საქმე №ას-983-2023 19 მარტი, 2024 წელი,
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),
თამარ ზამბახიძე (მომხსენებელი),
რევაზ ნადარაია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ.ჯ–ი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს.კ.რ..“ (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 15.05.2023 წლის განჩინება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
დავის საგანი – შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება
საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 27.12.2022 წლის გადაწყვეტილებით:
1.1. ბ.კ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „პირველი მოსარჩელე“) სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ს.კ.რ..“-ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“ ან „დამსაქმებელი“) 13.08.2020 წლის გადაწყვეტილება პირველ მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისა და მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ; პირველი მოსარჩელის მოთხოვნა სამუშაოზე აღდგენის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის გადახდა 4 000 ლარის (საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახადების ჩათვლით) ოდენობით.
1.2. გ.ჯ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მეორე მოსარჩელე“, „დასაქმებული“ ან „კასატორი“) სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი დამსაქმებლის 13.08.2020 წლის გადაწყვეტილება მეორე მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისა და მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ; მეორე მოსარჩელის მოთხოვნა სამუშაოზე აღდგენის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის გადახდა 3000 ლარის (საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახადების ჩათვლით) ოდენობით.
2. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება. გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემაც, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:
3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 15.05.2023 წლის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. განჩინება მეორე მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნებთან დაკავშირებით ეფუძნება შემდეგს:
3.1. მეორე მოსარჩელესა და დამსაქმებელს შორის 01.11.2019 წელს დაიდო ხელშეკრულება, სახელწოდებით „ავტომობილის იჯარის და სატრანსპორტო მომსახურების შესახებ“. ხელშეკრულება მოქმედებდა 1 წლის ვადით, 01.11.2020 წლამდე.
3.2. შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემული ცნობით დასტურდება მეორე მოსარჩელის მიერ 01.08.2019 წლიდან 31.07.2020 წლის ჩათვლით მიღებული დაბეგრილი და დასაბეგრი შემოსავლის ოდენობა. ჩარიცხვები ხორციელდებოდა მოპასუხის მიერ, დანიშნულებით „ხელფასი“.
3.3. დამსაქმებლის 13.08.2020 წლით დათარიღებული შეტყობინების შესაბამისად, კომპანიამ მეორე მოსარჩელესთან (თანამდებობა: მძღოლი, დეპარტამენტი: ლოჯისტიკა, განყოფილება: ტრანსპორტი) სახელშეკრულებო ურთიერთობა შეწყვიტა 13.08.2020 წლიდან. მოპასუხემ გაგზავნილ შეტყობინებაში მიუთითა, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი გახდა მეორე მოსარჩელის მხრიდან რამდენიმე სიტყვიერი და წერილობითი საყვედურის მიუხედავად, ნაკისრი ვალდებულებების არაჯეროვანი შესრულება და კომპანიის შინაგანაწესის დარღვევა. შეტყობინება მეორე მოსარჩელეს ჩაჰბარდა 13.09.2020 წელს.
3.4. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი სადავო გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ მხარეთა შორის არსებული სამართალურთიერთობა წარმოადგენს შრომით ურთიერთობას. პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია დამსაქმებლის წარმომადგენლის განმარტება, რომ მხარეები იჯარისა და მომსახურების შერეული ტიპის ხელშეკრულების მხარეებს წარმოადგენდნენ, ვინაიდან საქმეში არსებული მტკიცებულებათა ერთობლიობით და თავად ხელშეკრულების კონკრეტული დათქმებითაც დასტურდება, რომ რეალურად მოდავე მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა არსებობდა. პალატამ არ გაიზიარა დამსაქმებლის განმარტება არც სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით. სასამართლომ მიუთითა სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედ საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში სშკ) 38-ე მუხლის მე-4-მე-7 ნაწილებზე და აღნიშნა, რომ დასაქმებულმა შეტყობინება სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ჩაიბარა 13.09.2020 წელს, ხოლო სარჩელი აღძრულია 14.09.2020 წელს.
3.5. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი სადავო გარემოება მასზე, რომ მეორე მოსარჩელის მოპასუხესთან შრომით-სახელშეკრულებო ურთიერთობაში ყოფნა დასტურდება 2019 წლის აგვისტოდან.
