საქმე №ას-1143-2025

19 ნოემბერი, 2025 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ ჯინჯოლია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბადრი შონია, ლევან ნემსაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – შპს „ა–ო“ (დაზუსტებული შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე), ნ.გ–ი; მ.პ–ი; შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების მქონე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის საწარმო „ა–ი“ (A. F.); შპს „ა–ი“; შპს „ა–ი“; შპს „რ–სი“ (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ბ.ს.ე–ი“; შპს „ს.უ–ი“; შპს „კ.ბ.ს.გ–ი“ (მოსარჩელეები, დაზუსტებული შეგებებული სარჩელით მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 19 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – რესტიტუცია, ზიანის ანაზღაურება, პარტნიორის გარიცხვა

დავის საგანი (დაზუსტებული შეგებებული სარჩელით) - თანხის დაკისრება, პარტნიორის გარიცხვა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. 2015 წლის 17 აგვისტოს საქართველოს მთავრობას, შპს ,,ა–ოს“ (შემდგომში მოხსენიებული როგორც - „პირველი მოპასუხე“, „შემკვეთი“), სს „ს.ს.ე–მას“, სს „გ.ს–ოს“, შპს „ე–სს“ და სს „ე.ს.კ.ო–ს“ შორის გაფორმდა 3 (სამი) ურთიერთგაგების მემორანდუმი, რომლის მიზანი იყო: შპს „ა–ოს“ მიერ საკუთარი სახსრებით მშენებლობა, ფლობა, ოპერირების პრინციპის საფუძველზე სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონში მდინარე ი–ზე, მდინარე ხ–სა და მდინარე ნ–აზე, ჰიდროელექტროსადგურების (შემდგომში - შესაბამისად, ,,ი–იჰესი“, ,,ხ–ჰესი“ და ,,ნ–აჰესი“) მშენებლობა, ტექნიკურ-ეკონომიკური განხორციელებადობის კვლევა, გარემოზე ზემოქმედების ანალიზის მომზადება და ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობა, ფლობა და ოპერირება.

2. 2018 წლის 30 ივლისს, შპს ,,ა–ის“ (შემდგომში- „მეორე მოპასუხე“) შპს ,,ბ.ს.გ–ს“ (შემდგომში -„პირველი მოსარჩელე“), შპს ,,ა–ოს“, შპს ,,ა–ის“ (შემდგომში - „მესამე მოპასუხე“), შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ (შემდგომში - „მეორე მოსარჩელე“) და შპს ,,ს.უ–სს“ (შემდგომში - „მესამე მოსარჩელე“) შორის გაფორმდა ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი, რომლის პრეამბულის მიხედვით, შპს ,,ა–ი“ წარმოადგენს შპს ,,ა–ოსა“ და შპს ,,ა–ის“ წილთა 100%-ის მესაკუთრეს, ხოლო შპს ,,ა–ი“ და შპს ,,ბ.ს.გ–ი“ ერთობლივად არიან შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ წილთა 50-50%-ის წილის მესაკუთრეები. წინამდებარე მემორანდუმის პრეამბულის მე-8 (,,ნ–აჰესი“), მე-9 (,,ხ–ჰესი“) და მე-10 (,,ი–იჰესი“) პუნქტებით გათვალისწინებული სრული სამშენებლო სამუშაოების შესრულების თაობაზე შპს ,,ა–ო“ ხელშეკრულებას გაუფორმებს შპს ,,ბ.ს.ე–ის“, რომელიც, თავის მხრივ, სამშენებლო სამუშაოების 100%-ის შესრულების თაობაზე ქვეხელშეკრულებას დადებს შპს ,,ს.უ–თან“, რომელსაც სამშენებლო სამუშაოების 100%-ის შესრულებაზე ქვეხელშეკრულების გაფორმების უფლებამოსილება ენიჭება შპს ,,ბ.ს.გ–თან“.

3. მემორანდუმის 3.1 პუნქტი აწესრიგებს შპს ,,ა–ის“, შპს ,,ა–ოსა“ და შპს ,,ა–ის“ ერთობლივ ვალდებულებებს, ესენია:

3.1. 3.1.1. პუნქტის თანახმად, შპს ,,ა–ოს“ საწესდებო კაპიტალის გაზრდა - წინამდებარე მემორანდუმის ხელმოწერიდან არაუგვიანეს 10 დღის ვადის დაცვით შპს ,,ა–ი“ შპს ,,ა–ოს“ საწესდებო კაპიტალის გაზრდისა და წესდების შესაბამისი ცვლილების შესახებ მიიღებს გადაწყვეტილებას, რომლის შედეგადაც შპს ,,ა–ოს“ საწესდებო კაპიტალი განისაზღვრება 5 800 000 აშშ დოლარით (შემდგომში - საწესდებო კაპიტალი), დამტკიცდება წესდების შესაბამისი ახალი ვერსია და მხარეების მიერ დარეგისტრირდება ,,სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში“;

3.2. 3.1.1.1 პუნქტის თანახმად, მხარეთა შეთანხმებით საწესდებო კაპიტალში წინამდებარე მემორანდუმის საფუძველზე განხორციელებული შენატანები, გამიზნულია პროექტის განსახორციელებლად (equity). გარდა ამ თანხისა, პროექტის დაფინანსებისათვის საჭირო თანხა მოზიდული იქნება სს ,,თ.ბ–ის“ მხრიდან სესხის სახით;

3.3. 3.1.1.3 პუნქტის თანახმად, მხარეები ადასტურებენ, რომ შპს ,,ა–ის“ მხრიდან საწესდებო კაპიტალის ნაწილი შეივსება შესაბამისი ღირებულების მატერიალური და არამატერიალური აქტივის სახით, კერძოდ, პროექტის განვითარების მიზნებისთვის მოპოვებული უფლებებისა და მატერიალური თუ არამატერიალური აქტივების მოპოვების გზით;

3.4. 3.1.1.5 პუნქტის თანახმად, მხარეები თანხმდებიან, რომ შპს „ს.უ–ს“ კომპანიის 20%-ის წილი გადაეცემა წინამდებარე მემორანდუმით გათვალისწინებული საბანკო გარანტიების ჩანაცვლების მომსახურების სანაცვლოდ. არცერთი მხარე არ არის უფლებამოსილი, მოსთხოვოს მეორე მხარეს იმაზე მეტი კაპიტალშენატანის განხორციელება პროექტის მიზნებისთვის, ვიდრე ეს გათვალისწინებულია წინამდებარე მემორანდუმით, მათ შორის, მოითხოვოს 3.1.1. პუნქტით გათვალისწინებული საწესდებო კაპიტალის შევსება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შპს ,,ს.უ–ი“ და შპს ,,ა–ო“ ერთობლივად შეთანხმდებიან ამაზე;

3.5. 3.1.1.6 პუნქტის თანახმად, მხარეები თანხმდებიან, რომ შპს ,,ა–ო“ და შპს ,,ა–ი“ ყველა ღონეს იხმარს, ,,ი–ი“, ,,ხ–“, ,,ნ–ა“ და ,,ლაჯანურიჰესის“ მემორანდუმებით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად და საქართველოს მთავრობის თანხმობის შემთხვევაში, უზრუნველყოს საქართველოს მთავრობის წინაშე წარდგენილი საბანკო გარანტიის გამოთავისუფლება სამშენებლო სამუშაოების შესრულების პროპორციულად;

3.6. მემორანდუმის 3.3.1 და 3.3.2 პუნქტებით გათვალისწინებული ვალდებულების სანაცვლოდ და ამ ვალდებულების სრულად შესრულებიდან 10 დღის ვადის მიხედვით, შპს ,,ა–ი“ შპს ,,ს.უ–ს“ გადასცემს შპს ,,ა–ოს“ წილთა 20%-ზე საკუთრების უფლებას ორ ეტაპად: პირველ ეტაპზე შპს „ს.უ–ის“ სახელზე დარეგისტრირდება შპს ,,ა–ოს“ წილების 5% წილების განაწილების ხელშეკრულების გაფორმებიდან 10 დღის ვადის დაცვით, ხოლო დარჩენილი 15% შპს „ს.უ–ის“ სახელზე დარეგისტრირდება მეორე ეტაპზე, 2019 წლის 15 ივლისამდე. ამ ვადამდე წილთა განაწილების ხელშეკრულების საფუძველზე, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში დარეგისტრირდება შპს „ს.უ–ის“ სამომავლო საკუთრების უფლება შპს „ა–ოს“ შესაბამის წილზე, რასაც მხარეები ერთობლივად დაარეგისტრირებენ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში. საბოლოოდ, შპს ,,ს.უ–ის“ სახელზე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში დარეგისტრირდება შპს ,,ა–ოს“ 20% (3.1.2 პუნქტი);

3.7. ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის 3.2.1 პუნქტის თანახმად, შპს „ა–ოს“ კაპიტალში, შენატანის განხორციელება შპს ,,ბ.ს.გ–ისა“ და შპს ,,ს.უ–ის“ მიერ ამ მემორანდუმის 3.3.1 და 3.3.2 მუხლების შესაბამისად, სს „თ.ბ–ში“ საბანკო გარანტიებისათვის ალტერნატიული უზრუნველყოფის წარდგენის შემდეგ არაუმეტეს 10 დღეში უზრუნველყოს გამოთავისუფლებული თანხების შპს „ა–ოს“ კაპიტალში შეტანა;

3.8. მემორანდუმის 3.3.1 პუნქტის თანახმად, შპს „ა–ოს“ საბანკო გარანტიების ალტერნატიული უზრუნველყოფა, წინამდებარე მემორანდუმის 3.1.2 მუხლის შესაბამისად, შპს ,,ა–ისა“ და შპს ,,ს.უ–ს“ შორის წილთა განაწილების ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 10 დღის ვადის მიხედვით, უზრუნველყონ შპს „ა–ოს“ მიერ სს ,,თ.ბ–ისგან“ აღებული საბანკო გარანტიების N710, 720, 702 უზრუნველსაყოფად შპს „ა–ის“ მიერ სს ,,თ.ბ–ის“ სპეციალურ შიდა საბანკო (ბლოკირებულ) ანგარიშზე განთავსებული თანხის გამოთავისუფლება და სს ,,თ.ბ–ში“ ალტერნატიული უზრუნველყოფის წარდგენა სს „თ.ბ–ისათვის“ დამაკმაყოფილებელი პირობებით, რის შედეგადაც შპს ,,ა–ი“ უფლებამოსილი იქნება, სს ,,თ.ბ–ის“ სპეციალურ შიდა საბანკო (ბლოკირებულ) ანგარიშზე მის მიერ განთავსებული თანხები განკარგოს შეხედულებისამებრ. ნებისმიერ შემთხვევაში, შპს „ს.უ–მა“ და შპს „ბ.ს.გ–მა“ უნდა წარადგინონ ისეთი სახის უზრუნველყოფა, რომელიც მისაღები იქნება სს ,,თ.ბ–ისთვის“ და რომელიც უზრუნველყოფს საბანკო გარანტიებს იმ ვადითა და იმ პირობებით, როგორც ეს მოთხოვნილია ,,ნ–აჰესის’’, ,,ი–იჰესის“ და ,,ხ–ჰესის“ მემორანდუმებით (მათში შესული ცვლილებებისა და დამატებების გათვალისწინებით);

3.9. ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის 3.4.1 პუნქტის თანახმად, მხარეები ითვალისწინებენ რა, რომ პროექტის დამფინანსებლის მიერ მოთხოვნილია ძირითადი სამშენებლო სამუშაოების შესრულება F. R. B-ის სტანდარტის შესაბამისად, რაც კონტრაქტორის მიერ უშუალოდ სამშენებლო სამუშაოებების შესრულებას გულისხმობს, ხოლო დამკვეთის მხრიდან – დეტალური დიზაინის მიწოდებასა და სამშენებლო პროცესში ინჟინრის სრულფასოვნად ჩართვას, თანხმდებიან შემდეგზე: 3.4.1.1. შპს ,,ა–ო“ პროექტის სრული სამშენებლო სამუშაოების შესრულების თაობაზე სამშენებლო ხელშეკრულებას გაუფორმებს შპს ,,ბ.ს.ე–ის“, რომლის მიხედვით შპს ,,ბ.ს.ე–იმ“ უნდა უზრუნველყოს დეტალური დიზაინის მომზადება და კონტრაქტორისთვის მიწოდება, სამშენებლო პროცესში ინჟინრის სრულფასოვნად ჩართვა დამკვეთის სასარგებლოდ; 3.4.1.2. შპს ,,ბ.ს.ე–ი“, სამშენებლო ხელშეკრულებას გაუფორმებს შპს ,,ს.უ–სს“, ეს კი, თავის მხრივ, შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ს“ გაუფორმებს სამშენებლო ხელშეკრულებას F. R. B-ის მიხედვით, რომელიც შეასრულებს პროექტის სამშენებლო სამუშაოების 100%-ს. ყოველგვარი ეჭვის გამორიცხვის მიზნით, შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ი“ ვალდებულია, დაკისრებული სამშენებლო სამუშაოები შეასრულოს უშუალოდ.

3.10. ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის 3.4.2.2 პუნქტის თანახმად, შპს ,,ა–ოსა“ და შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ შორის სამშენებლო ხელშეკრულება გაფორმდება შემდეგი ძირითადი კომერციული პირობების გათვალისწინებით:

3.10.1. ა) შპს ,,ბ.ს.ე–ი“ გაუფორმებს შპს ,,ს.უ–ს“, რომელიც, თავის მხრივ, დაუდებს ქვემომსახურების ხელშეკრულებას შპს „ბ.ს.გ–ს“ სამშენებლო ხელშეკრულებას წინამდებარე მემორანდუმის 3.4.2.1. პუნქტით გათვალისწინებული პირობებით და მასში ასახავს სს „თ.ბ–ის“ მიერ შპს ,,ა–ოს“ მიერ პროექტის დაფინანსებსთვის მოთხოვნილ საჭიროებას;

3.10.2. ბ)ინჟინრისა და პროექტის ზედამხედველობაზე პასუხისმგებელი ტექნიკური გუნდის დაქირავებას უზრუნველყოფს შპს ,,ბ.ს.ე–ი“;

3.10.3. გ) პროექტის დეტალურ დიზაინს დაუკვეთავს და კონტრაქტორს მიაწოდებს შპს ,,ბ.ს.ე–ი“;

3.10.4. დ) შპს ,,ა–ო“ უზრუნველყოფს შპს ,,ს.უ–სისთვის“ და შპს ,,ბ.ს.გ–ისთვის“ სამშენებლო ხელშეკრულების ფასის გადახდისთვის, დეტალური დიზაინისა და ინჟინრისა და პროექტის ზედამხედველობაზე პასუხისმგებელი ტექნიკური გუნდისთვის საჭირო თანხის დაფინანსებას სამშენებლო ხელშეკრულების საფუძველზე;

3.10.5. ე) შპს ,,ა–ო“ და შპს ,,ბ.ს.ე–ი“ უზრუნველყოფენ შპს ,,ს.უ–ისა“ და შპს ,,ბ.ს.გ–ისთვის“ პროექტით გათვალისწინებული ტურბინების დეტალური სპეციფიკაციებისა და მწარმოებელი კომპანიის მონაცემების მიწოდებას, რომელზე დაყრდნობითაც შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ი“ შეისყიდის პროექტისათვის საჭირო ტურბინებს;

3.10.6. ფ) შპს „ბ.ს.ე–ის“ მიერ შპს ,,ს.უ–თან“ გაფორმებული სამშენებლო ხელშეკრულების ფარგლებში (F. R. B) შპს „ბ.ს.ე–ისთვის“ მოსაწოდებელი გარანტიების ბენეფიციარად განისაზღვრება შპს ,,ა–ო“;

