ წარმოშობიათ. პალატის მოსაზრებით, მხარეთა შორის გამართული საუბრების მიზანი იყო სამომავლოდ ერთობლივი საქმიანობის განხორციელება, თუმცა მათი მოლაპარაკებები ხელშეკრულების დადებით არ დასრულებულა. ასეთი დასკვნის საფუძველს იძლევოდა ის გარემოებები, რომ მხარეები მკაფიოდ არ შეთანხმებულან ერთობლივ საქმიანობაში განსახორციელებელ შენატანებზე, ამ საქმიანობის შედეგად მიღებული მოგების განაწილების წესზე, ერთობლივი საქმიანობის ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე მესამე პირებთან ურთიერთობაში, ასევე, სამომავლო საქმიანობისათვის გაღებულ 200 000 აშშ დოლარის სამართლებრივ ბედზე. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეები არ შეთანხმებულან ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების არსებით პირობებზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ მათ შორის არ დადებულა სამართლებრივად მბოჭავი ხელშეკრულება. აქედან გამომდინარე, პალატამ დაასკვნა, რომ სადავო ურთიერთობა უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმებით უნდა მოწესრიგებულიყო.

7.2. პალატამ მიუთითა შესრულების კონდიქციაზე და აღნიშნა, რომ უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის ნორმები აღჭურვილია დაცვითი ფუნქციით, უზრუნველყოფს რა არაუფლებამოსილი სუბიექტისაგან უსაფუძვლოდ მიღებული ქონების ამოღებას და მისი უფლებამოსილი პირისათვის გადაცემას. შედეგობრივი თვალსაზრისით, არავითარი მნიშვნელობა არ აქვს, თუ რა საშუალებით გამდიდრდა პირი - მიიღო, თუ დაზოგა ქონება. ფაქტი ერთია - ვითომ კრედიტორის ქონებრივ სფეროში აღმოჩნდა ქონება, რომელსაც იქ არსებობის სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია და, აქედან გამომდინარე, ექვემდებარება უფლებამოსილი პირისათვის დაბრუნებას.

7.3. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მტკიცების ტვირთზე და აღნიშნა, რომ სამოქალაქო პროცესი აგებულია შეჯიბრებითობის პრინციპზე. კონდიქციური ვალდებულების მიზნებისათვის მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას წარმოადგენდა სამართლებრივი სიკეთის გადაცემისა და ამ გადაცემის საფუძვლის არარსებობის დადასტურება. შესაბამისად, სწორედ მოსარჩელეს უნდა ემტკიცებინა სამოქალაქო ბრუნვისათვის დამახასიათებლი ქონებრივი წონასწორობის დარღვევის ფაქტი.

7.4. პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის მითითება, რომ თანხა ერთობლივი საქმიანობის ფარგლებში მიიღო და მისი დაკარგვა საერთო ბიზნესსაქმიანობის რისკს წარმოადგენდა. პალატამ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება არ დადებულა. ამასთან, ასეთი ხელშეკრულების დადების შემთხვევაშიც, მოპასუხემ თანხა გადასცა მის მიერ შერჩეულ მესამე პირს და ამ პირის არაკეთილსინდისიერი ქცევით გამოწვეულ რისკებზე პასუხისმგებელი მხოლოდ თავად იქნებოდა, რადგან აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელისთვისდ არ ჰქონია შეთანხმებული.

7.5. რაც შეეხება მეორე მოპასსუხისათვის თანხის სოლიდარულად დაკისრებას, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რაკი მოპასუხეები მეუღლეები არიან და მოსარჩელისგან მიღებული თანხაც, ურთიერთშეთანხმებით, ერთერთის საბანკო ანგარიშზე განათავსეს, ეს თანხა მათ თანასაკუთრებად უნდა მიჩნეულიყო. შესაბამისად, მოპასუხეები ამ თანხის დაბრუნებაზე სოლიდარულად ვალდებულ პირებს წარმოადგენდნენ.

