№ას-1399-2025

3 დეკემბერი, 2025 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბადრი შონია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვლადიმერ კაკაბაძე, ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შპს ,,მ–ი’’ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს ,,ი...“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 15 აგვისტოს გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. მოსარჩელე შპს ,,მ–მა“ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, ,,კასატორი’’) 2022 წლის 19 სექტემბერს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა და შპს ,,ი...“-სათვის (შემდგომში - „მოპასუხე“, „აპელანტი“) მოსარჩელის სასარგებლოდ 322 112 ლარის დაკისრება მოითხოვა.

2. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს ,,მ–ის“ სარჩელი შპს ,,ი...“-ის მიმართ დაკმაყოფილდა; შპს ,,ი...“-ს შპს ,,მ–ის“ სასარგებლოდ 322 112 ლარის გადახდა დაეკისრა.

4. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა. მან ასევე მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 13 დეკემბრის ადგილზე თათბირით მიღებული განჩინების გაუქმება, რომლითაც მოპასუხეს უარი ეთქვა საქმეზე 2023 წლის 8 და 11 დეკემბერს წარდგენილი მტკიცებულებების დართვის თაობაზე.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 15 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, შპს ,,ი...“-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილება; შპს ,,მ–ის“ სარჩელი შპს ,,ი...“-ის მიმართ არ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 20 სექტემბრის განჩინების საფუძველზე გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც შპს „ი“-ს აეკრძალა შპს „მ–ის“ მიმართ 2014 წლის 14 ნოემბერს მხარეთა შორის დადებული ნარდობის ხელშეკრულებიდან და 2016 წლის 22 დეკემბერს დადებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ფულადი მოთხოვნის უფლებრივად დატვირთვის და მესამე პირზე გადაცემის (განკარგვა/გასხვისება) უფლება; შპს ,,მ–ის“ შპს ,,ი...“-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 7000 ლარის გადახდა სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად; შპს ,,მ–ის“ შპს ,,ი...“-ის სასარგებლოდ ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად, დაეკისრა 6000 ლარი; აპელანტის შუამდგომლობა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 13 დეკემბრის ადგილზე თათბირით მიღებული განჩინების გაუქმების თაობაზე, რომლითაც მოპასუხეს უარი ეთქვა საქმეზე 2023 წლის 8 და 11 დეკემბერს წარდგენილი მტკიცებულებების დართვის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

6. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1. შპს „მ–ისა“ და შპს „ი...“-ს შორის, 2014 წლის 14 ნოემბერს, დაიდო ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება თბილისში, ........., ........ მდებარე შპს „მ–ის“ საკუთრებაში არსებულ მშენებარე შენობაში, მოსარჩელის მიერ მიწოდებული ნახაზისა და ტექნიკური დავალების შესაბამისად, შეესრულებინა სამშენებლო სამუშაოები თანდართულ CD დისკზე მოცემული პროექტის სრული დაცვით. მხარეები შეთანხმდნენ სამუშაოების დასრულების და მისი სრულყოფილად დამკვეთისათვის (შპს ,,მ–ისათვის“) ჩაბარების თარიღზე, კერძოდ, ასეთ თარიღად განისაზღვრა 2016 წლის 30 აპრილი.

6.2. შპს „მ–ისა“ და შპს „ი...“-ს შორის 2014 წლის 14 ნოემბერს დადებული ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების სრულ ღირებულებად განისაზღვრა 20 000 000 (ოცი მილიონი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. აღნიშნული თანხის გადახდის პირობები განისაზღვრა ხელშეკრულების მე-3 მუხლით და იმავე ხელშეკრულების N4 დანართით.

6.3. შპს „მ–ისა“ და შპს „ი...“-ს შორის 2014 წლის 14 ნოემბერს დადებული ნარდობის ხელშეკრულების მე-4 მუხლით მხარეებმა განსაზღვრეს შესასრულებელი სამუშაოების გარანტიები, ხარისხი და ნივთობრივ ნაკლთან დაკავშირებული პირობები. ხელშეკრულების 4.2 პუნქტით განისაზღვრა განსახორციელებელი სამუშაოების და მასში გამოყენებული მასალების გარანტიების ვადები და დიფერენცირებულად, სამუშაოების მიხედვით აისახა ხელშეკრულების #5 დანართში. ხელშეკრულებით, მათ შორის, მისი 4.6 და 4.9 პუნქტების მიხედვით, სამუშაოების წარმოების, მისი დასრულების (მიღება_ჩაბარების აქტის გაფორმების მომენტი) ან/და საგარანტიო პერიოდში ნაკლოვანების გამოვლენის შემთხვევაში, მენარდე (მოპასუხე) ვალდებული იყო (არის) საკუთარი ხარჯით და გონივრულ ვადაში უზრუნველეყო მითითებული ნაკლოვანების აღმოფხვრა, ხოლო ხელშეკრულების 5.5 პუნქტის მიხედვით, თუ მენარდე დამკვეთის მიერ დადგენილ დამატებით ვადაში არ გამოასწორებდა არსებულ ნაკლს, დამკვეთს შეეძლო მესამე პირების მეშვეობით თავად გამოესწორებინა ნაკლი და მენარდისთვის მოეთხოვა ნაკლზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურება.

6.4. მხარეთა შორის 2014 წლის 14 ნოემბერს დადებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები არ დასრულდა შეთანხმებულ ვადაში (2016 წლის 30 აპრილს) და გამოვლინდა მთელი რიგი სირთულეები; მხარეებმა 2016 წლის 22 დეკემბერს დადეს ოთხმხრივი ხელშეკრულება (მოსარჩელე, მოპასუხე, ბანკი და კონსულტანტი). აღნიშნული ხელშეკრულებით დადასტურდა, რომ დარღვეული იყო 2014 წლის 14 ნოემბრის ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოების შესრულების ვადები (ხელშეკრულების 1.1.2 პუნქტი).

6.5. იმავე ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ იმ მომენტისათვის რა მოცულობის სამუშაოები იყო შესასრულებლად დარჩენილი, განსაზღვრეს ახალი ვადები და შესაბამისი თანხების გადახდის პირობები. დარჩენილი სამუშაოების ღირებულება განისაზღვრა 3 187 000 აშშ დოლარით, ხოლო მათი დასრულების ვადად - 2017 წლის 1-ლი ივნისი (ხელშეკრულების 1-ლი მუხლი). ამასთანავე, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ სამუშაოების დასრულების შემდეგ, 2017 წლის 17 სექტემბრამდე უნდა განხორციელებულიყო შესრულებული სამუშაოს ტესტირება. (ხელშეკრულების 1.1.9 პუნქტი).

7. სააპელაციო პალატამ იმსჯელა სადავო საკითხზე, არსებობდა თუ არა მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები.

8. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო ზიანი, თუმცა მხარეთა შორის სადავო იყო შპს ,,ი...“-ის მიერ ზიანის მიყენების ფაქტი, კერძოდ, ფაქტობრივი მოცემულობა მასზედ, რომ ზიანი გამოწვეული იყო შპს ,,ი...“-ის მხრიდან სამუშაოების არაჯეროვანი შესრულებით.

9. პალატამ აღნიშნა, რომ სარჩელის მიხედვით, მოპასუხის მხრიდან შესრულების მნიშვნელოვანი ნაკლი გამოიხატა იმაში, რომ აუზის გარშემო არსებული ჰიდროსაიზოლაციო ფენა დარღვეული იყო; აუზის გარშემო არსებული ჰიდროსაიზოლაციო ფენის დარღვევა კი მოსარჩელის მითითებით, გამოწვეულია მენარდის მიერ სამუშაოების არაჯეროვანი შესრულებით ,,დახვრეტილი იყო იატაკის საიზოლაციო ფენები, რის გამოც შენობაში რამდენიმე ადგილას ჩამოდიოდა წყალი“.

10. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, იატაკის ჰიდროსაიზოლაციო ფენის დარღვევის (იატაკის დახვრეტილი საიზოლაციო ფენების) დამადასტურებელ ერთადერთ მტკიცებულებად სარჩელში მითითებულია CD დისკზე ასახული ფოტო და ვიდეო მასალა, რომელზეც დაფიქსირებულია შპს ,,მ–ის“ ხარჯით განხორციელებული სარეაბილიტაციო სამუშაო პროცესი. CD დისკზე ასახულ ფოტო-ვიდეო მასალასთან მიმართებით, პალატამ ყურადღება მიაქცია პირველი ინსტანციის სასამართლოში და ასევე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვის დროს მოსარჩელის განმარტებაზე იმის შესახებ, რომ ფოტომასალაზე ასახული ნახვრეტები წარმოადგენს აუზის ირგვლივ არსებული რელსის მონტაჟის კვალს, რომელიც მისი დემონტაჟის/,,აყრის“ შედეგად გამოჩნდა. პალატამ ყურადღება გაამახვილა აპელანტის განმარტებაზეც, რომ ,,გახვრეტილი ადგილები საიზოლაციო მასალით უნდა დაფარულიყო“ ,,იზოლაციურად უნდა დამაგრებულიყო“, აუზის მიმდებარე ტერიტორიაზე, იატაკზე ჩამაგრებული იყო რელსები იმისათვის, რომ აუზის გადახურვა დამონტაჟებულიყო. სასამართლოს მითითებით, იმ გარემოებების არასადავოობის პირობებში, რომ აუზის მიმდებარე ტერიტორია გადახურული უნდა ყოფილიყო და საჭირო იყო გადახურვის მონტაჟი, რომელიც გარკვეული ინვაზიური მეთოდით უნდა განხორციელებულიყო, გადახურვის დემონტაჟის შედეგად, დემონტირებულ ადგილზე, სადაც გადახურვის ანკერები იყო ჩამონტაჟებული, იატაკის ფენა გახვრეტილი იქნებოდა. შესაბამისად, პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელის განმარტებიდან ლოგიკურად გამომდინარეობს, რომ გადახურვის მონტაჟის შედეგად გაჩენილი ხვრელები კი არ წარმოადგენდა დარღვევას, არამედ რელსის არასწორი მონტაჟი, რამაც ჰიდროსაიზოლაციო ფენის დარღვევა გამოიწვია ანდა მონტაჟის ადგილის არასათანადო ჰიდროიზოლირება. ამდენად, პალატის განმარტებით, აუზის ირგვლივ მხოლოდ ხვრელების არსებობის ფაქტს დამდგარ ზიანში მოპასუხის ბრალეულობის დადასტურების მიზნისთვის ვერ მიიჩნევდა თვითკმარ საფუძვლად, ვინაიდან თუ გადახურვის დემონტაჟი განხორციელდა და ჩამონტაჟებული ანკერები დემონტირდა, რა თქმა უნდა, ხვრელი იატაკზე ისედაც იარსებებდა (მონტაჟის მიზნისათვის გაკეთებული ხვრელი), შესაბამისად, ლოგიკური იყო იმ ვიზუალური ფოტო მონაცემების არსებობა, რაც საქმეში იყო წარმოდგენილი.

11. სააპელაციო სასამართლომ, მოპასუხის მიერ შესრულებულ სამუშოსა და წყლის ჩამოდინებას შორის მიზეზობრივი კავშირის დადგენის მიზნისათვის, არსებითად მიაჩნია საქმეში სათანადო მტკიცებულების არსებობა, იმ კითხვებზე პასუხის გასაცემად, თუ რითი დასტურდებოდა, რომ აღნიშნული გადახურვა არასწორად დამონტაჟდა და ჰიდროსაიზოლაციო ფენა დაირღვა, რომ არასაკმარისი იყო ანკერების ადგილას ჰიდროიზოლაცია, ასევე რითი დგინდებოდა, რომ ქვედა სართულზე წყლის ჩამოსვლა მითითებული რელსების არასწორი მონტაჟის შედეგად იყო გამოწვეული, რომელი მტკიცებულებით დასტურდებოდა, რომ წყლის გაჟონვის მიზეზი სწორედ მითითებული ე.წ. „ხვრელები“ იყო. ამ თვალსაზრისით კი, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ აღნიშნული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა. ხოლო, მარტოოდენ ფოტო-ვიდეო მასალაზე დაყრდნობით, სასამართლო მოკლებული იყო შესაძლებლობას პასუხი გაეცა ზემოთ დასმულ კითხვებზე და ექსპერტის ფუნქცია შეეთავსებინა.

12. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილი 2014 წლის 14 ნოემბრის ხელშეკრულების 4.8 და 5.5. პუნქტებზე, რომლითაც მოწესრიგებულია ნაკლის აღმოჩენის შემთხვევაში ნაკლის გამოსწორების და ასევე, მენარდისა და შემკვეთის მოქმედების სტანდარტი. კერძოდ: ნაკლის გამომწვევი მიზეზის დადგენის მიზნით, დამოუკიდებელი ექსპერტის მოწვევის აუცილებლობა. კერძოდ, აღნიშნული ხელშეკრულების 4.8.-ე პუნქტის მიხედვით, მხარეთა შორის მასალების, კონსტრუქციების, მონტაჟის, შესრულებული სამუშაოს ან მისი ნაწილის ნივთობრივი ნაკლოვანების საკითხთან დაკავშირებით შეუთანხმებლობის შემთხვევაში (როგორც სამუშაოების მიმდინარეობის ეტაპზე ასევე მისი დასრულების შემდგომ), საკითხს შეისწავლის დამოუკიდებელი ექსპერტი, რომელიც შეირჩევა მხარეთა შეთანხმებით, თუკი მხარეები პრეტენზიის გამოხატვიდან 5 (ხუთი) დღის განმავლობაში ვერ შეთანხმდებიან, თუ ვინ უნდა იყოს ექსპერტი, მაშინ შესრულებული სამუშაოების ექსპერტიზას განახორციელებს დამკვეთის მიერ შერჩეული და მოწვეული ექსპერტი, რომლის დასკვნაც აღიარებული და მიღებული იქნება მხარეთა მიერ. ექსპერტის ხარჯებს აანაზღაურებს ექსპერტის დასკვნიდან გამომდინარე „დამნაშავე“ მხარე (ანუ თუ ხარვეზი დადასტურდა ხარჯებს იხდის მენარდე და თუ არა - მაშინ დამკვეთი). ექსპერტის ჩართვის საჭიროებისას სამუშაობის შეჩერების შემთხვევაში (შესაძლოა ექსპერტიზის პერიოდში არ შეჩერდეს სამუშაოები) მხარეები დამატებით შეთანხმდებიან შეჩერებული სამუშაოების წარმოების ვადებზე. ხოლო იმავე ხელშეკრულების 5.5.-ე პუნქტის მიხედვით, სამუშაოს დასრულებისა და მიღება-ჩაბარების მომენტისათვის შესრულებული სამუშაო უნდა იყოს უნაკლო, ნაკლის აღმოჩენის შემთხვევაში მენარდე ვალდებულია გამოასწოროს არსებული ნაკლოვანებები მე-4 მუხლის პირობების შესაბამისად. თუ მენარდე დამკვეთის მიერ დადგენილ დამატებით ვადაში არ გამოასწორებს არსებულ ნაკლს, დამკვეთს უფლება აქვს სხვა მესამე პირის დავალების საფუძველზე და მენარდის ხარჯზე (მოსთხოვოს მენარდეს ნაკლის გამოსწორებისათვის მესამე პირებისათვის გადასახდელი თანხების გადახდა) გამოასწოროს უხარისხოდ შესრულებული სამუშაო. იმ საკითხის შეფასებისათვის, მხარეთა მიერ რამდენად იყო დაცული 2014 წლის 14 ნოემბრის ხელშეკრულების 4.8.-ე პუნქტი, სასამართლომ ყურადღება მიაქცია მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებას, სადაც ხარვეზის თაობაზე შეტყობინების მიღებისთანავე, მოპასუხე წერილობით ითხოვს „ობიექტზე დამოუკიდებელი ექსპერტების ჯგუფის დაშვებას.“ აღნიშნულ გარემოებაზე სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ მიზნით, რათა დადგინდეს, რომ თუ შესრულების ნაკლი იყო სახეზე, მოპასუხეს რამდენად ჰქონდა შესაძლებლობა/მცდელობა, რომ შესრულებული სამუშაოების ექსპერტიზა დამოუკიდებელ ექსპერტს ჩაეტარებინა, რასაც, თავის მხრივ, ის მიზანი ჰქონდა, რომ არსებული ნაკლოვანებები (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) მენარდეს ხელშეკრულების პირობების (მე-4 მუხლის) შესაბამისად თავად გამოესწორებინა და რაც, ასევე, თავის მხრივ, სასამართლოს შესაძლებლობას მისცემდა, რომ სამუშაოს ნაკლზე ობიექტურ და სარწმუნო მტკიცებულებაზე დაყრდნობით ემსჯელა. ამ მიმართებითაც, პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით, არ დასტურდებოდა მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის შეთავაზება, რომ სახეზე იყო ნაკლი და მისი არსებობა დამოუკიდებელ ექსპერტს შეესწავლა, არ დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელემ მოპასუხეს აუზის ირგვლივ არსებული კონსტრუქციის დემონტაჟის შესახებ შეატყობინა, რათა შემდგომში, ნაკლის არსებობის შემთხვევაში, სადავო არ გამხდარიყო მისი გამომწვევი მიზეზის არსებობა, მიზეზშედეგობრიობის კორელაცია და სხვა.