3.11. მემორანდუმის 3.4.2.3 პუნქტის თანახმად, მხარეები აცხადებენ და ადასტურებენ, რომ სამშენებლო ხელშეკრულების გაფორმებისას კონტრაქტორს არ აქვს მომზადებული დეტალური დიზაინი. ყოველივე ამის გათვალისწინებით, შპს „ს.უ–ი“ სამშენებლო სამუშაოების პროგრამას შეადგენს და მოსამზადებელი თუ სხვა სამუშაოებს შეასრულებს სამშენებლო ხელშეკრულების ფარგლებში;

3.12. მემორანდუმის 3.4.4 პუნქტის თანახმად, ყოველგვარი ეჭვის გამოსარიცხად და, მიუხედავად იმისა, რომ შპს ,,ბ.ს.ე–ი“ F. R. B-ს გაუფორმებს შპს ,,ს.უ–ს“, რომელიც, თავის მხრივ, F. R. B-ს გაუფორმებს შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ს“, შპს ,,ს.უ–ი“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ი,“ შპს ,,ბ.ს.ე–ისთან“ ერთად, მთელი ქონებით კისრულობენ სრულ სოლიდარულ პასუხისმგებლობას შპს ,,ა–ოს“ წინაშე, შპს ,,ბ.ს.ე–ისთან“ გაფორმებული F. R. B-ის ხელშეკრულების დარღვევით გამოწვეულ შედეგებზე, შპს „ბ.ს.ე–ისთან“ გაფორმებული F. R. B-ის პირობების შესაბამისად;

3.13. ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის 6.2. პუნქტის თანახმად: თითოეული მხარე ვალდებულია, გონივრული საჭიროების შემთხვევაში, გამოიჩინოს კეთილსინდისიერება და გულისხმიერება (რაც შეიძლება გულისხმობდეს როგორც მოქმედებას, აგრეთვე, მოქმედებისგან თავის შეკავებას), რათა ხელი შეუწყოს სხვა მხარის (მხარეების) მიერ საკუთარი ვალდებულებების შესრულებას;

3.14. მემორანდუმის 11.1. პუნქტის თანახმად, წინამდებარე მემორანდუმი წარმოადგენს მხარეთათვის შესასრულებლად სავალდებულო დოკუმენტს, ნებისმიერი ცვლილება ან/და დამატება უნდა შესრულდეს წერილობითი ფორმით და ხელი მოაწეროს ყველა მხარემ;

4. 2018 წლის 30 ივლისს შპს „ა–ოსა“ (შემდგომში - „დამკვეთი“) და შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ (შემდგომში - „კონტრაქტორი“) შორის გაფორმდა საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულება (შემდგომში- „ხელშეკრულება“). ხელშეკრულების საგანია პროექტის მემორანდუმით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად, ჰესების (,,ნ–ას“, ,,ხ–ს“ და ,,ი–ის“) მშენებლობა და ამ მიზნით: 1. სამშენებლო ქვეკონტრაქტის გაფორმება ქვეკონტრაქტორთან და მის ფარგლებში კონტრაქტორის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება და კონტროლი; 2. დეტალური დიზაინის მომზადების უზრუნველყოფა და ამ მიზნით საპროექტო კომპანიის დაქირავება და შესრულების კონტროლი; 3. სპეციალურად დაკომპლექტებული ტექნიკური ჯგუფის მეშვეობით სამშენებლო ქვეკონტრაქტის შესრულებაზე ზედამხედველობა და კონტროლი, მათ შორის სამშენებლო ქვეკონტრაქტის ფარგლებში საინჟინრო და ტექნიკურ-საზედამხედველო სამუშაოების შესრულება.

5. საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების 2018 წლის 30 ივლისის ხელშეკრულების

5.1. 3.1. პუნქტის თანახმად, მხარეები თანხმდებიან, რომ პროექტის სამშენებლო სამუშაოების სრულად შესრულების მიზნით, კონტრაქტორი დაიქირავებს ქვეკონტრაქტორს და გაუფორმებს სამშენებლო ქვეკონტრაქტს წინამდებარე ხელშეკრულების N1 დანართით განსაზღვრული ფორმითა და შინაარსით. მხარეები ასევე თანხმდებიან, რომ ქვე-კონტრაქტორი სამშენებლო ქვეკონტრაქტს გაუფორმებს ქვე-ქვეკონტრაქტორს იმავე ფორმითა და შინაარსით, როგორც ეს გათვალისწინებულია N1 დანართით;

5.2. 4.1 პუნქტის მიხედვით, მხარეები თანხმდებიან, რომ პროექტის სამშენებლო სამუშაოების სამშენებლო ქვეკონტრაქტის ფარგლებში, ქვეკონტრაქტორისთვის პროექტის მშენებლობის დეტალური დიზაინის მომზადებასა და მიწოდებას უზრუნველყოფს კონტრაქტორი დამკვეთის მიერ მიწოდებული საპროექტო დოკუმენტაციის საფუძველზე;

5.3. 4.2 პუნქტის თანახმად, დეტალური დიზაინის მომზადების მიზნებისთვის კონტრაქტორი მოამზადებს საპროექტო დოკუმენტაციის საფუძველზე დეტალური დიზაინის სპეციფიკაციებსა და მოთხოვნებს და დამკვეთთან შეთანხმებულ საპროექტო კომპანიას ამის საფუძველზე დაუკვეთავს დეტალური დიზაინის მომზადებას;

5.4. 6.1 პუნქტის შესაბამისად, კონტრაქტორი წინამდებარე ხელშეკრულების, სამშენებლო ქვეკონტრაქტსა და დეტალური დიზაინის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების მიხედვით, შესაბამისი ძალისხმევითა და მონდომებით დაგეგმავს, შეასრულებს და დაასრულებს სამუშაოებს;

5.5. 7.1. პუნქტით, ინჟინერი ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირია, რომელიც უზრუნველყოფს პროექტის სამშენებლო სამუშაოების სრულ საინჟინრო და ტექნიკურ მართვას, ზედამხედველობასა და კონტროლს, მათ შორის, სამშენებლო ქვეკონტრაქტით ასრულებს ინჟინრის მოვალეობებს;

6. 2018 წლის 30 ივლისს შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ (დამკვეთი) და შპს ,,ს.უ–ს“ (კონტრაქტორი) შორის გაფორმდა სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც კონტრაქტორი იღებს ვალდებულებას, განახორციელოს და შეასრულოს წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ,,ნ–აჰესის“, ,,ხ–ჰესის“ და ,,ი–იჰესის“ სამშენებლო სამუშაოები, ამავე ხელშეკრულების დანართების შესაბამისად. დამკვეთი კი იღებს ვალდებულებას, გადაუხადოს კონტრაქტორს სამუშაოების ღირებულება წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ოდენობითა და წესით.

7. ხელშეკრულების ფასი სამივე მშენებლობისთვის შეთანხმდა სამუშაოთა მოცულობის ცხრილის საფუძველზე და შეადგენს 15 844 008 აშშ დოლარს. ფასი ექვემდებარება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ კორექტირებებს დამკვეთთან წინასწარ შეთანხმებულ შემთხვევებში.

8. ხელშეკრულების 14.2 პუნქტის თანახმად, დამკვეთი ავანსის თანხას კომპანიას უხდის 1 ტრანშად, არაუგვიანეს წინამდებარე ხელშეკრულების საკონტრაქტო მონაცემებში მითითებული ვადის მიხედვით. საავანსო თანხა გადაიხდება კონტრაქტორის მიერ საავანსო თანხის შესაბამისი ოდენობის საბანკო გარანტიის დამკვეთისათვის წარდგენის საფუძველზე. ავანსის გარანტია გაცემულ უნდა იქნეს იმ საბანკო დაწესებულების მიერ, რომელიც მოწონებულია დამკვეთის, ასევე, პროექტის დამფინანსებლების მიერ. გარანტიის ბენეფიციარად უნდა განისაზღვროს შპს „ა–ო“.

9. ხელშეკრულების 14.7 პუნქტის მიხედვით, დამკვეთმა კონტრაქტორს უნდა გადაუხადოს: 1. ავანსი საკონტრაქტო მონაცემებში მითითებული პირობებით; 2. თითოეულ შუალედური გადახდის სერტიფიკატში დამოწმებული თანხა განაცხადის და თანმხლები დოკუმენტების ინჟინერის მიერ მიღებიდან 10 დღის ვადის დაცვით; 3. საბოლოო გადახდის სერტიფიკატში დამოწმებული თანხა დამკვეთის მიერ ამ გადახდის სერტიფიკატის მიღებიდან 10 დღის ვადის დაცვით.

10. 2018 წლის 1-ელ აგვისტოს შპს „ს.უ–ს“ (დამკვეთი) და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ს“ (კონტრაქტორი) შორის გაფორმდა სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულება, სადაც მითითებულია, რომ შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ და დამკვეთს (შპს ,,ს.უ–ს) შორის 2018 წლის 30 ივლისს გაფორმდა FIDIC-ის წითელი წიგნის შესაბამისად სრული სამშენებლო სამუშაოების შესრულების თაობაზე (ძირითადი ხელშეკრულება) სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულება. დამკვეთს სურს, დაიქირავოს ჰესების სამშენებლო სამუშაოების შესასრულებლად კვალიფიციური კონტრაქტორი, ხოლო კონტრაქტორი ადასტურებს, რომ მას აქვს წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამშენებლო სამუშაოების შესრულების შესაძლებლობა და თანახმაა იკისროს მათი შესრულების ვალდებულება.

11. წინამდებარე ხელშეკრულების საფუძველზე, კონტრაქტორი იღებს ვალდებულებას განახორციელოს და შეასრულოს ძირითადი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ,,ნ–აჰესის“, ,,ხ–ჰესის“ და ,,ი–იჰესის“ სამშენებლო სამუშაოები, იმავე ხელშეკრულების დანართების შესაბამისად და მასში წინამდებარე ხელშეკრულებით შეტანილი ცვლილებების გათვალისწინებით. დამკვეთი კი იღებს ვალდებულებას, გადაუხადოს კონტრაქტორს სამუშაო ღირებულება ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ოდენობითა და წესით.

12. ხელშეკრულებაზე ხელმოწერით კონტრაქტორი ადასტურებს, რომ იგი სრულად იცნობს ძირითად ხელშეკრულებასა და კისრულობს ვალდებულებას, სრულად შეასრულოს მისი მოთხოვნები. კონტრაქტორი წინამდებარე ხელშეკრულებითა და ძირითადი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების მიხედვით, შესაბამისი ძალისხმევითა და მონდომებით დაგეგმავს, შეასრულებს და დაასრულებს სამუშაოებს, უზრუნველყოფს ნებისმიერი ხარვეზის გამოსწორებას, რომელიც დაკავშირებულია სამშენებლო სამუშაოების შესრულებასთან.

13. 2018 წლის 31 ივლისს შპს „ა–ის“ და შპს ,,ს.უ–ს“ შორის გაფორმდა წილთა განაწილების ხელშეკრულება, სადაც მითითებულია, რომ 2018 წლის 30 ივლისს გაფორმებული ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის ფარგლებში შპს ,,ა–იმ“ იკისრა ვალდებულება, შესაბამისი ვალდებულებების შესრულების სანაცვლოდ შპს „ს.უ–ს“ გადასცეს შეთანხმებული ოდენობის წილი შპს „ა–ოში“.

14. ხელშეკრულების 3.1 პუნქტის თანახმად, წინამდებარე ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 10 დღის ვადის დაცვით, მემორანდუმის 3.3.1 მუხლის საფუძველზე, შპს ,,ს.უ–ი“ ვალდებულია, უზრუნველყოს შპს ,,ა–ოს“ მიერ სს „თ.ბ–ისაგან“ აღებული საბანკო გარანტიების N 3905681-8443710 (თარიღი: 12.07.2016), 3905681-8443720 (თარიღი: 12.07.2016), 3905681-8443702 (თარიღი: 12.07.2016), უზრუნველსაყოფად შპს ,,ა–ის“ მიერ სს ,,თ.ბ–ში“ სპეციალურ შიდა საბანკო (ბლოკირებულ) ანგარიშზე განთავსებული თანხის გამოთავისუფლება და ,,სს თ.ბ–ში“ ალტერნატიული უზრუნველყოფის წარდგენა ბანკისთვის დამაკმაყოფილებელი პირობებით, რის შედეგადაც შპს ,,ა–ი“ უფლებამოსილი იქნება, ,,სს თ.ბ–ის“ სპეციალურ შიდა საბანკო (ბლოკირებულ) ანგარიშზე მის მიერ განთავსებული თანხები განკარგოს შეხედულებისამებრ. ნებისმიერ შემთხვევაში, შპს ,,ს.უ–მა“ უნდა წარადგინოს ისეთი სახის უზრუნველყოფა, რომელიც მისაღები იქნება სს ,,თ.ბ–ისთვის“ და მემორანდუმში მოცემული პირობების შესაბამისად.

15. ხელშეკრულების 3.2 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 10 დღის ვადაში, მემორანდუმის 3.32 მუხლის საფუძველზე, და შპს ,,ს.უ–ი“ ვალდებულია, უზრუნველყოს შპს „ა–ის“ მიერ სს ,,თ.ბ–ისგან“ აღებული საბანკო გარანტია N 4025434-8578909 (თარიღი: 17.10.2016)-ს უზრუნველსაყოფად სს ,,თ.ბ–ის“ სპეციალურ შიდა საბანკო (ბლოკირებულ) ანგარიშზე შპს ,,ა–ის“ მიერ განთავსებული თანხის გამოთავისუფლება და სს ,,თ.ბ–ში“ ალტერნატიული უზრუნველყოფის წარდგენა სს ,,თ.ბ–ისათვის“ დამაკმაყოფილებელი პირობებით, რის შედეგადაც შპს ,,ა–ი“ უფლებამოსილი იქნება, სს ,,თ.ბ–ის“ სპეციალურ შიდა საბანკო (ბლოკირებულ) ანგარიშზე განთავსებული თანხები განკარგოს შეხედულებისამებრ. ნებისმიერ შემთხვევაში, შპს ,,ს.უ–მა“ უნდა წარადგინოს ისეთი სახის უზრუნველყოფა, რომელიც მისაღები იქნება სს ,,თ.ბ–ისთვის“ და მემორანდუმის პირობების შესაბამისად.

16. ხელშეკრულების 3.3 პუნქტის თანახმად, მხარეები თანხმდებიან, რომ ამ მუხლის პირველ და მე-2 პუნქტების მიხედვით, შპს „ს.უ–ის“ მიერ შპს ,,ა–ისთვის“ გასაწევი მომსახურების ჯამური ღირებულება არის 1 300 000 აშშ დოლარი. ამ მუხლის 1-ელ და მე-2 პუნქტებით გათვალისწინებული ვალდებულების სრულად შესრულების სანაცვლოდ, შპს ,,ს.უ–ი“ მოიპოვებს შპს ,,ა–ოს“ წილთა 20%-ზე საკუთრების უფლებას, რომელიც საჯარო რეესტრში შპს „ს.უ–ის“ სახელზე დარეგისტრირდება ორ ეტაპად: პირველ ეტაპზე, ვალდებულების შესრულებიდან 10 სამუშაო დღის ვადის მიხედვით, შპს ,,ს.უ–ი“ და შპს ,,ა–ი“ ერთობლივი განცხადებით მიმართავენ საჯარო რეესტრს შპს „ა–ოს“ წილთა 5% შპს „ს.უ–ის“ საკუთრებად, ხოლო 15%-ის სამომავლო საკუთრებად რეგისტრაციის მოთხოვნით, რომლის საფუძველზეც შპს „ს.უ–ი“ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში დარეგისტრირდება შპს „ა–ოს“ წილთა 5%-ის მესაკუთრედ. მეორე ეტაპზე, დარჩენილ 15% შპს „ს.უ–ის“ სახელზე საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდება 2019 წლის 15 ივლისამდე. გაუგებრობის თავიდან ასაცილებლად, მხარეების შეთანხმებით, 2019 წლის 15 ივლისიდან საჯარო რეესტრში შპს „ა–ოს“ წილთა 15%-ის შპს ,,ს.უ–ის“ საკუთრებად რეგისტრაციის უზრუნველსაყოფად საკმარისი იქნება შპს ,,ს.უ–ის“ ცალმხრივი განცხადება და რომ საკუთრების რეგისტრაციის წინაპირობას არ წარმოადგენს შპს ,,ა–ის“ მხრიდან რაიმე სახის თანხმობა, დასტური და/ან ნებართვა. შპს ,,ს.უ–ის“ სახელზე სულ დარეგისტრირდება შპს ,,ა–ოს“ წილების 20%.

