საქმე №ას-1175-2025 28 ნოემბერი, 2025 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვლადიმერ კაკაბაძე, ბადრი შონია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი/კერძო საჩივრის ავტორი – შპს „მ.ა.ფ.ჰ.ჯ–ია“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „მ.ო–ი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინებები – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 8 და 10 ივლისის განჩინებები

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ხელშეკრულების შეწყვეტა, რეგისტრაციის გაუქმება, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2025 წლის 6 მაისის გადაწყვეტილებით შპს „მ.ო–ის“ (შემდგომ – მოსარჩელე) სარჩელი შპს „მ.ა.ფ.ჰ.ჯ–იას“ (შემდგომ – მოპასუხე) მიმართ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მხარეთა შორის 2022 წლის 8 აპრილს დადებული იჯარის ხელშეკრულება შეწყდა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრში სადავო უძრავ ნივთზე (ს/კ №.........., საიჯარო ფართი: ქ.თბილისში, ………. ქუჩა №117-ში, ქ.თბილისში, …… და ……. მიმდებარედ (ნაკვეთი 08/…….), ასევე, ქ.თბილისში, …….. ქუჩა №115-ის მიმდებარედ, შენობის პირველ სართულზე არსებული 2 033 კვ.მ) იჯარის ხელშეკრულების (№882022238332, 8.04.2022წ.) რეგისტრაცია გაუქმდა, დადგინდა საიჯარო ქონების მოსარჩელისათვის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში დაბრუნება (ს/კ №..........). მოსარჩელის შუამდგომლობა გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად გადაცემის შესახებ დაკმაყოფილდა და გადაწყვეტილება მიექცა დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად, დანარჩენ ნაწილში კი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მხარეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

2. მოპასუხემ განცხადებით მიმართა სააპელაციო პალატას და მოითხოვა გადაწყვეტილების აღსრულების შებრუნების უზრუნველყოფის მიზნით, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს სადეპოზიტო ანგარიშზე მოსარჩელეს განეთავსებინა 2 462 602 ლარი.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 8 ივლისის განჩინებით მოპასუხის განცხადება არ დაკმაყოფილდა, რაც მხარემ გაასაჩივრა.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 10 ივლისის განჩინებით მხარეთა სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ – სსსკ) 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

7. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

9. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად უნდა ჩაითვალოს შემდეგი გარემოებანი:

10. 2022 წლის 8 აპრილს მხარეთა შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება და მოსარჩელის კუთვილი უძრავი ნივთი 15 წლის ვადით სარგებლობაში/მფლობელობაში გადაეცა მოპასუხეს, სადაც ფუნქციონირებდა მარკეტი „კარფური“ („Carrefour City“). ყოველთვიური საიჯარო ქირა განისაზღვრა მოიჯარის სავაჭრო ბრუნვის 3%-ით, დღგ-ს გარეშე.

11. ფაქტობრივად, აღნიშნული წესის მიხედვით, მოიჯარის მიერ მეიჯარისათვის გადახდილი საიჯარო ქირა 10 000 აშშ დოლარსაც ვერ აღწევდა (1 კვ.მ-ს საიჯარო ღირებულება განისაზღვრებოდა 4 - 4.5 აშშ დოლარით).

12. საქმეზე წარდგენილი შპს „ა-კ–ის“ მიერ შედგენილი საშემფასებლო დასკვნის თანახმად, 2025 წლის 5 აპრილის მონაცემებით, მოსარჩელის კუთვნილი 2033 კვ.მ-ს ყოველთვიური საორიენტაციო იჯარის ღირებულება 1 კვ.მ-ზე შეადგენს 15.5 აშშ დოლარს.

13. საქმეზე მოპასუხე მხარემ, ასევე, წარადგინა შპს „შ.ც–ის“ („A.C.“ LTD) მიერ 2025 წლის 28 ივნისს გაცემული დასკვნა (№25/06-28/01), რომლის შესაბამისადაც ქალაქ თბილისში, ......... ქუჩა №117-ში პირველ სართულზე მდებარე 2033 კვ.მ ფართისათვის (ს/კ ........) ბრუნვაზე დაფუძნებული იჯარის საბაზრო პროცენტი 2025 წლის 15 აპრილის მდგომარეობით შეადგენს 3%-ს, დღგ-ს გარეშე.

14. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლომ უნდა შეაფასოს, საიჯარო ქირის ოდენობის გაზრდილ საბაზრო ღირებულებასთან მნიშვნელოვნად შეუსაბამობის გამო, მოსარჩელის (მეიჯარის) ინიციატივით ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის კანონიერება.

15. მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის მნიშნელოვანია, განიმარტოს სსკ-ის 50-ე მუხლი, რომლის თანახმად, გარიგება არის ცალხმრივი, ორმხრივი, ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ.