13. აუზის ექსპლუატაციაში მიღების თარიღსა და წყლის ჟონვის პრობლემის თაობაზე მოსარჩელის მიერ მოპასუხის შეტყობინებასთან მიმართებით, პალატამ ყურადღება გაამახვილა შემდეგ მტკიცებულებებზე: შპს ,,მ–ის“ 2019 წლის 20 დეკემბერის წერილზე, რომლითაც შპს ,,მ–ი’’ მიმართავს შპს ,,ი...“- ის დირექტორს და მიუთითებს, რომ სამუშაოების დიდი ნაწილი დასრულებული არ არის; შეუსრულებელი სამუშაოების ჩამონათვალში მითითებულია, რომ ,,გ–ის ქართულ ოთახში ორჯერ ჩამოვიდა წყალი. მიზეზი დაუდგენელია, საჭიროებს კვლევას“; ,,ჯიმში ორ ადგილას ჩამოდის წყალი აუზიდან“; შპს ,,ი...“-ის მიმართ შპს ,,მ–ის“ წერილზე, რომელშიც მითითებულია, რომ შპს ,,მ–ის“ კუთვნილ ობიექტზე დაფიქსირდა შპს ,,ი...“-ის მიერ შესრულებული სამუშაოების მორიგი ხარვეზი/ნაკლოვანება, კერძოდ, შენობის მე-3 სართულზე მდებარე ,,ფ–ის“ დიდი აუზის ძირზე (მის ნაწილზე) აიყარა/აცვივდა მოზაიკა, წყალი დადგა ბეტონის ფენასა და მოზაიკას შორის; აღნიშნული ხარვეზი აღმოჩნდა აუზის გეგმიური დათვალიერების დროს, გაჩერებულ (უმოქმედო ობიექტზე). წერილით მოთხოვნილია ხარვეზის უმოკლეს ვადაში აღმოფხვრა. (პალატამ აღნიშნა, რომ აღნიშნულ წერილზე თარიღი მითითებული არ არის, ასევე არ დგინდება, წერილი ჩაიბარა თუ არა ადრესატმა). სასამართლომ ყურადღება მიაპყრო მტკიცებულებებზე, რომლითაც შპს ,,ი...’’ შპს ,,მ–ის“ მიმართავს წერილით, სადაც (2021 წლის 29 ინვარს გაგზავნილი წერილის პასუხად) მითითებულია, რომ შპს ,,ი...“-ის მიერ სამუშაოები განხორციელდა სრულყოფილად, მხარეთა შორის არსებული შეთანხმების შესაბამისად... აღნიშნულია, რომ შპს ,,ი...“-მა შპს ,,მ–ის“ ობიექტის მშენებლობის დასრულების და ექსპლუატაციაში გაშვების შემდეგ აღმოფხვრა შპს ,,მ–ის“ მიერ მითითებული ხარვეზები. შპს ,,მ–იმ“ უგულებელყო შპს ,,ი...“-ის არაერთი მოთხოვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ არსებული ხარვეზების გამოვლენის მიზნით, ობიექტზე დაეშვათ ექსპერტთა ჯგუფი და აღნიშნულია შპს ,,ი...“-ის პოზიცია, რომ მოკლებულია შესაძლებლობას, მათთან პარტნიორულ რეჟიმში ურთიერთობის გაგრძელების თაობაზე. იმავე წერილში, შპს ,,მ–ის“ მიერ მითითებული ხარვეზის თაობაზე დიდი აუზის ძირზე არსებულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით, განმარტებულია, რომ აღნიშნული სამუშაოები შპს ,,მ–ისთან“ შეთანხმებით განახორციელა შპს ,,ა–მა“, შესაბამისად, მითითებულია, რომ შპს ,,მ–ის“ მიერ დასახელებულ დაზიანებასთან დაკავშირებით წარდგენილია შპს ,,ა–ის“ წერილი. ასევე აღნიშნულია, რომ მხარეთა შორის 2014 წლის 14 ნოემბრის ხელშეკრულების N5 დანართის მიხედვით, ბასეინების მოწყობის (მექანიკური ნაწილი, მოპირკეთება, განათება) სრული პაკეტის საგარანტიო ვადა შეადგენდა ექსპლუატაციაში მიღებიდან ერთ წელს და მითითებულია, რომ აუზმა კომერციული მიზნებისათვის ფუნქციონირება 2017 წლის 22 აგვისტოს დაიწყო; ყურადღება გამახვილდა საქმეში წარმოდგენილი შპს ,,მ–ის“ წერილზე შპს ,,ი...“-ს მიმართ, სადაც აღნიშნულია, რომ შპს ,,მ–ის“ ობიექტზე დაფიქსირდა შპს ,,ი...“-ის მიერ შესრულებული სამუშაოების კიდევ ერთი, მორიგი ხარვეზი/ნაკლოვანება, კერძოდ, შენობის მე-3 სართულზე მდებარე ,,ფ–ის“ დიდი აუზის გარშემო დაგებული იატაკიდან 9 სხვადახვა ადგილიდან ჩამოდის წყალი და მხარეთა შორის დადებული (2014 წლის 14 ნოემბერს და 2016 წლის 22 დეკემბერს) ხელშეკრულებების საფუძველზე მოთხოვნილია ხარვეზების უმოკლეს ვადაში აღმოფხვრა. (წერილი დათარიღებული არ არის, ასევე არ დგინდება შპს ,,ი...“-ის მიერ მისი ჩაბარების ფაქტი); შეფასებული იქნა შპს ,,თ.ა–სა“ და შპს ,,ი...“-ს მიერ ხელმოწერილი ოქმი, სადაც მითითებულია, რომ შპს ,,თ.ა–სა“ და შპს ,,ი...“-ს შორის დადებული ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელიც ითვალისწინებდა საექსპერტო მომსახურების განხორციელებას, შპს ,,ი...“-ის მიერ შესრულებულ რიგ სამშენებლო სამუშაოებზე (რომლის მისამართია: თბილისი, ..........), არ მიეცათ დათვალიერება-ინსპექტირების სამუშაოების ჩატარების შესაძლებლობა მესაკუთრეების მიერ ობიექტზე დაუშვებლობის გამო; სასამართლო უთითებს შპს ,,ი...“-ის დირექტორის 2020 წლის 9 მარტის წერილზე შპს ,,მ–ის“ დირექტორის მიმართ, სადაც მითითებულია რომ პრობლემის დროულად მოგვარების მიზნით, მხარეთა შორის 2014 წლის 14 ნოემბრის ხელშეკრულების 4.8.-ე პუნქტის შესაბამისად, შპს ,,ი...“ სთავაზობს დამოუკიდებელი ექსპერტის შერჩევას, რომელიც კვალიფიციურად შეაფასებს მათ მიერ შესრულებულ სამუშაოს და ამ სამუშაოებთან დაკავშირებით შპს ,,მ–ის“ მიერ გამოთქმულ პრეტენზიებს. იმავე წერილში შპს ,,ი...“ გამოთქვამს მზაობას, აქტიური მონაწილეობა მიიღოს როგორც ორივე მხარისათვის მისაღები ექსპერტის შერჩევაში; პალატა ასევე უთითებს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის N19/0118043796-17 ბრძანებაზე, რომლის მიხედვით, ქალაქ თბილისში, .......... მდებარე მშენებლობა დამთავრებული ობიექტი, ს.კ. ........., ექსპლუატაციაში მიღებულია 2018 წლის 26 თებერვალს (დამკვეთი - შპს ,,მ–ი“); ყურადღება გამახვილდა შპს ,,ა–ის“ 2021 წლის 3 თებერვლის წერილზე, სადაც იგი მიმართავს შპს ,,ი...“-ს, მითითებულია, რომ აუზის ფსკერზე არსებული დაზიანება გამოწვეულია არასათანადო ექსპლუატაციით, კერძოდ, დამკვეთის მიერ აუზის დაცლა მოხდა წესების, კერძოდ შპს ,,ა–ის“ მხრიდან არაერთხელ გაცემული რეკომენდაციების უხეში დარღვევით. აღნიშნული მტკიცებულებების შეფასების შედეგად, სასამართლომ არსებითად შეუდავებელი გარემოებად მიიჩნია 2017 წლის 24 აგვისტოს აუზის გახსნის ფაქტი, ხოლო მტკიცებულება, რომელიც აუზიდან წყლის ჩამოსვლის გამო მენარდის მიმართ წარდგენილ პრეტენზიაზე მიუთითებდა, თარიღდებოდა 2019 წლის 20 დეკემბრით, სადაც მითითებული იყო რომ გესთაუზის ქართულ ოთახში ორჯერ ჩავიდა წყალი, მიზეზი დაუდგენელია, საჭიროებს კვლევას, აქვე მითითებულია, რომ ჯიმში ორ ადგილას ჩადის წყალი აუზიდან. აუზიდან წლის ჩადინებას ეხებოდა სარჩელზე დართული მიმოწერაც. თუმცა, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა აპელანტის განმარტებაზე, რომ პრეტენზია არ ეხებოდა აუზს და აუზიდან წლის ჩამოდინებას, არამედ აუზის მიმდებარე ტერიტორიის ჰიდროსაიზოლაციო ფენის დარღვევას, რამაც წყლის ჩამოდინება განაპირობა.