17. ხელშეკრულების 5.5 პუნქტის თანახმად, მხარეები თანხმდებიან, რომ შპს „ა–ოს“ 20% წილის შპს „ს.უ–ის“ საკუთრებაში რეგისტრაციის მომენტიდან შპს „ა–ოს“ წესდება ჩამოყალიბდება ახალი რედაქციით, რომელიც გაითვალისწინებს უმცირესობაში არსებული პარტნიორის უფლების დაცვის მექანიზმებს, მათ შორის, შემდეგი პირობები: 5.5.1 უმცირესობაში არსებულ პარტნიორის თანხმობით შეიძლება მხოლოდ კომპანიის წლიური ბიუჯეტის პროექტის დამტკიცება, დამტკიცებულ ბიუჯეტში ცვლილებების შეტანა. ნებისმიერ შემთხვევაში, უმცირესობაში მყოფ პარტნიორის ასეთი თანხმობის გაცემაზე უარი უნდა იყოს გონივრულად დასაბუთებული; 5.5.2 კომპანიის დივიდენდი განაწილდება ყოველწლიურად, თუ პარტნიორები ერთობლივად არ მიიღებენ სხვაგვარ გადაწყვეტილებას; 5.5.3 კომპანიის დირექტორთა ან ნებისმიერ სხვა საბჭოში (ასეთის შექმნის შემთხვევაში) უმცირესობაში არსებულ პარტნიორს ეყოლება მის მიერ დანიშნული წარმომადგენელი.

18. შპს ,,ს.უ–მა“ მიიღო 20%-იანი წილი შპს ,,ა–ოში“ გაწეული მომსახურების სანაცვლოდ. შპს ,,ს.უ–მა“ შეასრულა წილთა განაწილების ხელშეკრულების 3.1 და 3.2 პუნქტები შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ მიერ საბანკო გარანტიის ხელშეკრულებების თავდებობით უზრუნველყოფის გზით. აღნიშნული მომსახურების მხარეთა შორის შეთანხმებული ღირებულება იყო 1 300 000 აშშ დოლარი.

19. FIDIC-ის მშენებლობის ხელშეკრულების ზოგადი პირობების (შემდგომში - მშენებლობის ხელშეკრულების ზოგადი პირობები) 2.4. ქვეპუნქტით მოწესრიგებულია დამკვეთის მიერ ფინანსირების ორგანიზება. ამ პუნქტის თანახმად, კონტრაქტორის ნებისმიერი მოთხოვნის მიღებიდან 28 დღის ვადის მიხედვით, დამკვეთმა კონტრაქტორს უნდა წარუდგინოს ფინანსირების ორგანიზებისა და მისი შენარჩუნების გონივრული მტკიცებულება, რაც მისცემს დამკვეთს საშუალებას, გადაიხადოს ხელშეკრულების ფასი (იმ მომენტისთვის სავარაუდო ოდენობით) მე-14 პუნქტის (ხელშეკრულების ფასი და გადახდა) შესაბამისად. თუ დამკვეთი თავისი ფინანსირების ორგანიზებაში განიზრახავს არსებით ცვლილებებს, დამკვეთმა უნდა მისცეს კონტრაქტორს ამის შესახებ შეტყობინება დეტალური აღწერით.

20. მშენებლობის ხელშეკრულების ზოგადი პირობების 15.5 ქვეპუნქტის თანახმად, დამკვეთი უფლებამოსილია, ნებისმიერ დროს ცალმხრივად შეწყვიტოს ხელშეკრულება საკუთარი შეხედულებისამებრ, ასეთი შეწყვეტის შესახებ კონტრაქტორისთვის შეტყობინების მიცემით. ხელშეკრულების შეწყვეტა ძალაში შევა კონტრაქტორის მიერ ამ შეტყობინების მიღების ან დამკვეთის მიერ შესრულების უზრუნველყოფის დაბრუნების თარიღიდან 28 დღის შემდეგ, რომელიც უფრო გვიან დადგება. დამკვეთმა არ უნდა შეწყვიტოს ხელშეკრულება ამ ქვეპუნქტის საფუძველზე იმ მიზნით, რომ სამუშაოები შეასრულოს თვითონ ან უზრუნველყოს სამუშაოების სხვა კონტრაქტორის მიერ შესრულება. ამ შეწყვეტის შემდგომ კონტრაქტორმა უნდა იმოქმედოს 16.3 ქვეპუნქტის (სამუშაოს შეწყვეტა და კონტრაქტორის აღჭურვილობის გატანა) შესაბამისად და მან უნდა მიიღოს ანაზღაურება 19.6 ქვეპუნქტის (შეწყვეტა არჩევით, გადახდა და გათავისუფლება) შესაბამისად.

21. მშენებლობის ხელშეკრულების ზოგადი პირობების 16.1 ქვეპუნქტით წესრიგდება კონტრაქტორის მიერ სამუშაოების შეჩერების უფლება. ამ ქვეპუნქტის თანახმად, თუ ინჟინერი არ დაამოწმებს 14.6 ქვეპუნქტის (შუალედური გადახდის სერტიფიკატის გაცემა) შესაბამისად ან დამკვეთი დაარღვევს 2.4 ქვეპუნქტის (დამკვეთის მიერ ფინანსირების ორგანიზება) ან 14.7 ქვეპუნქტის (გადახდა) მოთხოვნებს, კონტრაქტორი უფლებამოსილია, დამკვეთისათვის არანაკლებ 21 დღით ადრე შეტყობინების მიცემის შემდეგ, შეაჩეროს სამუშაო (ან შეამციროს სამუშაოს შესრულების ტემპი), ვიდრე (და მანამ) კონტრაქტორი არ მიიღებს გადახდის სერტიფიკატს, გონივრულ მტკიცებულებას ან ანაზღაურებას გარემოებათა შესაბამისად და, როგორც ეს აღწერილი იქნება შეტყობინებაში. კონტრაქტორის მოქმედება გავლენას არ ახდენს 14.8 ქვეპუნქტის (გადახდის დაგვიანება) შესაბამისად ფინანსირების ხარჯების მიღების და 16.2 ქვეპუნქტის (კონტრაქტორის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტა) საფუძველზე ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლებაზე. თუ კონტრაქტორი მიიღებს ხსენებულ გადახდის სერტიფიკატს, მტკიცებულებას ან ანაზღაურებას (როგორც ეს აღწერილია შესაბამის ქვეპუნქტში და ზემოთ მითითებულ შეტყობინებაში) შეწყვეტის შეტყობინების მიცემამდე, კონტრაქტორმა გონივრულად პრაქტიკული შესაძლებლობისთანავე უნდა განაახლოს მუშაობა ჩვეულ რეჟიმში. თუ კონტრაქტორს უწევს დაგვიანება და/ან ხარჯების გაწევა სამუშაოს შეჩერების (ან სამუშაოს შესრულების ტემპის შემცირების) გამო, კონტრაქტორმა უნდა შეატყობინოს ინჟინერს და 20.1 ქვეპუნქტის კონტრაქტორის მოთხოვნები) შესაბამისად, მას ეკუთვნის: (ა) ვადის გაგრძელება დაგვიანების გამო, თუ დასრულება დაგვიანდა ან დაგვიანდება 8.4 ქვეპუნქტის (დასრულების ვადის გაგრძელება) შესაბამისად და (ბ) ნებისმიერი ასეთი ხარჯის ანაზღაურება და გონივრული მოგება, რომელიც ჩაირთვება ხელშეკრულების ფასში. ამ შეტყობინების მიღების შემდგომ ინჟინერმა უნდა იმოქმედოს 3.5 ქვეპუნქტის (განსაზღვრებები) შესაბამისად, რათა შეათანხმოს ან განსაზღვროს ეს საკითხები.

22. შეზღუდული პასუხისმგებლობის მქონე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის საწარმო - ,,ა–ის“ (ლიცენზიის ნომერი 17857) კაპიტალში პარტნიორთა წილობრივი მონაწილეობის განაწილება შემდეგნაირია: ნ.გ–ი - 80%, მ.პ–ი - 10% და ს.ზ–ძე - 10%. შპს ,,ა–ი“ დაფუძნებულია არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში და წარმოადგენს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების მქონე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის საწარმოს.

23. შპს ,,ა–ის“ 100% წილის მესაკუთრეა შპს ,,ა–ი“ (ლიცენზიის ნომერი 17857), კომპანიის დირექტორი არის დ.კ–ძე, მთავარ ტექნიკურ დირექტორად რეგისტრირებულია მ.პ–ი, ხოლო მთავარი აღმასრულებელი დირექტორი ს.ზ–ძეა.

24. შპს ,,ა–ის“ 100%-იანი წილის მესაკუთრე შპს ,,ა–ია“; კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორია - მ.პ–ი, ხოლო დირექტორი - დ.კ–ძე.

25. შპს ,,ა–ი“ იყო საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად დაფუძნებული შპს „ა–ოს“ 100%-იანი წილის მესაკუთრე, შპს ,,ა–ოს“ დაფუძნებიდან 2018 წლის 27 დეკემბრამდე. 2018 წლის 27 დეკემბერს ა–ოს 5%-იანი წილის მესაკუთრე გახდა შპს „ს.უ–ი“, ხოლო 95%-იანი წილის მესაკუთრე კვლავ შპს ,,ა–ი“ იყო.

26. 2019 წლის 04 სექტემბერს შპს ,,ს.უ–ის“ სახელზე საკუთრების უფლებით დამატებით დარეგისტრირდა შპს ,,ა–ის“ 15%-იანი წილი და მითითებული თარიღისათვის შპს ,,ს.უ–ს“ საკუთრებაში ჰქონდა შპს ,,ა–ოს“ 20%-იანი წილი, ხოლო დარჩენილი 80%-იანი წილის მესაკუთრეს შპს ,,ა–ი“ წარმოადგენდა.

27. ამჟამად, შპს ,,ა–ი“ არის შპს ,,ა–ოს“ 80%-იანი წილის მესაკუთრე, ხოლო შპს ,,ს.უ–ი“ შპს ,,ა–ოს“ 20% წილის მესაკუთრე; კომპანიის დირექტორებს წარმოადგენენ დ.კ–ძე და მ.პ–ი (აღმასრულებელი დირექტორი).

28. შპს ,,რ–სის“ კაპიტალში პარტნიორთა წილობრივი მონაწილეობა შემდეგნაირია: ნ.გ–ი - 90%, ვახტანგ ლეჟავა - 5% და თამარ კოვზირიძე - 5%. კომპანიის დირექტორს წარმოადგენს ნ.გ–ი.

29. შპს „კ.ბ.ს.გ–ის“ კაპიტალში პარტნიორთა წილობრივი მონაწილეობა განაწილებულია შემდეგნაირად: შპს ,,ბ.ს.რ–ი“ – 75%, გ.კ–ძე - 25%. კომპანიის დირექტორს წარმოადგენს ა.მ–ძე.

30. შპს ,,ს.უ–ის“ პარტნიორებს წარმოადგენენ ა.მ–ძე - 50% და გ.კ–ძე - 50%. კომპანიის დირექტორია ა.მ–ძე.

31. შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ 50%-იანი წილის მესაკუთრეა შპს ,,ა–ი“, 50% წილი ეკუთვნის შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ს“, კომპანიის დირექტორთა საბჭოს წევრები არიან: ბ.ი–ძე და მ.პ–ი, ხოლო სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებს წარმოადგენენ: ს.ზ–ძე (თავმჯდომარე), ნ.გ–ი და გ.კ–ძე.

32. 2021 წლის 4 ნოემბერს, შპს „ა–იმ“, როგორც შპს ,,ა–ოს“ კაპიტალის წილის 80%-ის წილის მესაკუთრემ, ყველა პროცედურისა და წესის დაცვით შეტყობინება გაუგზავნა შპს „ს.უ–ს“ 2021 წლის 11 ნოემბერს დანიშნულ პარტნიორთა რიგგარეშე საერთო კრების მოწვევის თაობაზე.

33. შეტყობინების თანახმად, საერთო კრებაზე უნდა განხილულიყო შპს ,,ა–ოდან“ შპს ,,ს.უ–ის“ გარიცხვის, გარიცხვის შედეგად მისი 20%-იანი წილის შპს „ა–ის“ სახელზე აღრიცხვის და ამის სანაცვლოდ, შპს ,,ა–ის“ მიერ შპს „ს.უ–ისთვის“ სამართლიანი კომპენსაციის გადახდის საკითხები.

34. 2021 წლის 5 ნოემბერს შპს „ს.უ–მა“ შპს „ა–ის“ 2021 წლის 11 ნოემბერს ჩანიშნული რიგგარეშე საერთო კრების დღის წესრიგში დამატების შეტანის თაობაზე გაუგზავნა შეტყობინება, კერძოდ, შპს „ა–დან“ შპს „ა–ის“ (80%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორის) გარიცხვისა და მისი წილის შპს „ს.უ–ისათვის“ გადაცემის საკითხზე.

35. 2021 წლის 11 ნოემბერს, 16:00 საათზე, გაიმართა პარტნიორთა რიგგარეშე საერთო კრება, რომელსაც ესწრებოდნენ შპს „ს.უ–ისა“ და შპს ,,ა–ის“ წარმომადგენლები. პარტნიორთა კრება გაიხსნა და დღის წესრიგად დასახელდა რვა საკითხი, საიდანაც პირველი ოთხი საკითხი უკავშირდებოდა შპს „ა–ოდან“ შპს „ს.უ–ის“ გარიცხვას, ხოლო შემდეგი ოთხი საკითხი – შპს „ა–ოდან“ შპს ,,ა–ის“ გარიცხვას.

36. 2021 წლის 11 ნოემბერს გამართულ პარტნიორთა რიგგარეშე კრებაზე მის გარიცხვასთან დაკავშირებით, შპს „ა–ის“ ხმის მიცემის უფლება არ ჰქონდა. შპს „ს.უ–ის“ გადაწყვეტილებით, შპს ,,ა–ოდან“ გაირიცხა 80%-იანი წილის მესაკუთრე - შპს ,,ა–ი“.

37. 2022 წლის 07 ივლისს, შპს ,,ა–იმ“, როგორც შპს ,,ა–ოს“ კაპიტალში 80%-იანი წილის მქონე პარტნიორმა, მიიღო შპს ,,ა–ოდან“ შპს ,,ს.უ–ის“ გარიცხვის თაობაზე გადაწყვეტილება.

38. შპს ,,ა–ოს“ მიერ სს ,,თ.ბ–იდან“ 2018 წლის 21 დეკემბრის საოპერაციო სასესხო ხელშეკრულებით აღებულ იქნა სესხი 13 750 000 აშშ დოლარი, რომლითაც უნდა დაფინანსებულიყო კომპანიის სამი ჰიდროელექტროსადგურის ,,ი–ის“, ,,ხ–სა“ და ,,ნ–ას“ მშენებლობა. მშენებლობის დროულად დაუსრულებლობის გამო, შპს „ა–ოს“ მოუწია დამატებითი ფინანსური რესურსის მოძიება, რის შემდეგაც შპს ,,ა–ომ“ ბანკიდან 2021 წლის 19 თებერვალს აიღო დამატებითი სესხი.

39. კომპანია ,,ჰ–ის“ 2020 წლის მაისის ანგარიშის მიხედვით, პროექტის მთლიანი ღირებულება შეადგენდა 22.85 მილიონ აშშ დოლარს, ხოლო სს ,,თ.ბ–ის“ 2018 წლის კონტრაქტის მიხედვით, მაშინდელი პროექტის ღირებულება შეადგენდა 19.59 მილიონ აშშ დოლარს.

