26 მარტი 2025 წელი
№ას-322-2023 თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ამირან ძაბუნიძე
თეა ძიმისტარაშვილი
სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენით
კასატორი _ გ.ჭ–ა
მოწინააღმდეგე მხარე _ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს სასაზღვრო პოლიცია
გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 ნოემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი _ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, პირგასამტეხლოს დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
სასარჩელო მოთხოვნა:
1. გ.ჭ–ამ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის მიმართ, მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისა და მისი მოპასუხე სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2021 წლის 29 ივნისის MIA 5 21 01643283 ბრძანების ბათილად ცნობის, მძღოლის თანამდებობაზე აღდგენის, 2021 წლის 5 ივლისიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე იძულებითი განაცდურის - ყოველთვიურად 1100 ლარის (დაუბეგრავი) ანაზღაურებისა და განაცდურ ხელფასზე 0.07%-ის ოდენობით დაყოვნების პირგასამტეხლოს ყოველდღიურად გადახდის დაკისრების მოთხოვნებით (სასარჩელო მოთხოვნები დაზუსტდა 10.05.2022 წლის სასამართლო სხდომაზე).
სარჩელის საფუძვლები:
2.1. მოსარჩელე გ.ჭ–ა 2009 წლიდან დასაქმებული იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საქვეუწყებო დაწესებულების - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის დეპარტამენტში მძღოლის პოზიციაზე, 2021 წლის 10 ივნისიდან დანიშნული იყო საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის სანაპირო დაცვის დეპარტამენტის საფინანსო-სამეურნეო უზრუნველყოფის სამმართველოში მძღოლის პოზიციაზე. მოსარჩელის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობები სრულდებოდა მაღალ დონეზე, კვალიფიციურად და კეთილსინდისიერად, რასაც ადასტურებს სამსახურის მიერ გამოყენებული არაერთი წახალისების ფორმა, და ის ფაქტი, რომ მის მიმართ არასდროს ყოფილა გამოყენებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის რომელიმე ფორმა.
2.2. საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2021 წლის 29 ივნისის ბრძანებით, დისციპლინური გადაცდომის საფუძველზე, მოსარჩელეს შეუწყდა საქართველოს სასაზღვრო პოლიციასთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება ვადაზე ადრე და გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. აღნიშნული ბრძანება მოსარჩელეს ჩაბარდა 2021 წლის 5 ივლისს, რომლის თანახმად, აღნიშნული აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედო შსს გენერალური ინსპექციის №1592159 (21.06.2021) და №1666413 (28.06.2021) დასკვნები.
2.3. 2021 წლის 9 ივლისს მოსარჩელემ ფოსტის საშუალებით მიმართა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სასაზღვრო პოლიციას და მოითხოვა საქმის მასალებისა და მისი პირადი საქმის გადაგზავნა. მოსარჩელეს დამსაქმებლისგან გადაეგზავნა მხოლოდ მისი პირადი საქმე, დისციპლინური წარმოების მასალები კი, არ გადასცემია. მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ მისი სამსახურიდან გათავისუფლება უკანონოა.
მოპასუხეების პოზიცია:
3.1. მოპასუხეებმა წერილობით შესაგებლებში სარჩელი არ ცნეს და აღნიშნეს, რომ მოსარჩელე მუშაობდა შსს სსდ საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის სანაპირო დაცვის დეპარტამენტის საფინანსო-სამეურნეო უზრუნველყოფის სამმართველოში. მისი გათავისუფლების საფუძველი გახდა საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაწესი, მისთვის შრომითი ხელშეკრულებით ან შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევა.
3.2. შს სამინისტროს გენერალური ინსპექციის მიერ 2021 წლის 30 მარტიდან 18 აპრილამდე პერიოდში შემოწმდა შსს სსდ-საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის სანაპირო დაცვის დეპარტამენტის მიერ საფინანსო-სამეურნეო უზრუნველყოფის მიმართულებით განხორციელებული საქმიანობა, რის შედეგადაც გამოვლენილ დარღვევებზე ჩატარდა სამსახურებრივი შემოწმება. გენერალური ინსპექციის 2021 წლის 21 ივნისის დასკვნით დადგინდა, რომ საგზურის ფურცლებში სამსახურებრივი სატვირთო ავტომანქანის ადგილზე მუშაობის საათები გაზრდილი აქვს მოსარჩელეს, რომელმაც სამსახურებრივი შემოწმებისას თავად განმარტა, რომ ავტომანქანას ადგილზე ამუშავებდა 30-35 წუთის განმავლობაში, თუმცა საგზურში რიცხვების დამრგვალების მიზნით უთითებდა მეტ დროს. ამასთან, საგზურის ფურცლის პირველი გვერდი ითვალისწინებს იმ მძღოლის პირადი მონაცემების შევსებას, რომელსაც ჩაბარდა სატვირთო/სამგზავრო ავტომანქანა შემდგომი მართვის მიზნით, რასაც აღნიშნული მძღოლი ადასტურებს ხელმოწერით. ზოგ შემთხვევაში საგზურები შედგენილია აღნიშნული წესის დარღვევით, კერძოდ ავტომანქანის ჩაბარებას ადასტურებს ერთი მომსახურე, ხოლო გვერდს, სადაც შესაბამისი თარიღების და დროის მითითებით შეტანილია მონაცემები ავტომანქანის გადაადგილების შესახებ, ხელმოწერით ადასტურებს სხვა მოსამსახურე.
3.3. მოსარჩელის ზემოაღნიშნული დისციპლინური გადაცდომები დამსაქმებლის მხრიდან შეფასდა უხეშ დისციპლინურ დარღვევად, რის საფუძველზეც გ. ჟ. ძე ჭ–ას შეეფარდა შს სამინისტროს მომსახურეთა დისციპლინური წესდების მე-3 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დისციპლინური სახდელი - სამსახურიდან დათხოვნა.
3.4. მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო საკუთარ შესაგებელში დამატებით განმარტავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნას აბრკოლებს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი გასაჩივრების ვადის გასვლაც. გათავისუფლების შესახებ ბრძანება მოსარჩელეს ჩაბარდა 2021 წლის 05 ივლისს, ხოლო სარჩელი სასამართლოში წარმოდგენილია 2021 წლის 12 აგვისტოს - გასაჩივრების ვადის გასვლის შემდგომ. თავად ბრძანებაში, რომლითაც გ.ჭ–ა გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან, პირდაპირ იყო მითითებული გასაჩივრების ვადა (ერთი თვე) და წესი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამინისტროს მოსაზრებით, სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილებით გ.ჭ–ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
5. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:
6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
7. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია დავისთვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
7.1. მოსარჩელე გ.ჭ–ა 2009 წლიდან დასაქმებული იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საქვეუწყებო დაწესებულების - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის სანაპირო დაცვის დეპარტამენტის საფინანასო-სამეურნეო უზრუნველყოფის სამმართველოში მძღოლის პოზიციაზე.
7.2. 2021 წლის 10 ივნისს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციასა და გ.ჭ–ას შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება დამხმარე (მძღოლის) ამოცანების შესასრულებლად 2021 წლის 07 მაისიდან 2022 წლის 01 იანვრამდე, შრომის ანაზღაურებად განისაზღვრა 1100 (დაუბეგრავი) ლარი.
7.3. საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2021 წლის 29 ივნისის ბრძანებით მოსარჩელე გ.ჭ–ა გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან.
7.4. გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გამოცემის საფუძველი გახდა შსს გენერალური ინსპექციის №01592159 (21.06.2021) და №1666413 (28.06.2021) დასკვნები. გენერალური ინსპექციის უფროსის 2021 წლის 21 ივნისის დასკვნის თანახმად, გ. ჭ–ას საგზურის ფურცლებში სამსახურებრივი სატვირთო ავტომანქანის ადგილზე მუშაობის საათები გაზრდილი აქვს. მან სამსახურებრივი შემოწმებისას განმარტა, რომ ავტომანქანას ადგილზე ამუშავებდა 30-35 წუთის განმავლობაში, თუმცა საგზურში რიცხვების დამრგვალების მიზნით უთითებდა მეტ დროს. საგზურის ფურცლებში ჯამში შეტანილია 10 საათი და 50 წუთი ზედმეტად მუშაობის დრო, რაზეც ზედმეტად ჩამოწერილია 95 ლიტრი დიზელის საწვავი. ამასთან, საგზურის ფურცლის პირველი გვერდი ითვალისწინებს იმ მოსამსახურის/მძღოლის პირადი მონაცემების შევსებას, რომელსაც ჩაბარდა სატვირთო/სამგზავრო ავტომანქანა შემდგომი მართვის მიზნით, რასაც აღნიშნული მძღოლი ადასტურებს ხელმოწერით. ხშირ შემთხვევაში, საგზურები შედგენილია ზემოთხსენებული წესის დარღვევით, კერძოდ, საგზურის ფურცლის პირველ გვერდზე ავტომანქანის ჩაბარებას ხელმოწერით ადასტურებს ერთი მოსამსახურე, ხოლო მეორე გვერდს, სადაც შესაბამისი თარიღებისა და დროის მითითებით შეტანილია მონაცემები ავტომანქანის გადაადგილების შესახებ, ხელმოწერით ადასტურებს სხვა მოსამსახურე.
7.5. გ.ჭ–ას დამსაქმებლისგან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება გაეგზავნა 2021 წლის 30 ივნისს და ჩაბარდა 2021 წლის 05 ივლისს.
7.6. გ.ჭ–ამ დამსაქმებლის 2021 წლის 29 ივნისის ბრძანების ბათილად ცნობისა და სამსახურში აღდგენის მოთხოვნებით სასამართლოს მიმართა 2021 წლის 12 აგვისტოს.
8. დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს სააპელაციო სასამართლომ მისცა შემდეგი სამართლებრივი შეფასება:
8.1. განსახილველ შემთხვევაში, მოთხოვნა გამომდინარეობს შრომითსამართლებრივი ურთიერთობიდან და მოპასუხის მხრიდან წარმოდგენილია მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელი, ხანდაზმულობაზე მითითებით. მოცემული დავის ფარგლებში მხარეები სადავოდ ხდიან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე დამსაქმებლის მიერ ცალმხრივად გამოვლენილი ნების ადრესატის მხრიდან სასამართლო წესით გასაჩივრების თარიღს, რაც არსებითად განმსაზღვრელია წინამდებარე სარჩელის ხანდაზმულობის საკითხის შეფასებისათვის. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მხარეთა შორის 2021 წლის 29 ივნისს შეწყდა შრომითი ურთიერთობა, რაც 2021 წლის 5 ივლისს გახდა ცნობილი მოსარჩელისთვის. საგულისხმოა, რომ მოსარჩელე სარჩელში თავად აღნიშნავს, რომ 2021 წლის 5 ივლისს ჩაბარდა დამსაქმებლის გადაწყვეტილება სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ. შესაბამისად, აღნიშნული განმარტებებიდან გამომდინარე, სადავო არ არის ის გარემოება, რომ მოსარჩელისთვის უფლების დარღვევის შესახებ მითითებულ დროს გახდა ცნობილი, ამასთან, ბრძანებაში პირდაპირ იყო მითითებული გასაჩივრების ერთ თვიანი ვადისა და წესის შესახებ. შესაბამისად, მას სასამართლოსთვის უნდა მიემართა 2021 წლის 6 აგვისტოს ჩათვლით.
8.2. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელემ სასამართლოს მიმართა 2021 წლის 12 აგვისტოს, გასაჩივრებისთვის დადგენილი ვადის გასვლის შემდგომ. მოსარჩელე მხარე ზეპირსიტყვიერად განმარტავს, რომ აღნიშნულ საქმეზე თავდაპირველად სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, რომელმაც საქმე განსჯადობის წესების დაცვით გადააგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში, ხოლო ამ უკანასკნელმა, 2021 წლის 6 აგვისტოს განჩინებით, სარჩელს უარი უთხრა წარმოებაში მიღებაზე, თუმცა მითითებული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმის მასალებში წარმოდგენილი არ არის. მოსარჩელის აღნიშნული განმარტება არ გაიზიარა სააპელაციო პალატამ და მიუთითა, რომ სამოქალაქო საქმისწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე, შესაბამისად, მხარე ვალდებულია, შესაბამისი მტკიცებულებებით გაამყაროს მის მიერ საქმეში მოყვანილი გარემოებები. პალატის განსჯით, არ დგინდებოდა სარჩელის თავდაპირველად აღძვრის თარიღი, რის გამოც, გაზიარებას არ იმსახურებდა აპელანტის ზეპირი განმარტება მისი მხრიდან თავდაპირველი სარჩელის კანონით განსაზღვრულ ვადაში წარდგენასთან მიმართებით. მოპასუხემ ხანდაზმულობის საკითხი სადავო გახადა შესაგებლით, შესაბამისად, მოსარჩელეს ჰქონდა საკმაო დრო, ხანდაზმულობის გამაქარწყლებელი მტკიცებულებები წარედგინა სასამართლოსათვის, რაც მას არ გაუკეთებია.
8.3. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების გასაჩივრებისთვის შრომის კოდექსის 48-ე მუხლის მე-7 პუნქტით დადგენილია სპეციალური 30 დღიანი ვადა. ხანდაზმულობის ვადის დენის საწყისად 2021 წლის 5 ივლისი უნდა იქნეს მიჩნეული, როდესაც მოსარჩელეს ჩაბარდა დამსაქმებლის ბრძანება სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ, შესაბამისად, 2021 წლის 6 ივლისიდან მას შეეძლო გასაჩივრების პროცედურის დაწყება და 30 კალენდარული დღის ვადაში დამსაქმებლის გადაწყვეტილების სასამართლოში გასაჩივრება. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, დარღვეული უფლების აღდგენის მოთხოვნა კანონით დადგენილ ვადაში რეალიზებული არ არის, მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლა კი, სარჩელის უარყოფის საკმარისი საფუძველია.
8.4. გარდა ხანდაზმულობისა, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სარჩელი არსებითადაც დაუსაბუთებელი იყო, რადგანაც სადავო გათავისუფლების თაობაზე ბრძანება შეესაბამებოდა საქართველოს შრომის კოდექსის 47.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტს. გენერალური ინსპექციის უფროსის 2021 წლის 21 ივნისის დასკვნით მოსარჩელის მიერ მასზე დაკისრებული მოვალეობების არაჯეროვანი შესრულება დასტურდებოდა, რაც დამსაქმებელმა მიიჩნია უხეშ დარღვევად და, შესაბამისად, საკმარის საუძვლად, რათა სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტით შეეწყვიტა მასთან შრომითი ურთიერთობა. ვინაიდან მოსარჩელის მხრიდან სამსახურებრივი მოვალეობების არაჯეროვნად შესრულების ფაქტი დადასტურებულად ჩაითვალა, პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება, რომ დამსაქმებლის გადაწყვეტილება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე, ბრძანებაში მითითებული საფუძვლით, იყო კანონიერი და მოსარჩელის მოთხოვნა მისი ბათილად ცნობის თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო ხანდაზმულობის ვადების დაცულად მიჩნევის პირობებშიც კი.
8.5. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის არგუმენტები ბრძანების კანონშეუსაბამოსაბასთან მიმართებით, რადგანაც წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დგინდებოდა საწვავის გამოყენებასთან მიმართებით უზუსტო მონაცემების მითითება, რაც, პალატის მოსაზრებით, წარმოშობდა დამსაქმებლის გონივრულ ეჭვს საწვავის არამიზნობრივ გამოყენებასთან მიმართებით და, შესაბამისად, ორგანიზაციისათვის ზიანის მიყენებასთან დაკავშირებით. ყოველივე აღნიშნული კი, განაპირობებდა სამომავლოდ შრომითსამართლებრივ ურთიერთობაში ნდობის დაკარგვას, რაც ამართლებდა დამსაქმებლის გადაწყვეტილებას შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტასთან მიმართებით.
8.6. პალატამ ასევე არ გაიზიარა დასაქმებულის მითითება ნაკლებად მკაცრი დისციპლინური სახდელის გამოყენებასთან მიმართებით, რამეთუ დადგენილად მიჩნეული დარღვევა, თავისი სიმძიმით, ჩათვალა იმგვარ უხეშ გადაცდომად, რაც ამართლებდა სშკ-ს 47.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად შრომითი ხელშკრულების შეწყვეტას. პალატამ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებები მეტყველებდა დასაქმებულის მხრიდან მასზე დაკისრებული ვალდებულებებისადმი არაგულისხმიერ, არაკეთილსინდისიერ დამოკიდებულებასა და მოვალეობების არასათანადოდ შესრულებას, რაც უსაფუძვლოდ აქცევდა მოთხოვნას როგორც ბრძანების ბათილად ცნობის, ისე მის თანმდევ შედეგებთან მიმართებით.
9. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლებით:
9.1. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ 2021 წლის 29 ივნისის MIA 5 21 01643283 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე სარჩელი სასამართლოს წარედგინა ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით. სადავო ბრძანების მე-4 პუნქტში აღნიშნული იყო, რომ მისი გასაჩივრება შესაძლებელი იყო ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მისი ოფიციალურად გაცნობიდან 1 თვის ვადაში. აღნიშნული მოთხოვნა კასატორმა სრულად დაიცვა და დარღვეული უფლების აღდგენის მიზნით თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა 2021 წლის 29 ივლისს. დგინდება, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემულ ზემოხსენებულ ბრძანებაში არასწორად იყო მითითებული აქტის გასაჩივრების წესი, რის გამოც, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 02 აგვისტოს განჩინებით (საქმე 3/4783-21) საქმე განსახილველად გადაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას. აღნიშნულის შემდგომ, საქმე განსახილველად დაეწერა სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მოსამართლე თინა ვაშაყმაძეს (საქმე 2/4783-21), რომელმაც 2021 წლის 6 აგვისტოს მიიღო განჩინება სარჩელის განსახილველად მიღებაზე უარის თქმის შესახებ. ამავე განჩინების მე-2 პუნქტში განიმარტა, რომ სარჩელის მიღების დამაბრკოლებელი გარემოებების აღმოფხვრის შემდგომ მოსარჩელეს კვლავ შეეძლო იმავე მოთხოვნით სარჩელის აღძვრა. სწორედ აღნიშნულის საფუძველზე, გ.ჭ–ამ სასამართლოს განმეორებით მიმართა 2021 წლის 12 აგვისტოს, რაც, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით, სასამართლოს მხრიდან დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული სანდაზმულობის ვადის დარღვევის საფუძვლად. 12 აგვისტოს წარდგენილი სარჩელი დაეწერა იმავე მოსამართლეს, რომელმაც პირველადი სარჩელის განსახილველად მიღების საკითხი განიხილა (მოსამართლე თინა ვაშაყმაძე), შესაბამისად, სასამართლოსათვის ცნობილი იყო ის ფაქტი, რომ სასარჩელო მოთხოვნა წარდგენილი იყო ვადების სრული დაცვით. ამასთან, სასამართლო პროცესების მიმდინარეობისას აღნიშნულის თაობაზე მოსარჩელემ არაერთი განმარტება გააკეთა. სარჩელზე, რომელზედაც 2021 წლის 6 აგვისტოს მიღებული იქნა განჩინება სარჩელის განსახილველად მიღებაზე უარის თქმის შესახებ, კონკრეტულად უთითებდა 2021 წლის 12 აგვისტოს წარდგენილი სარჩელი მე-3 გვერდზე, სადაც დაფიქსირებულია, რომ სარჩელის წარდგენა ხდებოდა ამავე სასამართლოს მიერ 2021 წლის 6 აგვისტოს მიღებულ განჩინებაში (საქმე 2/4783-21) დაფიქსირებული ხარვეზების გათვალისწინებით. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ცალსახაა, რომ სასარჩელო მოთხოვნის წარდგენა მოხდა კანონით დადგენილი ვადების დაცვით.