3.6. მოსარჩელე მხარის წარმომადგენელი მიუთითებდა, რომ მეორე მოსარჩელე მოპასუხესთან დასაქმებულია 2019 წლის ივნისიდან. აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებას არ დაეთანხმა მოპასუხის წარმომადგენელი და მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ ხელშეკრულებაზე, რომლის მიხედვით, მხარეთა სახელშეკრულებო ურთიერთობა დგინდება 2019 წლის ნოემბრიდან. პალატის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილია მხოლოდ 01.11.2019 წლის ხელშეკრულება, შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემული ინფორმაცია და ამონაწერი საბანკო ანგარიშებიდან, საიდანაც მეორე მოსარჩელის მოპასუხესთან სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობა დასტურდება 2019 წლის აგვისტოდან. სხვა მტკიცებულება საქმეს არ ერთვის.
3.7. სააპელაციო პალატის მითითებით, იმის გათვალისწინებით, რომ შრომის ურთიერთობა შეწყდა 13.08.2020 წელს და, სშკ-ის მე-6 მუხლის 13 ნაწილის შესაბამისად, მხარეთა შორის არსებული შრომითი ურთიერთობა არ აღემატებოდა 30 თვეს (შეადგენდა 13 თვეს), იგი ვერ განიხილებოდა უვადო შრომის ხელშეკრულებად.
3.8. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების უკანონობასთან დაკავშირებით. დადგენილია, რომ შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი გახდა სშკ-ის 47-ე (სადავო პერიოდში მოქმედი კოდექსის 37-ე) მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი - დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა. პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოპასუხე მხარეს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია არცერთი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა დასაქმებულის მხრიდან არათუ მრავალჯერად, არამედ ერთჯერად ფაქტსაც კი, რაც შეფასდებოდა შინაგანაწესის დარღვევად, დისციპლინურ გადაცდომად და ა.შ.. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ბრძანება/გადაწყვეტილება სწორად იქნა ცნობილი ბათილად.
3.9. დადგენილია, რომ შრომითი ურთიერთობა არ ატარებდა უვადო ხასიათს, არამედ იყო ვადიანი, რომლის მოქმედების ვადა ამოიწურა 01.11.2020 წელს, რაც შეუძლებელს ხდის სამსახურში აღდგენასთან დაკავშირებით მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებას, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, დასაქმებულისთვის სამართლიანი და ადეკვატური რესტიტუცია იქნება კომპენსაციის გადახდა (შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დროს მოქმედი სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილი (ამჟამად მოქმედი სშკ-ის 48-ე მუხლის მე-8 ნაწილი)).
3.10. პალატამ განმარტა, რომ სშკ არ განსაზღვრავს კომპენსაციის გამოანგარიშების წესსა და კრიტერიუმებს. კომპენსაციის, როგორც დასაქმებულის უფლებრივი რესტიტუციის საშუალების, დადგენა და მისი ოდენობის განსაზღვრა სასამართლოს დისკრეციაა, რა დროსაც გათვალისწინებულ უნდა იქნეს, რომ შრომითსამართლებრივი კომპენსაცია ერთდროულად ფარავს იმ მატერიალურ დანაკარგს, რაც მხარემ უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც იგი საშუალოდ შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდე განიცდის, ასევე, იმ მორალურ ზიანს, რაც მას უკანონოდ დათხოვნით მიადგა. ამავდროულად, მხედველობაშია მისაღები უკანონოდ დათხოვნილი სუბიექტის ასაკი, კომპეტენცია, სამსახურის შოვნის პერსპექტივა, ოჯახური მდგომარეობა, სოციალური მდგომარეობა, ასევე, დამსაქმებლის ფინანსური მდგომარეობა და ა.შ.. სააპელაციო პალატის მითითებით, პირველის ინსტანციის სასამართლომ კომპენსაციის გონივრულ და სამართლიან ოდენობად მართებულად მიიჩნია მეორე მოსარჩელისთვის 3000 ლარის (საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახადების ჩათვლით) გადახდა.
საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:
4. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინეს მოსარჩელეებმა, მოითხოვეს მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.
5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
მეორე მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:
6. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მეორე მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.
7. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
8. მოცემულ შემთხვევაში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად დაადგინეს და საკასაციო საჩივრით შედავებული არ არის, რომ მხარეთა შორის არსებობდა შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა, რომლისთვისაც დამახასიათებელია შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ (შდრ. სუსგ №ას-1125-2022, 17.11.2022წ.).
9. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა ეფუძნება მხარეთა თანასწორუფლებიანობის საფუძველზე ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას (სშკ-ის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილი). შრომითი ურთიერთობებისადმი წმინდა სახელშეკრულებო მიდგომის გამოყენება არ არის მიზანშეწონილი, რადგან კლასიკურად ასეთი ურთიერთობა მოიცავს მის მონაწილეთა შეთანხმებას თანაბარ საწყისებზე, მაშინ, როდესაც შრომით ურთიერთობაში ერთი პირი ნებაყოფლობით თანხმდება მეორის დაქვემდებარებაში ყოფნას (სუსგ №ას-98-94-2016, 26.07.2016წ; №ას-368-2019, 31.07.2019წ.).
10. შრომითსამართლებრივ დავებში მნიშვნელოვანია, გამოირიცხოს დამსაქმებლის მიერ უფლების ბოროტად გამოყენება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ფუნქციაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაა. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. უფლების გამოყენების მართლზომიერების შესაფასებლად კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა (სუსგ №ას-1350-2019, 27.11.2019წ; №ას-182-2021, 25.10.2022წ.).
11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 27.12.2022 წლის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი მეორე მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისა და მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის 13.08.2020 წლის გადაწყვეტილება, რაც უცვლელად დარჩა სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დამსაქმებელს არ გაუსაჩივრებია. შესაბამისად, დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების/ბრძანების ბათილად ცნობის ნაწილში გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში და ეს საკითხი საკასაციო პალატის შეფასების საგანს აღარ წარმოადგენს.
12. დასაქმებულის საკასაციო საჩივრის ფარგლებში სადავოა მეორე მოსარჩელის სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის კანონიერება. ამ ნაწილში ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასაბუთება დაფუძნებულია მასზე, რომ, სშკ-ის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-6 მუხლის 13 ნაწილის შესაბამისად, მხარეთა შორის არსებული შრომითი ურთიერთობა არ იყო უვადო (მისი ვადა ამოიწურა 01.11.2020წ.), რაც შეუძლებელს ხდიდა სამსახურში აღდგენასთან დაკავშირებით მოთხოვნის დაკმაყოფილებას და დასაქმებულს უნდა მიკუთვნებოდა კომპენსაცია. აღნიშნულს არ ეთანხმება კასატორი.
13. სშკ-ის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-6 მუხლის 13 ნაწილი ადგენს ქცევის შემდეგ წესს: თუ შრომითი ხელშეკრულება დადებულია 30 თვეზე მეტი ვადით, ან თუ შრომითი ურთიერთობა გრძელდება ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებების ორჯერ ან მეტჯერ მიმდევრობით დადების შედეგად და მისი ხანგრძლივობა აღემატება 30 თვეს, ჩაითვლება, რომ დადებულია უვადო შრომითი ხელშეკრულება. ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებები მიმდევრობით დადებულად ჩაითვლება, თუ არსებული შრომითი ხელშეკრულება გაგრძელდა მისი ვადის გასვლისთანავე ან მომდევნო ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება დაიდო პირველი ხელშეკრულების ვადის გასვლიდან 60 დღის განმავლობაში. მითითებული ნორმით უვადო შრომითი ურთიერთობების მახასიათებელი და მაკვალიფიცირებელი კრიტერიუმია ვადიანი ხელშეკრულებების მრავალჯერადობა და განგრძობადობა. ამით სშკ დაუახლოვდა ევროკავშირის სტანდარტს დასაქმებისა და სოციალური პოლიტიკის სფეროში, გაჩნდა ვადის ბოროტად გამოყენების პრევენციისა და კონტროლის ინსტრუმენტი (შდრ: ქარდავა ე., საქართველოს შრომის სამართლის რეფორმა ევროპული ინტეგრაციისა და ასოცირების შეთანხმების მოთხოვნათა ჭრილში, დისერტაცია, თბილისი 2018, გვ.106).
14. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მეორე მოსარჩელეს მოპასუხისაგან ხელფასის ჩარიცხვა უდასტურდება 01.08.2019 წლიდან მიღებული შემოსავლების ამსახველ დოკუმენტში (იხ. შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემული ინფორმაცია, ს.ფ. 25-26). 01.11.2019 წელს დამსაქმებელსა და მეორე მოსარჩელეს შორის დაიდო ხელშეკრულება 1 წლის ვადით, 01.11.2020 წლამდე. ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის ბოლო წინადადებით, ანაზღაურება იწარმოებდა თვეში ერთხელ მომდევნო თვის 10 რიცხვამდე მეორე მოსარჩელის ანგარიშზე გადარიცხვით (ს.ფ. 50-54). მოპასუხემ დასაქმებულთან სახელშეკრულებო ურთიერთობა შეწყვიტა 13.08.2020 წლიდან. შეტყობინება ამ უკანასკნელს ჩაჰბარდა 13.09.2020 წელს (ს.ფ. 27).