40. 2021 წლის 22 აპრილის შპს ,,ა–ოს“ პარტნიორთა რიგგარეშე კრების ოქმის მიხედვით, კრების დღის წესრიგში სხვა საკითხებთან ერთად განისაზღვრა შემდეგი: კომპანიის პარტნიორების მონაწილეობა ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის დაფინანსების პროცესში, პარტნიორების მიერ დამატებითი შენატანის განხორციელება, შპს ,,ა–ის“ მიერ კომპანიაზე გაცემული სესხების კონვერტაციის გზით კომპანიის კაპიტალის გაზრდის საკითხის განხილვა და შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღება, დამატებითი შენატანების განხორციელებული გადაწყვეტილებების შესაბამისად, პარტნიორთა წილობრივი მონაწილეობის გადაანგარიშების საკითხის განხილვა და გადაწყვეტა.

41. აღნიშნულ კრებას ესწრებოდა შპს ,,ა–ოს“ 20%-იანი წილის მქონე პარტნიორიც - შპს ,,ს.უ–ი“.

42. შპს ,,ს.უ–ის“ წარმომადგენლის განცხადებით, იმ დროს, როდესაც არ არის უზრუნველყოფილი მინორიტარი პარტნიორის დაცვის გარანტიები, იგი ვერ დაუჭერდა მხარს კომპანიის დაფინანსების საკითხის განხილვას, მით უფრო მისი, როგორც პარტნიორის მონაწილეობას დაფინანსების პროცესში. შპს ,,ს.უ–ის“ წარმომადგენელი ადასტურებს, რომ 2018 წელს მართლაც მიიღეს გადაწყვეტილება და დაუჭირეს მხარი კომპანიის მიერ სს ,,თ.ბ–იდან“ სასესხო დაფინანსების მოზიდვის საკითხს. იგი აღნიშნავს, რომ 2018-2020 წლებში პარტნიორებს შორის არსებობდა მაღალი ხარისხის ნდობა, თუმცა სიტუაცია შეიცვალა.

43. 2020 წლის ნოემბერში ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის პროექტის ხელშეწყობის მიზნით, შპს ,,ა–ის“ მიერ კომპანიის მიმართ გაცემულ იქნა სესხი რამდენიმე დამოუკიდებელი სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე. კომპანიის სასესხო დავალიანება მისი პარტნიორის, შპს ,,ა–ის“ მიმართ შეადგენს 995 000 აშშ დოლარს. სესხის ხელშეკრულებები ითვალისწინებს პარტნიორის მიერ გაცემული სესხის კონვერტაციას საწესდებო კაპიტალში. ეს საკითხი არის სესხის რესტრუქტურიზაციისა და მშენებლობის დასრულებისთვის აუცილებელი დამატებითი დაფინანსების გაცემის ერთ-ერთ წინაპირობა.

44. შპს ,,ს.უ–ი“ არ დაეთანხმა შპს ,,ა–ის“ სესხის თანხის კომპანიის საწესდებო კაპიტალში კონვერტაციის შესახებ საკითხს.

45. კრებამ მიიღო შემდეგი გადაწყვეტილება: 2020 წლის 9 ნოემბერს, 2020 წლის 27 ნოემბერს და 2020 წლის 16 დეკემბერს შპს ,,ა–ოს“ და შპს ,,ა–ის“ შორის გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დავალიანება სულ 995 000 აშშ დოლარი კონვერტირდეს შპს ,,ა–ოს“ საწესდებო კაპიტალში, შპს ,,ა–ის“ შენატანის სახით, შესაბამისად, შპს ,,ა–ოს“ საწესდებო კაპიტალი გაიზარდა 995 000 აშშ დოლარით.

46. 2022 წლის 7 ივლისს შპს „ა–ის“ (მოთხოვნის უფლების დამთმობი) და შპს „ა–ოს“ (მოთხოვნის უფლების მიმღები) შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც შპს „ა–იმ“ შპს „ს.უ–ის“ მიმართ არსებული მოთხოვნის უფლება - 199 000 აშშ დოლარის ოდენობით დაუთმო შპს „ა–ოს“.

47. შპს „ბ.ს.ე–იმ“, შპს „ს.უ–მა“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–მა“ (შემდგომში - „მოსარჩელეები“, „მოსარჩელე კომპანიები“) სარჩელი აღძრეს (საქმეში ასევე მოხსენიებული როგორც „თავდაპირველი სარჩელი“) სასამართლოში შპს „ა–ოს“, ნ.გ–ის, მ.პ–ის, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების მქონე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის საწარმო „ა–ის“(A. F.), შპს „ა–ის“, შპს „ა–ისა“ და შპს „რ–სის“ (შემდგომში ერთად - „მოპასუხეები“) მიმართ და მოითხოვეს:

47.1. მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისროთ შპს „ბ.ს.ე–ის“ სასარგებლოდ 171 248.18 აშშ დოლარისა და 509 630.06 აშშ დოლარის, ასევე, 2021 წლის 9 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 680 878.24 აშშ დოლარის წლიური 10%-ის გადახდა;

47.2. მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისროთ შპს „ს.უ–ის“ სასარგებლოდ 2 700 000 აშშ დოლარის, 277 816.86 აშშ დოლარისა და 62 502.75 აშშ დოლარის, 2021 წლის 09 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 340 319.61 აშშ დოლარის წლიური 10 %-ის, ასევე, 1 407 327.08 აშშ დოლარისა და 2022 წლის 1-ელი თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე წლიური 675 517 აშშ დოლარის გადახდა;

47.3. მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისროთ შპს „კ.ბ.ს.გ–ის“ სასარგებლოდ 1 786 086.31 აშშ დოლარის, 210 512.56 აშშ დოლარისა და 2021 წლის 09 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 1 996 598.87 აშშ დოლარის წლიური 10%-ის გადახდა.

48. თავდაპირველი სარჩელის თანახმად, 2015 წლის 17 აგვისტოს საქართველოს მთავრობას, შპს ,,ა–ოს“, სს ,,ს.ს.ე–მას“, სს ,,გ.ს–ოს“, შპს ,,ე–სს“ და ,,ე.ს.კ.ო–ს“ შორის გაფორმდა ურთიერთგაგების მემორანდუმი. მემორანდუმის მიზანს წარმოადგენდა შპს ,,ა–ოს“ მიერ სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონში მდინარე იფრაზე, მდინარე ხ–სა და მდინარე ნ–აზე ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობა, ფლობა და ოპერირება. ვინაიდან შპს ,,ა–ოს“ არ ჰქონდა შესაბამისი ფინანსური რესურსი და სამშენებლო გამოცდილება, ნ.გ–მა (რომელიც აკონტროლებდა შპს „ა–ოს“ და წარმოადგენდა გადაწყვეტილებების მიმღებ პირს) მოლაპარაკებები გამართა გ.კ–ძესა და ა.მ–ძესთან ,,იფრა“, ,,ხ“ და ,,ნ–ა“ ჰესის მშენებლობის მიზნით თანამშრომლობაზე, რადგან აღნიშნული პირები წარმოადგენდნენ საქართველოში არსებულ სამშენებლო სფეროში გამოცდილ სამშენებლო კომპანიას შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ს“. მოლაპარკების შედეგად მიღწეული შეთანხმების იურიდიული გაფორმების მიზნით: დაფუძნდა შპს ,,ბ.ს.ე–ი“, რომლის 50-50% წილის მესაკუთრეები არიან შპს ,,ა–ი“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ი“, დაფუძნდა შპს ,,ს.უ–ი“, რომლის 50-50%-იანი წილის მესაკუთრეები არიან გ.კ–ძე და ა.მ–ძე და 2018 წლის 30 ივლისს შპს ,,ა–ის“, შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ს“, შპს „ა–ის“, შპს „ბ.ს.ე–ის“ და შპს „ს.უ–ს“ შორის გაფორმდა წინამდებარე სარჩელში განხილული ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი, მის საფუძველსა და ფარგლებში დადებული სხვა ხელშეკრულებები. ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი ითვალისწინებდა, რომ ,,ი–ი“, ,,ხ“ და ,,ნ–აჰესების“ სამშენებლო სამუშაოები უშუალოდ უნდა შეესრულებინა შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“, თუმცა შპს „ა–ოსთან“ უშუალოდ ხელშეკრულებას გააფორმებდა შპს „ბ.ს.ე–ი“, რომლიც, თავის მხრივ, ქვეხელშეკრულებას გააფორმებდა შპს „ს.უ–თან“, ხოლო შპს „ს.უ–ი“ კვლავ ქვეხელშეკრულებას გააფორმებდა შპს „კ.ბ.ს.გ–თან“. სწორედ ამ ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის ფარგლებში შპს „ა–ოსა“ და შპს „ბ.ს.ე–ის“ შორის გაფორმდა საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება, ხოლო, თავის მხრივ, შპს „ბ.ს.ე–ისა“ და შპს „ს.უ–ს“ შორის გაფორმდა სამშენებლო მომსახურების შესახებ ქვეხელშეკრულება და, თავის მხრივ, შპს „ს.უ–სა“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“ შორის გაფორმდა სამშენებლო მომსახურების ქვეხელშეკრულება. ურთიერთთანამშრომლობის ხელშეკრულების საფუძველზე შპს „ა–ისა“ და შპს „ს.უ–ს“ შორის გაფორმდა წილთა განაწილების ხელშეკრულება, რომლითაც შპს „ს.უ–ს“ მის მიერ გაწეული ერთ-ერთი მომსახურების, კერძოდ, საბანკო გარანტიების უზრუნველყოფის ჩანაცვლების სანაცვლოდ გადაეცა შპს „ა–ოს“ 20%-იანი წილი საკუთრებაში. შპს „ს.უ–ის“ აღნიშნული მომსახურება მხარეთა შეთანხმებით შეფასდა 1 300 000 აშშ დოლარად. შპს „ბ.ს.ე–ის“ მთავარ საოპერაციო დირექტორად დაინიშნა შპს ,,ა–ოსთან“ დაკავშირებული პირი მ.პ–ი, რომელიც უშუალოდ ტექნიკურად ზედამხედველობბდა ჰესების მშენებლობას. ვინაიდან მოპასუხე კომპანიის მიერ ჰესების სამშენებლო დეტალური პროექტები ვერ მომზადდა, შპს „ს.უ–მა“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–მა“ გამოიჩინეს გულისხმიერება კონტრაჰენტების მიმართ და დასთანხმდნენ მათ თხოვნას, რომ ჰესების მშენებლობა დაწყებულიყო დეტალური პროექტის გარეშე, რაც არ შექმნიდა პრობლემებს კონტრაჰენტებს შორის, რადგან ყველა წამოჭრილ პრობლემას ისინი ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული კეთილსინდისიერებითა და გულისხმიერებით მოაგვარებდნენ და, შესაბამისად, შპს „ს.უ–ს“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“ არ შეექმნებოდა პრობლემა შესრულებული სამუშაოების აღიარების კუთხით პროექტთან შეუსაბამობის გამო, ვინაიდან დეტალური პროექტი უბრალოდ არ არსებობდა. მოსარჩელის მითითებით, სრულად აშენდა ,,ი–ი“ და ,,ხ– ჰესები“, რომლებიც ამჟამად მოგების მომტანად ფუნქციონირებს. ასევე, მნიშვნელოვანი სამუშაოები შესრულდა ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის პროცესში და დარჩენილი იყო მხოლოდ მცირე სამუშაოები. ვინაიდან მოპასუხე ნ.გ–მა და მასთან დაქვემდებარებულმა კომპანიებმა, დაიგულეს რა, რომ უკვე სრულად იყო აშენებული ,,ი–ი“ და ,,ხ–ჰესები“, რომლებიც ფუნქციონირებდა მომგებიანად, ხოლო მხოლოდ მცირე სამუშაოები იყო დარჩენილი ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის პროცესში, დაიწყეს ხელოვნური პრობლემების შექმნა, რათა შეექმნათ ხელშეკრულების შეწყვეტის ფიქციური საფუძველი და ამით, ბიზნესიდან გაეძევებინათ ყველა ის კომპანია, რომლებშიც პირდაპირ თუ არაპირდაპირ მონაწილეობდნენ გ.კ–ძე და ა.მ–ძე, კერძოდ, მუდმივად ხდებოდა შპს „კ.ბ.ს.გ–ის“ შესრულებული სამუშაოების არაღიარება, მშენებელს ბრალდებოდა შესრულებული სამუშაოების გამოუსადეგარობა და არარსებულ პროექტთან შეუსაბამობა, რაც იძლეოდა ფიქციურ საფუძველს, რომ შპს „ა–ოს“ არ გადაეხდა მომსახურების საფასური შპს „ბ.ს.ე–ისთვის“, რომელსაც სხვა შემოსავალი არ გააჩნდა, რაც განაპირობებდა შპს „ს.უ–ისა“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ის“ მიერ მომსახურების საფასურის მიუღებლობას. სამუშაოების აუღიარებლობა და თანხის გადაუხდელობა გრძელდებოდა მაშინაც კი, როდესაც შპს „ს.უ–ი“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ი“ 1 300 000 აშშ დოლარის ფასდაკლებით ასრულებდნენ სამშენებლო სამუშაოებს. თანხის გადაუხდელობის გამო მშენებლობის პროცესი გაჩერდა და მოპასუხე ნ.გ–მა წამოიწყო ფიქციური მოლაპარაკება, ვითომდა პრობლემის აღმოსაფხვრელად, მოლაპარაკება გაიწელა სრულიად აბსურდული დროით (ნახევარ წელზე მეტი), რაც რეალურად მიზნად ისახავდა დროის მოგებას და შპს „ბ.ს.ე–ის“, შპს „ს.უ–ის“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ის“ პროექტიდან გაძევებას და მათ ჩანაცვლებას სხვა კომპანიით. ეს დასტურდება, თუნდაც იმ მარტივი მოცემულობით, რომ ნ.გ–მა მოლაპარაკების პროცესში აღიარა არსებული დავალიანების უდიდესი ნაწილი, თუმცა დავალიანება არ დაფარულა. შპს „ა–ოს“ დირექტორმა - დ.კ–ძემ, შპს „ბ.ს.ე–ის“, შპს „ს.უ–ს“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“ მიწერა წერილი, რომლითაც ითხოვდა მშენებლობის განახლებას იმ პირობებში, როდესაც არ იყო დაფარული არსებული დავალიანება. წერილის საპასუხოდ, შპს „კ.ბ.ს.გ–მა“ გამოთქვა მზაობა მშენებლობის განახლებაზე არსებული დავალიანების დაფარვის, დარჩენილი სამუშაოების დაფინანსების უზრუნველყოფის წერილის, დარჩენილი სამუშაოების დეტალური პროექტისა და უწყისების წარმოდგენის შემთხვევაში. აღნიშნულის პასუხად, შპს „ა–ოს“ დირექტორმა 2020 წლის 12 ნოემბერს წერილი გაუგზავნა შპს „ბ.ს.ე–ის“, შპს „ს.უ–ს“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“, რომლითაც გამოავლინა სამშენებლო ხელშეკრულებების შეწყვეტის ნება, ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. ასევე, შპს „ბ.ს.ე–ის“ მთავარმა საოპერაციო დირექტორმა მ.პ–მა, შპს „ბ.ს.ე–ის“ მთავარ აღმასრულებელ დირექტორთან შეთანხმებისა და ყოველგვარი უფლებამოსილების გარეშე, შპს „ა–ოს“ დირექტორის - დ.კ–ძის ელექტრონული ფოსტის მისამართიდან გაუგზავნა წერილი შპს „ს.უ–ს“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“, რომლითაც ავლენდა სამშენებლო ხელშეკრულებების შეწყვეტის ნებას. შპს ,,ა–ოს“ დირექტორ დ.კ–ძის 2020 წლის 12 ნოემბრის წერილის შესაბამისად, მან ხელშეკრულება შეუწყვიტა არა მხოლოდ შპს „ბ.ს.ე–ის“, არამედ შპს „ს.უ–ს“, რომელთანაც არც კი ჰქონია სამშენებლო ხელშეკრულება გაფორმებული და ასევე, დაემუქრა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით. გარდა აღნიშნულისა, შპს „ა–ის“ მიერ დაირღვა წილთა განაწილების ხელშეკრულებაც, კერძოდ: შპს „ა–ის“ მიერ პარტნიორთა კრებაზე, შპს „ს.უ–ის“ მონაწილეობის გარეშე მიღებულ იქნა ისეთი გადაწყვეტილება, რომელიც ცვლიდა კომპანიის ბიუჯეტს და, რაც წილთა განაწილების ხელშეკრულებით დაუშვებელი იყო შპს „ს.უ–ის“ მონაწილეობის გარეშე. ამდენად, მოპასუხე კომპანიებმა და ნ.გ–მა გ.კ–ძე და ა.მ–ძე დაითანხმეს იმაზე, რომ იმ კომპანიებს, რომლებშიც ისინი პირდაპირ თუ არაპირდაპირ მონაწილეობდნენ, უზრუნველეყოთ ჰესების მშენებლობაში როგორც ფინანსური, ისე სამშენებლო კუთხით მონაწილეობა, სამშენებლო დეტალური პროექტის არარსებობის პირობებში შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“ ააშენებინეს ჰესები ამ უკანასკნელის კეთილსინდისიერებისა და გულისხმიერების გამოყენებით, დარჩენილი მესამე ჰესის - ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის დასკვნით სტადიაზე შეეცადნენ ხელშეკრულებების შეწყვეტას და ამით ვადამოსული ვალდებულებებისთვის თავის არიდებას და იმ ფიქციური ზიანის წარმოქმნას, რომელიც საშუალებას მისცემდათ ზიანის ანაზღაურების ფარგლებში მინიმუმ წაერთვათ შპს „ა–ოში“ არსებული 20%-ინი წილი შპს „ს.უ–ისთვის“, რითაც შპს „ს.უ–ს“ საბოლოოდ გააძევებდნენ ბიზნესიდან. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მოსარჩელის მოსაზრებით, ნ.გ–ისა და მისი კომპანიების მიერ სრულად დაირღვა ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის მე-6 მუხლი, „მხარეთა კეთილსინდისიერება და გულისხმიერება“, რომელსაც მხარეებმა ურთიერთანამშრომლობის მემორანდუმში აღწერით მხარეთა უფლება-მოვალეობების უშუალოდ განმსაზღვრელი ძალა მიანიჭეს. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ შეუქცევადად არის დარღვეული ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი და მის ფარგლებში და საფუძველზე გაფორმებული საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება, სამშენებლო ხელშეკრულებები და წილთა განაწილების ხელშეკრულება, თუმცა, ამჟამადაც მოქმედია ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი და მის ფარგლებში და საფუძველზე გაფორმებული ხელშეკრულებები, რის გამოც, მოსარჩელეები წინამდებარე სარჩელით:

48.1. შპს „ბ.ს.ე–ი“, შპს „ს.უ–ი“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ი“ აცხადებენ ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმიდან და მის ფარგლებში და საფუძველზე გაფორმებული ყველა ხელშეკრულებებიდან (მათ შორის: წილთა განაწილების ხელშეკრულება, საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება, სამშენებლო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულებები) გასვლას;

48.2. შპს „ბ.ს.ე–ი“, შპს „ს.უ–ი“ და შპს „ბ.ს.გ–ი“ შპს „ა–ოსგან“ ითხოვენ ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმისა და მის საფუძველზე და ფარგლებში გაფორმებული საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულებიდან და სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულებებიდან გასვლიდან გამომდინარე მათ მიერ უშუალოდ გაწეული მომსახურებისათვის რესტიტუციის ფორმით ფულად ანაზღაურებას, ხოლო შპს „ა–ოსთან“ ერთად სოლიდარულად ამავე თანხის ნ.გ–ის, მ.პ–ის, შპს „ა–ის“, შპს „ა–ის“, შპს „ა–ისა“ და შპს „რ–სისთვის“ წინასახელშეკრულებო და დელიქტური მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლებით ზიანის ანაზღაურების სახით დაკისრებას;

48.3. შპს „ს.უ–ი“ შპს „ა–ისგან“ ითხოვს წილთა განაწილების შესახებ ხელშეკრულებიდან გასვლიდან გამომდინარე მის მიერ გაწეული მომსახურებისათვის რესტიტუციის ფორმით ღირებულების ფულად ანაზღაურებას, ხოლო შპს „ა–ისთან“ ერთად სოლიდარულად ამავე თანხის ნ.გ–ის, მ.პ–ის, შპს „ა–ოს“, შპს „ა–ის“, შპს „ა–ისა“ და შპს „რ–სისთვის“ წინასახელშეკრულებო და დელიქტური მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლებით ზიანის ანაზღაურების სახით დაკისრებას;

48.4. შპს „ს.უ–ი“ შპს „ა–ისგან“ ითხოვს წილთა განაწილების შესახებ ხელშეკრულებიდან გასვლიდან გამომდინარე მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურებას, ხოლო შპს „ა–ისთან“ ერთად სოლიდარულად ამავე თანხის ნ.გ–ის, მ.პ–ის, შპს „ა–ოს“, შპს „ა–ის“, შპს „ა–ისა“ და შპს „რ–სისთვის“ წინასახელშეკრულებო და დელიქტური მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლებით ზიანის ანაზღაურების სახით დაკისრებას;

48.5. შპს „ბ.ს.ე–ი“, შპს „ს.უ–ი“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ი“ მათთვის მიყენებული ზიანის პროპორციულად ითხოვენ ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის მხარისთვის - შპს „ა–ოსთვის“ შესრულების ნაცვლად, ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას, ხოლო შპს „ა–ოსთან“ ერთად სოლიდარულად ამავე თანხის ნ.გ–ის, მ.პ–ის, შპს „ა–ის“, შპს „ა–ის“, შპს „ა–ისა“ და შპს „რ–სისთვის“ წინასახელშეკრულებო და დელიქტური მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლებით ზიანის დაკისრებას;

48.6. შპს „ბ.ს.ე–ი“, შპს „ს.უ–ი“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ი“ მათთვის მიყენებული ზიანის პროპორციულად ითხოვენ ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის მხარისთვის შპს „ა–ოსთვის“ შესრულების ვადის გადაცილებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას, ხოლო შპს „ა–ოსთან“ ერთად სოლიდარულად ამავე თანხის ნ.გ–ის, მ.პ–ის, შპს „ა–ის“, შპს „ა–ის“, შპს „ა–ისა“ და შპს „რ–სისთვის“ წინასახელშეკრულებო და დელიქტური მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლებით ზიანის ანაზღაურების სახით დაკისრებას.

49. მოპასუხეებმა წარმოდგენილი შესაგებლით არ ცნეს სარჩელი და მიუთითეს, რომ უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო, არ უნდა დაკმაყოფილდეს. მოპასუხეთა მითითებით, სარჩელი მთლიანად აგებულია გამოგონილ ისტორიაზე, რომ თითქოსდა მოპასუხეთა ჯგუფმა შპს ,,ბ.ს.გ–ისთვის“ ზიანის მიყენება განიზრახა. მოპასუხეთა მიერ ვალდებულების დარღვევა დასტურდება მხოლოდ მოსარჩელის განცხადებით. რომელიმე მოპასუხის მიერ ვალდებულების დარღვევის დამადასტურებელი არცერთი დოკუმენტი არ მოიპოვება საქმეში. როგორც აღმოჩნდა, მოსარჩელე მხარე არ იყო გრძელვადიანი კეთილსინდისიერი თანამშრომლობით დაინტერესებული. შპს ,,ა–ოს“ მინორიტარი პარტნიორი - შპს ,,ს.უ–ი“ მოქმედებდა ინტერესთა კონფლიქტის პირობებში და მისთვის მთავარი ინტერესი არა კომპანიის მიერ ოპტიმალური დანახარჯებით პროექტის განხორციელება, არამედ კომპანიის ხარჯების ხელოვნური ზრდა და აქედან მაქსიმალური სარგებლის მიღება იყო. ამაზე მიუთითებს მოსარჩელეთა მოქმედებები, რის საფუძველზეც ნაცვლად პროექტში მითითებული ფორმით ექსკავაციისა, მოსარჩელე ხელოვნურად ზრდიდა საექსკავაციო არხებს, რათა არალეგიტიმური სარგებელი მიეღო შპს ,,ა–ოს“ ინტერსების ხელყოფის ხარჯზე. საქმეს ერთვის შეთანხმებული საპროექტო ნახაზები და მოსარჩელე მხარის მიერ მომზადებული შესრულების დოკუმენტაცია, საიდანაც ჩანს პროექტიდან გადახვევა, ტრანშების ხელოვნური ზრდა და იმაზე ბევრად მეტი მიწის ხელოვნური ექსკავაცია, ვიდრე დაგეგმილი იყო პროექტით. არაკეთილსინდისიერი ქმედებების კიდევ ერთი მაგალითია, მასალებისა და მომსახურების შეძენის დროს ფასების ხელოვნურად გაზრდა. მოსარჩელეებმა სამუშაოები 2020 წლის მარტში შეაჩერეს ფაქტობრივად, სრულიად უსაფუძვლოდ, ხელშეკრულების დარღვევით, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პროცედურის დაცვის გარეშე. მოპასუხეების არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, მოსარჩელეებმა უარი თქვეს მშენებლობის გაგრძელებაზე და ამ გზითაც დაარღვიეს ხელშეკრულება. მოსარჩელეთა მიმართ დავალიანება არ არსებობდა და ამ დავალიანებას მოსარჩელე მხარე ვერც სასამართლოში დავის მიმდინარეობისას ვერ ადასტურებს. ამგვარი პირობები არ ყოფილა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული. მოსარჩელე უთითებს, რომ მოპასუხე კომპანიამ არ წარუდგინა დარჩენილი სამუშაოების დეტალური პროექტი და მოცულობათა უწყისი, თუმცა, მოპასუხის პოზიციით, რეალურად პროექტი წარდგენილი იყო. ისეთივე პროექტით აშენდა ,,ხ–ჰესი“ და ,,ი–იჰესი“. წარდგენილი პროექტის საფუძველზე აშენდა ,,ნ–აჰესის“ თითქმის 70%. 2020 წლის 06 ნოემბრისა და 12 ნოემბრის წერილებით შპს ,,ბ.ს.გ–მა“ კვლავ უარი განაცხადა სამუშაოების განახლებაზე. შედეგად, 2020 წლის 12 ნოემბერს შპს „ა–ომ“ შეწყვიტა ხელშეკრულება. ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ წერილში, კიდევ ერთხელ დეტალურად განემარტა მოსარჩელეს ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლები. მოსარჩელემ არაკეთილსინდისიერი ქმედებები გააგრძელა მას შემდეგაც, რაც შეწყდა ხელშეკრულება. მხარის მიზანი ყოველთვის მშენებლობისთვის პრობლემების შექმნა იყო. მოსარჩელე არ უბრუნებდა მოპასუხეს კუთვნილ მილებს, რითაც აფერხებდა პროექტის განხორციელებას. მოსარჩელემ მილების დაბრუნება მოითხოვა რამდენჯერმე, თუმცა უშედეგოდ, საბოლოოდ, მილების დაბრუნება შესაძლებელი გახდა პროკურატურისათვის მიმართვის შედეგად, ამდენად, ხელშეკრულება შეწყდა კანონისა და ხელშეკრულების მოთხოვნათა სრული დაცვით. ერთმნიშვნელოვანია, რომ შპს ,,ბ.ს.ე–იმ“ და მისმა ქვეკონტრაქტორებმა დაარღვიეს ხელშეკრულება. მათ შეაჩერეს სამუშაოები ისე, რომ ამის საფუძველი არ ჰქონდათ. სხვა ზემოთ ჩამოთვლილ დარღვევებთან ერთად ეს საფუძველს აძლევდა მოპასუხე მხარეს, შეეწყვიტა ხელშეკრულება. მოსარჩელეს ხელშეკრულებიდან გასვლის არავითარი საფუძველი არ გააჩნია. სარჩელის მოთხოვნები დაყენებულია სოლიდარულად, ყველა მოპასუხის წინააღმდეგ. მსგავსი მოთხოვნის არც სამართლებრივი და არც ფაქტობრივი საფუძველი არ არსებობს. სამშენებლო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება დადებულია შპს ,,ა–ოსა“ და შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ შორის. გაუგებარია სხვა პირების კავშირი დაყენებულ სახელშეკრულებო მოთხოვნასთან. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა, ხელშეკრულება, მემორანდუმი, კომუნიკაცია ადასტურებს, რომ მხარეებს არასდროს განუზრახავთ ე.წ. ,,ერთიანი“ სამართლებრივი ურთიერთობა. შესაბამისად, მხარის არგუმენტაცია იმის შესახებ, თითქოს ესაა „ერთიანი გარიგება“, არ ეფუძნება რეალურ ფაქტობრივ გარემოებებს. არცერთი სასარჩელო მოთხოვნა და მასთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოება არ ეხება მ.პ–ს, შპს ,,აქუაფაუერს“, შპს ,,ა–ის“, შპს ,,ა–ის“ და შპს ,,რ–ს“. არ არის მითითებული არცერთი ფაქტობრივი გარემოება, ქმედება და მტკიცებულება, რომელიც შესაძლებელია ამ პირების პასუხისმგებლობის საფუძველი გამხდარიყო. ფაქტობრივი გარემოებების არარსებობის პირობებში შეუძლებელია იურიდიული პასუხისმგებლობის დაყენება. მოსარჩელე ვერ უთითებს რაიმე გარემოებაზე, რაც მ.პ–ის სახელშეკრულებო ან კანონისმიერ ვალდებულებას დაადასტურებდა. შპს ,,ა–ი“ და შპს ,,რ–სი“ წინამდებარე დავას არაფრით უკავშირდებიან. ამდენად, შპს ,,ა–ოს“ გარდა, ყველა მოპასუხე არის არასათანადო ყველა მოთხოვნაში. შპს ,,ა–ო“ არის არასათანადო მოპასუხე მოთხოვნათა უმრავლესობის მიმართ. იმ ნაწილში კი, სადაც იგი თეორიულად შეიძლება დასახელებულიყო მოპასუხედ, მხარის მიერ მითითებული გარემოებები და მოთხოვნები დაუსაბუთებელია.

50. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით, მოცემულ სამოქალაქო საქმესთან (საქმე N2/13849-21) გაერთიანდა სამოქალაქო საქმე N2/31051-21, სადაც მოსარჩელეა შპს ,,ს.უ–ი“, მოპასუხე შპს ,,ა–ი“, დავის საგანია პარტნიორის გარიცხვა, წილის მესაკუთრედ აღრიცხვა.

51. შპს „ს.უ–ი“ სარჩელით ითხოვდა, შპს ,,ა–ის“ შპს ,,ა–ოს“ პარტნიორთა რიგებიდან გარიცხვას; შპს ,,ა–ის“ საკუთრებაში არსებული შპს ,,ა–ოს“ 80%-იანი წილის შპს ,,ს.უ–ის“ საკუთრებად აღრიცხვას და შპს „ა–ის“ წილის სამართლიანი ღირებულების 1 064 000 აშშ დოლარის შპს ,,ა–ოს“ მიერ შპს ,,ა–ის“ სასარგებლოდ ანაზღაურებას, წინამდებარე საქმეზე სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლისთანავე.