7.5. შეგებებული სააპელაციო საჩივრის ავტორის პრეტენზია მოპასუხეთათვის დამატებით 25 000 აშშ დოლარის დაკისრების საფუძვლიანობის თაობაზე, სასამართლომ არ გაიზიარა და მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ვერ ადასტურებდა მოპასუხეებისათვის 225 000 აშშ დოლარის გადაცემის ფაქტს. მოსარჩელე აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად მიუთითებდა ჯ.ს–ის ჩვენებაზე. საქმეში წარმოდგენილია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტში აღნიშულ პირთან გასაუბრების ოქმი. პალატის მოსაზრებით, რაკი გასაუბრებაზე გამოცხადებული პირი, მისი საპროცესო სტატუსიდან გამომდინარე, არ გაუფრთხილებიათ განზრახ არასწორი ჩვენების მიცემის შემთხვევაში მოსალოდნელი სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობის შესახებ და არც სასამართლოში დაკითხულა მოწმედ, მისი განმარტება სანდოობის კრიტერიუმს ვერ აკმაყოფილებს. გარდა ამისა, თავად გასაუბრების ოქმით ირკვევა, რომ შეხვედრას, რომელზეც საუბრობს გასაუბრებაზე მყოფი პირი, მოპასუხეები არ ესწრებოდნენ. შესაბამისად, გამოძიების დროს მიცემული განმარტება ძირითადად მოსარჩელის მიერ მიწოდებულ ინფორმაციას ეყრდნობა, ამიტომ ეს განმარტება პალატამ სარწმუნოდ ვერ მიიჩნია. რაც შეეხება მეორე მოპასუხის საბანკო ანგარიშზე 220 720 აშშ დოლარის განთავსებას, ამ თანხიდან მხოლოდ მცირე ნაწილი მიიჩნია სასამართლომ მეორე მოპასუხის დანაზოგად, რადგან შეუძლებელია ასეთი დანაზოგის არსებობის სრულად გამორიცხვა. ამასთან, პალატის მითითებით, გასათვალისწინებელი იყო ისიც, რომ ირანის საელჩოში გამართულ შეხვედრაზე, პირველმა მოპასუხემ აღიარა მხოლოდ 200 000 აშშ დოლარის მიღების ფაქტი, რაზეც მოსარჩელეს პრეტენზია არ გამოუთქვამს.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 02 აპრილის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

9. საკასაციო საჩივრის მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

9.1. კასატორი რ.ა–ი აღნიშნავს, რომ მან მიმართა ყველა შესაძლო ღონისძიებას, რათა მოსარჩელესთან შეთანხმებული ბიზნეს საქმიანობა ყოფილიყო წარმატებული. მოსარჩელისგან მიღებული 200 000 აშშ დოლარიდან 130 000 აშშ დოლარი დაუბრუნდა მოსარჩელეს, ხოლო დარჩენილი 70 000 აშშ დოლარი მას არ დარჩენია და გადასცა სხვა პირს. შესაბამისად, რ.ა–ათვის გაუგებარია, რაში ვლინდება მისი უსაფუძვლო გამდიდრება.

9.2. მ.გ–ი სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, თანხის მისთვის დაკისრების ნაწილში. კასატორის მოსაზრებით, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელემ თანხა გადასცა პირველი მოპასუხეს ბიზნეს პარტნიორული ურთიერთობის ფარგლებში და არა მ.გ–ს.

9.3. მ.გ–ი აღნიშნავს, რომ არ წარმოადგენს რ.ა–ის მეუღლეს და არც არანაირი შეთანხმება არ გააჩნდა ბ.ყ–თან და რ.ა–თან სადავო თანხის მის საბანკო ანგარიშზე განთავსების შესახებ.

9.4. კასატორი მიუთითებს, რომ ვინაიდან, საქმის მასალებით არ დასტურდება მ.გ–ისათვის სადავო თანხის გადაცემა, მის დანაზოგზე მსჯელობა საფუძველს მოკლებულია. თუმცა, მაინც განმარტავს, რომ საქმის მასალები ადასტურებს მისი დანაზოგის არსებობას.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით, სსსკ-ის 396-ე მუხლის საფუძველზე საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

11. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

14. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

15. საკასაციო პალატა პირველ რიგში მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა. შესაბამისად, წინამდებარე განჩინებით, საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორების შედავების საფუძვლიანობა.

16. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განმხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შეამოწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით) (იხ. სუსგ №ას-53-49-2017, 07 აპრილი 2017 წელი).

17. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას. თავის მხრივ, მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ სარჩელის მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, ზიანის მიყენებიდან (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრებიდან თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან. 18 განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნას (საკასაციო პალატა იმსჯელებს არა სრულად სასარჩელო მოთხოვნებზე, არამედ, მხოლოდ საკასაციო საჩივრით გასაჩივრებული მოთხოვნის ფარგლებში) წარმოადგენს მოპასუხეებისათვის თანხის სოლიდარულად დაკისრება. სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მოსარჩელე იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებდა, რომ პირველ მოპასუხეს პირბადეების რუსეთიდან იმპორტირებისათვის გადასცა 200 000 აშშ დოლარი. თუმცა, აღნიშნული პროექტი არ შედგა. საქმეზე უდავოდ არის დადგენილი, რომ პირველმა მოპასუხემ მეორე მოპასუხეს, გადასცა თანხა, რომელიც ამ უკანასკნელმა შეიტანა სს „ს.ბ–ის“ ანგარიშზე. მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის, ირანის ისლამური რესპუბლიკის საელჩოში, გაფორმდა შეთანხმება, რომლის თანახმადაც, პირველმა მოპასუხემ აიღო ვალდებულება მოსარჩელისათვის დაებრუნებინა მისთვის გადაცემული თანხა. პირველმა მოპასუხემ 130 000 აშშ დოლარი დაუბრუნა მოსარჩელეს. სასამართლოს გადაწყვეტილებით 70 000 აშშ დოლარის დაკისრებას პირველი მოპასუხე (კასატორი) სადავოდ ხდის იმ საფუძვლით, რომ აღნიშნული თანხა გადასცა მესამე პირს და წარმოადგენდა ბიზნეს რისკს. ხოლო, მეორე მოპასუხე (კასატორი) მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს მისთვის თანხა არ გადაუცია და შესაბამისად, ის არ არის ვალდებული პირი ამ თანხის დაბრუნებაზე. ასევე მიუთითებს, რომ საქმის მასალებით დასტურდება მისი დანაზოგის არსებობა, რაც გამორიცხავს მოსარჩელის კუთვნილი თანხით მის გამდიდრებას და შესაბამისად, სარჩელის დაკმაყოფილებას.

19. მოცემულ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნა, მოპასუხეებისათვის თანხის დაკისრების თაობაზე გამომდინარეობს 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტიდან (პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ: ა) ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში). პალატა განმარტავს, რომ უსაფუძვლო გამდიდრების წესები მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმებად გვევლინება მხოლოდ მაშინ, როდესაც სასამართლო, მოვლენათა დინამიკის გათვალისწინებით, დაასკვნის, რომ გამორიცხულია სხვა უფრო სპეციალური ნორმის გამოყენება (მაგ: პოსესორული ან ვინდიკაციური სარჩელები (სანივთო სამართალი), სარჩელი ვალდებულების შესრულების შესახებ (როგორც პირველადი, ისე - მეორადი მოთხოვნები) და სხვა) - (იხ. სუსგ-ები: Nას-774-723-2017, 11.10.2017 წ.; N ას-794-794-2018, 11.09.2018; N ას-1021-2019, 20.12.2019წ.; №ას-461-2023 21.07.2023წ.). საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, სსკ-ის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით რეგულირებულია ე.წ. „შესრულების კონდიქცია“ და ამგვარი სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს სამართლებრივი სიკეთის გადაცემის ფაქტზე, ასევე მხარეთა შორის ვალდებულების არარსებობაზე (იხ. სუსგ №ას-653-621-2013, 27.04.2015 წ.). ამასთან, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმების გამოყენება ხდება მოთხოვნის სხვა საფუძვლებთან სუბსიდიურად, რაც იმას ნიშნავს, რომ, თუ არსებობს სასარჩელო მოთხოვნის შესაძლო დაკმაყოფილების სახელშეკრულებო ან სხვა კანონისმიერი საფუძველი (მოთხოვნათა კონკურენცია), უსაფუძვლო გამდიდრების სამართლის ნორმების, როგორც მოთხოვნის საფუძვლის, გამოყენება ბოლოს უნდა განხორციელდეს ანუ მას შემდეგ, რაც გამოირიცხება მოთხოვნის დაკმაყოფილება სახელშეკრულებო ან სხვა კანონისმიერი საფუძვლებიდან (იხ. სუსგ №ას-1249-1269-2011, 04.04.2012 წ.). საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „უსაფუძვლო გამდიდრების მიზანი არის სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე შეძენილი ქონების (რომელშიც უნდა ვიგულისხმოთ უფლების ან გარკვეული შეღავათის, უპირატესობის) ამოღება, რითაც უნდა უზრუნველყოფილ იქნეს სამართლიანობის აღდგენა ანუ იმ მდგომარეობის აღდგენა, რომელიც იარსებებდა არაუფლებამოსილი პირის მიერ დაზარალებულის ხარჯზე გარკვეული შეღავათის, უფლების, უპირატესობის მიღებამდე”... უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის ნორმები აღჭურვილია დაცვითი ფუნქციით, რათა უზრუნველყოს არაუფლებამოსილი სუბიექტისაგან უსაფუძვლოდ მიღებული ქონების ამოღება და მისი უფლებამოსილი პირისათვის გადაცემა. შედეგობრივი თვალსაზრისით, სამართლისათვის არავითარი მნიშვნელობა არ აქვს, თუ რა საშუალებით გამდიდრდა პირი – მიიღო თუ დაზოგა ქონება. ფაქტი ერთია – ვითომ კრედიტორის ქონებრივ სფეროში აღმოჩნდა ქონება, რომელსაც იქ არსებობის სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია და, აქედან გამომდინარე, ექვემდებარება უფლებამოსილი პირისათვის დაბრუნებას“ (იხ. სუსგ N ას-390-390-2018, 15.05.2018 წ). „კონდიქციური ვალდებულების არსებობისას, არ გაითვალისწინება არც კონტრაჰენტის კეთილსინდისიერება და არც ბრალეულობა. ამ ვალდებულების მიზანი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე გადანაცვლებულ მატერიალურ/არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეთა ისე აღდგენაა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ შექმნილიყო კონდიქციური ვალდებულების მახასიათებელი წინაპირობები. ქონებრივი წონასწორობის აღდგენის მიზნით, კანონი “განსაზღვრავს უსაფუძვლოდ გადაცემულის დაბრუნებას, რათა ხელი შეეწყოს სტაბილურ სამოქალაქო ბრუნვას და ბრუნვის მონაწილე რომელიმე მხარე იმგვარ მდგომარეობაში არ აღმოჩნდეს, რომელსაც სამართლებრივი წინაპირობები გამდიდრების ეტაპზე არ გააჩნია“ (ახალაძე მ., უსაფუძვლო გამდიდრება 2015-2018 წლის პირველი ნახევარი, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გამომცემლობა, თბილისი, 2019, 32 ).

20. უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმების საფუძველზე ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია, რომ ერთი პირის გამდიდრება მოხდეს მეორის ხარჯზე და ასეთი გამდიდრება მოკლებული იყოს იურიდიულ საფუძველს, რომელიც ან თავიდანვე არ არსებობს, ან შემდგომში იშლება. ამასთან, მნიშვნელობა არ აქვს რის შედეგად დადგა უსაფუძვლო გამდიდრების ფაქტი - თავად დაზარალებულის მოქმედების, გამდიდრებულის მოქმედების, თუ მესამე პირთა მოქმედების შედეგად ან განხორციელდა თუ არა იგი მათი ნების საწინააღმდეგოდ. ასევე არ აქვს მნიშვნელობა ამ სამართალურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტთა ბრალეულობას, კეთილსინდისიერებასა და მათ მიერ განხორციელებული მოქმედებების მართლზომიერებას თუ მართლწინააღმდეგობას. სარჩელის დასაკმაყოფილებლად მნიშვნელოვანია მხოლოდ ობიექტური შედეგი - ერთი პირის მიერ მეორე პირის ხარჯზე რაიმე სამართლებრივი სიკეთის შეძენა (დაზოგვა) შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის არსებობის გარეშე. აუცილებელია, რომ გამდიდრება მოხდეს სხვის ხარჯზე, რის შედეგადაც, ერთი პირის ქონების გაზრდა ხდება მეორე პირის ქონების შემცირების ხარჯზე (სუსგ.: ას-920-870-2015, 09.06.2016 წ.). უსაფუძვლო გამდიდრების ფაქტის არსებობის შემთხვევაში იგულისხმება, რომ პირმა ქონება მიიღო (შეიძინა) შესაბამისი იურიდიული საფუძვლის გარეშე, რის გამოც აღნიშნული შენაძენი ექვემდებარება უფლებამოსილი პირისათვის დაბრუნებას.

21. საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო საქმის წარმოება მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე ხორციელდება (სსსკ-ის 4.1. მუხლი: სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები). ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოპასუხის მხოლოდ ზეპირი განმარტება მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადაწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს (სუსგ №ას-1465-2020, 18.03.2021წ., პ. 48). მხარეებს მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთი თანაბრად ეკისრებათ.

22. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მხარეთა შორის სადავო გარემოებების დადასტურებისთვის რომელიმე კონკრეტული მტკიცებულების არსებობა სამოქალაქო კანონმდებლობით გათვალისწინებული არ არის. შესაბამისად, მათი დადასტურება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.2 მუხლით განსაზღვრული ნებისმიერი მტკიცებულებით დასაშვებია.

23. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი მტკიცებულებათა თავისუფალი შეფასების სტანდარტს აწესებს, რა დროსაც მტკიცებულებების კვლევა მათი ობიექტურობის, დასაბუთებულობის, სანდოობა/სარწმუნოობისა და განკუთვნადობის კუთხით ხორციელდება. არ არსებობს მტკიცებულებათა რანგირება (იხ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კომენტარი (რჩეული მუხლები), GIZ, თბილისი, 2020, გვ. 551).

24. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის თაობაზე. საპროცესო კოდექსი აწესებს მტკიცების ტვირთის განაწილების სტანდარტს, თუმცა, თითოეული მტკიცებულების შეფასებას სასამართლოს შინაგან რწმენას უკავშირებს. მტკიცებულებათა შინაგანი რწმენით შეფასებისას, როგორც სამოქალაქო პროცესის მთავარი პრინციპი ცხადყოფს, რომ არავითარ მტკიცებულებას არ გააჩნია წინასწარ დადგენილი ძალა.

25. ამასთან, სადავო გარემოებათა არსებობა-არარსებობის დადგენისას, სასამართლო ინდივიდუალურად და ერთობლივად აფასებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის შედეგად აყალიბებს თავის შინაგან რწმენას გამოსაკვლევი საკითხის მიმართ (შდრ. სუსგ №ას-589-896-09, 22 იანვარი, 2010 წელი).

26. განსახილველ შემთხვევაში, პირველი მოპასუხე არ უარყოფს მოსარჩელისგან 200 000 აშშ დოლარის მიღების ფაქტს, თუმცა 70 000 აშშ დოლარის დაბრუნებაზე უარს იმ საფუძვლით აცხადებს, რომ მან ერთობლივი საქმიანობის ფარგლებში მიიღო აღნიშნული თანხა და დაკარგვაც საერთო ბიზნესსაქმიანობის რისკს წარმოადგენდა. საკასაციო პალატა იზიარებს საააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას აღნიშნულ საკითხზე და თავადაც მიიჩნევს, რომ მხარეთა შორის ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულება არ დადებულა. შესაბამისად, პირველი მოპასუხე ვალდებულია, უკან დააბრუნოს მოსარჩელისგან სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე მიღებული შესრულება. ასევე დაუსაბუთებელია მ.გ–ის პრეტენზია მის მიმართ მოთხოვნის უსაფუძვლობაზე, იმის გამო, რომ სადავო თანხა მოსარჩელეს მისთვის არ გადაუცია. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მოპასუხე რ.ა–ის მიერ თანხები გადაცემული იქნა მ.გ–ისათვის, რითაც მან შეიძინა უძრავი ქონება. რ.ა–ი საგამოძიებო სამსახურში გამოკითხვისას თავად მიუთითებდა, რომ მოსარჩელე ბ.ყ–ის მიერ რ.ა–იზე გადაცემულ თანხას (200 000 აშშ დოლარს) სრულად მიიღებდა მ.გ–ი. შესაბამისად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ივარაუდება, რომ მ.გ–მა სრულად მიიღო პირველი მოპასუხისგან მოსარჩელის მიერ გადაცემული თანხა. რაც შეეხება მ.გ–ის მითითებას პირადი დანაზოგის არსებობაზე, სადავო პერიოდისათვის შემოსავლის არსებობა მოპასუხემ ვერ დაადასტურა. უძრავი ქონების გასხვისებით მიღებული შემოსავალი მ.გ–ს უფიქსირდება 2023 წელს და იმის გათვალისწინებით, რომ პირველმა მოპასუხემ დაადასტურა 2020 წელს მოსარჩელისაგან 200 000 აშშ დოლარის მიღების ფაქტი, ხოლო ამავე პერიოდში, მეორე მოპასუხემ ანგარიშზე განათავსა 220 000 აშშ დოლარი (საიდანაც 130 000 აშშ დოლარი თავად დაუბრუნა მოსარჩელეს), რომლის დანაზოგის სახით არსებობაც მან ვერ დადასტურდა, საკასაციო პალატას ექმნება რწმენა, რომ აღნიშნული თანხა მოსარჩელისგან უსაფუძვლოდ მიღებულ თანხას წარმოადგენს. პალტა ყურადღებას გაამახვილებს ასევე საქმეში წარმოდგენილ საგამოძიებო სამსახურში მ.გ–თან გასაუბრების ოქმზე. „მ.გ–ის განმარტებით, 2019 წლის 04 ივლისს დაარეგისტრირა შპს „უ–ი“, რომლის 100% წილის მფლობელი და დირექტორი არის თავად. ხსენებული კომპანიის საქმიანობის სფერო უნდა ყოფილიყო ვალუტის დახურდავება... თუმცა, მითითებულ პერიოდში მ.გ–ს შეექმნა მძიმე ჯანმრთელობის მდგომარეობა და თანხები, რაც განკუთვნილი იყო აღნიშნული ობიექტის გაფართოებისთვის, მოხმარდა მ.გ–ის ჯანმრთელობის პრობლემის მოგვარებას. შესაბამისად, შპს „უ–ს“ არ უმუშავია და არც შემოსავალი მოუტანია“. საკასაციო პალატა მეორე მოპასუხის აღნიშნული განმარტებისა და სხვა მტკიცებულებების ერთობლიობაში მხედველობაში მიღებით მიიჩნევს, რომ მ.გ–მა გარკვეულწილად თავადაც დაადასტურა 2020 წლისათვის დანაზოგის არქონა. ვინაიდან, 2019 წელს ჯანმრთელობის პრობლემების მოგვარების მიზნით მისი ფინანსური სახსრების ამ კუთხით მიმართვა და უკვე დარეგისტრირებული იურიდიული პირის ფინანსების არქონის გამო მუშაობის შეუძლებლობა, სასამართლოს უქმნის რწმენას, რომ 2020 წელს, მეორე მოპასუხეს მის მიერ მითითებული ოდენობით დანაზოგი (სარწმუნო მტკიცებულებების არარსებობის გათვალისწინებით) არ უფიქსირდებოდა.

27. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც საქმეში წარმოდგენილი მასალები საფუძვლიანს ხდიდა მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული მტკიცების ტვირთი შებრუნდა და საწინააღმდეგო მტკიცების საპროცესო საშუალების წარმოდგენის ვალდებულებამ მოპასუხეების/კასატორების მხარეს გადაინაცვლა. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებებისა და წარმოდგენილი მტკიცებულებების გასაქარწყლებლად, მოპასუხეებს/კასატორებს თავად უნდა წარმოედგინათ საპირისპირო გარემოების დამადასტურებელი რელევანტური მტკიცებულება, თუმცა, კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება დამაჯერებელი და სარწმუნო არგუმენტებით, მოპასუხეებმა/კასატორებმა ვერ შეძლეს. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შემდავებლებს იმგვარი დასაშვები მტკიცებულება უნდა წარმოედგინათ, რომელიც უცილობლად სარწმუნოს გახდიდა მათი პოზიციის სისწორეს. ასეთ მტკიცებულებად კი, მარტოოდენ ახსნა-განმარტება არ განიხილება, მით უფრო მაშინ, რომ იგი შეუთავსებელია საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების შინაარსთან.

28. ამდენად, სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინება მხარეთა მიერ მითითებულ გარემოებათა და საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებათა ურთიერთშეჯერების შედეგად მიიღო. კერძოდ, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი სარწმუნო მტკიცებულებების ერთობლიობით, დგინდებოდა სადავო ფაქტობრივი გარემოებები სარჩელის საფუძვლიანობის შესახებ. შესაბამისად, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარჩელის მიერ პირველი მოპასუხისათვის თანხის გადაცემის ფაქტი ექცევა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის რეგულირების რეჟიმში და მიღებული შესრულება ექვემდებარება მოპასუხეთა მიერ სოლიდარულად დაბრუნებას.

29. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). 30. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. 31. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

32. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

33. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

35. 31. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ.ა–ისა და მ.გ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. რ.ა–ისა (........) და მ.გ–ს (.......) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 6000 ლარის (საგადახდო დავალება N9907, გადახდის თარიღი 08.11.2024) 70% – 4200 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე არჩილ კოჭლამაზაშვილი

მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე

თეა ძიმისტარაშვილი