9.2. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ საგზურის ფურცლებში დაფიქსირებული არასწორი მონაცემები პირდაპირ მიუთითებდა გ.ჭ–ას მიერ დამსაქმებლისათვის ზიანის მიყენების ფაქტზე, რაც აბსურდულია იმ პირობებში, როდესაც ზიანის ფაქტის დადგომა (საწვავის ფაქტობრივი მოხმარება არასამსახურებრივი მიზნით) დამსაქმებლის მხრიდან არ არის დადასტურებული და ემყარება მხოლოდ ეჭვებს.
9.3. შრომითი ურთიერთობის პერიოდში კასატორის ფუნქცია-მოვალეობებს წარმოადგენდა მისთვის სამართავად გადმოცემული ავტომანქანით სხვადასხვა სამსახურებრივი დავალებების შესრულება. აღნიშნული დავალებების შესრულების დეტალები აისახებოდა მოპასუხის მიერ მისთვის გადაცემულ საგზურის ფურცლებში, რომლებშიც ასევე ფიქსირდებოდა ავტომანქანის ადგილზე მუშაობის დროც, რაც დამსაქმებლის განმარტებით, გახდა მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი. კასატორისთვის სამართავად გადაცემულ ავტომანქანას არ გააჩნდა მანძილმზომი, ხოლო მანქანის ადგილზე მუშაობის დროის ზუსტად განსაზღვრა შეუძლებელი იყო, რის გამოც საგზურის ფურცლებში კასატორი აფიქსირებდა სავარაუდო, დამრგვალებულ დროს. აღნიშნულის მიზეზი ასევე იყო ის გარემოება, რომ მანქანა ადგილზე მუშაობდა როგორც გადაადგილების დაწყების წინ, ასევე დანიშნულების პუნქტში მისვლისას, რადგან ძრავის გათიშვის შემთხვევაში, თავიდან უნდა მომხდარიყო მანქანის ადგილზე მუშაობა მინიმუმ 10-15 წუთი, რათა ტექნიკურად შესაძლებელი ყოფილიყო მისი უსაფრთხოდ გადაადგილება. სწორედ აღნიშნული ტექნიკური დეტალების გამო, საგზურის ფურცლებში კასატორი აფიქსირებდა სავარაუდო, დამრგვალებულ დროს.
9.4. სამსახურებრივი შემოწმების შედეგებზე შედგენილ დასკვნაში მითითებულია, რომ დასაქმებულს განზრახ შეჰქონდა საგზურის ფურცლებში მეტი მონაცემები, რითიც იზრდებოდა საწვავის ხარჯი. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, კასატორი აღნიშნავს, რომ ფაქტობრივად ნამუშევარ დროსა და საგზურის ფურცლებში შეტანილ დროებს შორის შესაძლო სხვაობები არანაირ კავშირში არ არის საწვავის ზედმეტად გახარჯვის ფაქტთან, საგზურის ფურცლების შევსება ხდებოდა მხოლოდ საბუღალტრო მიზნებით, რათა შემდგომში, დაახლოებითი საწვავის ხარჯი ყოფილიყო დადგენილი, რადგან სპეციალური ტექნიკური საშუალებების გამოყენების გარეშე შეუძლებელია, საგზურის წერილებში შეტანილი იქნეს ის მონაცემები, რომლებითაც დადგინდება საწვავის ზუსტი ხარჯი. ამასთან, გარემო-პირობების, ამინდის, რელიეფისა და სხვა ფაქტორების გათვალისწინებით, ზოგადად დადგენილი, ნორმირებული საწვავის ხარჯი არასდროს ემთხვეოდა ფაქტობრივად გაწეულ ხარჯს და მათ შორის იყო ცდომილება. რა მონაცემებიც არ უნდა ყოფილიყო შეტანილი საგზურის ფურცლებში, ფაქტობრივი წვა ამით ვერ დადგინდებოდა, ხოლო ავტომანქანის გამოყენების შემდგომ დარჩენილი საწვავი ავზში რჩებოდა. შესაბამისად, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ საგზურის ფურცლებში მოხდებოდა ადგილზე ნამუშევარი დროის ზედმეტად ჩაწერა, ეს ვერ შეცვლიდა საწვავის რეალურ ხარჯს და ვერ მიაყენებდა მატერიალურ ზიანს დამსაქმებელს. ზიანის მიყენებაზე საუბარი შესაძლებელი იქნებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დამსაქმებელი დაადასტურებდა კასატორისთვის სარგებლობაში გადაცემული სამსახურებრივი ავტომობილის პირადი მიზნით გამოყენების ან/და საწვავის სხვა ავტომობილში ჩასხმის ან/და საწვავის ქურდობის ფაქტს. მხოლოდ ამ შემთხვევაში შეიძლებოდა თქმა, რომ დასაქმებულმა გამოიწვია გარკვეული სახის ზიანი. შესაბამისად, იმ პირობებშიც კი, თუ ჩაითვლება, რომ საგზურის ფურცლები შეიცავს უზუსტობებს, აღნიშნულით ვერცერთ შემთხვევაში ვერ დადასტურდება კასატორის მხრიდან საწვავის მითვისების ან/და გაფლანგვის ფაქტი, რასაც ამტკიცებს დამსაქმებელი. სამსახურებრივ ავტომობილში საწვავის ჩასხმა ხდებოდა სპეციალურად ავტომობილისათვის გამოყოფილი პლასტიკური ბარათით, რაც გამორიცხავდა საწვავის სხვა ავტომობილში ჩასხმის შესაძლებლობას. შესაბამისად, ცალსახაა, რომ დამსაქმებელი არათუ ვერ ასაბუთებს ზიანის არსებობას, არამედ საერთოდ არც მსჯელობს აღნიშნულზე და მხოლოდ საგზურის ფურცელში შეტანილ მონაცემებზე დაყრდნობით ადგენს ზიანის არსებობას. დამსაქმებელმა სარჩელით მიმართა ქალაქ ფოთის საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვა გ.ჭ–ას მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ზიანის მიყენების ფაქტი, ადმინისტრაციული ორგანოს განმარტებით, შეეხება სწორედ განსახილველ საქმეს და კასატორის მხრიდან თითქოსდა საწვავის ზედმეტად გამოყენების ფაქტს. ზიანის საერთო ოდენობა, რომელსაც ადმინისტრაციული ორგანო ასახელებს, შეადგენს 95 ლიტრი დიზელის საწვავის შესაბამის ღირებულებას - 193.64 ლარს. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დადასტურებულად ჩაითვლება ზიანის მიყენების ფაქტი, 193.64 ლარის ოდენობით ზიანის მიყენება არ უნდა ჩაითვალოს იმგვარ გადაცდომად, რასაც დამსაქმებლის მიერ პირდაპირ ყველაზე მძიმე დისციპლინური სახდელი შეეფარდება, მით უმეტეს, რომ დასაქმებული არასდროს ყოფილა დისციპლინურად სახდელდადებული.
9.5. სააპელაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ იზიარებს მოწინააღმდეგე მხარის არგუმენტაციას იმ ფაქტთან დაკავშირებით, რომ საგზურის ფურცლების შედგენა კასატორის მიერ ხდებოდა წესის დარღვევით და მათზე ფიქსირდებოდა სხვადასხვა პირთა ხელმოწერები. სინამდვილეში კი, საგზურის ფურცლებზე დაიტანებოდა 2 პიროვნების ხელმოწერა. კერძოდ, საგზურის ფურცლების პირველი და მეორე გვერდის ბოლოს ხელს აწერდა კასატორი, როგორც ავტომობილის მძღოლი, ხოლო საგზურის ფურცლების პირველი გვერდის თავში (ველები - პასუხისმგებელი პირი და ავტოტრანსპორტზე პასუხისმგებელი პირი) დატანილ ხელმოწერას, აღნიშნული კეთდებოდა ავტოსამსახურის უფროსის - გ.ტ–ვას მიერ, რომელიც მძღოლებს გადასცემდა როგორც საგზურის ფურცლებს, ისე ავტომანქანას სამართავად. აღნიშნული საკითხი საერთოდ არ წამოჭრილა დისციპლინური წარმოების პროცესში და არც პოზიციის დაფიქსირების შესაძლებლობა მისცემია დასაქმებულს.
10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებული იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე სასამართლოს 2023 წლის 10 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილი იქნა დასაშვებად და მიღებული იქნა არსებითად განსახილველად. საკასაციო საჩივარი განხილული იქნა ზეპირი მოსმენით.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო, საქმის მასალებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის შედეგად, მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:
11.1. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები, სახელდობრ კი, ის ფაქტები და მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებენ საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევას, თუ საკასაციო საჩივარი საპროცესო ნორმების დარღვევას ემყარება.
11.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატის შეფასებით, კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ხანდაზმულობის ფაქტის საწინააღმდეგოდ წარადგინა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.
12.1. მოსამართლის ერთ-ერთი ვალდებულება მტკიცებით საქმიანობაში მხარეთა შორის საპროცესო ვალდებულებების სწორი გადანაწილებაა. აღნიშნული ემსახურება პროცესის მონაწილე სუბიექტების უფლებრივი მდგომარეობის დაცვასა და იმავდროულად, უზრუნველყოფს მართლწესრიგის ეფექტურ ფუნქციონირებას. მტკიცების ტვირთის გადანაწილების დროს, უაღრესად დიდი მნიშვნელობისაა ის, თუ როდის გადადის მტკიცების ვალდებულება ერთი მხარიდან მეორეზე (იხ. სუსგ. №ას-1034-2022, 26.10.2022წ.).
12.2. სასამართლო მტკიცებით პროცესში, საპროცესო უფლების ჯეროვნად რეალიზების მიზნით, მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც, კანონის მიხედვით, ასაბუთებენ სასარჩელო მოთხოვნას (სსსკ-ის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტები, 219-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მოსარჩელის მიერ ამ საპროცესო ვალდებულების შესრულების შემთხვევაში კი, უკვე მოპასუხეზეა დამოკიდებული მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებების არსებობის უარყოფა (სსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილი).