52. ზემოაღნიშნული სარჩელის თანახმად, შპს ,,ა–ოს“ 80%-იანი წილი რეგისტრირებულია შპს ,,ა–ის“, ხოლო დარჩენილი 20%-იანი წილი - შპს ,,ს.უ–ის“ სახელზე. ნ.გ–ი და მის მართვასთან დაქვემდებარებული კომპანიები დიდი ხანია შეფარვით ცდილობდნენ, თუმცა 2021 წლის 4 ნოემბერს, ისინი გადავიდნენ შპს ,,ს.უ–ის“ ბიზნესიდან გაძევების დაუფარავ და პირდაპირ მეთოდებზე: კერძოდ, შპს ,,ს.უ–მა“ 2021 წლის 04 ნოემბერს ელექტრონული ფოსტის საშუალებით, შპს ,,ა–ისგან“ მიიღო შპს ,,ა–ოს“ პარტნიორთა რიგგარეშე კრების მოწვევის თაობაზე შეტყობინება/მოსაწვევი. კრების დღის წესრიგის პროექტი იყო შემდეგი: 1. შპს ,,ს.უ–ის“ კომპანიიდან გარიცხვის საკითხის განხილვა; 2. შპს ,,ა–ისთვის“ გარიცხული პარტნიორის წილების გადაცემის საკითხის განხილვა; 3. გარიცხული პარტნიორის წილის სამართლიანი ფასის განსაზღვრა; 4. შპს ,,ა–ის“ მიერ წილის მიღების შემდეგ წილის მიღებასთან დაკავშირებული კომპენსაციის შპს ,,ს.უ–ისთვის“ გადახდის პროცედურის განხილვა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა შპს ,,ს.უ–ის“ შუამდგომლობა და შპს ,,ა–ის“ აეკრძალა შპს ,,ა–ოს“ პარტნიორის - 20%-იანი წილის მესაკუთრის შპს ,,ს.უ–ის“ შპს ,,ა–ოდან“ გარიცხვა ან/და ნებისმიერი სხვა ფორმით შპს ,,ს.უ–ისათვის“ წილის ჩამორთმევის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება. შპს ,,ს.უ–მა“ შპს ,,ა–ის“ აცნობა, რომ იგი პარტნიორთა რიგგარეშე კრების დღის წესრიგს ამატებდა შემდეგ საკითხებს: შპს ,,ა–ის“ შპს ,,ა–ოდან“ გარიცხვის საკითხის განხილვა; შპს ,,ს.უ–ისათვის“ გარიცხული პარტნიორის წილების გადაცემის საკითხის განხილვა, წილის სამართლიანი ფასის განსაზღვრა, წილის მიღებასთან დაკავშირებული კომპენსაციის შპს ,,ა–ისათვის“ გადახდის პროცედურის განხილვა. 2021 წლის 11 ნოემბერს დათქმულ დროს გაიმართა შპს ,,ა–ოს“ პარტნიორთა რიგგარეშე კრება. გამომდინარე იქიდან, რომ შპს ,,ა–ის“ არ ჰქონდა დღის წესრიგის მე-5-მე-8 საკითხებზე ხმის უფლება, შპს ,,ს.უ–მა“ და, შესაბამისად, პარტნიორთა კრებამ მიიღო შემდეგი გადაწყვეტილება: შპს ,,ა–ი“ გარიცხულ იქნეს შპს ,,ა–ოს“ პარტნიორთა რიგებიდან; შპს ,,ა–ის“ საკუთრებაში არსებული შპს ,,ა–ოს“ 80%-იანი წილი აღირიცხოს შპს ,,ს.უ–ის“ საკუთრებად; შპს ,,ა–ის“ წილის სამართლიან ფასად განისაზღვროს 266 000 აშშ დოლარის ოთხმაგი ოდენობა ანუ 1 064 000 აშშ დოლარი; დაევალოს შპს ,,ა–ოს“ დირექტორს, უზრუნველყონ შპს ,,ა–ის“ წილის სამართლიანი ღირებულება 1 064 000 აშშ დოლარის ანაზღაურება სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე შპს ,,ა–ის“ წილის შპს ,,ს.უ–ის“ საკუთრებად აღრიცხვიდან 06 თვის განმავლობაში. მიუხედავად იმისა, რომ პარტნიორთა კრების თავმჯდომარე ვალდებული იყო, პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების მიღებისთანავე შეედგინა პარტნიორთა კრების ოქმი და ხელი მოეწერა მასზე, პარტნიორთა კრების თავმჯდომარემ და მდივანმა უარი განაცხადა აღნიშნული ვალდებულებების პარტნიორთა კრების დღესვე შესრულებაზე და ვერც მიუთითა თარიღი, თუ როდის იქნებოდა მომზადებული პარტნიორთა კრების ოქმი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს ,,ს.უ–ი“ მიმართავს სასამართლოს, რათა აღსრულდეს შპს ,,ა–ოს“ 2021 წლის 11 ნოემბრის პარტნიორთა კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებები და ითხოვს შპს ,,ა–ი“ გარიცხულ იქნეს შპს ,,ა–ოს“ პარტნიორთა რიგებიდან. შპს ,,ს.უ–ის“ აღნიშნული ქმედება განპირობებული იყო იმ გამოუვალი თავდაცვის მდგომარეობით, რომელშიც შპს ,,ა–იმ“ იგი ჩააყენა.

53. მოპასუხე მხარემ წარმოდგენილი შესაგებლით არ ცნო სარჩელი და მიუთითა, რომ უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო, არ უნდა დაკმაყოფილდეს. 2021 წლის 4 ნოემბერს შპს ,,ა–იმ“, როგორც შპს ,,ა–ოს“ კაპიტალის წილის 80%-ის წილის მესაკუთრემ, ყველა პროცედურისა და წესის დაცვით, შეტყობინება გაუგზავნა შპს ,,ს.უ–ს“ 2021 წლის 11 ნოემბერს პარტნიორთა რიგგარეშე საერთო კრების მოწვევის თაობაზე. წინამდებარე დავის ფარგლებში განსახილველი არ არის შპს ,,ს.უ–ის“ კომპანიიდან გარიცხვის ლეგიტიმურობა, არამედ დავის საგანს წარმოადგენს შპს ,,ა–ოდან“ შპს ,,ა–ის“ გარიცხვის საკითხი. შესაბამისად, მოსარჩელის მტკიცების ტვირთია ამტკიცოს შპს ,,ა–ოდან“ მოპასუხის გარიცხვის ლეგიტიმურობა. მოსარჩელემ მართლაც მიმართა სასამართლოს N2/13849-21 საქმეზე და უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით მოითხოვა შპს ,,ა–ოს“ 80%-იანი წილის მესაკუთრისათვის - შპს ,,ა–ისთვის“ პარტნიორთა რიგგარეშე კრებაზე იმგვარი გადაწყვეტილების მიღების აკრძალვა, რაც ამ გადაწყვეტილებისთვის სამართლებრივი შედეგების წარმოშობისათვის, ისედაც სასამართლოს განსახილველი უნდა გამხდარიყო. მცდარია მოსარჩელის მითითება, თითქოს მან სარჩელის აღძვრამდე შუამდგომლობის წარდგენის პარალელურად აცნობა, რომ შპს ,,ა–ის“, პარტნიორთა რიგგარეშე კრების დღის წესრიგში ამატებდა შპს ,,ა–ოდან“ შპს ,,ა–ის“ გარიცხვის საკითხს. მოსარჩელემ ეს შეატყობინა 2021 წლის 05 ნოემბერს მიიღო, ხოლო შუამდგომლობების სასამართლოში წარდგენა დაიწყო 2021 წლის 09 ნოემბერს. ე.ი. სასამართლოსთვის მიმართვის მომენტისათვის, 2021 წლის 12 ნოემბრის დღის წესრიგში უკვე დამატებული იყო შპს ,,ა–ოდან“ შპს ,,ა–ის“ გარიცხვის საკითხი. 2021 წლის 11 ნოემბრის შპს ,,ა–ოს“ პარტნიორთა რიგგარეშე საერთო კრებაზე შპს ,,ს.უ–ის“ შპს ,,ა–ოდან“ გარიცხვის საკითხი ვერ განიხილა კრებამ, თუმცა მოსარჩელემ განიხილა და გადაწყვიტა შპს ,,ა–ოდან“ კაპიტალის წილის 80% მესაკუთრის შპს „ა–ის“ გარიცხვის საკითხი, რაც სრულიად აბსურდული და უკანონოა. საბოლოოდ, სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს ,,ს.უ–ის“ სარჩელი დასაშვებობის წინაპირობებსაც არ აკმაყოფილებდა და უარი უთხრა სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე, რის შედეგადაც გაუქმდა სარჩელის აღძვრამდე გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიება. მოპასუხის შპს ,,ა–ოდან“ გარიცხვა ლეგიტიმური რომც ყოფილიყო, სადავო კრების ოქმი უკანონო და დაუსაბუთებელია სამართლიანი კომპენსაციის ოდენობის ნაწილშიც. საგულისხმოა, რომ მაჟორიტარი წილის ღირებულება გაცილებით აღემატება მინორიტარი პარტნიორის წილის ღირებულებას, ვინაიდან მას გავლენის მოხდენა შეუძლია პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებაზე. შესაბამისად, ის ფაქტი, რომ შპს ,,ა–ოს“ კაპიტალში წილის 100% ღირებულება კ–ნის მიერ მომზადებული დასკვნის შესაბამისად, 1 330 000 აშშ დოლარია, არ მიუთითებს, რომ შპს ,,ა–ის“ კუთვნილი 80%-იანი წილის ღირებულება არის 1 064 000 აშშ დოლარი. სადავო კრების ოქმით, მოსარჩელე მოქმედებს ერთადერთი მიზნით, რომ რაიმე ფორმით ზიანი მიაყენოს მოპასუხისა და შპს ,,ა–ოს“ ინტერესებს. აღნიშნულზე მეტყველებს შემდეგიც: შპს ,,ს.უ–მა“ სადავო კრების ოქმით გადაწყვიტა, რომ შპს ,,ა–ისთვის“ 1 064 000 აშშ დოლარის ანაზღაურება უნდა უზრუნველყოს არა თავად მოსარჩელემ, თავისი ფულადი სახსრებით, არამედ შპს „ა–ომ“. მოპასუხის მითითებით, შპს „ს.უ–ის“ მიერ 2021 წლის 12 ნოემბერს განხორციელებული ქმედებები მიმართულია მხოლოდ მოპასუხისთვის ზიანის მიყენებისკენ. თავად მოსარჩელეს არაერთხელ აქვს აღნიშნული, რომ შპს ,,ა–ოში“ წილის ფლობის რაიმე ინტერესი არ გააჩნია. შესაბამისად, მოსარჩელის მხრიდან შპს ,,ა–ოს“ 80%-იანი წილის მესაკუთრის კომპანიიდან გარიცხვა და ამ წილის მის სახელზე აღრიცხვის მოთხოვნა ამ თვალსაზრისითაც აბსურდულია. შპს ,,ს.უ–ი“ სასამართლოში წარდგენილი სარჩელით ითხოვს შპს ,,ა–ოს“ წილიდან გასვლას. მხარე თავად აღიარებს, რომ აღარ გააჩნია კომპანიის მიმართ ინტერესი და, ამავდროულად, იღებს იმგვარ უკანონო გადაწყვეტილებას, როგორც არის გასაჩივრებული კრების ოქმი. შპს „ა–ო“ დაფუძნებულია მოპასუხის მიერ. არ არსებობს შემთხვევა, როდესაც მოპასუხეს კომპანიის ინტერესების საზიანოდ ემოქმედოს. მოსარჩელეს არ აქვს არავითარი საფუძველი, მოპასუხეს წაუყენოს პრეტენზია, მით უფრო არ არსებობს იმგვარი საფუძველი, რომელიც შეიძლება მაჟორიტარი პარტნიორის კომპანიიდან გარიცხვის საფუძველი გამხდარიყო.

54. შპს „ა–ომ“ შეგებებული სარჩელი (ასევე მოხსენიებული როგორც - „შეგებებული სარჩელი“) აღძრა მოსარჩელეთა მიმართ და მოითხოვა:

54.1. შპს „ბ.ს.ე–ს“, შპს „ს.უ–ს“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“ მოსარჩელე შპს ,,ა–ოს“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ 14 581 000 ლარის გადახდა;

54.2. შპს „ს.უ–ს“ მოსარჩელე შპს ,,ა–ოს“ სასარგებლოდ დაეკისროს 199 000 აშშ დოლარის გადახდა;

54.3. შპს „ბ.ს.ე–ს“, შპს „ს.უ–ს“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“, შპს ,,ა–ოს“ სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისროთ 169 083 ლარის გადახდა;

54.4. შპს „ბ.ს.ე–ს“ შპს „ს.უ–ს“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“, შპს ,,ა–ოს“ სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისროთ 1 527 047 აშშ დოლარის გადახდა;

54.5. შპს „ბ.ს.ე–ს“, შპს „ს.უ–ს“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“, შპს ,,ა–ოს“ სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისროთ 705 224.35 აშშ დოლარის გადახდა;

54.6. შპს „ს.უ–ს“ გარიცხულ იქნეს შპს „ა–ოს“ პარტნიორთა რიგებიდან;

54.7. შპს ,,ა–ოს“ კაპიტალში შპს ,,ს.უ–ის“ კუთვნილი 20%-იანი წილი აღირიცხოს შპს ,,ა–ოს“ საკუთრებად;

54.8. შპს ,,ა–ოს“ კაპიტალში შპს „ს.უ–ის“ 20%-იანი წილის სამართლიან ფასად განისაზღვროს 566 720 აშშ დოლარი;

54.9. შპს ,,ა–ოს“ დაევალოს შპს ,,ს.უ–ისათვის“ წილის სამართლიანი ფასის ანაზღაურება;

54.10. შპს „ბ.ს.ე–ს“, შპს „ს.უ–ს“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს,“ შპს ,,ა–ოს“ სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისროთ 5 923 542 აშშ დოლარის (საიდანაც 3 260 000 აშშ დოლარი არის მოპასუხეთა ბრალით გაზრდილი მშენებლობის ხარჯი, ხოლო 2 663 542 აშშ დოლარი არის აღნიშნულ გაზრდილ ხარჯებზე დარიცხული პროცენტი/ფაქტობრივი ზიანი) ანაზღაურება;

54.11. შპს „ბ.ს.ე–ს“ (ს/ნ ......), შპს „ს.უ–ს“ (ს/ნ .......) და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“ (ს/ნ .......) შპს ,,ა–ოს“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ 362 874 აშშ დოლარის (მშენებლობის დაყოვნების გამო კომპანიის მიერ აღებული სუბორდინირებული სესხების პროცენტისა და ძირითადი სესხის პროცენტის სხვაობა) ანაზღაურება.