16. აღნიშნული ნორმის დეფინიციის შესაბამისად, გარიგება წარმოადგენს მხოლოდ ისეთი ნების გამოვლენას, რომელიც მხარეთათვის მათი სურვილისა და მიზნების შესაბამისად, მათთვის წინასწარ განსაზღვრული და აღქმადი კონკრეტული სამართლებრივი შედეგების გამომწვევია. სასამართლომ განმარტა, რომ გარიგება არის მისი მონაწილე მხარის განსჯის შედეგი, რომელსაც გაცნობიერებული აქვს მისი შედეგები და შესაძლო სამომავლო რისკები (იხ.: სუსგ №ას-1215-2018, 29 მარტი, 2019 წელი).

17. სსკ-ის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. თუ საზოგადოების ან პიროვნების არსებითი ინტერესების დაცვისათვის ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია სახელმწიფოს ნებართვაზე, მაშინ ეს უნდა მოწესრიგდეს ცალკე კანონით. დასახელებული ნორმის ნორმატიული შინაარსის მიხედვით, მხარეები სარგებლობენ ხელშეკრულების დადების თავისუფლების პრინციპით. ხელშეკრულების პირობა წინასწარ შემუშავებულ ხასიათს არ ატარებს, მხარეებს შეუძლიათ ნებისმიერ საკითხზე შეთანხმდნენ. ამისათვის მათ არ სჭირდებათ რაიმე ნებართვა ან შინაარსის დაცვა. მთავარია, მათი შეთანხმება არ ეწინააღმდეგებოდეს კანონს, აკმაყოფილებდეს მორალის ფარგლებს და არ არღვევდეს საჯარო წესრიგს (იხ.: სუსგ №ას-1311-2023, 25 იანვარი, 2024 წელი).

18. სსკ-ის 115-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოს უპირველესი ამოცანა სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაში მდგომარეობს. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენების და ვალდებულების შესრულების მართლზომიერების საკითხს და მის საფუძველზე აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას.

19. ყველა მართლწესრიგი სამართლის სუბიექტთა ქცევის წესს კეთილსინდისიერების პრინციპზე აფუძნებს და ამ პრინციპს ნორმატიულ კონცეფციად განიხილავს. იგი თანამედროვე სამართლის, ფილოსოფიისა და ბიზნესის ერთ-ერთი ფუძემდებლური პრინციპია. თანამედროვე ქართულ სამართლებრივ სივრცეში კეთილსინდისიერება მატერიალურ-სამართლებრივ ნორმად გადაიქცა და სამართლიანობასა და თანასწორობაზე დამყარებულ სამართლებრივ სისტემაში გაერთიანდა, რითაც უფრო ფართო დატვირთვა შეიძინა. კეთილსინდისიერების პრინციპი თანამედროვე განვითარებული ქვეყნების კანონმდებლობასა და დოქტრინაში დიდწილად დაკავშირებულია მორალურ სტანდარტებთან. კეთილსინდისიერება ნიშნავს გულწრფელობას, სამართლიანობას, ვალდებულებების მიმართ პატიოსან დამოკიდებულებას. კეთილსინდისიერების ინსტიტუტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამოქალაქო სამართლისათვის და იგი მთლიანად კერძო სამართლის უმთავრეს პრინციპს წარმოადგენს (იხ.: სუსგ №ას-1338-1376-2014, 29 ივნისი, 2015წ.).

20. სსკ-ის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობები. კოდექსის ეს დანაწესი მოიცავს მთელ კერძო სამართალს. აღნიშნული მუხლის მოქმედება ცალსახა და იმპერატიულია, ამიტომაც მხარეებს არ აქვთ უფლება, ხელშეკრულებით ან შეთანხმებით გამორიცხონ მათი მოქმედება. მითითებული მუხლის მესამე ნაწილი განსაზღვრავს კეთილსინდისიერებას, როგორც უფლება-მოვალეოებების ძირითად და აუცილებელ კომპონენტს. უნდა აღინიშნოს, რომ ეს ნორმა მთელი სამოქალაქო ბრუნვის ქვაკუთხედია და საშუალებას იძლევა, ნებისმიერი ურთიერთობა სამართლებრივი თვალსაზრისით შეფასდეს. გარდა აღნიშნულისა, კერძო-სამართლებრივ ურთიერთობათა კეთილსინდისიერად წარმართვის ვალდებულებას სსკ-ის არაერთი ნორმა ზოგჯერ პირდაპირ ადგენს, ხოლო ნორმათა უმრავლესობა, მართალია, პირდაპირ არ უთითებს მასზე, მაგრამ მაინც მას ეფუძნება. კეთილსინდისიერების პრინციპის ძირითადი ფუნქცია ურთიერთობის მონაწილეთა ინტერესების არა დაპირისპირება, არამედ მათი სოლიდარობაა, რაც ნორმალური სამოქალაქო ბრუნვის საფუძველია. კეთილსინდისიერება არამარტო უფლების არსებობის, არამედ მოვალეობის შესრულების ვარაუდიცაა. კეთილსინდისიერება გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა მოქმედებას პასუხისმგებლობით, და ერთმანეთის უფლებებისადმი პატივისცემით მოპყრობას. კეთილსინდისიერება როგორც ნორმატიული, ისე სუბიექტური ნების განმარტების ინსტრუმენტია. მის საფუძველზე აღმოიფხვრება როგორც კანონის, ისე ხელშეკრულების ხარვეზი. პალატა ასევე მიუთითებს ამავე კოდექსის 115-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. დაუშვებელია უფლების გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას (იხ.: სუსგ №ას-1338-1376-2014, 29 ივნისი, 2015 წელი).

21. საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა, რომ ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობაში, მისგან გამომდინარე მოთხოვნების შეფასებისას, განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა მხარეთა კეთილსინდისიერებას, ვინაიდან, მართლწესრიგი სამართლის სუბიექტთა ქცევის წესის კეთილსინდისიერების პრინციპზეა დაფუძნებული. სსკ-ის 8.3-ე და 115-ე მუხლების საფუძველზე ნებისმიერი ურთიერთობის სამართლებრივი თვალსაზრისით შეფასებისას, მხედველობაში მიიღება სამოქალაქო უფლებათა გონივრული, სამართლიანი, თანაზომიერი განხორციელება. კეთილსინდისიერების პრინციპს გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს არამარტო მხარეთა უფლებებისა და მოვალეობის დადგენის (წარმოშობის) დროს, არამედ უფლებებისა და მოვალეობის განხორციელების დროსაც. კერძო-სამართლებრივ ურთიერთობათა კეთილსინდისიერად წარმართვის ვალდებულებას სამოქალაქო კოდექსის არაერთი ნორმა ზოგჯერ პირდაპირ ადგენს, ხოლო ნორმათა უმრავლესობა, მართალია, პირდაპირ არ უთითებს მასზე, მაგრამ უპირობოდ მაინც მას ეფუძნება. არაერთ საქმეშია განმარტებული, რომ კეთილსინდისიერების პრინციპის ძირითადი ფუნქცია ურთიერთობის მონაწილეთა ინტერესების არა დაპირისპირება, არამედ მათი სოლიდარობაა, რაც ნორმალური სამოქალაქო ბრუნვის საფუძველია. კეთილსინდისიერება არამარტო უფლების არსებობის, არამედ მოვალეობის შესრულების ვარაუდიცაა (შდრ: სუსგ-ები №ას-226-2019, 24 აპრილი, 2020 წელი; №ას-1338-1376-2014, 29 ივნისი, 2015 წელი). „უფლებათა ბოროტად გამოყენებისაგან სხვათა თავისუფლებას იცავს სამოქალაქო კანონის იმპერატიული ნორმები“ (სსკ-ის 10-ე მუხლის მესამე ნაწილი). შესაბამისად, მხარეთა უფლება, თავისუფლად დადონ ხელშეკრულება და ასევე თავისუფლად განსაზღვრონ მისი შინაარსი, აბსოლუტური არ არის. სახელშეკრულებო დებულებების განსაზღვრის დროს ისინი ვალდებულნი არიან, გაითვალისწინონ ზემოაღნიშნული (იხ.: სუსგ №ას-91-2021, 22 აპრილი, 2021 წელი).

22. მოცემული საქმის მასალებით ირკვევა, რომ იჯარის ხელშეკრულების დადებისას მხარეები შეთანხმდნენ საიჯარო ქირის გადახდის გარკვეულ წესზე, რომელიც უკავშირდებოდა არა ფიქსირებული ოდენობით თანხის გადახდას, არამედ მოიჯარე კომპანიის ბრუნვის პროცენტს. მოსარჩელის პრეტენზია იმაში მდგომარეობს, რომ მისი მოლოდინი სუპერმარკეტ „კარფურის“ ბრუნვასთან დაკავშირებით (რომელიც საიჯარო ფართში განთავსდა და ფუნქციონირებდა) არ გამართლდა და ყოველთვიური საიჯარო ქირის მოცულობა არ შეესაბამებოდა საბაზრო ღირებულების მაჩვენებლს, რომელიც 2022 წლიდან სარჩელის აღძრვამდე გაიზარდა.

23. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია იმ გარემოების საწინააღმდეგოდ, რომ გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო პალატამ სადავო იჯარის ხელშეკრულების არსებული სახით მოქმედების გაგრძელება არამართლზომიერად შეაფასა.

24. მოცემული დავისათვის მნიშვნელოვანია სსკ-ის 398-ე მუხლის განმარტება (თუ ის გარემოებები, რომლებიც ხელშეკრულების დადების საფუძველი გახდა, ხელშეკრულების დადების შემდეგ აშკარად შეიცვალა და მხარეები არ დადებდნენ ამ ხელშეკრულებას ან დადებდნენ სხვა შინაარსით, ეს ცვლილებები რომ გაეთვალისწინებინათ, მაშინ შეიძლება მოთხოვილ იქნეს ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ცალკეულ გარემოებათა გათვალისწინებით, ხელშეკრულების მხარეს არ შეიძლება მოეთხოვოს შეუცვლელი ხელშეკრულების მკაცრად დაცვა. გარემოებათა შეცვლას უთანაბრდება, როცა წარმოდგენები, რომლებიც ხელშეკრულების საფუძველი გახდა, არასწორი აღმოჩნდა. მხარეები ჯერ უნდა შეეცადონ, რომ ხელშეკრულება მიუსადაგონ შეცვლილ გარემოებებს. თუკი შეუძლებელია ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი, ან მეორე მხარე ამას არ ეთანხმება, მაშინ იმ მხარეს, რომლის ინტერესებიც დაირღვა, შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე).