12.3. სსსკ-ის მე-4 მუხლი განსაზღვრავს შეჯიბრებითობის პრინციპს, რომლის თანახმად, მტკიცების საგნის განსაზღვრა და მასში შემავალი ფაქტების დამტკიცების ტვირთი მხარეებს ეკისრებათ. სსსკ-ის მე-3 მუხლი განსაზღვრავს დისპოზიციურობის პრინციპს, რომელიც მხარეებს ანიჭებს თავისუფლებას _ განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. ამდენად, გარემოება დამტკიცებულად შეიძლება ჩაითვალოს, თუ ერთი მხარე მიუთითებს მასზე და მეორე მხარე არ ეწინააღმდეგება ამ მითითებას. ეს იმას ნიშნავს, რომ შეჯიბრებითი პრინციპის საფუძველზე, მოპასუხე უნდა შეედავოს მოსარჩელის გამართულ (დასაბუთებულ) მოთხოვნას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი წააგებს სამართლებრივ დავას. მოპასუხის სტადიაზე მოწმდება არა მხოლოდ ის, წარადგინა თუ რა მოპასუხემ შესაგებელი, არამედ, ასევე, წარდგენილი შესაგებელი რამდენად აბათილებს მოსარჩელის განმარტებების საფუძველზე შექმნილ მოთხოვნის წარმოშობის ვარაუდს. ასეთი მიდგომის საფუძველია სსსკ-ის 102-ე მუხლის ნორმატიული დანაწესი, რომელშიც თავმოყრილია მხარეთა საპროცესო ვალდებულებები, მათ შორის, მოპასუხის უფლება, გააქარწყლოს მოსარჩელის მოთხოვნები. ცხადია, მოპასუხისათვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზებისთვის მხოლოდ მოპასუხის მოსაზრებაზე მითითება საკმარისი ვერ გახდება. სასამართლო მტკიცებაში მოიაზრება პროცესის მონაწილე სუბიექტების იმგვარი საქმიანობა, რომელიც მიმართულია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების არსებობა/არარსებობის დასადგენად. საპროცესო და მატერიალური კანონმდებლობით გათვალისწინებული სავალდებულო, დასაბუთებული პოზიციის არსებობამ შესაძლებელია მხარე მიიყვანოს იურიდიულად დაუსაბუთებელ შედეგებამდე, რაც მოსარჩელისათვის მდგომარეობს სარჩელის უარყოფაში, ხოლო მოპასუხისთვის - მის მიმართ წარდგენილი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაში. სარჩელის წარმატება იმაზე იქნება დამოკიდებული, თუ რამდენად კვალიფიციურად დაიცავს თავს მოპასუხე სარჩელისაგან. (იხ., ი. გაგუა, მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე“, რედ: ზ. ძლიერიშვილი, ნ. კვანტალიანი, 2020წ. გვ.168, 169, 214-215, 221, 231).
12.4. შესაგებლის ზოგადი კლასიფიკაცია შემდეგია: მატერიალური და საპროცესო შესაგებელი; აბსტრაქტული (ზოგადი) და კონკრეტული შესაგებელი; მარტივი და კვალიფიციური (არსებითი) შესაგებელი. რა ტიპის შესაგებელს წარადგენს მოპასუხე, სრულად თავსდება ამ უკანაკნელის ნების ავტონომიის ფარგლებში. კონკრეტული შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება გამომდინარეობს 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან (ივარაუდება, რომ შედავებული უნდა იყოს დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი ფაქტები და არა სამართლებრივი მოსაზრებები, ე.ი. ისეთი ფაქტები, რომელთა არსებობა წარმოშობენ მოთხოვნას), წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები დამტკიცებულად ითვლება.
12.5. მოსამართლეს დავის გადასაწყვეტად სჭირდება რელევანტური ფაქტები, რომელთა წარდგენაზე სრული პასუხისმგებლობა ეკისრება მხარეებს. მას შემდეგ, რაც მოსამართლე მოიძიებს მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას, განსაზღვრავს ნორმის ფაქტობრივ ელემენტებს (წინაპირობებს), ამ წინაპირობებს მიუსადაგებს მოსარჩელის მიერ მოხსენებულ ფაქტებს და თითეულ წინაპირობაზე გასცემს დადებით პასუხს, იგი ამოწმებს რომელ ფაქტებს ხდის მოპასუხე სადავოდ (მოპასუხის სტადია). თუ მოპასუხეს არ აქვს წარდგენილი კვალიფიციური (არსებითი) შედავება, არამედ მხოლოდ სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტების უარყოფით შემოიფარგლება, მოსამართლე გადადის მტკიცების სტადიაზე, რაც ნიშნავს სადავოდ გამხდარი ფაქტების დადგენის პროცესს. მოპასუხის მხრიდან არსებითი ხასიათის შედავების შემთხვევაში, მოსამართლემ ასევე უნდა მოიძიოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც გამორიცხავს, წყვეტს ან აფერხებს მოთხოვნის განხორციელებას, ხოლო ნორმის წინაპირობების შემოწმება იმავე წესით ხორციელდება. აქაც მნიშვნელოვანია რას პასუხობს მოსარჩელე მოპასუხის არსებით შედავებას, არ არის გამორიცხული მოსარჩელემაც კვალიფიციური პასუხი გასცეს მოპასუხის ამგვარ განმარტებას. ამდენად მოსამართლე ასე უწყვეტად გადადის მოსარჩელის სტადიიდან მოპასუხის სტადიაზე და პირიქით, ვიდრე არ დასრულდება მხარეთა განმარტებების ურთიერთგაცვლის პროცესი, რომლის შედეგადაც უნდა გაირკვეს უდავო და სადავო (მტკიცების საგანში შემავალი) ფაქტები. შესაგებლის შინაარსობრივი მხარე, განსაკუთრებით ფაქტობრივი ნაწილი, გავლენას ახდენს მტკიცების ტვირთზე.
12.6. თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს მოსარჩელის არსებითი გარემოებების შედავებას და ასევე, საპირისპირო ნორმის წინაპირობების საკმარისად დასაბუთებას, მაშინ მტკიცების სტადიაზე უნდა გაირკვეს, მტკიცდება თუ არა სადავო გარემოებები (მტკიცების ტვირთის გადანაწილების შესაბამისად). შემდეგ ეტაპზე უნდა შემოწმდეს, ახერხებს თუ არა მოსარჩელე თავისი მოთხოვნის დამაფუძნებელი გარემოებების იმგვარ დასაბუთებას, რომელიც ასევე აქარწყლებს მოპასუხის მიერ დასაბუთებულ საპირისპირო მითითებებს (ნორმებს).
13.1. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი საპროცესო დარღვევად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განსჯად სასამართლოში გადაგზავნის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 02 აგვისტოს განჩინებისა და სარჩელის მიღებაზე უარის შესახებ ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 06 აგვისტოს განჩინების მიუღებლობასა და მათი შინაარსის გაუთვალისწინებლობას, ამდენად, სსსკ 407.1 მუხლიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს შემოწმების ფარგლებს წარმოადგენს, მათ შორის, ფაქტები და მტკიცებულებები, რომლებიც ხანდაზმულობის საკითხის გადაწყვეტისას, ქვემდგომი სასამართლოების მხრიდან უნდა გათვალისწინებულიყო.
13.2. მოსარჩელე 12.08.2021 წელს წარდგენილ სარჩელში მიუთითებდა, რომ მოცემულ სარჩელს წარადგენდა იმ ხარვეზების გათვალისწინებით, რომელიც აისახა სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 06 აგვისტოს განჩინებაში (საქმე 2/4783-21). 12.08.2021 წლის სარჩელზე წარდგენილ შესაგებლებში, არცერთი მოპასუხის მხრიდან, არ განხორციელებულა ხანდაზმულობაზე, როგორც მოთხოვნის უფლების დამაბრკოლებელ გარემოებაზე, მითითება.
13.3. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც მოსარჩელემ ისარგებლა სარჩელის დაზუსტების შესაძლებლობით, მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ დაზუსტებული სარჩელის საპასუხოდ წარდგენილ შესაგებელში მიუთითა, რომ მოსარჩელეს გამოყენებული არ ჰქონდა სამსახურიდან გათავსუფლებაზე დამსაქმებლის მიერ გამოვლენილი ნების 30 კალენდარული დღის ვადაში გასაჩივრების შესაძლებლობა. პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ხსენებული მოთხოვნის განხორციელების დამაბრკოლებელი შესაგებელი მოსარჩელე მხარეს საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესების შესაბამისად არ გადასცემია, სახელდობრ, დაზუსტებული შესაგებლები მხოლოდ ერთხელ გაეგზავნა სარჩელში დასახელებულ მისამართზე (ფოთი, .......), თუმცა იმის გამო, რომ მისამართზე არავინ იმყოფებოდა, საფოსტო გზავნილი კურიერმა ადრესატს ვერ გადასცა (იხ. ტ.2, ს.ფ. 63-64). აღნიშნულის შემდგომ, ისე დაინიშნა მოსამზადებელი სხდომა, ისე ჩატარდა და გადაიზარდა იგი მთავარ სხდომაში, რომ საქმეში დაცული არცერთი მტკიცებულება არ მოწმობს დაზუსტებული შესაგებლის მოსარჩელისათვის გადაცემას. შესაბამისად, საქმის წინასწარი მომზადების სტადიაზე, მოსარჩელე მხარისათვის საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით ცნობილი არ გამხდარა ხანდაზმულობის შესაგებლის არსებობა.