14. იმ გარემოების შესაფასებლად, მოსარჩელის კუთვნილ ობიექტზე წყლის ჩამოდინების შედეგად არსებული ზიანი გამოწვეული იყო თუ არა მოპასუხის მხრიდან სამუშაოების არაჯეროვანი შესრულებით, კერძოდ, აუზის გარშემო არსებული იატაკის ჰიდროსაიზოლაციო ფენის დარღვევით, სააპელაციო პალატამ, მიუთითა რომ საქმეში არ არსებობდა დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი ექსპერტის შეფასება, ასევე 2014 წლის 14 ნოემბრის ხელშეკრულების შესაბამისად დამოუკიდებელი ექსპერტის დასკვნა, რომელიც შესაბამის დამოუკიდებელ, მიუკერძოებელ, პროფესიონალურ დასკვნას ადგილზე სიტუაციის შესწავლის შედეგად შეიმუშავებდა.

15. სააპელაციო სასამართლომ შეაფასა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2020 წლის 14 სექტემბრის დასკვნა, სადაც სხვა საკითხებთან ერთად, ექსპერტიზის წინაშე დასმული იყო კითხვები დიდი ბასეინის გადახურვის კონსტრუქციის ხარისხიანობა-უსაფრთხოებისა და ფუნქციონირების, ასევე ბასეინის იზოლაციის სამუშაოების ხარისხის თაობაზე. დასკვნაში მითითებულია, რომ ქალაქ თბილისში, ............ მდებარე შენობის შესრულებული სამუშაოების ხარისხი არადამაკმაყოფილებელია; გამოკვლევით ნაწილში აღნიშნულია, რომ ,,დიდი ბასეინის გადახურვის კონსტრუქცია დეფორმირებულია და არ მუშაობს გამართულად“; ,,როგორც დიდ ბასეინზე, ასევე პატარა ბასეინზე, იზოლაციის ხარისხი არადამაკმაყოფილებელია და ჟონავს წყალი“. სააპელაციო პალატამ, ექსპერტიზის დასკვნის, როგორც მტკიცებულების შეფასების თვალსაზრისით აღნიშნა, რომ აღნიშნული დასკვნის საფუძველზე შეუძლებელი იყო იმის დადგენა, აუზის გარშემო არსებული იატაკის ჰიდროსაიზოლაციო ფენის დარღვევა მოპასუხის მიერ შესრულებულ სამუშაოებს უკავშირდება, თუ სხვა მიზეზით არის გამოწვეული. პალატამ დასძინა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველი არა აუზის არაჯეროვანი ჰიდროიზოლირება, არამედ აუზის გარე პერიმეტრის, კერძოდ, მიმდებარე ტერიტორიის ჰიდროიზოლაციასთან დაკავშირებული პრობლემებია, ხოლო წარმოდგენილი დასკვნა არარელევანტურია სასარჩელო მოთხოვნის საფუძველთან მიმართებით.

16. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებში ყურადღება გამახვილდა შპს ,,თ.ა–ის“ 2021 წლის 25 მარტის საექსპერტო დასკვნაზე, სადაც ექსპერტიზის წინაშე დასმულ შეკითხვაზე მითითებულია რომ: ,,ჯიმში რამდენიმე ადგილას ჩამოდის წყალი, თუმცა წყალი გასდის აუზს, თუ სხვა ადგილიდან ჟონავს, ვიზუალური დათვალიერებით დადგენა შეუძლებელია. დამკვეთის ინფორმაციით, წყლის ჩამოსვლა დარბაზში დაიწყო მას შემდეგ, რაც მის ზედა სართულზე მესაკუთრის მიერ მოწყობილ იქნა საუნა, რომელიც პროექტით არ იყო გათვალისწინებული. მიზეზ-შედეგობრივად აღნიშნული ფაქტის დაკავშირება წყლის ჩამოსლის მიზეზთან ჩვენს მიერ ვერ მოხდება, რადგან მიზეზის დადგენა მოითხოვს დეტალურ კვლევას“.

17. სასამართლოს მიერ ყურადღება იქნა გამახვილებული შპს ,,ა–სა“ და შპს ,,ი...“-ს შორის დადებულ მიღება-ჩაბარების აქტზე, რომელშიც მითითებულია, რომ ქალაქ თბილისში (..........) +17,30 ნიშნულზე მდებარე (15,40X5,40 მ.) აუზს და მის ზედა გადადინების არხს ჩაუტარდა საიზოლაციო სამუშაოები; შემოწმდა აღნიშნული სამუშაოების ხარისხი, კერძოდ, აუზი აივსო წყლით, 14 დღის განმავლობაში და აკვირდებოდნენ. ასევე მითითებულია, რომ საიზოლაციო სამუშაოები შესრულებულია ხარისხიანად და წყლის გაჟონვა არსად ფიქსირდება.