25. საკასაციო პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე (საქმე №ას-1164-2023, 4 დეკემბერი, 2023 წელი) მიუთითა, რომ ხელშეკრულება არის ინსტრუმენტი, რომელიც მხარეთა ლეგიტიმური მოლოდინის აღსრულებისათვის მოითხოვს მუდმივ ურთიერთთანამშრომლობას და თანაქმედების (duty to cooperate), გულისხმიერების ვალდებულების განხორციელებას. ურთიერთთანამშრომლობის ვალდებულება, როგორც მხარეთა ქცევის სახელმძღვანელო პრინციპი, სახელშეკრულებო მოლაპარაკებას შეცვლილი გარემოებების აღმოცენების უპირობოდ თანამდევ პროცესად მოიაზრებს.

26. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ხელშეკრულების საფუძვლის რღვევა სიმპტომატურად ხუთი ელემენტისაგან შედგება: 1) ხელშეკრულების დადების შემდეგ შეიცვალა გარკვეული გარემოებები (ობიექტური საფუძველი – სსკ-ის 398-ე მუხლის I ნაწილი) ან ერთობლივი წარმოდგენები არასწორი აღმოჩნდა (სუბიექტური საფუძველი – სსკ-ის 398 მუხლის II ნაწილი); 2) ეს გარემოებები ან წარმოდგენები იქცა ხელშეკრულების საფუძვლად; 3) გარემოებათა ცვლილება იყო მოულოდნელი; 4) ცვლილებათა გათვალისწინების შემთხვევაში მხარეები არ დადებდნენ ხელშეკრულებას ან დადებდნენ ხელშეკრულებას სხვა შინაარსით (ეს საკვანძო ელემენტი მომდინარეობს ვინდშაიდის „პირობის თეორიიდან“, რომლის თანახმადაც: განმსაზღვრელია პირობა, რომლის არსებობის გარეშეც ხელშეკრულება არ დაიდებოდა და არა პირობა, რომლის არსებობის შემთხვევაშიც ხელშეკრულება დაიდებოდა); 5) ცვლილება იმდენად არსებითია, რომ ერთ-ერთ მხარეს არ შეიძლება ვალდებულების უცვლელად შესრულება ან ხელშეკრულებაში დარჩენა მოეთხოვოს. (იხ. დამატებით: გიორგი ვაშაკიძე, სამოქალაქო კოდექსის გართულებულ ვალდებულებათა სისტემა, თბილისი, 2010, გვ. 213.).

27. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ხელშეკრულებით შეთანხმებული ვალდებულება ხელშეკრულების მხარეებისათვის მბოჭავია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს ბოჭვა, ხელშეკრულების დადების დროს არსებული მხარეთა ინტერესების გათვალისწინებით, გამართლებულია ვალდებულების შესრულების მომენტისათვისაც. შესაბამისად, ზოგადად მოქმედი პრინციპია ის, რომ გარემოებები, რომელთა გათვალისწინებითაც დაიდო ხელშეკრულება, არსებითად არ უნდა იყოს შეცვლილი ვალდებულების შესრულების მომენტისათვისაც. ცალკეული შემთხვევის თავისებურების გათვალისწინებით უნდა დადგინდეს, არსებითია თუ არა ამა თუ იმ გარემოების ცვლილება და რამდენად უქმნის ეს ცვლილება მხარეთა ინტერესების ბალანსს საფრთხეს. გარემოებათა ცვლილება აშკარა და არსებით ცვლილებად უნდა იქნეს მიჩნეული მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც მხარეები ან ერთ-ერთი მათგანი ამ ცვლილებების გათვალისწინების შემთხვევაში ხელშეკრულებას არ დადებდა ან სხვა შინაარსით დადებდა.

28. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შეცვლილი გარემოება უნდა იმყოფებოდეს დაზარალებული მხარის კონტროლს მიღმა. ასევე, დაზარალებული არც შეცვლილ გარემოებათა მიერ გამოწვეულ შედეგთა რისკის მატარებელი არ უნდა იყოს. შესაბამისად, ხელშეკრულების შევსებითი განმარტების შედეგად უნდა დადგინდეს, თუ რამდენად მიეკუთვნებოდა ცვლილება კონტრაჰენტის რისკის ან კონტროლის სფეროს ან რამდენად ითვალისწინებდნენ მხარეები მომხდარ ცვლილებებს. მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ხელშეკრულების მიზანი და ხასიათი. რისკი კი, შეიძლება აღებულ იქნეს როგორც პირდაპირ, ისე შეიძლება საგულისხმოც იყოს. გარემოებები იმდენად მკვეთრად და კარდინალურად უნდა შეიცვალოს, რომ თუკი მხარეები შემდგომში თავდაპირველ შეთანხმებას გაჰყვებიან, ეს გამოიწვევდა სამართლისა და სამართლიანობის ცნებებისადმი აშკარა შეუსაბამობას. გარემოებათა შეცვლას უთანაბრდება ის ვითარებაც, როცა წარმოდგენები, რომელიც ხელშეკრულების საფუძველი გახდა, არასწორი აღმოჩნდა. ამ შემთხვევაში გარემოებათა შეცვლას კი არა აქვს ადგილი, არამედ ცდომილებას.