13.4. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მეორე წინადადების თანახმად, სასამართლოს შეუძლია შესთავაზოს მხარეებს წარმოადგინონ დამატებითი მტკიცებულებები, ხოლო 203-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სასამართლოს მთავარ სხდომაზე განხილვისათვის საქმის მოსამზადებლად მოსამართლეს შეუძლია, დაავალოს მხარეებს შეავსონ, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში განმარტონ მათ მიერ წარმოდგენილი წერილობითი მასალები, წინადადება მისცეს მათ წარმოადგინონ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ნივთები თუ დოკუმენტები. ამდენად, კანონმდებელი შესაძლებლობას აძლევს სასამართლოს, საჭიროებისამებრ დაავალოს მხარეებს, წარადგინონ მტკიცებულებანი სადავო ფაქტობრივი გარემოებების სწორად დადგენაში ხელის შესაწყობად. აღნიშნული შესაძლებლობა კი, ზოგიერთ შემთხვევაში, არამარტო უფლებამოსილებად, არამედ სასამართლოს ვალდებულებადაც წარმოგვიდგება.
13.5. მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმეშია საქმის განაწილების ბარათი, რომელიც ნათელყოფს, რომ გ.ჭ–ას 12.08.2021 წლის სარჩელი პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განმხილველ მოსამართლეზე განაწილდა პირდაპირი განაწილების წესით, როგორც სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის, სარჩელის განუხილველად დატოვების ან საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში განმეორებით წარდგენილი სარჩელი (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 1). ამასთან, სარჩელის მე-3 გვერდზე აღინიშნა, რომ სარჩელი წარდგენილი იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 06 აგვისტოს განჩინებაში (საქმე 2/4783-21) დაფიქსირებული ხარვეზების გათვალისწინებით; სასამართლოს მხედველობაში უნდა მიეღო ისიც, რომ თავდაპირველად წარდგენილ შესაგებლებში ხანდაზმულობის ფაქტობრივ გარემოებას არც სამინისტრო და არც მისი საქვეუწყებო დაწესებულება არ უთითებდა, არამედ, ხანდაზმულობის ფაქტი სადავოდ იქცა მარტოოდენ 04.03.2022 წელს წარდგენილ დაზუსტებულ შესაგებელში, რომელიც მოსარჩელე მხარეს არ გადასცემია. ამ მოცემულობაში, საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვისას, მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის დაცვის პრინციპი არათუ უფლებას აძლევდა, არამედ ავალდებულებდა კიდეც სასამართლოს, სსსკ 103.1 მუხლისა და 203.1 „ა“ მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელისათვის დაევალებინა იმ მტკიცებულებათა წარმოდგენა, რომელიც ნათელყოფდა თავდაპირველი სარჩელის სშკ 48.6 მუხლით დადგენილ 30 კალენდარული დღის ვადაში წარდგენას.
13.6. საკასაციო სასამართლო 10.05.2022 წლის სასამართლო სხდომის ოქმის მსვლელობის გაცნობის შედეგად მიუთითებს, რომ საქმე ისე ჩაითვალა მომზადებულად და გადაიზარდა მთავარ სხდომაში, რომ მოსარჩელე მხარისათვის არავის უცნობებია დაზუსტებული შესაგებლით სარჩელის ხანდაზმულობის ფაქტის სადავოდ ქცევის საკითხი და, შესაბამისად, მას არც შეთავაზება მისცემია, ხანდაზმულობის შესაგებლისგან თავის დასაცავად იმ მტკიცებულებათა სასამართლოსთვის წარდგენაზე, რომელთა არსებობაც საქმის მასალების - საქმის განაწილების ბარათისა და 12.08.2021 წლის სარჩელის - შინაარსიდან ნათლად დგინდებოდა.
13.7. ამ მოცემულობაში, პალატის განსჯით, მტკიცებულების წარმოდგენის შეთავაზების გარეშე მოსამზადებელი სხდომის მთავარ სხდომაში გადაზრდამ, ამავე ეტაპის ერთ სხდომაში დასრულებამ და სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევის მოტივით მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმამ განაპირობა მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის რღვევა მოსარჩელის საუარესოდ, ვინაიდან მას, პრაქტიკულად, არ მიეცა დაზუსტებული შესაგებლით მითითებული ახალი ფაქტობრივი გარემოების გაქარწყლების შესაძლებლობა.
13.8. პალატა საგულისხმოდ მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე სააპელაციო საჩივარს აპელანტმა დაურთო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 02 აგვისტოს განჩინება საქმის განსჯად სასამართლოში გადაგზავნისა და ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 06 აგვისტოს განჩინება სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის შესახებ. დასახელებული განჩინებების საქმეზე დართვის შუამდგომლობის უარყოფისას სააპელაციო სასამართლომ მხედველობის მიღმა დატოვა ის გარემოება, რომ: 1. მოსარჩელე მხარეს დაზუსტებული შესაგებელი საპროცესო კოდექსის 70-ე-78-ე მუხლების შესაბამისად ჩაბარებული არ ჰქონია, არამედ 2. მოსარჩელე მხარისათვის მხოლოდ საქმის არსებითი განხილვის პროცესში, ახსნა-განმარტების ეტაპზე, გამოვლინდა, რომ მოპასუხე სამინისტრომ შეიცვალა საპროცესო სტრატეგია და, მოთხოვნის ნამდვილობის გამომრიცხავ შესაგებელთან ერთად, წამოაყენა მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელიც, 3. ამასთან, პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის ეტაპი ერთ სხდომაში დასრულდა და მოსარჩელეს აღარ გააჩნდა საპროცესო ბერკეტი ხანდაზმულობის გამომრიცხავი მტკიცებულებების პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარსადგენად. ამდენად, საკასაციო პალატის განსჯით, სააპელაციო პალატას, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დაშვებული საპროცესო დარღვევების გამოსწორების მიზნით, დასახელებული განჩინებები სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე უნდა დაეშვა საქმეზე დასართავად სსსკ 380-ე და სსსკ 382-ე მუხლების შესაბამისად და ხანდაზმულობის შესაგებელი შეეფასებინა სწორედ ამ განჩინებებთან ურთიერთშესაბამისობაში.
13.9. დასახელებული განჩინებებით კი, თვალსაჩინოა, რომ მოსარჩელის მიერ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2021 წლის 29 ივნისის MIA 5 21 01643283 ბრძანება გასაჩივრდა 2021 წლის 29 ივლისს, ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში, სწორედ იმ წესის შესაბამისად, როგორც განუმარტა თავად დამსაქმებელმა სადავო გადაწყვეტილებაში. საქმე, ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ, ჩათვალა რა სამოქალაქო სამართალწარმოების ქვემდებარედ, განსჯადობის წესის შესაბამისად, გადაუგზავნა სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, რომელმაც, თავის მხრივ, 2021 წლის 06 აგვისტოს განჩინებით, სარჩელს მიღებაზე უარი უთხრა. სწორედ ამ განჩინების არსებობით აიხსნება საქმის განაწილების ბარათში გაკეთებული მითითება, რომ 12.08.2021 წლის სარჩელის კონკრეტულ მოსამართლეზე პირდაპირი განაწილების საფუძველს წარმოადგენდა სარჩელის განმეორებითად წარდგენის ფაქტი.
14.1. საქართველოს შრომის კოდექსის 48.6 მუხლის შესაბამისად, დასაქმებულს უფლება აქვს, დამსაქმებლის წერილობითი დასაბუთების მიღებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში სასამართლოში გაასაჩივროს დამსაქმებლის გადაწყვეტილება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ. სასამართლოს მიერ დასაქმებულის მიერ აღძრული სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის ან სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაში დასაქმებულს უფლება აქვს, იმავე სარჩელით განმეორებით მიმართოს სასამართლოს სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის შესახებ განჩინების ან სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ განჩინების მისთვის ჩაბარებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში.
14.2. საკასაციო სასამართლოს განსჯით, თავდაპირველი (ადმინისტრაციული წესით აღძრული და სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში გადმოგზავნილი) სარჩელი აღძრულია სშკ 48.7 მუხლით განსაზღვრული ვადის დაცვით - შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტაზე დამსაქმებლის მიერ 29.06.2021 წელს მიღებული გადაწყვეტილების დასაქმებულისთვის გადაცემიდან (05.07.2021 წლიდან) 30 კალენდარული დღის ვადაში - 29.07.2021 წელს. ვინაიდან ვადის დაცვით წარდგენილ სარჩელს მიღებაზე უარი ეთქვა, დასაქმებულის სასარგებლოდ ამოქმედდა სარჩელის განმეორებითად წარდგენის 30 დღიანი ვადა, სშკ 48.6. მუხლის შესაბამისად. დადგენილია, რომ ხსენებული უფლება მოსარჩელემ გამოიყენა და სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის შესახებ 06.08.2021 წლის განჩინების გამოტანიდან 6 დღეში - 12.08.2021 წელს - სასამართლოს წარუდგინა განმეორებითი სარჩელი. ამდენად, მოთხოვნის ხანდაზმულად მიჩნევის საფუძველი არ არსებობდა.
14.3. ამრიგად, სააპელაციო სასამართლოსგან განსხვავებით, საკასაციო პალატა ადგენს, რომ წინამდებარე სარჩელის დაკმაყოფილებას ვერ აბრკოლებს ხანდაზმულობის შესაგებელი.
15.1. საკასაციო პალატა შენიშნავს, რომ პირველ და მეორე ინსტანციის სასამართლოებს, სარჩელი უარყოფილი აქვთ არამარტო ხანდაზმულობის, არამედ გასაჩივრებული ბრძანების კანონიერების მოტივითაც. ამ თვალსაზრისით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ გ.ჭ–ას მხრიდან ჩადენილია გენერალური ინსპექციის უფროსის 2021 წლის 21 ივნისის დასკვნაში ასახული გადაცდომები - 1) საგზურის ფურცლებში სამსახურებრივი სატვირთო ავტომანქანის ადგილზე მუშაობის საათები გაზრდილი აქვს, სახელდობრ, შეტანილი აქვს 10 საათი და 50 წუთი ზედმეტად მუშაობის დრო, რაზეც ზედმეტად ჩამოწერილია 95 ლიტრი დიზელის საწვავი; 2) ამასთან, საგზურები შედგენილია წესის დარღვევით, კერძოდ, საგზურის ფურცლის პირველ გვერდზე ავტომანქანის ჩაბარებას ხელმოწერით ადასტურებს ერთი მოსამსახურე, ხოლო მეორე გვერდს, სადაც შესაბამისი თარიღებისა და დროის მითითებით შეტანილია მონაცემები ავტომანქანის გადაადგილების შესახებ, ხელმოწერით ადასტურებს სხვა მოსამსახურე. წესის თანახმად კი, საგზურის ფურცლის პირველი გვერდი ითვალისწინებს იმ მოსამსახურის/მძღოლის პირადი მონაცემების შევსებას, რომელსაც ჩაბარდა სატვირთო/სამგზავრო ავტომანქანა შემდგომი მართვის მიზნით, რასაც აღნიშნული მძღოლი ადასტურებს ხელმოწერით.