15. ამრიგად, 01.08.2019 წლიდან მეორე მოსარჩელისათვის ხელფასის ჩარიცხვა და დამკვიდრებული წესი მასზე, რომ მიმდინარე თვის ხელფასი დასაქმებულს ერიცხებოდა თვეში ერთხელ მომდევნო თვის დასაწყისში, მოპასუხის/დამსაქმებლის მიერ საწინააღმდეგოს დაუსაბუთებლობის/დაუდასტურებლობის პირობებში, რომც შევაფასოთ მეორე მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის შრომითი ურთიერთობის 2019 წლის ივლისიდან დაწყების დასტურად (იხ. საკასაციო საჩივარი, ს.ფ.371-372), ვერც 01.11.2019 წლის ხელშეკრულების შეწყვეტის მომენტში - ანუ 13.08.2020 წელს და ვერც ამ ხელშეკრულებით შეთანხმებული ვადის ამოწურვისას - ანუ 01.11.2020 წელს, მეორე მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის შრომითი ურთიერთობის ხანგრძლივობა ვერ გადააჭარბებდა 30 თვეს, რის შესახებაც თავად კასატორიც უთითებს (იხ. საკასაციო საჩივარი, ს.ფ. 367-380). შესაბამისად, არ არსებობს ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი მეორე მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებული შრომითი ურთიერთობის უვადოდ მიჩნევისათვის (შდრ. სუსგ №ას-644-2022, 29.12.2022წ; №ას-1481-1401-2017, 29.08.2018წ.). საკასაციო პალატა აქვე მიუთითებს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, არც სშკ-ის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-6 მუხლის 12 ნაწილთან შეუსაბამობა არ გამოვლენილა.
16. სშკ-ის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. ვინაიდან დადგენილია, რომ მეორე მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებობდა ვადიანი შრომითი ურთიერთობა (ვადა იწურებოდა 01.11.2020წ.), რომელიც დამსაქმებელმა ხელშეკრულების დასრულებამდე, 13.08.2020 წელს შეწყვიტა და სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების მომენტში გასულია აღნიშნული ვადა, არ არსებობს სამსახურში აღდგენისა და აღდგენამდე განაცდურის დაკისრების საფუძველი. გამომდინარე იქიდან, რომ დასაქმებულს არამართლზომიერად არ მიეცა შესაძლებლობა, კანონით განსაზღვრულ ვადაში განეხორციელებინა შრომითი ურთიერთობა და მიეღო შესაბამისი ანაზღაურება, სამართლიანი იქნება, მოპასუხეს დაეკისროს კომპენსაციის გადახდა (შდრ. სუსგ №ას-1276-1216-2014, 18.03.2015წ; №ას-368-342-2017, 24.05.2017წ; №ას-1327-1265-2014, 29.01.2016წ.). ასეთ დროს ანაზღაურდება შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში მიუღებელი თანხა, ვინაიდან პრეზუმირებულია, რომ დასაქმებული სახელშეკრულებო პერიოდში შეასრულებდა შრომით მოვალეობებს (შდრ. სუსგ №ას-1276-1216-2014, 18.03.2015წ; №ას-368-342-2017, 24.05.2017წ; №ას-862-862-2018, 15.03.2019წ; №ას-870-2020, 15.02.2022წ.).
17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03, 24.02.2009წ. (საბოლოო გახდა 24.05.2009წ.), §71; Van de Hurk v. The Netherlands, №16034/90, 19.04.1994წ., §61; García Ruiz v. Spain [GC], №30544/96, 21.01.1999წ., §26; Jahnke and Lenoble v. France (dec.), №40490/98, 29.08.2000წ; Perez v. France [GC], №47287/99, 12.02.2004წ., §81).
18. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.
19. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია და კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% - 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. გ.ჯ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.
2. გ.ჯ–ს (პ/ნ: .........) უკან დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის (საგადახდო დავალება №18143824993, გადახდის თარიღი 09.08.2023წ.) 70% – 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.
3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე: გიორგი მიქაუტაძე
მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე
რევაზ ნადარაია