29. სსკ-ის 398-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, მხარეები ჯერ უნდა შეეცადონ ხელშეკრულება მიუსადაგონ შეცვლილ გარემოებებს. თუკი შეუძლებელია ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი ან მეორე მხარე ამას არ ეთანხმება, მაშინ იმ მხარეს, რომლის ინტერესებიც დაირღვა, შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე. შეცვლილ გარემოებებთან ხელშეკრულების მისადაგების თაობაზე მხარეთა მოლაპარაკება უნდა დაემყაროს კეთილსინდისიერების პრინციპს. კონტინენტური ევროპის ქვეყნების უმრავლეს სამართლებრივ სისტემაში ვალდებულებითი სამართალი აღიარებს და იცავს ფუნდამენტურ პრინციპს, რომ ხელშეკრულების ფორმირებისა და მისი აღსრულების ეტაპზე მხარეები უნდა ხელმძღვანელობდნენ კეთილსინდისიერების პრინციპით, რომელიც თავისი არსით სამართლიანობის უზრუნველყოფას გულისხმობს. შეცვლილი გარემოებების გავლენით შესრულების გართულების წარმოშობისას, კეთილსინდისიერების პრინციპი მხარეებს აკისრებს ურთიერთთანამშრომლობის ვალდებულებას ხელშეკრულების ადაპტაციის მიზნით, ხოლო სასამართლოს ანიჭებს მისი მისადაგების უფლებამოსილებას, რომელიც მოწოდებულია სახელშეკრულებო სამართლიანობისა და წონასწორობის აღდგენისათვის მხარეთა თავდაპირველი მიზანი განმარტოს კეთილსინდისიერების პრინციპის ჭრილში. მოლაპარაკების სავალდებულოობის პრინციპი კონტინენტური სამართლის სისტემის არსობრივი მახასიათებელია, რამეთუ ის განსაკუთრებით ორიენტირებულია სახელშეკრულებო ურთიერთობის დაცვასა და ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფაზე.

30. შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგებისას კეთილსინდისიერების პრინციპის თვალთახედვით უნდა შეფასდეს მხარეთა ორმხრივ ვალდებულებათა წონასწორობის რღვევის ხარისხი და მისი შედეგები. ვინაიდან კეთილსინდისიერების პრინციპი ურთიერთობის შეფასებისათვის უმთავრესი მექანიზმია, ამიტომ, ხელშეკრულების ადაპტაცია არ იწვევს ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპის შეზღუდვას, არამედ ბუნებრივი და სამართლიანი შედეგების უზრუნველყოფას ისახავს მიზნად.

31. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელემ განმარტა, რომ საიჯარო ქირის ოდენობასთან დაკავშირებული, ზემოთ აღწერილი პრობლემის მოსაგვარებლად არაერთხელ მიმართა მოპასუხეს, თუმცა ამ უკანასკნენლმა ქირის მოცულობის კორექტირების შესახებ რაიმე მოლაპარაკებაზე უარი განაცხადა. მეტიც, სასამართლოში მის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით საიჯარო ქირის ღირებულება კვლავინდებურად დაუკავშირა მოიჯარის ბრუნვაზე დაფუძნებული იჯარის საბაზრო 3 პროცენტს.

32. საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს იმ გარემოებასაც, რომ, მართალია, სადავო ფართზე საიჯარო ხელშეკრულება გაფორმდა 2022 წლის აპრილში, მაგრამ მოპასუხემ საიჯარო ქირის გადახდა (შესაბამისად, სადავო ფართიდან მოგების მიღება მოსარჩელემ) დაიწყო მხოლოდ ამავე წლის დეკემბრიდან.

33. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, იმ ვითარებაში, როდესაც მოსარჩელის მოლოდინი ბრენდული კომპანიის ბრუნვის მოცულობასთან დაკავშირებით არ გამართლდა, მოპასუხე წლების მანძილზე იხდიდა შეთანხმებულ, თუმცა სადავო ოდენობის საიჯარო ქირას და მისი ოდენობის გაზრდასთან მიმართებით მოსარჩელის ინიციატივა მოპასუხის მხრიდან უარყოფილ იქნა, შესაბამისად, ხელშეკრულების შეცვლილი გარემოებებისადმი მისადაგება ვერ მოხერხდა, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მხარეთა შორის დადებული იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტა სამართლიანი და კანონიერია. ამავდროულად, აღსანიშნავია, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მიექცა დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად, რაც უცვლელად იქნა დატოვებული სააპელაციო პალატის მიერ და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე გაიცა სააღსრულებო ფურცელი. საქმის მასალების მიხედვით, მხარეთა შორის სადავო ურთიერთობა, ფაქტობრივად, შეწყვეტილია.

34. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობას ვერ გამოიწვევს კასატორის არგუმენტი, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელემ ექსპერტიზის დასკვნა სადავო საიჯარო ქირის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის შესახებ კანონდარღვევით წარადგინა.

35. მოცემულ საქმეზე საქალაქო სასამართლოს მოსამზადებელი სხდომა დაინიშნა 2025 წლის 29 აპრილს, მოსარჩელემ კი შპს „ა-კ–ის“ დასკვნა წარადგინა ამავე წლის 16 აპრილს.

36. ექსპერტიზის დასკვნის, როგორც მტკიცებულების სასამართლოსათვის წარდგენის წესს არეგულირებს სსსკ-ის 162-ე მუხლი, რომლის მეორე ნაწილის თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ სასამართლოსგან დამოუკიდებლად უზრუნველყონ ექსპერტიზის ჩატარება. ასეთ შემთხვევაში ექსპერტის დასკვნა სასამართლოს უნდა წარედგინოს სასამართლოში საქმის აღძვრის ან საქმის მომზადების სტადიაზე. სარჩელის (შესაგებლის) წარდგენისას მხარეს უფლება აქვს, მოითხოვოს ვადა ექსპერტის დასკვნის წარმოსადგენად.

37. დასახელებული ნორმის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ სადავო ექსპერტიზის დასკვნა წარადგინა საპროცესო დანაწესების დაცვით.

38. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში არ მიეცა საპასუხო საექსპერტო დასკვნის სახით მტკიცებულებების წარდგენის შესაძლებლობა, აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებას, რომ მოპასუხე მხარემ სასურველი მტკიცებულებები წარმატებით წარადგინა სააპელაციო ინსტანციის ეტაპზე, სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა და შეაფასა მითითებული დოკუმენტები. ამასთან, კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ ასაბუთებს, აღნიშნულთან მიმართებით სხვა რა სახის საპროცესო უფლება დაერღვა და რა დამატებითი მტკიცებულების წარდგენის შესაძლებლობა არ მიეცა, რამაც გავლენა იქონია დავის მატერიალურ-სამართლებრივ ბედზე.

39. დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას არ წარმოადგენს კასატორის არგუმენტი სააპელაციო სასამართლოს შემადგენლობის წევრების ნაწილის მიმართ აცილების საფუძვლის არსებობასთან დაკავშირებითაც.

40. საკასაციო პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე (№ას-963-2023) განმარტა, რომ სსსკ-ის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მოსამართლემ არ შეიძლება განიხილოს საქმე ან მონაწილეობა მიიღოს საქმის განხილვაში, თუ არის ისეთი გარემოება, რომელიც ეჭვს იწვევს მის მიუკერძოებლობაში.

41. სამოსამართლო ქცევის ბანგალორის საერთაშორისო პრინციპების მიხედვით, მართლმსაჯულებისადმი სანდოობის ტესტი ვერ შეასრულებს საკუთარ ფუნქციას საზოგადოებაში, თუკი არსებობს მინიმალური ეჭვიც კი, გადაწყვეტილების ლეგიტიმურობასთან დაკავშირებით.

42. საქართველოს სამოსამართლო ეთიკის კოდექსის 3-ე მუხლის დანაწესის თანახმად, „მოსამართლე ინსტიტუციონალურ და ინდივიდუალურ დონეზე უნდა განამტკიცებდეს საზოგადოებრივ რწმენას მართლმსაჯულების დამოუკიდებლობის, სამართლიანობისა და მიუკერძოებლობისადმი.“

43. სასამართლოს მიუკერძოებლობა მოიცავს წინასწარგანწყობის ან ტენდენციურობის არარსებობას და მისი არსებობა მოწმდება სუბიექტური და ობიექტური ტესტის გამოყენებით. სუბიექტური ტესტით შეფასებისას ხდება კონკრეტული მოსამართლის პირადი მრწამსისა და ქცევის გათვალისწინება, ანუ მოსამართლემ გამოხატა თუ არა კონკრეტულ საქმეში პერსონალური წინასწარგანწყობა ან ტენდენციურობა.

44. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსამართლის დამოუკიდებლობა და მიუკერძოებლობა სამართლიანი სასამართლოს უფლების ქვაკუთხედი და მართლმსაჯულების ფუნქციონირების უმთავრესი პრინციპია, ხოლო მის წარმოებაში არსებულ საქმეზე გადაწყვეტილების გამოტანა მოსამართლის უმთავრეს ფუნქციას წარმოადგენს. ამასთან, საქართველოს კონსტიტუციის 63-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოსამართლის დამოუკიდებლობა ნიშნავს, რომ იგი ემორჩილება მხოლოდ კონსტიტუციას და კანონს და რაიმე ზემოქმედება მოსამართლეზე ან ჩარევა მის საქმიანობაში გადაწყვეტილების მიღებაზე ზეგავლენის მიზნით აკრძალულია.