15.2. ამრიგად, საკასაციო პალატის შეფასების საგანია დავის არსებითი მხარეც, სახელდობრ, ერთი მხრივ, დასაქმებულის მიერ იმ ქმედების ჩადენის ფაქტი, რომელიც საფუძვლად დაედო მის მიმართ გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემას, ხოლო ამავე ფაქტის დამტკიცებულად მიჩნევის შემთხვევაში, მისი დაკვალიფიცირება შრომითი ვალდებულების „უხეშ“ დარღვევად, რაც გაამართლებს შრომითი ხელშეკრულების ვადაზე ადრე შეწყვეტას.
15.3. საკასაციო სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში განუმარტავს, რომ საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. ,,favor prestatoris” პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებსა და ინტერესებს შორის წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში (მრავალთა შორის იხ. სუსგ. №ას-941-891-2015, 29.01.2016წ.; №ას-634-2021, 04.11.2021წ.).
15.4. დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის დამახასიათებელია დაქვემდებარებული ურთიერთობა, რომლის ფარგლებშიც დასაქმებული ემორჩილება დამსაქმებლის მითითებებსა და მიღებულ გადაწყვეტილებებს. არსებული ფაქტობრივი თუ ეკონომიკური ასიმეტრია განაპირობებს დამსაქმებლის ურთიერთობის ძლიერ მხარედ კვალიფიკაციას, რომელთან სუბორდინაციის პირობებშიც მნიშნველოვნად იზრდება რისკი იმისა, რომ დასაქმებულის ინტერესები შრომითი ურთიერთობის წარმოშობის, მიმდინარეობისა თუ დასრულების პროცესში იქნეს უგულებელყოფილი. სწორედ აქ ვლინდება სახელმწიფოს, როგორც უფლებრივი წონასწორობის დაცვის გარანტის ფუნქცია, ჩაერიოს ურთიერთობაში იმგვარად, რომ მხარეთა უფლებრივ პოზიციებს შორის აღდგეს სამართლიანი ბალანსი, აღნიშნული კი, მიიღწევა ურთიერთობის სუსტი მხარის უფლებრივი გაძლიერების გზით. სწორედ ამიტომ, შრომის სამართალი უპირატესად დასაქმებულის უფლებების დაცვის წესთა ერთობლიობაა. აღნიშნული პრინციპი საკანონმდებლო დანაწესით ყველაზე აშკარად გამოხატულია საქართველოს შრომის კოდექსის პირველი მუხლის მესამე პუნქტში, რომლის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულებით არ შეიძლება განისაზღვროს ამ კანონით გათვალისწინებულისაგან განსხვავებული ნორმები, რომლებიც აუარესებს დასაქმებულის მდგომარეობას. ამრიგად, შრომის კოდექსით კანონმდებელმა დაადგინა დასაქმებულის ინტერესების დაცვის საბაზისო სტანდარტი, რომლიდან გადახვევაც დასაშვებია ერთადერთ შემთხვევაში - თუ შრომითი პირობების მოდიფიცირება აუმჯობესებს დასაქმებულის უფლებრივ მდგომარეობას. შრომითი დავის განმხილველი სასამართლოს ფუნქცია სამართლის ნორმათა იმგვარ განმარტებას წარმოადგენს, რომლითაც მიიღწევა დასაქმებულის უფლებრივი გათანაბრება ურთიერთობის ძლიერ მხარესათან - დამსაქმებელთან.
16.1. განსახილველ შემთხვევაში, დამსაქმებლის ნება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტაზე ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ სამსახურებრივი შემოწმებისას გამოვლინდა გ.ჭ–ას მიერ საგზურის ფურცლებში სამსახურებრივი სატვირთო ავტომანქანის ადგილზე მუშაობის საათების დამრგვალება იმგვარად, რომ დოკუმენტურად ასახულმა ნამუშევარმა საათებმა სატვირთო ავტომანქანის რეალური მუშაობის დროს გადააჭარბა 10 საათითა და 50 წუთით, რაზეც ზედმეტად ჩამოიწერა 95 ლიტრი დიზელის საწვავი.
16.2. უწინარესად, პალატა შენიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული დარღვევა დადგენილია თავად გ.ჭ–ას ახსნა-განმარტების საფუძველზე, რომელშიც იგი აღიარებს, რომ არსებული პრაქტიკიდან გამომდინარე, როდესაც მანის მარკის სატვირთო ავტომანქანით პარკის ტერიტორიაზე ან მის გარეთ ასრულებს რაიმე სახის დავალებას, ადგილზე ნამუშევარ დროს ამრგვალებს, რათა მარტივი იყოს შემდგომი დაჯამება საათების რაოდენობის, მაგალითად თუ ადგილზე ამუშავებს 40 წუთს, საგზურში ააფიქსირებს 1 საათს, რადგან აღნიშნულ ავტომანქანას არ უმუშავებს მანძილმზომი და ზუსტად ვერ აფიქსირებს გავლილ მანძილს, რის გამოც, საგზურში შეჰყავს სავარაუდო მანძილი. ამასთან, როცა ადგილზე მუშაობს ,,მანი"-ს მარკის მანქანა, ამ პერიოდს ვერ ინიშნავს და რეალურად ნამუშევარ 30-35 წუთს ამატებს და საგზურში წერს 1 საათს. ხსენებული ახსნა-განმარტებით უცილობლად დასტურდება მძიმე ტექნიკის ნამუშევარი საათების ხელოვნურად გაბევრების ფაქტი. ცხადია, რომ საგზურის ფურცლების წარმოების მიზანი, დამსაქმებლისათვის, მონაცემების სიზუსტის უზრუნველყოფა იყო, შესაბამისად, სინამდვილესთან შეუსაბამო მონაცემების ასახვა დამსაქმებლის წინაშე წარსადგენ დოკუმენტაციაში აფუძნებს შრომის ხელშეკრულებით დადგენილი ვალდებულების დარღვევას.
16.3. რაც შეეხება საგზურის ფურცელზე ხელმოწერის დატანის წესის დარღვევას, როგორც დამსაქმებელი, ისე დასაქმებული, ხსენებული ფურცლის შევსების წესს განსხვავებულად ინტერპრეტირებენ, კერძოდ, დამსაქმებლის მტკიცებით, როგორც პირველ, ისე მეორე გვერდს ხელს უნდა აწერდეს მძღოლი, ესე იგი, თავად გ.ჭ–ა, ხოლო სადავო შემთხვევებში, საგზურის პირველ ფურცელს ხელს აწერდა ერთი მოსამსახურე, ხოლო მეორე ფურცელს - მეორე. ხსენებულ ფაქტს არ უარყოფს გ.ჭ–ა, თუმცა აღნიშნავს, რომ საგზურის ფურცელი სწორედ ამ წესით უნდა შევსებულიყო, სახელდობრ, ჯერ უნდა დატანილიყო იმ პირის ხელმოწერა, ვინც საგზურის ფურცელი და სატრანსპორტო საშუალება გადასცა უშუალოდ მძღოლს, მძღოლის ხელმოწერა კი უნდა დატანილიყო მხოლოდ იქ, სადაც ბეჭდურად შესაბამისი აღნიშვნა (მძღოლი) იყო მითითებული.
16.4. საკასაციო პალატა აქვე განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესი შრომითსამართლებრივ დავებში განსხვავებული და თავისებურია. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ შრომით დავასთან დაკავშირებულ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ „ამ სახის დავები, მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს იმ ძირითადი პრინციპიდან, რომ დამსაქმებელს დასაქმებულთან შედარებით გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები“ (იხ. სუსგ. №ას-922-884-2014, 16.04.2015წ; №ას-483-457-2015, 07.10.2015წ; №ას-182-171-2017, 27.12.2019წ). მოსარჩელე, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე უთითებს, ვერ დაადასტურებს სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. მოსარჩელის მითითება, რომ იგი სამსახურიდან უკანონოდ გაათავისუფლეს, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს დამსაქმებლის მხარეს, რათა მან დაასაბუთოს სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების მართებულობა (იხ. სუსგ. №ას-1276-1216-2014, 18.03.2015წ.; №ას-122-114-2015, 23.03.2015წ.; №ას-194-185-2016, 29.07.2019წ.).