18. დამდგარ ზიანში მოპასუხის ბრალეულობის საკითხის კვლევისათვის სააპელაციო პალატამ განსაკუთრებით მნიშვნელოვნად მიიჩნია ის გარემოება, რომ შპს ,,მ–ის“ კუთვნილ ობიექტზე, აუზის ტერიტორიაზე შპს ,,ი...“-ის მიერ სამუშაოების დასრულების შემდეგ, სამუშაოები აწარმოა სხვა სუბიექტმა საუნებისა და საშხაპეების მოწყობის მიზნით. ამ თვალსაზრისით, პალატამ ყურადღება მიაქცია მოპასუხის იმ არგუმენტებს, რომ მისი მხრიდან სამუშაოების დასრულებისა და 2017 წლის 24 აგვისტოს აუზის გახსნის შემდეგ, იმავე ტერიტორიაზე ჩატარდა სხვა სამუშაოები, რომელიც პროექტით გათვალისწინებული არ იყო, კერძოდ, მოეწყო საუნები და საუნის საშხაპეები. იმ სართულზე, საიდანაც წყალი ჩამოედინებოდა, მხოლოდ ის არ აწარმოებდა სამუშაოებს, სამუშაოები აწარმოა სხვა კომპანიამაც, რომელმაც უნებართვოდ საუნა და საუნის საშხაპეები მოაწყო. აღნიშნული არგუმენტის სარწმუნოობის თვალსაზრისით სააპელაციო პალატამ მხედველობაში მიიღო საქმეში არსებული მტკიცებულება, იმის თაობაზე, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 15 დეკემბრის მითითების საფუძველზე, ქალაქ თბილისში, ............./................., ს.კ. .......... უნებართვო სამშენებლო სარეკონსტრუქციო სამუშაოების თაობაზე შპს ,,მ–ის“ მიმართ დაიწყო სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოება. აღნიშნული მითითებით, დამრღვევს დაევალა წარადგინოს შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია ან მოიყვანოს ობიექტი ექსპლუატაციის N19/0118043796-17 ბრძანებასთან შესაბამისობაში; სტუდია ,,დ–ას“ პასუხში შპს ,,ი...“-ის წერილზე, მითითებულია, რომ ,,A. H“-ს (ე.წ. გასართობი ცენტრის) სახურავზე პროექტით გათვალისწინებულია ღია ტერასა, რომელზეც მოწყობილია საცურაო აუზი, ხოლო საუნები და საშხაპეები გათვალისწინებული არ არის.

19. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოპასუხის არგუმენტი და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ საუნა და საშხაპეები, მართლაც, უნებართვოდ მოეწყო და არსებობდა იმ დროისათვის (2018 წელი), სანამ მოსარჩელე მოპასუხეს პრეტენზიას წარუდგენდა (2019 წლის დეკემბერი), მტკიცების ტვირთის თვალსაზრისით, სწორედ მოსარჩელეს აკისრებდა მტკიცების ვალდებულებას, რომ წყლის ჩამოდინება იმ კომპანიის მიზეზით არის განპირობებული, რომლის წინააღმდეგაც სარჩელი აღიძრა (შპს ,,ი...“) და არა იმ სუბიექტის, რომელმაც შემდგომ პროექტის დარღვევით საშხაპეები და საუნა მოაწყო. მით უფრო, რომ აუზი 2017 წლის 24 აგვისტოს გაიხსნა, 2017 წლის აგვისტოდან 2019 წლის დეკემბრამდე კი პრეტენზია, წყლის ჩამოდინების თაობაზე, მოპაუხისათვის არავის უცნობებია. ამასობაში, კი დგინდება, რომ 2018 წლის დროისათვის იმავე ტერიტორიაზე მოწყობილია საუნა და საუნის საშხაპეები. პალატის მითითებით, მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის სხვაგვარი განაწილების თაობაზე მსჯელობა, შესაძლებელი იქნებოდა იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელე დაამტკიცებდა, რომ სადავო ტერიტორიაზე სამუშაოები მხოლოდ შპს ,,ი...“-მა აწარმოა. ასეთ შემთხვევაში სამუშაოების ჯეროვნად შესრულების მტკიცების ტვირთი სწორედ შპს ,,ი...“-ს დაეკისრებოდა. ხოლო იმ პირობებში, კი როდესაც დგინდებოდა სადავო ობიექტზე, შპს ,,ი...“-ის გარდა, სხვა სუბიექტის მიერ სამუშაოების შესრულების, შპს ,,ი...“-ის ბრალეულობა დამდგარ ზიანში სწორედ მოსარჩელის მტკიცების ფარგლებში შემავალ საკითხთა წრეს განეკუთვნებოდა. მხოლოდ იმ გარემოებაზე მითითება, რომ საუნა და საშხაპეები მოწყობილია აუზისგან მოშორებით, სხვა მხარეს, სასამართლოს არ უქმნიდა იმაზე მსჯელობის საფუძველს, რომ ეს გარემოება თვითკმარია მოპასუხის ქმდებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის დადგენისათვის. სასამართლომ ასევე ყურადღება მიაპყო ასევე სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის მომზადების დროს - 2020 წელს და აღნიშნა, რომ ვინაიდან დასტურდებოდა 2018 წლისათვის იმავე ტერიტორიაზე საუნისა და საუნის საშხაპეების მოწყობის ფაქტი, აღნიშნული შეუძლებელს ხდიდა იმ გარემოების გამორიცხვას, რომ დაზიანება გამოწვეული არ იყო საუნისა და საშხაპეების სამუშაოების მოწყობის, ან აუზის რელსისა და გადახურვის არასწორი დემონტაჟის შედეგად, აღნიშნული კი, თავის მხრივ, საფუძველს აცლიდა იმ გარემოებას, რომ წყლის ჩამოდინება შპს ,,ი...“-ის მიერ არაჯეროვნად შესრულებული სამუშაოების შედეგია.

20. სააპელაციო სასამართლომ შეაფასა მოწმის ირაკლი ანანიძის ჩვენების შინაარსი და აღნიშნა, რომ მოწმე ირაკლი ანანიძის ჩვენება ხარვეზის გამომწვევ მიზეზებთან დაკავშირებით, ვერ იქნებოდა იმგვარი მტკიცებულება, რომელიც მტკიცების ობიექტურ სტანდარტთან იქნებოდა თავსებადი. იგივე განმარტება გაკეთდა მოპასუხის მოწვევით დაკითხულ მოწმე გ.ს–ძეზეც.

21. სააპელაციო პალატამ , მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის სპეციალური სტანდარტისა და საქმეში არსებული მტკიცებულებების კვლევის შედეგად საბოლოოდ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდება, რომ წყლის ჩამოდინება შპს ,,ი...“-ის მიერ სამუშაოების ნაკლიანი შესრულების შედეგია; არ დგინდება, რომ მოპასუხე ინფორმირებული იყო აუზის ირგვლივ გადახურვის დემონტაჟის თაობაზე; არ დგინდებოდა, რომ მოსარჩელის მიერ დაცული იყო მხარეთა შორის 2014 წლის 14 ნოემბრის ხელშეკრულების 4.8 და 5.5. პუნქტები - ნაკლის აღმოჩენის შემთხვევაში ნაკლის გამოსწორების ასევე, მენარდისა და შემკვეთის მოქმედების სტანდარტი, კერძოდ, ნაკლის მიზეზის დადგენის მიზნით დამოუკიდებელი ექსპერტის მოწვევის აუცილებლობის შესახებ, პირიქით დგინდება, რომ მოსარჩელის მხრიდან სადავო ობიექტზე დამოუკიდებელი ექსპერტიზის ჩატარება უზრუნველყოფილი არ იყო; ასევე, არ დგინდება, რომ ნაკლის გამოსწორების მიზნით შემკვეთის მიერ მენარდეს მიეცა დამატებითი ვადა იმავე ხელშეკრულების 5.5.-ე პუნქტის შესაბამისად. პალატამ დამატებით აღნიშნა, რომ დგინდება მოპასუხის გარდა, მოსარჩელის კუთვნილ ობიექტზე სხვა პირის მიერ სამუშაოების წარმოების ფაქტი, დგინდება საუნებისა და საშხაპეების უნებართვოდ მოწყობის ფაქტი. ამ მიმართებით პალატამ განმარტა, რომ აღნიშნული შეუძლებელს ხდის იმ გარემოების დადგენის შესაძლებლობას, წყლის გაჟონვა გამოწვეულია თუ არა მოპასუხის მიერ შესრულებული სამუშაოებით/სამუშაოების არაჯეროვანი შესრულებით, რაც, თავის მხრივ, საფუძველს აცლის მიზეზშედეგობრივი კავშირის დადგენის შესაძლებლობას შპს ,,ი...“-ის მიერ წარმოებულ სამუშაოებსა და წყლის ჩადინების ფაქტს შორის, რის გამოც, სახეზე არ არის დამდგარი ზიანის მოპასუხისათვის ბრალად შერაცხვის საფუძველი.

22. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად არსებული ფაქტობრივი გარემოებები და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები საფუძველს აცლიდა შპს ,,ი...“-ის ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ სუბიექტად განსაზღვრას, რის გამოც არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფლების საფუძველი.

23. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე შპს ,,მ–იმ’’ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება.

24. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

24.1. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ: გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 6.1.პუნქტში მიუთითა 317-ე მუხლის პირველ ნაწილზე. სასამართლოს ეს მსჯელობა სრულიად გაუგებარია, როდესაც მხარეთა შორის დავის საგანს წარმოადგენს ნარდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებების დარღვევა. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. კერძოდ: სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილი და 639-ე მუხლი. მოცემულ შემთხვევაში მხარეები, წერილობით გაფორმებული ხელშეკრულების (ნარდობის) საფუძველზე შეთანხმდნენ, რომ ნაკლის გამოვლენის შემთხვევაში შპს ,,ი...’’ საგარანტიო პერიოდში ვალდებული იყო გამოვლენილი ნაკლი აღმოეფხვრა საკუთარი ხარჯით, ხოლო თუ ის ამას არ განახორციელებდა, მას ჰქონდა ვლადებულება შპს ,,მ–ის’’ მიერ ნაკლის აღმოსაფხვრელად გაწეული ხარჯების ანაზღაურების. სასამართლოს მიერ საქმეში არსებული მტკიცებულებების სწორად შეფასების შემთხვევაში, ის ვალდებული იყო გამოეყენებინა ზემოთ აღნიშნული ნორმები და დაედგინა შპს ,,ი...’’-ის მხრიდან სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევა.

24.2. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, თუმცა არასწორად განმარტა იგი, კერძოდ: 641-643-ე მუხლები. 641-ე მუხლის სწორი განმარტების პირობებში საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე, სასამართლოს უნდა დაედგინა, რომ ერთდროულად ცხრა ადგილიდან წყლის ჟონვა ნაკლიანი შესრულებაა. 642-ე მუხლის სწორი განმარტების პირობებში, საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე სასამართლოს უნდა დაედგინა, რომ შპს ,,მ–ის’’ მოთხოვნის მიუხედავად შპს ,,ი...’’-მა არ აღმოფხვრა გამოვლენილი ნაკლი. შპს ,,მ–ის’’ მოთხოვნა ნაკლის გამოსწორებაზე შპს ,,ი...’’-ის მიმართ განხორციელდა 2019 წელს. 2022 წლის გაზაფხულზე, ვინაიდან მენარდემ არ აღმოფხვრა მითითებული ნაკლი, შპს ,,მ–იმ’’ საკუთარი ხარჯებით მოახდინა ნაკლის გამოსწორება. 643-ე მუხლის სწორად განმარტების პირობებში, საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე, სასამართლოს უნდა დაედგინა, რომ შპს ,,მ–ის’’ მოთხოვნის მიუხედავად შპს ,,ი...’’-მა არ აღმოფხვრა გამოვლენილი ნაკლი. გაუგებარია სასამართლოს მსჯელობა დამატებითი ვადის დაუცველობაზე შპს ,,მ–ის’’ მხრიდან, როდესაც მოთხოვნა ნაკლის გამოსწორებაზე შპს ,,ი...’’-ის მიმართ განხორციელდა 2019 წელს. ხოლო ნაკლის აღმოფხვრა მ–იმ საკუთარი ხარჯებით განახორციელა 2022 წლის გაზაფხულზე. მას შემდეგ, რაც დარწმუნდა, რომ მენარდე არ აპირებდა საკუთარი სახელშეკრულებო ვლადებულების შესრულებას. ამასთან დამატებითი ვადის განსაზღვრა არ არის აუცილებელი სკ-ის 405-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. უტყუარად დასტურდება, რომ შპს ,,ი...’’ საკუთარ ვალდებულებას არ აღიარებდა და არც მის შესრულებას აპირებდა. საქმეში არსებული მტკიცებულებები შეფასებულია ცალმხრივად და არასათანადოდ, ის რომ საქმეში არ არსებობს ექსპერტიზის დასკვნა იმ შინაარსით, რომელიც პირდაპირ და კონკრეტულად იტყოდა, რომ წლის ჟონვა ცხრა სხვადასხვა ადგილიდან იყო გამოწვეული შპს ,,ი...’’-ის ბრალით, არ არის თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. საქმეში არსებული მტკიცებულებების ერთობლიობა ცალსახად ადასტურებს შპს ,,მ–ის’’ მოთხოვნის საფუძვლიანობას, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვებით არაკეთილსინდისიერი მხარე თავისუფლდება პასუხისმგებლობისგან.

25. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 12 ნოემბრის განჩინებით შპს ,,მ–ის’’ საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

26. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო: 27. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

28. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ: 29. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

30. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

31. საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანია, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოპასუხეზე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების გამო ზიანის ანაზღაურების დაკისრებაზე, უარის თქმის კანონიერება.

32. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს.

33. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა, მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას გამორიცხავს. საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით; რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

34. განსახილველი სარჩელით მოსარჩელე შპს ,,მ–ი’’ ითხოვს მოპასუხისთვის ზიანის - 322 112 ლარის დაკისრებას. მისი მოთხოვნა ეფუძნება მხარეთა შორის გაფორმებულ ნარდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების არაჯეროვან შესრულებას, რამაც მოსარჩელეს ზიანი მიაყენა.

35. საკასაციო პალატა განმარტავს, ვალდებულების დარღვევისათვის სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობა გამოხატულებას ჰპოვებს მოვალეზე კანონით დადგენილი ქონებრივი ზემოქმედების ზომებში. სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე, რომელიც არღვევს ვალდებულებას, პასუხს აგებს დაზარალებულის წინაშე. ვალდებულების შესრულების ლეგიტიმური სახელშეკრულებო ინტერესი სამართლებრივი დაცვის თვალსაზრისით, განსაკუთრებული სიკეთეა ნებისმიერ სამართლებრივ სისტემაში. ვალდებულების დარღვევისათვის პასუხისმგებლობის ყველაზე გავრცელებული სახეა ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება ანუ პასუხისმგებლობა გამოიხატება დამრღვევი მხარის ვალდებულებაში, მიყენებული ზიანი ნატურით ან ფულადი სახით. იურიდიული პასუხისმგებლობა გამოიხატება სამართალდამრღვევისათვის განსაზღვრული უარყოფითი შედეგების დადგომით, კერძოდ – ქონებრივი ან პირადი უფლებების შეზღუდვით, რომლებიც ითვალისწინებენ ვალდებულების დამრღვევი პირისათვის იმის ზემოთ დამატებითი მოქმედების შესრულების დაკისრებას, რაც მას ვალდებულებით ევალებოდა. სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის ფორმათაგან ზიანის ანაზღაურებას აქვს უნივერსალური მნიშვნელობა და გამოიყენება სამოქალაქო უფლებათა დარღვევის ყველა შემთხვევაში, მაშინ როცა სხვა ფორმების გამოყენებაზე პირდაპირ უთითებს კანონი ან ხელშეკრულება კონკრეტული სამართალდარღვევისას. სამოქალაქო სამართალში ზიანში მოიაზრება ქონებაზე ან სამართლებრივად დაცულ სხვა სიკეთეზე გარკვეული ზემოქმედებით გამოწვეული უარყოფითი შედეგი. ზიანი წარმოადგენს სამართალდარღვევის შემადგენლობის აუცილებელ ელემენტს. თუ არაა ზიანი, არც ქონებრივი პასუხისმგებლობის საკითხი შეიძლება დადგეს. ზიანი სწორედ რომ მართლსაწინააღმდეგო მოქმედების შედეგია. იგი წარმოადგენს სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფის შედეგს.

36. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზიანის ანაზღაურების საკითხთან მიმართებით, როგორც კონტინენტური ევროპის, ისე საერთო სამართლის სისტემის ქვეყნები ადგენენ საერთო ზოგად პრინციპებს: ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში ფულადი ანაზღაურების მიზანია დაზარალებული მხარის ქონებრივი დანაკარგების კომპენსაცია. ზიანის მიმყენებლის მიერ ზიანის ანაზღაურებამ უნდა გამოიწვიოს კრედიტორის მდგომარეობის ისე აღდგენა, როგორადაც ზიანის ანაზღაურების მავალდებელი გარემოების გარეშე იქნებოდა. ზიანი წარმოადგენს პირის ქონებრივი და არაქონებრივი ინტერესების მისი ნების გარეშე ხელყოფას, რისი ანაზღაურებაც აღიარებულია ბრუნვის წეს-ჩვეულებებით და შეზღუდული არ არის კანონმდებლობით. როგორც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, ასევე განვითარებული ქვეყნების კანონმდებლობა, ერთმანეთისაგან განასხვავებს ქონებრივ და არაქონებრივ ზიანს. ქონებრივი ზიანი ქონებრივი სიკეთის ხელყოფით შემოიფარგლება. ქონებრივ ზიანში იგულისხმება არა მხოლოდ დაზარალებულის ქონებრივი აქტივების შემცირება, არამედ პასივების გაზრდაც (შდრ. რუსიაშვილი გ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III, მუხლი 408-ე, ველი 9, თბილისი, 2019). ქონებრივი ზიანი შეიძლება იყოს როგორც სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევის (სსკ-ის 394-ე მუხ., ასევე, არასახელშეკრულებო (დელიქტური) ვალდებულების (სსკ-ის 992-ე მუხ.) დარღვევის შედეგი. სსკ-ის 408-ე მუხლის თანახმად, ,,პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება”. ნორმით დადგენილ ზიანის ანაზღაურების, როგორც პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის ვალდებულებაში, სწორედ იმ ფაქტობრივი მდგომარეობის აღდგენა იგულისხება, რომელიც იარსებებდა, რომ არა ვალდებულების დარღვევა (“Total reparation“-ის პრინციპი).

37. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ზიანის ანაზღაურების საკითხი არ დადგება თუ ქმედება არ არის მართლსაწინააღმდეგო, ხოლო მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს ის, ვინც არღვევს სამართლებრივ დანაწესებს, სამართლის ნორმათა მოთხოვნებს. მართლწინააღმდეგობა ობიექტური ნიშანია სამართალდარღვევისა და მისი არსებობა არაა დამოკიდებული მოვალის ცნობიერების ხასიათზე ანუ აცნობიერებდა თუ არა მოვალე თავისი ქმედების სამართლებრივ ხასიათს. მთავარია, რომ მოვალის ქმედება არ შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს. სახელშეკრულებო ურთიერთობებში კი, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით მოვალე ძირითადად კრედიტორის შეფარდებით (რელატიურ) უფლებებს არღვევს. მართლსაწინააღმდეგო ქმედება გულისხმობს როგორც აქტიურ მოქმედებას, ისე უმოქმედობასაც. მისი არსი ისაა, რომ ქმედება არღვევს სამართლის ნორმით გამოხატული მოქმედების ან უმოქმედობის ვალდებულებას. კანონის ან ხელშეკრულების ძალით პირი ვალდებული იყო (სამართლებრივი კრიტერიუმი, რომელიც გულისხმობს განსაზღვრული მოქმედების განხორციელების სამართლებრივ ვალდებულებას) და შეეძლო ემოქმედა (მოქმედების განხორციელების ფაქტობრივი შესაძლებლობა), თუმცა არ შეასრულა ან არაჯეროვნად შეასრულა განსაზღვრული მოქმედება. სამოქალაქო სამართალში მართლსაწინააღმდეგოდ მიიჩნევა სხვა პირთა დაცული ინტერესის ხელყოფა. მართლწინააღმდეგობა მოიცავს როგორც კანონით დადგენილი წესების, ისე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების დარღვევას.

38. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაში განმარტებულია, რომ როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს აწევს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს (იხ. სუსგ საქმე №ას-934-2020, 25 მარტი, 2021 წელი).

39. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. სსსკ-ის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. კონცენტრირებულად შეჯიბრებითობის პრინციპი გამოხატულია სსსკ-ის 102–ე მუხლში, რომლის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. შეჯიბრებაში გამარჯვებულად გამოცხადდება მხარე, რომელმაც უკეთ შეძლო დაერწმუნებინა სასამართლო თავისი მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივ დასაბუთებულობაში, ანუ მხარე, რომელმაც მიუთითა ფაქტებზე, რომლებიც იურიდიულად ამართლებენ მოთხოვნას (შესაგებელს) და წარმოუდგინა სასამართლოს მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებენ ამ ფაქტებს. ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული აგრეთვე სსსკ-ის 178–ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად, სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს გარემოებები, რომლებზეც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნებს, აგრეთვე, სსსკ-ის 201–ე მუხლში, რომლის თანახმად, თუ მოპასუხე სარჩელს არ ცნობს, მან უნდა მიუთითოს რა კონკრეტულ გარემოებებს ემყარება მისი შესაგებელი სარჩელის წინააღმდეგ.

40. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო პროცესში დადგენილი უნდა იქნეს სამი სხვადასხვა ხასიათის, შინაარსისა და შედეგების მიხედვით ისეთი ფაქტები, როგორიცაა: 1) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მხოლოდ პროცესუალურ სამართლებრივი შედეგი (სარჩელის მიღება წარმოებაში, ან ასეთ მიღებაზე უარის თქმა); 2) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მატერიალურ სამართლებრივი შედეგი, ანუ მთავარი საძიებელი ფაქტები (სარჩელის დაკმაყოფილება, ან მის დაკმაყოფილებაზე უარისთქმა); 3) მტკიცებულებითი ფაქტები, რომელთა მეშვეობით ხორციელდება მთავარი, ანუ გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცება – დადასტურება. შესაბამისად, სამოქალაქო პროცესში მტკიცების საგანია მატერიალურ სამართლებრივი მნიშვნელობის ფაქტები, რომლებზეც მიუთითებენ მხარეები თავიანთი მოთხოვნების (შესაგებლის) დასაბუთება–გამართლების მიზნით.

41. სარჩელის აღძვრით მოსარჩელეს სურს გარკვეული შედეგის დადგომა (ნივთის მიკუთვნება, ვალის დაბრუნება,ზიანის ანაზღაურება, ხელშეკრულების მოშლა და ა.შ.), მისი ეს სურვილი აისახება სარჩელის იმ ელემენტში, რომელსაც სარჩელის საგანი ეწოდება. ამრიგად, სარჩელის საგანს ქმნის მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი, მაგრამ მოსარჩელისათვის სასურველი შედეგის დადგომა, მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება, შესაძლებელია მხოლოდ გარკვეული ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც კანონი უკავშირებს მოსარჩელის მატერიალურ-სამართლებრივი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. ზუსტად იგივე უნდა განსაზღვროს იმ ფაქტების წრემ, რომლებსაც უკავშირდება მხარეთა მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივი დასაბუთებულობა. მიუთითონ ფაქტებზე, რომლებიც ასაბუთებენ მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს, არის თვითონ მხარეთა მოვალეობა.

42. მტკიცების საგანში შედიან მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტები, რომლებიც სასამართლოს შეხედულებით სამართლებრივად ასაბუთებენ (ამართლებენ) მათ მოთხოვნებს და შესაგებელს. კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმა.

43. „სამართლებრივი დავისას სამოქალაქო საქმის განმხილველ მოსამართლეს ორი ამოცანა აქვს დასაძლევი: პირველ რიგში, მან უნდა გამოარკვიოს, თუ რა მოხდა სინამდვილეში. მეორე რიგში კი მოსამართლემ სამართლებრივად უნდა შეაფასოს ფაქტობრივი გარემოებები და დაადგინოს, არსებობს თუ არა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი. მოსარჩელემ სასამართლოს უნდა მიუთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ასაბუთებს სასარჩელო მოთხოვნას. თუ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ვერ აკმაყოფილებს აღნიშნულ მოთხოვნას, მაშინ სარჩელი უკვე ამ საფუძველზევე არ უნდა დაკმაყოფილდეს. ასეთ შემთხვევაში მოსამართლეს არა აქვს უფლება, საკუთარი ინიციატივით მოიძიოს სასარჩელო მოთხოვნის დამადასტურებელი გარემოებები და შეაგროვოს მტკიცებულებები. თუ მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულია ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ადასტურებენ მოთხოვნის არსებობას, მაშინ უკვე მოპასუხეზეა დამოკიდებული, ამ გარემოებების არსებობის უარყოფა“ (იხ. თომას ჰერმანი, მტკიცებულებითი სამართალი, GIZ, თბილისი, 2016, გვ.3-4). „მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი - მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაამტკიცოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი - ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს“ (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ, ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 200-, გვ.64). ამრიგად, ფაქტებზე თვითონ მხარეებმა უნდა მიუთითონ. სასამართლოს შეუძლია მხოლოდ მხარეთა გამოკითხვისა და შეკითხვების მიცემის გზით, ხელი შეუწყოს გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების სრულად და ზუსტად განსაზღვრას.

44. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ შპს „მ–ისა“ და შპს „ი...“-ს შორის, 2014 წლის 14 ნოემბერს, დაიდო ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება თბილისში, ............, ............ მდებარე შპს „მ–ის“ საკუთრებაში არსებულ მშენებარე შენობაში, მოსარჩელის მიერ მიწოდებული ნახაზისა და ტექნიკური დავალების შესაბამისად, შეესრულებინა სამშენებლო სამუშაოები თანდართულ CD დისკზე მოცემული პროექტის სრული დაცვით. მხარეები შეთანხმდნენ სამუშაოების დასრულების და მისი სრულყოფილად დამკვეთისათვის (შპს ,,მ–ისათვის“) ჩაბარების თარიღზე, კერძოდ, ასეთ თარიღად განისაზღვრა 2016 წლის 30 აპრილი. შპს „მ–ისა“ და შპს „ი...“-ს შორის 2014 წლის 14 ნოემბერს დადებული ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების სრულ ღირებულებად განისაზღვრა 20 000 000 (ოცი მილიონი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. აღნიშნული თანხის გადახდის პირობები განისაზღვრა ხელშეკრულების მე-3 მუხლით და იმავე ხელშეკრულების N4 დანართით; შპს „მ–ისა“ და შპს „ი...“-ს შორის 2014 წლის 14 ნოემბერს დადებული ნარდობის ხელშეკრულების მე-4 მუხლით მხარეებმა განსაზღვრეს შესასრულებელი სამუშაოების გარანტიები, ხარისხი და ნივთობრივ ნაკლთან დაკავშირებული პირობები. ხელშეკრულების 4.2 პუნქტით განისაზღვრა განსახორციელებელი სამუშაოების და მასში გამოყენებული მასალების გარანტიების ვადები და დიფერენცირებულად, სამუშაოების მიხედვით აისახა ხელშეკრულების #5 დანართში. ხელშეკრულებით, მათ შორის, მისი 4.6 და 4.9 პუნქტების მიხედვით, სამუშაოების წარმოების, მისი დასრულების (მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმების მომენტი) ან/და საგარანტიო პერიოდში ნაკლოვანების გამოვლენის შემთხვევაში, მენარდე (მოპასუხე) ვალდებული იყო (არის) საკუთარი ხარჯით და გონივრულ ვადაში უზრუნველეყო მითითებული ნაკლოვანების აღმოფხვრა, ხოლო ხელშეკრულების 5.5 პუნქტის მიხედვით, თუ მენარდე დამკვეთის მიერ დადგენილ დამატებით ვადაში არ გამოასწორებდა არსებულ ნაკლს, დამკვეთს შეეძლო მესამე პირების მეშვეობით თავად გამოესწორებინა ნაკლი და მენარდისთვის მოეთხოვა ნაკლზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურება. მხარეთა შორის 2014 წლის 14 ნოემბერს დადებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები არ დასრულდა შეთანხმებულ ვადაში (2016 წლის 30 აპრილს) და გამოვლინდა მთელი რიგი სირთულეები; მხარეებმა 2016 წლის 22 დეკემბერს დადეს ოთხმხრივი ხელშეკრულება (მოსარჩელე, მოპასუხე, ბანკი და კონსულტანტი). აღნიშნული ხელშეკრულებით დადასტურდა, რომ დარღვეული იყო 2014 წლის 14 ნოემბრის ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოების შესრულების ვადები (ხელშეკრულების 1.1.2 პუნქტი). იმავე ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ, იმ მომენტისათვის რა მოცულობის სამუშაოები იყო შესასრულებლად დარჩენილი, განსაზღვრეს ახალი ვადები და შესაბამისი თანხების გადახდის პირობები. დარჩენილი სამუშაოების ღირებულება განისაზღვრა 3 187 000 აშშ დოლარით, ხოლო მათი დასრულების ვადად - 2017 წლის 1-ლი ივნისი (ხელშეკრულების 1-ლი მუხლი). ამასთანავე, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ სამუშაოების დასრულების შემდეგ, 2017 წლის 17 სექტემბრამდე უნდა განხორციელებულიყო შესრულებული სამუშაოს ტესტირება. (ხელშეკრულების 1.1.9 პუნქტი).

45. შპს ,,მ–ის’’ მოთხოვნა ეფუძნება მხარეთა შორის გაფორმებული ნარდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების არაჯეროვან შესრულებას, რამაც მოსარჩელეს ზიანი მიაყენა. მოსარჩელის პოზიციის თანახმად, მენარდის მიერ შესრულებული სამუშაოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნაკლი იყო აუზის გარშემო არსებული იატაკის ჰიდროსაიზოლაციო ფენის დარღვევა, რის გამოც შენობაში რამდენიმე ადგილას ჩამოდიოდა წყალი, აუზის გარშემო არსებული იატაკის ჰიდროსაიზოლაციო ფენის დარღვევა გამოწვეული იყო მენარდის მიერ სამუშაოების არაჯეროვნად შესრულებით (დახვრეტილია იატაკის საიზოლაციო ფენები). მოსარჩელე იძულებული გახდა მესამე პირების მეშვეობით განეხორციელებინა შესაბამისი სამუშაოები, ამ მიზნით კი მის მიერ გაწეული ხარჯების ჯამური ოდენობა განისაზღვრა 322 112 ლარით.

46. მხარეთა შორის სადავო არ არის ზიანის არსებობის ფაქტი. არამედ, მხარეთა შორის სადავოა შპს ,,ი...“-ის მიერ ზიანის მიყენების ფაქტი, კერძოდ ფაქტობრივი მოცემულობა მასზედ, რომ ზიანი გამოწვეულია შპს ,,ი...“-ის მხრიდან სამუშაოების არაჯეროვანი შესრულებით.

47. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობას, რომ მოსარჩელემ მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობების არსებობა ვერ დაადასტურა. შპს ,,ი...“-ის ბრალეულობა დამდგარ ზიანში სწორედ მოსარჩელის მტკიცების ფარგლებში შემავალ საკითხთა წრეს განეკუთვნებოდა. სწორედ, შპს ,,მ–ის’’ მტკიცების საგანში შედიოდა იმ გარემოების დადასტურება, რომ წყლის ჩამოდინება იმ კომპანიის მიზეზით იყო განპირობებული, რომლის წინააღმდეგაც სარჩელი აღიძრა (შპს ,,ი...“) და არა იმ სუბიექტის, რომელმაც შემდგომ პროექტის დარღვევით აწარმოა სამუშაოები (მოაწყო საშხაპეები და საუნა). დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად კი არ დადგინდა მიზეზშედეგობრივი კავშირი მოპასუხის ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის. ამ მოსაზრების უარსაყოფად, დასაბუთებულ და დასაშვებ საკასაციო პრეტენზიას არ შეიცავს ასევე საკასაციო საჩივარიც.

48. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს მართებულად ეთქვა უარი ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

49. საკასაციო სასამართლოს დასკვნით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

50. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება. 51. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

52. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

53. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

34. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს ,,მ–ის’’ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო

2. შპს ,,მ–ის’’ (ს/ნ ........) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 8000 ლარის 70% - 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150 (საკრედიტო საგადახდო დავალება №29852254556, გადახდის თარიღი 16/10/2025),

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ბადრი შონია

ლევან მიქაბერიძე

ვლადიმერ კაკაბაძე