45. იმავე პრინციპს განამტკიცებს „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი, რომლის მე-7 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსამართლე თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია. მოსამართლე ფაქტობრივ გარემოებებს აფასებს და გადაწყვეტილებებს იღებს მხოლოდ საქართველოს კონსტიტუციის, საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებული პრინციპებისა და ნორმების, სხვა კანონების შესაბამისად და თავისი შინაგანი რწმენის საფუძველზე.

46. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსამართლის აცილების ან თვითაცილების საკითხის განხილვისას მნიშვნელოვან გარანტიებს აწესებს ობიექტური მიუკერძოებლობის მოთხოვნა. ამასთან, იმ საქმეების უდიდეს უმრავლესობაზე, რომლებიც მიკერძოებულობის საკითხს ეხება, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო აქცენტს სწორედ ობიექტურობის ტესტზე აკეთებს.

47. ობიექტურობის ტესტით უნდა დადგინდეს, თუ რამდენად აქვს ადგილი დადასტურებად ფაქტებს მოსამართლის ქცევისაგან დამოუკიდებლად, რომლებიც ეჭვს ბადებს ამ უკანასკნელის მიუკერძოებლობაში. აღნიშნულის ფარგლებში, იმის განსაზღვრისას, არსებობს თუ არა კონკრეტულ საქმეში ლეგიტიმური ეჭვი იმის შესახებ, რომ ესა თუ ის მოსამართლე ან ორგანო, რომელიც განიხილავს საქმეს, არ არის საკმარისად მიუკერძოებელი, მოცემული პირის პოზიცია არ არის გადამწყვეტი. გადამწყვეტი ამ შემთხვევაში არის ის, თუ რამდენად არის პირის ეჭვი მიკერძოების შესახებ ობიექტურად გამართლებადი ანუ რამდენად აქვს მას შიშის საფუძველი (იხ. ვეტსტაინი შვეიცარიის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2000 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილება; მიქალეფი მალტის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2009 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილება; პადოვანი იტალიის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 1993 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილება; პესკადორ ვალერო ესპანეთის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2003 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილება).

48. ობიექტურად გამართლებადი ეჭვის წარმოშობისათვის საჭიროა ისეთი დამატებითი გარემოებების არსებობაც, რომლებიც მიუთითებს საქმეში მონაწილე მხარესთან წარსულში ან ამჟამად მოსამართლის უშუალო კავშირზე (მაგ., არსებულ დავასთან დაკავშირებით კონსულტაციის გაწევა ან წარმომადგენლობა, მხარესთან მრავალწლიანი პროფესიული ან პარტნიორული ურთიერთობა, რაც ქმნის მხარისადმი განსაკუთრებული კეთილგანწყობის ან ლოიალური დამოკიდებულების საფუძველს და სხვ.), ან რაიმე ფორმით დამოკიდებულებაზე (მაგ., იერარქიული, ფინანსური, სამსახურებრივი და სხვ.), ან კონკრეტული საქმის შედეგის მიმართ მოსამართლის ინტერესზე (პირადი, ქონებრივი და სხვ.). თუმცა ობიექტური ტექსტის მიხედვით, მიუკერძოებლობის შეფასებისას გადამწყვეტია არა მითითებული გარემოების რეალურად არსებობა ან მხარის მიერ მისი შეფასება, არამედ ის, თუ მხარის ეჭვი, გარეშე გონიერი დამკვირვებლის პოზიციიდან, რამდენად არის გამართლებადი.

49. მოცემულ შემთხვევაში კასატორმა სააპელაციო პალატის მოსამართლეთა აცილება მოითხოვა იმ გარემოებაზე დაყრდნობით, იმავე შემადგენლობის წევრებმა განიხილეს სხვა დავა ანალოგიურ დავის საგანზე და მიიღეს კასატორის პოზიციის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილება, შესაბამისად, წინამდებარე საქმეზეც მიღებულ იქნება იმავე სამართლებრივი შინაარსის გადაწყვეტილება.

50. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორის ზემოხსენებული არგუმენტი მოსამართლეთა საქმის განხილვისაგან აცილების წინაპირობა ვერ გახდება.

51. უპირველესად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ყოველი საქმე ხასიათდება ინდივიდუალური ფაქტობრივი მოცემულობით, რასაც არსებითი ზეგავლენა აქვს დავის საბოლოო ბედზე. შესაძლოა, არსებობდეს მსგვასი სამართლებრივი საფუძვლით აღძრული რამდენიმე სარჩელი, თუმცა, განსხვავებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად, დავები სხვადასხვაგვარად გადაწყდეს. მოსამართლის პროფესიული მოვალეობაა კანონის განმარტება და მისი სტაბილური გამოყენება.

52. საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით განმარტავს, რომ მსგავსი ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების არსებობისას სასამართლოს მიერ ერთი და იმავე შინაარსის გადაწყვეტილების მიღება არა თუ მოსამართლის აცილების საფუძველი ვერ გახდება, სასამართლოს ამგვარი მოქმედება მისასალმებელია და მნიშვნელოვანია სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, რაც ეფუძნება სამართლებრივი განსაზღვრულობის, თანასწორობის და ერთიანი სასამართლო პრაქტიკის ფუნდამენტურ პრინციპებს. როდესაც სასამართლო ერთგვაროვანი ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების პირობებში იღებს იდენტური შინაარსის გადაწყვეტილებებს, ეს მიუთითებს არა მიკერძოებაზე, არამედ სამართლის თანმიმდევრულ და პროგნოზირებად გამოყენებაზე. პირიქით, განსხვავებული გადაწყვეტილებების მიღება იდენტურ საქმეებზე და მხოლოდ მხარეთა განსხვავებული შემადგენლობის გამო, დააზიანებდა სამართლებრივი თანასწორობის პრინციპს და შეარყევდა ნდობას სასამართლოს მიმართ. სწორედ ამიტომ, სასამართლოს მიერ ერთგვაროვანი პრაქტიკის შენარჩუნება არა მხოლოდ დასაშვებია, არამედ აუცილებელიცაა სამართლებრივი უსაფრთხოებისა და სასამართლო სისტემის ავტორიტეტის უზრუნველსაყოფად.

53. საკასაციო პალატა მიუთითებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიდგომაზე კანონის ერთგვაროვანი ინტერპრეტაციის აუცილებლობასთან მიმართებით. კანონის ნორმის განსხვავებული ინტერპრეტაციის პრობლემა დადგა საქმეში ALBU AND OTHERS v. ROMANIA (Applications no. 34796/09), 10 მაისი, 2012 წელი) §§: 34 (III, IV), რომელშიც აღნიშნა, რომ სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნები უნდა დაეფუძნოს სამართლის განსაზღვრულობის პრინციპს, რომელიც იმპლიმენტირებულია კონვენციის ყოველ მუხლში და ადგენს კანონისმიერი წესრიგის ერთ-ერთ ფუნდამენტურ ასპექტს. სამართლებრივი განსაზღვრულობის პრინციპი, დასახელდა სამართლებრივი სტაბილურობის inter alia, გარანატად, რომელიც იმავდროულად, უზრუნველყოფს საზოგადოების ნდობას სასამართლოების მიმართ. სასამართლო გადაწყვეტილებათა კონფლიქტი არაერთგვაროვნების კონტექსტში კი, პირიქით საზოგადოების ნდობის ხარისხს ამცირებს სასამართლოს მიმართ, მაშინ როდესაც ამგვარი ნდობა წარმოსდგება სამართლებრივი სახელმწიფოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კომპონენტად (მსგავს საკითხებზე აგრეთვე იხ., Iordan Iordanov and Others, §-47; Ştefănică and Others, §-31). ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდმა პალატამ სხვა საქმეში აღნიშნა, რომ კონვენციის ხელშემკვრელი სახელმწიფოების სასამართლო სისტემებმა უნდა შექმნან მექანიზმი, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლებრივ განსაზღვრულობას (Nejdet Şahin and Perihan Şahin v. Turkey [GC] (Application no. 13279/05), 21 ოქტომბერი, 2011 წელი, §§59-96) და ხელს შეუწყობს ერთგვაროვანი პრაქტიკის დადგენას კონვენციის მე-6 მუხლის მიზნებისათვის (სამართლიანი სასამართლოს უფლება).

54. ამავდროულად, საკასაციო საჩივარში მხარე უთითებს საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებებზე, რომლებსაც, კასატორის მოსაზრებით, გასაჩივრებული განჩინება ეწინააღმდეგება. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ განმარტავს, რომ საიჯარო ქირის განსაზღვრასთან დაკავშირებით არსებობს საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკა, თუმცა თითოეული საქმე სხვადასხვაგვარად გადაწყდა, განსხვავებული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის გამო.

55. რაც შეეხება მოპასუხის კერძო საჩივარს სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების შებრუნების უზრუნველყოფის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ იგი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

56. საკასაციო სასამართლო მოიხმობს სსსკ-ის 268-ე მუხლის მეორე ნაწილს, რომლის მიხედვითაც გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულების დაშვებისას სასამართლოს შეუძლია მოსთხოვოს მოსარჩელეს გადაწყვეტილების აღსრულების შებრუნების უზრუნველყოფა სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების შემთხვევაში.

57. მოცემულ შემთხვევაში წინამდებარე საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის პირობებში, ძალაში დარჩა როგორც სააპელაციო პალატის განჩინება, ისე ქვემდგომი ინსტანციის მიერ განსახილველ საქმეზე მიღებული არსებითი გადაწყვეტილება, შესაბამისად, მოპასუხის კერძო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და გადაწყვეტილების აღსრულების შებრუნების უზრუნველყოფის სამართლებრივი წინაპირობა არ არსებობს.

58. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

59. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

60. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

61. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

62. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

63. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ა.გ–ის (შპს „ბ–ის“) მიერ 15.08.2025წ. №28820791928 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „მ.ა.ფ.ჰ.ჯ–იას“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. შპს „მ.ა.ფ.ჰ.ჯ–იას“ კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 8 ივლისის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

4. შპს „მ.ა.ფ.ჰ.ჯ–იას“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ა.გ–ძის (შპს „ბ–ის“) მიერ 15.08.2025წ. №28820791928 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

ვლადიმერ კაკაბაძე

ბადრი შონია