16.5. მტკიცების ტვირთის ზემოაღნიშნული წესიდან გამომდინარე, პალატა დადგენილად ვერ მიიჩნევს, რომ დამსაქმებელმა დაადასტურა საგზურის ფურცლის ხელმოწერის წესის, როგორც დამოუკიდებელი დარღვევის, არსებობა. საქმეში დაცული საგზურის ფურცლების თანახმად, იგი შეიცავდა ხელმოწერის ოთხ გრაფას, მათგან სამი დატანილი იყო პირველ გვერდზე და მოიცავდა 1. პასუხისმგებელი პირის, 2. ავტოტრანსპორტზე პასუხისმგებელი პირის, 3. ავტომანქანის გამართულ მდგომარეობაში ჩაბარებაზე მძღოლის ხელმოწერის გრაფებს, რაც შეეხება მეორე გვერდს, მასზე გათვალისწინებული იყო ერთადერთი გრაფა - 4. მძღოლის მიერ ხელის მოწერა. ამრიგად, დასახელებული ოთხი გრაფიდან სახელდებით მძღოლის მიერ ხელმოსაწერი იყო მხოლოდ ორი - პირველი გვერდის მარცხენა ქვედა კუთხესა და მეორე გვერდის მარცხენა ქვედა კუთხეში. დასახელებულ გრაფებში, წარმოდგენილი საგზურის ფურცლების ვიზუალური შეფასების შედეგად, სხვადასხვა პირთა მხრიდან ხელმოწერის ფაქტი ვერ დგინდება, ხოლო დანარჩენ ორ გრაფაში, ხელმოწერა მართლაც განსხვავებულია მძღოლის ხელმოწერის ნიმუშისაგან, თუმცა, დასახელებული გრაფები (პასუხისმგებელი პირის ხელმოწერის გრაფები), პალატის განსჯით, მძღოლის მიერ ხელმოსაწერ გრაფებს ისედაც არ წარმოადგენდა. პალატა შენიშნავს, რომ საქმეში არ არის ხსენებული საგზურის ფურცლის შევსების ნორმატიული წესი. იმ მოცემულობაში კი, როცა სიტყვა-სიტყვით მძღოლის ხელის მოწერას ითხოვს მხოლოდ ორი გრაფა და სარწმუნოდ ვერ დგინდება, რომ დასახელებულ გრაფათაგან ერთ-ერთს ან ორივეს გ.ჭ–ას გარდა, ხელი სხვა პირმა მოაწერა და, ამასთან, ხსენებულ საკითხზე, დისციპლინური წარმოების პროცესში ახსნა-განმარტება დასაქმებულს ჩამორთმეული არ აქვს, პალატა საგზურის ფურცლის შევსების წესის რღვევას, ხელმოწერის საკითხთან მიმართებით, დადგენილად ვერ მიიჩნევს.
16.6. ამდენად, პალატა შეაფასებს მარტოოდენ სატვირთო ავტომობილის ნამუშევარი საათების გაზრდის, როგორც დისციპლინური გადაცდომის, სიმძიმეს.
17.1. შრომის სამართალში “Ultima Ratio“ - ს პრინციპი ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზ-შედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას, შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობის შემოწმებას. ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეული უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის (იხ. სუსგ. №ას-416-399-2016, 29.06.2016წ.; №ას-658-2020 04.12.2020წ.).
17.2. პალატა მოიხმობს საკასაციო სასამართლოს სტაბილურ პრაქტიკას, რომლის თანახმადაც, დასაქმებულთა შრომის უფლებების დაცვის კონსტიტუციური პრინციპი მოითხოვს, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და, რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. ამდენად, დამსაქმებელმა, შესაძლოა, დასაქმებულის ქმედება ჩათვალოს კიდეც ვალდებულებათა უხეშ დარღვევად, თუმცა ამგვარი კვალიფიკაციის მართებულობა ექვემდებარება სასამართლო კონტროლს (იხ. სუსგ. №ას-468-2021, 23.09.2022წ.).
17.3. დარღვევის სიმძიმის წარმოსაჩენად, შემოწმების აქტი მიუთითებს, რომ უსწორო მონაცემების საგზურის ფურცელში შეტანით დასაქმებულმა დამსაქმებელს 95 ლიტრი დიზელის ოდენობით ზიანი მიაყენა, რაც არასამსახურებრივი მიზნით განკარგვაში გამოიხატა.
17.4. შრომითსამართლებრივი ვალდებულების დარღვევის სიმძიმის შეფასების მიზნებისათვის, საკასაციო პალატა დადგენილად ვერ მიიჩნევს დასახელებული ოდენობის დიზელის „არასამსახურებრივო მიზნით განკარგვის“ ფაქტს და განმარტავს, რომ დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლის რესურსების პირადი მიზნებით გამოყენება იმგვარი გარემოებაა, რომელსაც სჭირდება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისი სტანდარტით მტკიცება. მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს (“affirmanti, non negati, incumbit probatio”) - სწორედ ამ დებულებიდან გამომდინარე, უნდა განისაზღვროს, ვინ რა უნდა ამტკიცოს. უარყოფის მტკიცება არ შეიძლება დაეკისროს მხარეს, რომელიც ფაქტის ან მოვლენის არარსებობაზე აპელირებს, არამედ ამ ფაქტისა თუ მოვლენის არსებობის მტკიცების ტვირთი აწევს მას, ვის სასარგებლოდაც მეტყველებს შედავებული ფაქტობრივი გარემოება“ (იხ. სუსგ. №ას-509-509-2018, 05.04.2019წ.; №ას-1299-2018, 29.11.2019წ.).
17.5. ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ დასაქმებულმა სატრანსპორტო საშუალების მუშაობის დროის გაზრდით წარმოშობილი საწვავის ზედმეტობა პირადი ინტერესებისათვის მოიხმარა, რაიმე სარწმუნო მტკიცებულებით არ დგინდება, სახელდობრ, საქმეში დაცული არ არის მტკიცებულება, რომელიც ნათელყოფდა, რომ ფაქტობრივად განაღდებული დიზელის ოდენობა აჭარბებდა სამსახურებრივი აუცილებლობის ფარგლებში გახარჯული საწვავის ოდენობას; საქმეში არც ის მტკიცებულებაა წარმოდგენილი, რომ მძღოლისთვის გადაცემული საწვავის ტალონით ,,MAN"-ის ფირმის სატვირთო ავტომობილის გარდა, ხდებოდა სხვა ავტომობილის საწვავის ავზის შევსებაც; დადგენილი არ არის არც სატვირთო მანქანის ძრავში მოთავსებული საწვავის მძღოლის მიერ ამოღების ფაქტი. ამ მოცემულობაში კი, დაუსაბუთებელია მტკიცება, როგორ შეეძლო განეკარგა გ.ჭ–ას სატვირთო ავტომანქანის ძრავში თუნდაც ზედმეტობით მოთავსებული საწვავი პირადი მიზნებისათვის.
17.6. ამდენად, იდენტიფიცირებული დარღვევის შეფასების შედეგად პალატა მიიჩნევს, რომ ჩადენილ გადაცდომას დამსაქმებლის მიმართ მძიმე შედეგი არ გამოუწვევია. ამასთან, ზიანი დადასტურებულადაც რომ ჩაითვალოს, შრომის კოდექსის 43.1 და 58-ე მუხლები შესაძლებლობას იძლევა, მისი ანაზღაურება მოხდეს ხელშეკრულების შეუწყვეტლადაც. თავად ქმედება და დადასტურების შემთხვევაშიც კი ზიანის მოცულობა, არ არის იმდენად სერიოზული, რომ გამოდგეს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის მიმართ ნდობის დაკარგვის დასასაბუთებლად, განსაკუთრებით მაშინ, როცა დასაქმების დაწყების მომენტიდან სადავო ბრძანების გამოცემამდე დროის 12 წლიან მონაკვეთში, დამსაქმებელი კასატორის მიმართ ერთი დისციპლინური გადაცდომის არსებობაზეც კი არ მიუთითებს, არამედ, სამსახურებრივი შემოწმების ამსახველი დოკუმენტები მეტყველებს სწორედ იმაზე, რომ დასაქმებული გ.ჭ–ა დისციპლინურად სახდელდადებული არ არის. ამდენად, მტკიცება იმისა, რომ უფრო მსუბუქი ხასიათის პასუხისმგებლობის ზომა - შენიშვნა, საყვედური, სასტიკი საყვედური, და ა.შ., სამომავლოდ კასატორს დარღვევებზე ხელს ვერ ააღებინებდა და ვერც უფრო გულისხმიერად შრომის მოტივაციას შეუქმნიდა, დამსაქმებლის მხრიდან დასაბუთებული არ არის. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, იმ პირობებში, როდესაც კანონმდებელმა დამსაქმებელს დისციპლინური პასუხისმგებლობის განსაზღვრისას მიანიჭა ფართო დისკრეცია, აუცილებელია, დამსაქმებელმა მაქსიმალურად იზრუნოს, რომ პასუხისმგებლობის პირველ ჯერზე დაკისრებისას, დასაქმებულს შეუფარდოს სამსახურიდან გათავისუფლებაზე ნაკლებად მკაცრი დისციპლინური ღონისძიება, თუკი ეს ობიექტურად შესაძლებელია (იხ. სუსგ. საქმე №ას-445 -2024, 06.06.2024წ.).
17.7. ამდენად, პალატის განსჯით, სადავო გადაწყვეტილება მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისა და მისი მოპასუხე სამინისტროდან დათხოვნის შესახებ, ვერ პასუხობს თანაზომიერების მოთხოვნას, რის გამოც, იგი, როგორც კანონსაწინააღმდეგო ნების გამოვლენა, ბათილია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის შესაბამისად.
18.1. შრომითი ურთიერთობის დასრულებაზე დამსაქმებლის გამოვლენილი ნების არამართლზომიერად მიჩნევისას, დღის წესრიგში დგება დასაქმებულის უფლებრივი რესტიტუციის საკითხი.
18.2. საქართველოს შრომის კოდექსის 48.6 მუხლის შესაბამისად, სასამართლოს მიერ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდა, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით.
18.3. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის მოთხოვნაა პირვანდელ - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის სანაპირო დაცვის დეპარტამენტის საფინანსო-სამეურნეო უზრუნველყოფის სამმართველოს მძღოლის - თანამდებობაზე მისი აღდგენა.
18.4. კასატორის მოწინააღმდეგე მხარის მოსაზრებით, თანამდებობაზე აღდგენის მოთხოვნას აბრკოლებს ის გარემოება, რომ გ.ჭ–ა შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე შტატგარეშე თანამშრომლად დასაქმებულია კონკრეტული ვადით - 2021 წლის 07 მაისიდან 2022 წლის 01 იანვრამდე. ვინაიდან ხსენებული ვადა გასულია, თანამდებობაზე აღდგენის მოთხოვნას, დამსაქმებლის განსჯით, არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი.
18.5. საკასაციო პალატა დამსაქმებლის ზემოაღნიშნულ პოზიციას არ იზიარებს და მიუთითებს საქართველოს შრომის კოდექსის მე-12 მუხლის მესამე პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შრომითი ხელშეკრულების ვადა არის 1 წელი ან 1 წელზე მეტი, შრომითი ხელშეკრულება განსაზღვრული ვადით იდება მხოლოდ შემდეგი საფუძვლის არსებობისას: ა) შესასრულებელია კონკრეტული მოცულობის სამუშაო; ბ) შესასრულებელია სეზონური სამუშაო; გ) სამუშაოს მოცულობა დროებით იზრდება; დ) ხდება შრომითი ურთიერთობის შეჩერების საფუძვლით სამუშაოზე დროებით არმყოფი დასაქმებულის ჩანაცვლება; ე) შრომითი ხელშეკრულება ითვალისწინებს „დასაქმების ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ შრომის ანაზღაურების სუბსიდირებას; ვ) არსებობს სხვა ობიექტური გარემოება, რომელიც ამართლებს შრომითი ხელშეკრულების განსაზღვრული ვადით დადებას. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, თუ განსაზღვრული ვადით შრომით ხელშეკრულება დადებულია ამ მუხლის მესამე ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის გარეშე, მიიჩნევა, რომ დადებულია უვადო შრომითი ხელშეკრულება (იხ. სუსგ. №ას-33-2020, 17.06.2020წ.; №ას-895-2020, 06.10.2022წ.).
18.6. განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლო, შრომითი ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ პოლიციის უფროსის 17.05.2021 წლის №1225407 ბრძანების, აგრეთვე, თავად 10.06.2021 წელს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციასა და გ.ჭ–ას შორის დადებული №1480202 ხელშეკრულების კვლევის შედეგად შენიშნავს, რომ ხსენებული დოკუმენტები არათუ ვერ ასაბუთებენ, არამედ მითითებასაც კი არ შეიცავენ მასზედ, თუ შრომის კოდექსის 12.3 მუხლის რომელი კონკრეტული საფუძვლის არსებობის გამო დაიდო შრომითი ხელშეკრულება 1 წელზე ნაკლები დროით - 7 თვითა 24 დღით. ამგვარ დასაბუთებას არ შეიცავს არცერთი მოპასუხის შესაგებელი, მიუხედავად იმისა, რომ თავად სარჩელი ხელშეკრულების განსაზღვრული ვადით დადების კანონიერებას იმთავითვე ედავებოდა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 8; ტ.2, ს.ფ. 18).
18.7. საკასაციო პალატის განსჯით, შრომითი ხელშეკრულების 1 წელზე ნაკლები ვადით დადების საფუძველი, მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში, დამსაქმებელმა ვერ დაასაბუთა. საგულისხმოა, რომ გ.ჭ–ა, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება საქართველოს სასაზღვრო პოლიციაში, 2009 წლიდან პრაქტიკულად, უწვეტად საქმიანობდა მძღოლის პოზიციაზე, შესაბამისად, მისი ფუნქცია, დამსაქმებელი ორგანიზაციის სისტემაში, არ უკავშირდებოდა დროებით/არამუდმივ საჭიროებას. მხარეთა შორის არსებული წერილობითი ხელშეკრულება არ შეიცავს შრომის კოდექსის მე-12 მუხლის მე-3 პუნქტში ჩამოთვლილ არცერთ საფუძველზე მითითებას, ამდენად, ხელშეკრულება არ აკმაყოფილებს ვადიანი ხელშეკრულების დადების აუცილებელ პირობას. აღნიშნული კი, განაპირობებს მხარეთა შორის არსებული შრომითი ხელშეკრულების უვადოდ დადებულად მიჩნევას, შესაბამისად, მასში მითითებული ვადის გასვლა ვერ აბრკოლებს მოსარჩელის სამუშაოზე აღდგენის მოთხოვნას.
18.8. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის სისტემაში სანაპირო დაცვის დეპარტამენტის საფინანსო-სამეურნეო უზრუნველყოფის სამმართველოს მძღოლის თანამდებობის არარსებობას ან მის არავაკანტურობას დამსაქმებელი მხარე არ მიუთითებს, ამდენად, კასატორი აღდგენას უნდა დაექვემდებაროს სწორედ გათავისუფლებამდელ თანამდებობაზე.
18.9. საქართველოს შრომის კოდექსის 48.9 მუხლის შესაბამისად, დასაქმებულს უფლება აქვს, ამ მუხლის მე-8 პუნქტით გათვალისწინებულ პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაო ადგილზე აღდგენის ან მის ნაცვლად დაკისრებული კომპენსაციის გადახდის გარდა, მოითხოვოს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღიდან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების თარიღამდე. იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების განსაზღვრისას სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს ამ მუხლის პირველი ან მე-2 პუნქტის შესაბამისად დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულისთვის მიცემული კომპენსაცია.
18.10. სშკ 42.1 მუხლის თანახმად, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დასაქმებულს დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს შრომის ანაზღაურება სრულად მიეცემა. პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც დამსაქმებლის უკანონო გადაწყვეტილების გამო დასაქმებული ვერ ახერხებს შრომითი უფლებამოსილების განხორციელებას და სანაცვლო ანაზღაურების მიღებას, წარმოადგენს სწორედ დამსაქმებლის ბრალით განპირობებულ იძულებით მოცდენას (ზიანს), რომელიც, სამოქალაქო კოდექსის 408.1 მუხლის შესაბამისად, ექვემდებარება აღდგენას იმ მასშტაბით, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება (იხ. სუსგ. №ას-1041-2023, 26.12.2023წ.).
18.11. რომ არა დამსაქმებლის მიერ მიღებული უკანონო გადაწყვეტილება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტაზე, გ.ჭ–ას ექნებოდა შესაძლებლობა, ყოველთვიურად მიეღო კუთვნილი სახელფასო ანაზღაურება, შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტიდან დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენამდე დროის მთელ შუალედში, უწყვეტად. ამრიგად, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციას გ.ჭ–ას სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება ყოველთვიურად 1100 (ათასასი) ლარის ოდენობით 2021 წლის 29 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.
19. რაც შეეხება სასარჩელო მოთხოვნას იძულებით განაცდურზე ყოველდღიურად 0.07%-ის ოდენობით პირგასამტეხლოს დაკისრების შესახებ, პალატა მიუთითებს, რომ ხსენებულ სასარჩელო მოთხოვნას სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია. საქართველოს შრომის კოდექსის 41.4 მუხლი ერთმნიშვნელოვნად ადგენს, რომ ანაზღაურებისა თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისთვის დასაქმებულისთვის დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტის გადახდის წესი არ ვრცელდება ამ კანონის 48-ე მუხლის მე-9 პუნქტით გათვალისწინებულ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებაზე. განაცდური ხელფასის მოთხოვნაზე კანონისმიერი პირგასამტეხლოს დაკისრების დაუშვებლობასთან მიმართებით, აგრეთვე, არსებობს სტაბილური სასამართლო პრაქტიკა (იხ. სუსგ. №ას-1208-2018 18.02.2021წ.; №ას-632-2019, 21.06.2019წ.).
20.1. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული. ამავე კოდექსის 411-ე მუხლის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო საქმეზე გადაწყვეტილებას თვითონ მიიღებს, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნების საფუძვლები.
20.2. საკასაციო პალატის განსჯით, წინამდებარე საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად დადგინდა მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხი, ამავდროულად, არასწორი სამართლებრივი შეფასება მიეცა გასაჩივრებული ბრძანების კანონიერების საკითხს, რამაც განაპირობა სარჩელზე მიღებული გადაწყვეტილების უსწორობა. საკასაციო პალატა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტებისთვის სამართლებრივი შეფასების შეცვლით, საქმის ქვემდგომ სასამართლოში დაბრუნების გარეშე, შესაძლებლად მიიჩნევს სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებას, ვინაიდან, საქმე არ საჭიროებს ფაქტების ხელახლა დადგენას ან მტკიცებულებათა ხელმეორედ გამოკვლევას.
სასამართლო ხარჯები:
21.1. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 წინადადების შესაბამისად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა.
21.2. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე გ.ჭ–ას მიერ სამართალწარმოების სამივე ეტაპზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი შეადგენს 550 ლარს (1-ლი ინსტანციის სასამართლოში - 100 ლარი; სააპელაციო სასამართლოში - 150 ლარი; საკასაციო სასამართლოში - 300 ლარი). ამავდროულად, ხსენებული ოდენობით სახელმწიფო ბაჟი გამოთვლილია ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე არაქონებრივი ხასიათის სასარჩელო მოთხოვნიდან. ვინაიდან ამ ნაწილში სარჩელი სრულად დაკმაყოფილებულია, მოპასუხეებს - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციას გ.ჭ–ას სასარგებლოდ სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ 550 ლარის გადახდა, სარჩელზე, სააპელაციო საჩივარსა და საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის სანაცვლოდ.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 264.3-ე, 399-ე, 411-ე მუხლებით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:
1. გ.ჭ–ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 ნოემბრის განჩინება და მიღებული იქნას ახალი გადაწყვეტილება.
3. გ.ჭ–ას სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.
4. ბათილად იქნას ცნობილი საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2021 წლის 29 ივნისის ბრძანება (MIA 5 21 01643283) გ.ჭ–ასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ.
5. გ.ჭ–ა აღდგენილი იქნას საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის სანაპირო დაცვის დეპარტამენტის საფინანსო-სამეურნეო უზრუნველყოფის სამმართველოს მძღოლის თანამდებობაზე.
6. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციას გ.ჭ–ას სასარგებლოდ დაეკისროს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება ყოველთვიურად 1100 (ათასასი) ლარის ოდენობით 2021 წლის 29 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.
7. გ.ჭ–ას სარჩელი იძულებითი განაცდურის 0.07%-ის დაკისრების შესახებ მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს.
8. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციას გ.ჭ–ას სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ 550 ლარის გადახდა, სარჩელზე, სააპელაციო საჩივარზე და საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის სანაცვლოდ.
9. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი
ამირან ძაბუნიძე
თეა ძიმისტარაშვილი