55. შეგებებული სარჩელის თანახმად, შპს ,,ა–ომ“ საქართველოს მთავრობასთან გაფორმებული მემორანდუმის საფუძველზე, მოიპოვა სამი ჰიდროელექტროსადგურის - ,,ი–ისჰესის“, ,,ხ–ჰესის“ და ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის უფლება. 2018 წლის 30 ივლისს მოსარჩელეს, შპს ,,ა–სა“ და შპს ,,ა–ს“ შორის გაფორმდა ურთიერთანამშრომლობის მემორანდუმი. მემორანდუმით მხარეები შეთანხმდნენ ურთიერთთანამშრომლობის პრინციპებზე, რასაც შემდგომში მოჰყვა შესაბამისი ხელშეკრულებების დადება. ხელშეკრულებების საფუძველზე აშენდა ,,ი–იჰესი“ და ,,ხ–ჰესი“. რაც შეეხება ,,ნ–აჰესს“, ეს პროექტი დაყოვნდა მოპასუხეთა ბრალით. მეტიც, ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობა სრულიად უსაფუძვლოდ შეჩერდა ერთ-ერთი მოპასუხის შპს ,,ბ.ს.გ–ის“ და მისი ინტერესებით მოქმედი სხვა მოპასუხეების არაკეთილსინდისიერი ქმედების გამო. შედეგად, მოპასუხეებმა ერთობლივად დიდი ოდენობით ზიანი მიაყენეს შპს „ა–ოს“. მხარეთა შორის არსებული შეთანხმების მიხედვით, ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობა უნდა დასრულებულიყო 2019 წლის 31 დეკემბერს, თუმცა მოპასუხეთა მიერ მშენებლობის დაყოვნებისა და სრულიად უსაფუძვლოდ გაჩერების გამო, ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობა 2022 წლის მარტამდე ვერ დასრულდა. მოსარჩელემ დაკარგა ჰესის მიერ 2020-2021 წლებში გამოსამუშავებული ელექტროენერგიის საფასური, შესაბამისად – პროექტიდან ამ პერიოდის განმავლობაში მისაღები მოგებაც. წინამდებარე სარჩელი ეხება მოპასუხეთა ბრალით დამდგარ ზიანს. მიუღებელ შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანი დგინდება ექსპერტების დასკვნით. რომ არა მოპასუხეთა მხრიდან ხელშეკრულების დარღვევის ფაქტი და არაკეთილსინდისიერი, ზიანის მომტანი ქმედებები, ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობა 2019 წლის 31 დეკემბერს დასრულდებოდა და მისი ექსპლუატაციით, მოსარჩელე შესაბამის მოგებას მიიღებდა. მოცემული სარჩელით მოთხოვნილია ზიანის ანაზღაურება 2020 წლის 1-ელი იანვრიდან 2022 წლის მარტის ჩათვლით. ,,ნ–ა ჰესის“ საპროგნოზო მოგება 2020-2021 წლებში განისაზღვრა 14 351 000 ლარით (სხვაობა საპროგნოზო გამომუშავების შედეგად მისაღებ შემოსავალსა და ხარჯებს შორის). შესაბამისად, მოპასუხეთა ქმედებით, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებაზე სრულიად დაუსაბუთებლად უარის თქმით, მოსარჩელეს მიადგა - 14 351 000 ლარის ზიანი. შპს ,,ა–ი“ იძულებული გახდა, შპს ,,ა–ოსთვის“ მოსალოდნელი ზიანის თავიდან აცილების მიზნით თავად განეხორციელებინა საჭირო - 995 000 აშშ დოლარის ოდენობის შენატანი, როგორც თავისი 80%-იანი წილის პროპორციულად, ასევე – შპს ,,ს.უ–ის“ 20% წილის ნაწილშიც. შესაბამისად, შპს ,,ა–ის“ შპს ,,ს.უ–ის“ მიმართ გააჩნია მოთხოვნა 199 000 აშშ დოლარის ოდენობით (995 000 აშშ დოლარის 20%). ეს მოთხოვნა 2022 წლის 7 ივლისს შპს ,,ა–იმ“ ხელშეკრულების საფუძველზე დაუთმო შპს ,,ა–ოს“. წინამდებარე სარჩელით მოთხოვნილია შპს ,,ა–ოს“ მიერ სამშენებლო ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხე შპს ,,ბ.ს.ე–ისთვის“ ავანსის სახით გადაცემული იმ თანხის (1 527 047 აშშ დოლარი) უკან დაბრუნებაც, რისი საპირწონე შესრულებაც შპს ,,ა–ოს“ არ მიუღია. ამ თანხას მოსარჩელე სოლიდარულად სთხოვს, როგორც კონტრაქტორს - შპს ,,ბ.ს.ე–ის“, ასევე – დანარჩენ ქვეკონტრაქტორებს - შპს ,,ს.უ–ს“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ს“. აგრეთვე, შპს ,,ა–ოს“ მოთხოვნაა 705 224.35 აშშ დოლარის თანხის დაკისრება, რაც განპირობებულია მოპასუხეთა მხრიდან ხელშეკრულების დარღვევით, კერძოდ, ექსკავაციის ხარჯების ხელოვნურად გაზრდითა და შპს ,,ა–ოს“ ხარჯზე გამდიდრებით. შპს ,,ჰ–ის“ დასკვნით დადგინდა, რომ მოპასუხეთა მიერ შესრულებული სამუშაოებში გარკვეული ხარვეზები იყო. ამ ხარვეზების გამოსწორების ღირებულება 169 083 ლარს შეადგენდა. შესაბამისად, აღნიშნული თანხა წარმოადგენს იმ ზიანს, რაც შპს ,,ა–ოს“ მოპასუხეთა ბრალეული ქმედებით მიადგა. შპს ,,ა–იმ“, როგორც შპს ,,ა–ოს“ კაპიტალში 80%-იანი წილის მქონე პარტნიორმა, 2022 წლის 7 ივლისს შპს ,,ა–ოდან“ შპს ,,ს.უ–ის“ გარიცხვის თაობაზე გადაწყვეტილება მიიღო. ამავე გადაწყვეტილებით შპს ,,ს.უ–ის“ 20% იანი წილის სამართლიანი ღირებულება განისაზღვრა - 566 720 აშშ დოლარით. შპს ,,ს.უ–ის“ მიერ შპს ,,ა–ოში“ წილის ფლობის მთელი პერიოდის განმავლობაში იგი გამოიყენებოდა როგორც შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ უსაფუძვლოდ გამდიდრების ხელშემწყობი ინსტრუმენტი. შპს ,,ს.უ–ი“ კანონი მინიჭებულ უფლებამოსილებებს იყენებდა მხოლოდ შპს ,,ა–ოს“ საზიანოდ. მოპასუხე კომპანია ხელს უშლიდა მოსარჩელეს ჰესის მშენებლობის პროექტის დასრულებაში, უფრო კონკრეტულად, აფერხებდა სს ,,თ.ბ–ისგან“ სესხის სახით დამატებითი დაფინანსების მოპოვების პროცესს. მოსარჩელის არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, შპს ,,ს.უ–ი“ შპს ,,ა–ოს“ არ აძლევდა ამ უკანასკნელის მიერ შეძენილი მშენებლობისთვის აუცილებელი მილების, ტრანსფორმატორების და სხვა ისეთი მოწყობილობების გამოყენების საშუალებას, რაც შპს ,,ს.უ–თან“ იყო დასაწყობებული. შპს ,,ს.უ–ს“ ცალსახად აქვს დაფიქსირებული, რომ მას შპს ,,ა–ოში“ წილის ფლობის რაიმე ინტერესი არ გააჩნია და წილის ფლობის ერთადერთ მოტივს წარმოადგენდა შპს ,,ა–ოსა“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ს“ შორის გაფორმებული მომსახურების ხელშეკრულების არსებობა. ამასთან, თუ ამ საქმეზე წარდგენილი სარჩელით შპს ,,ს.უ–ი“ აცხადებს, რომ იგი გასულია წილთა განაწილების ხელშეკრულებიდან, მაშინ როგორ ითხოვს იმ კომპანიიდან პარტნიორის გარიცხვას, რომლიდანაც თავად უკვე გასულია. მოპასუხეთა მოქმედების შედეგად, გაჭიანურდა და გაძვირდა პროექტი. წარმოდგენილი ანგარიშის მიხედვით, პროექტის მთლიანი ღირებულება შეადგენდა 22.85 მილიონ აშშ დოლარს, ხოლო სს ,,თ.ბ–ის“ 2018 წლის კონტრაქტის მიხედვით, მაშინდელი პროექტის ღირებულება შეადგენდა 19.59 მილიონ აშშ დოლარს, რაც ნიშნავს, რომ მთლიანი პროექტი გაძვირდა 3.26 მლნ. აშშ დოლარით, რომელიც აღებულ იქნა სს ,,თ.ბ–იდან“ და რომელზეც დარიცხული საპროცენტო ხარჯი შეადგენს 2 663 542 აშშ დოლარს, რაც შპს ,,ა–ოსთვის“ წარმოადგენს პროექტისათვის დამატებით და დაუგეგმავ ხარჯს.

56. შეგებებული სარჩელით მოპასუხეებმა (თავდაპირველი სარჩელით მოსარჩელეები) წარმოდგენილი შესაგებლით არ ცნეს შეგებებული სარჩელის მოთხოვნები და მიუთითეს, რომ არ არსებობს მათი დაკმაყოფილების საფუძველი. მოსარჩელე მიუთითებს, რომ ხელშეკრულების დარღვევა გამოწვეული იყო იმ გარემოებით, რომ ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობა არ დასრულდა 31.12.2019 წლამდე. მოპასუხის პოზიციით, ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის დასრულების თარიღი არ ყოფილა 31.12.2019 წელი, რამდენადაც დამკვეთს არ მოუმზადებია დეტალური პროექტი და შემსრულებელს ნაწილობრივ აწვდიდა ნაკლოვან საპროექტო დოკუმენტაციას. შესაბამისად, ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობა დამოკიდებული იყო ეტაპობრივად პროექტის მოწოდებაზე, რაც არათუ 2019, არამედ 2020 წლის განმავლობაშიც გრძელდებოდა. ამასთან, შემსრულებელს ჰქონდა მშენებლობის შეჩერების უფლება, ეს კი გამორიცხავს მშენებლობის შეჩერების უკანონობას. მშენებლობის შეჩერება გამოიწვია სამმა გარემოებამ: 1. დამკვეთს დაუგროვდა შესასრულებელი სამუშაოების დავალიანება 400 000 აშშ დოლარზე მეტი ოდენობით; 2. დამკვეთს არ გააჩნდა პროექტის გასაგრძელებლად საჭირო ფინანსები; 3. დამკვეთმა ვერ წარმოადგინა სამშენებლო სამუშაოებისთვის საწარმოებლად საჭირო დეტალური პროექტი. სამშენებლო სამუშაოების წარმოება მიმდინარეობდა დეტალური პროექტის გარეშე, შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ კეთილი ნების საფუძველზე და ნაწილობრივ პროექტებში მოცემული ხარვეზები ეტაპობრივად სწორდებოდა და ერგებოდა არსებულ ვითარებას. იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი სასამართლო მიიჩნევდა, რომ ადგილი ჰქონდა ხელშეკრულების დარღვევას, აუცილებელია ზიანის ოდენობის სწორი გამოანგარიშება, რაც არ გამოკვეთილა. ასევე, მცდარია შეგებებული მოსარჩელის მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის დაგვიანება გამოწვეულია შეგებებული სარჩელით მოპასუხე მხარის ბრალით. რეალურად, სამშენებლო სამუშაოების შეჩერება გამოიწვია დამკვეთის ფინანსურმა პრობლემებმა და დეტალური პროექტის არარსებობამ. ექსკავაციის სამუშაოების ნაწილში, მოპასუხე ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ მოსარჩელე მხარე (შეგებებულით) სადავოდ არ ხდიდა სამუშაოების შესრულებას. მისი მხრიდან სადავოა შესრულებული სამუშაოების პროექტისადმი შესაბამისობა. მხარე ისე აპელირებს ექსკავაციის ღირებულებაზე, რომ არ მიუთითებს სახელშეკრულებო პირობაზე, რომლის მიხედვითაც საექსკავაციო სამუშაოები თავის თავში მოიცავდა რამდენიმე სახის კომპლექსურ მოქმედებას, მათ შორის მობილიზაცია, დემობილიზაცია და სხვა სამუშაოები. 2020 წელს დამკვეთმა სრულიად მოულოდნელად უარი განაცხადა შესრულებული სამუშაოების ღირებულების ანაზღაურებაზე. დამკვეთმა მიუთითა, რომ შესრულებულია პროექტით გათვალისწინებულზე მეტი სამუშაოები. ანაზღაურებაზე უარი დამკვეთმა ისე განაცხადა, რომ შესწავლილი და გამოკვლეულ არ ჰქონია, თუ რაში გამოიხატა სამუშაოების ზედმეტობით შესრულება. შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე მიუთითებს, რომ არ იქნა დაცული სამუშაოების შეჩერების პროცედურა, თუმცა არ აღნიშნავს, თუ შინაარსობრივად რა უფლება შეელახა მას. 2020 წელს ,,კორონავირუსის“ პანდემიის საფუძვლით, საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით შეჩერდა სამშენებლო სამუშაოები. ამის გამო შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ი“ იძულებული გახდა, ტექნიკა და სამუშაო ძალა ჰესის ტერიტორიიდან გაეყვანა; 2020 წლისათვის, ანუ ,,კორონავირუსის“ გამო სამუშაოების მოცდენის დაწყების თარიღისათვის, შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ მიერ შესრულებული და შპს ,,ა–ოს“ მხრიდან ასანაზღაურებელი სამუშაოების მოცულობამ შეადგინა 400 000 აშშ დოლარზე მეტი. სწორედ ამიტომ, შპს ,,კ.ბ.ს.გ–მა“ ა–ოს გაუგზავნა 3-პუნქტიანი გეგმა, რომლის შესრულების შემთხვევაშიც შესაძლებელი იქნებოდა სამშენებლო სამუშაოების განახლება. მათ შორის, ერთ-ერთ მოთხოვნას წარმოადგენდა არსებული ფულადი დავალიანების დაფარვა და სამშენებლო სამუშაოების დასაფინანსებლად აუცილებელი სახსრების თაობაზე მტკიცებულების წარდგენა. დამკვეთის მხრიდან შესრულებული სამუშაოების ღირებულების ანაზღაურებაზე უარის თქმის გამო შემსრულებელმა უარი განაცხადა სამშენებლო სამუშაოების გაგრძელებაზე. შემსრულებელს ჰქონდა სამუშაოების შეჩერების უფლება, რამდენადაც იგი უკვე იდგა ფაქტობრივი ზიანის წინაშე და მას დამატებით ემუქრებოდა ზიანის გაზრდა, თუკი იგი დასთანხმდებოდა სამშენებლო სამუშაოების, ფაქტობრივად, უფასოდ შესრულებას. მოპასუხე მხარე წარმოდგენილ შესაგებელში არაერთხელ უსვამს ხაზს იმ გარემოებას, რომ სამშენებლო სამუშაოების შეჩერება გამოიწვია დამკვეთის ფინანსურმა პრობლემებმა და დეტალური პროექტის არარსებობამ. შესაბამისად, მცდარია შეგებებული მოსარჩელის მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის დაგვიანება გამოწვეულია შეგებებული სარჩელით მოპასუხე მხარის ბრალით. მოპასუხის მითითებით სრული სიცრუეა, რომ თითქოს: „2021 წლის 22 აპრილის კრებაზე გაკეთებული განცხადებით და მისი გადაწყვეტილებით შპს „ს.უ–მა“ დაარღვია ზემოაღნიშნული მემორანდუმის 4.5 მუხლი, რომელიც ავალდებულებდა პროექტისათვის დამატებითი კაპიტალი შეევსო თავისი 20%-იანი წილის პროპორციულად“. შპს ,,ა–ო“ შპს ,,ს.უ–ს“ პრეტენზიას უყენებს, რომ თითქოს ამ უკანასკნელს 20%-იანი წილის შესაბამისი შენატანი უნდა განეხორციელებინა იმ პირობებში, როდესაც ნ.გ–ს განზრახული ჰქონდა მისი ბიზნესიდან გაძევება და შემდგომ, 20%-იანი წილის სანაცვლოდ კომპენსაცია არ უნდა ყოფილიყო 20%-ის შესაბამისი, რაც სრული აბსურდია. სწორედ აღნიშნულს უთითებს მხარეც წინამდებარე სარჩელში და ამბობს, რომ 20%-იანი წილის ღირებულება არ უნდა გამოითვალოს 100%-იანი წილის საერთო ღირებულების პროპორციულად. შპს ,,ა–ო“ უთითებს, რომ: „შპს ა–ი“ იძულებული გახდა, შპს „ა–ოსთვის“ მოსალოდნელი ზიანის თავიდან აცილების მიზნით, თავად განეხორციელებინა საჭირო - 995 000 აშშ დოლარის ოდენობის შენატანი როგორც თავისი 80%-იანი წილის პროპორციულად, ასევე, შპს ,,ს.უ–ის“ 20%-იანი წილის ნაწილშიც. უპირველეს ყოვლისა, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ შპს ,,ა–იმ“ განახორციელა რაიმე შენატანი. თავად შპს ,,ა–იმ“ პარტნიორთა კრებაზე მოხსნა წილთა ახალი პროცენტული გადანაწილებით საკითხის განხილვა, რითიც თავად განაცხადა უარი თეორიულად არსებულ ნებისმიერ უფლებაზე, რაც შეიძლება წარმოშობილიყო კაპიტალის გაზრდით. შპს ,,ს.უ–ი“ 2022 წლის 22 აპრილით დათარიღებულ პარტნიორთა კრებაზე მოქმედებადა უშუალოდ მისი და არა შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ ინტერსების გათვალისწინებით. მხარე უთითებს, რომ თითქოს 2022 წლის 07 ივლისს შპს ,,ა–იმ“ შპს ,,ს.უ–ის“ მიმართ არსებული მოთხოვნის უფლება 199 000 აშშ დოლარის ოდენობით დაუთმო შპს ,,ა–ოს“. თუმცა, აღსანიშნავია, რომ თავად შპს ,,ა–ის“ შპს ,,ა–ოს“ მიმართ არანაირი მოთხოვნის უფლება არ ჰქონდა. უმნიშვნელოვანესია ის გარემოება, რომ, ა–ოს 2021 წლის 11 ნოემბრის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების შესაბამისად, შპს ,,ა–ი“ უკვე გარიცხულია ა–ოდან, რის თაობაზეც უკვე მიმდინარეობს სასამართლო დავა. შეგებებული სარჩელით კი, შპს ,,ა–ო“ ითხოვს შპს ,,ს.უ–ის“ შპს ,,ა–ოდან“ გარიცხვას, რომლის საფუძვლად მითითებულია შპს ,,ა–ის“ მიერ 2022 წლის 07 ივლისს მიღებული გადაწყვეტილება პარტნიორის გარიცხვის შესახებ. აღნიშნული არის უბრალოდ სამართლებრივი აბსურდი, რადგან შპს-დან პარტნიორის გარიცხვის გადაწყვეტილება მიიღო იმ პარტნიორმა, რომლის გარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილება მიღებულია ჯერ კიდევ 2021 წლის 11 ნოემბერს და მიმდინარეობს შესაბამისი სამართლებრივი დავა. იმისათვის, რომ სასამართლომ მიიღოს შპს-დან პარტნიორის გარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილება უნდა დაკმაყოფილდეს ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წინაპირობები. შპს ,,ს.უ–ს“ არცერთ ქმედებას არათუ მნიშვნელოვანი, არამედ არანაირი ზიანი არ მიუყენებია შპს ,,ა–ოს“ ინტერსებისათვის. შპს ,,ა–ო“ ვერ უთითებს მტკიცებულებებით გამყარებულ ერთ ფაქტს მაინც, რომელიც შეიძლება ჩაითვალოს ასეთი ზიანის მიყენებად. მოსარჩელე ვერ ასაბუთებს, თუ შპს ,,ს.უ–ის“ რომელმა ქმედებამ მიაყენა მას მნიშვნელოვანი ზიანი ან ამ უკანასკნელის პარტნიორად დარჩენა რატომ არის საზიანო შპს ,,ა–ოსთვის“, რაც გამორიცხავს შპს ,,ა–ოს“ სარჩელის დაკმაყოფილებას. ამასთან, განსაზღვრული არ არის შპს ,,ს.უ–ის“ საკუთრებაში არსებული შპს ,,ა–ოს“ 20%-იანი წილის სამართლიანი ფასიც. მოსარჩელის მტკიცებით, მისთვის მიყენებულ ზიანს წარმოადგენს ,,ნ–აჰესის“ დასრულებისთვის საჭირო დამატებითი ხარჯი 3,26 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობით და ამ მიზნით სს ,,თ.ბ–იდან“ აღებულ სესხზე დარიცხული საპროცენტო სარგებელი 2 663 552 აშშ დოლარი, რაც თითქოს გამოწვეულია შპს ,,ბ.ს.ე–ის“, შპს ,,ს.უ–ისა“ და შპს ,,ბ.ს.გ–ის“ მოქმედებების შედეგად. თავად მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დგინდება, რომ ,,ნ–აჰესის“ დადგმული სიმძლავრე თავდაპირველად დაგეგმილთან შედარებით გაიზარდა 2.55 მეგავატით (9.95 – 7.4 = 2.55), რაც პირდაპირ დაკავშირებულია მშენებლობის ხარჯის ზრდასთან. ამ შემთხვევაში, გამორიცხულია მოპასუხეთა ბრალეულობა. ასევე უსაფუძვლოა მშენებლობის დაყოვნების გამო კომპანიის მიერ აღებული სუბორდინირებული სესხების პროცენტისა და ძირითადი სესხის პროცენტის სხვაობებს შორის თანხის დაკისრების შესახებ მოთხოვნაც.

57. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2025 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით, თავდაპირველი სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ: 1) 171 248.18 აშშ დოლარის, 509 630.06 აშშ დოლარის, ასევე, 2021 წლის 09 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 680 878.24 აშშ დოლარის წლიური 3.9%-ის გადახდა შპს „ბ.ს.ე–ის“ სასარგებლოდ; 2) შპს „ს.უ–ის“ სასარგებლოდ 1 300 000 აშშ დოლარის, 2 700 000 აშშ დოლარის, 277 816.86 აშშ დოლარისა და 62 502.75 აშშ დოლარის, ასევე, 2021 წლის 09 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 340 319.61 აშშ დოლარის წლიური 3.9%-ის გადახდა; 3) შპს „ს.უ–ის“ სასარგებლოდ 1 407 327.08 აშშ დოლარი; 2022 წლის 1-ელი თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე წლიური 675 517 აშშ დოლარი; 4) შპს „კ.ბ.ს.გ–ის“ სასარგებლოდ 1 786 086.31 აშშ დოლარი, ასევე, 210 512.56 აშშ დოლარის გადახდა, 2021 წლის 09 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 1 996 598.87 აშშ დოლარის წლიური 3.9%-ის გადახდა.

58. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

59. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2025 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილება.

60. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-46 პუნქტებში მითითებული გარემოებები.

61. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის ზეპირი განხილვისას აპელანტებმა წარადგინეს საქმისწარმოების შეწყვეტის შუამდგომლობა, რომლის თანახმად, არ არსებობს მოპასუხეთა წინააღმდგეგ საქმისწარმოების საფუძველი, ვინაიდან არ არსებობს დავის საგანი. მხარე უთითებს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 26-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, კომანდიტური საზოგადოების კომანდიტი, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, სააქციო საზოგადოების, კოოპერატივის პარტნიორი სამეწარმეო საზოგადოების ვალდებულებისთვის კრედიტორის წინაშე პასუხს არ აგებს. მოცემულ შემთხვევაში, „ა–ი“ წარმოადგენს შპს „ა–ოს“ პარტნიორს. შპს „ა–ი“ წარმოადგენს შპს „ა–ის“ პარტნიორს, ხოლო ნ.გ–ი და მ.პ–ი არიან შპს „ა–ის“ პარტნიორები. შესაბამისად, ამ ნაწილში სახეზეა სამმაგი პასუხისმგებლობის გაჭოლვა. პარტნიორების პასუხისმგებლობა შეერაცხება შპს „რ–სს“ და შპს „ა–ის“, რაც ასევე დაუშვებელია, ვინაიდან მათ მიმართ არ არსებობს დავის საგანი.

62. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ის საკითხი, რამდენად სწორად არის აღძრული სარჩელი კონკრეტული მოპასუხის მიმართ და არის თუ არა მოთხოვნა საფუძვლიანი, წარმოადგენს არა საქმისწარმოების შეწყვეტის, არამედ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს, რასაც სასამართლო არსებითი განხილვის ეტაპზე იკვლევს. მოცემულ შემთხვევაში, მხარე ვერ ასაბუთებს საქმისწარმოების შეწყვეტის საფუძვლებს, მით უფრო სააპელაციო ინსტანციაში, ვინაიდან მის მიერ მითითებული არგუმენტაცია წარმოადგენს სააპელაციო პრეტენზიას და, შესაძლოა, გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი გახდეს. სააპელაციო სასამართლომ შუამდგომლობა უსაფუძვლობის გამო არ დააკმაყოფილა.

63.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებები თავდაპირველ სარჩელთან დაკავშირებით

64. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეების (პირვანდელი სარჩელით) მოთხოვნა გამომდინარეობს, ერთი მხრივ, შპს ,,ბ.ს.გ–ს“, შპს ,,ს.უ–სა“ და შპს ,,ბ.ს.ე–ს“ და, მეორე მხრივ, შპს ,,ა–ის“, შპს ,,ა–ოს“ და შპს ,,ა–ის“ შორის დადებული ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმიდან, მასთან ერთად და მის ფარგლებში დადებული გარიგებებიდან. მოსარჩელის მითითებით, ხსენებული მემორანდუმი და მასთან დაკავშირებული გარიგებები, დამოუკიდებლად იმისა, იდებოდა თუ არა ისინი ერთობლივად (ყველა მხარის ჩართულობით) თუ ცალ-ცალკე, ქმნიდნენ ე.წ. ,,ერთიან გარიგებას“, რომლის ერთი შეთანხმებიდან გასვლაც ნიშნავს ყველა სხვა შეთანხმებიდან გასვლას. მოსარჩელეთა მოთხოვნებიც უკავშირდება მეორე მხარისათვის ხელშეკრულების ფარგლებში გადაცემულის ფულადი ანაზღაურების დაკისრებას, შესრულების ნაცვლად ზიანის ანაზღაურებასა და მოვალეთა მხრიდან შესრულების ვადის გადაცილებით დამდგარი ზიანის ანაზღაურებას.

65. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ წარმოშობილია სოლიდარული ვალდებულება.

66. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა 2018 წლის 30 ივლისს ურთიერთანამშრომლობის მემორანდუმის 6.1 პუნქტზე, რომლის თანახმად, მხარეები აცნობიერებენ, რომ ამ მემორანდუმის საფუძველზე მათ შორის წარმოშობილი ურთიერთობის კომპლექსური ხასიათიდან გამომდინარე შეუძლებელია მხარეთა ურთიერთობის, მათ მიერ სამომავლოდ შესასრულებელი ყველა ვალდებულების ან/და განსახორციელებლი ქმედებების ზუსტი და დეტალური პირობების აღწერა ამ მემორანდუმში. შესაბამისად, მხარეები თანხმდებიან, რომ ამ მემორანდუმის საფუძველზე და ამ მემორანდუმის მიზნების მისაღწევად ისინი პერიოდულად გააფორმებენ სხვადასხვა დოკუმენტს (გარიგებებს, ხელშეკრულებებს, ცალმხრივ აქტებს).

67. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის ფარგლებში, მხარეები ასევე შეთანხმდნენ, რომ სამშენებლო სამუშაოების შესრულების თაობაზე შპს ,,ა–ო“ ხელშეკრულებას დაუდებს შპს ,,ბ.ს.ე–ის“, რომელიც, თავის მხრივ, იმავე სამუშაოების 100%-ის შესრულების თაობაზე ქვეკონტრაქტს გაუფორმებს შპს ,,ს.უ–ს“ და ეს უკანასკნელი კი, თავის მხრივ, იმავე სამუშაოების 100%-ის შესრულების თაობაზე ქვეკონტრაქტს – შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ს“. ამასთან, მხარეების შეთანხმებით შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ი“ და შპს ,,ს.უ–ი“ კისრულობენ სრულ პასუხისმგებლობას შპს ,,ბ.ს.ე–ისთან“ ერთად, მთელი ქონებით, შპს ,,ა–ოს“ წინაშე შპს ,,ბ.ს.ე–ისთან“ გაფორმებული სამშენებლო ქვე-კონტრაქტის დარღვევით გამოწვეულ შედეგებზე.

68. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ერთიანი გარიგების კონსტრუქცია უნდა ემყარებოდეს მხარეთა ნების განმარტებას. არის თუ არა ერთიანი გარიგება ზემოთ ხსენებული გაგებით, წარმოადგენს ფაქტის საკითხს და, ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში, უნდა იქნეს გამოკვლეული მხარეთა ნების განმარტების გზით. განსხვავებული ნაწილების (ცალკეული გარიგებების) ერთიან დოკუმენტში თავმოყრისას ივარაუდება, რომ ერთიანი გარიგებაა სახეზე. საერთო გარიგება მაშინაც კი სახეზეა, როდესაც ერთ ან რამდენიმე გარიგებაში არა ერთი და იგივე, არამედ სხვადასხვა პირები მონაწილეობენ.

69. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ურთიერთანამშრომლობის მემორანდუმი და მასთან ერთად და მის ფარგლებში, მოგვიანებით გაფორმებული ხელშეკრულებები, დადებული გარიგებების მიზნისა და საერთო ინტერესის გათვალისწინებით, წარმოადგენს ერთიან გარიგებას, როდესაც მონაწილე მხარეებს ერთმანეთის მიმართ გააჩნიათ, როგორც უფლებები, ასევე – ურთიერთვალდებულებები. ერთი მხრივ, შპს ,,კ.ბ.ს.გ–სა“ და ,,ს.უ–სა“ და, მეორე მხრივ, ,,ბ.ს.ე–ის“, ,,ა–ისა“, ,,ა–ოს“ და შპს ,,ა–ის“ შორის დადებული მემორანდუმი იყო ჩარჩო ყველა იმ გარიგებისათვის, რომლის დადებასაც ის ითვალისწინებდა, გარდა ამისა, ის შეიცავდა უკვე კონკრეტულ ვალდებულებებს, კერძოდ, ამ შეთანხმების ძალით შპს ,,ა–ი“ კისრულობდა მატერიალური და არამატერიალური აქტივებით შპს ,,ა–ოს“ კაპიტალის გაზრდას, სესხის აღებას სს ,,თ.ბ–იდან“, შპს ,,ს.უ–თან“ შპს ,,ა–ოს“ წილთან დაკავშირებით ხელშეკრულების დადებას (მისთვის 20 %-ის გადაცემას), რის სანაცვლოდაც შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ი“ შპს ,,ს.უ–თან“ ერთად ვალდებული იყო, ჩაენაცვლებინა შპს ,,ა–ის“ სასარგებლოდ გაცემული საბანკო გარანტია და ა. შ.

70. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, რამდენადაც შპს ,,ს.უ–ი“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ი“ კისრულობდნენ შესაბამისი ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს (საბანკო გარანტიების უზრუნველყოფის ჩანაცვლება, ნარდობა და ა.შ), ისინი თავის ეკონომიკურ სარგებელს განიხილავდნენ გასაწევი მომსახურებების ერთობლიობით და არა ცალკე მდგომი მომსახურებებით. ვინაიდან მოსარჩელეებმა სოლიდარული ვალდებულებები განსაზღვრეს მეორე მხარესთან გაფორმებული მემორანდუმითა და მის ფარგლებში გაფორმებული ქვეკონტრაქტებით, შესაბამისად, დამკვეთის მხარეც გამსჭვალულია მსგავსი ურთიერთვალდებულებებით მენარდე კომპანიების მიმართ.

71. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა 2018 წლის 30 ივლისს გაფორმებული ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმზე, რომელიც დადებულია შპს ,,ა–ის“, შპს ,,ა–ოს“, შპს ,,ა–ის“, შპს ,,ბ.ს.ე–ის“, შპს ,,ს.უ–ის“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ს“ შორის. მემორანდუმის 3.4.4. პუნქტის თანახმად, ყოველგვარი ეჭვის გამოსარიცხად და, მიუხედავად იმისა, რომ შპს ,,ბ.ს.ე–ი“ F. R. B-ს გაუფორმებს შპს ,,ს.უ–ს“, რომლიც, თავის მხრივ, F. R. B-ს გაუფორმებს შპს ,,ბ.ს.გ–ს“, შპს ,,ს.უ–ი“ და შპს ,,ბ.ს.გ–ი“ კისრულობენ სრულ სოლიდარულ პასუხისმგებლობას შპს ,, ბ.ს.ე–ისთან ერთად“, მთელი ქონებით, შპს ,,ა–ოს“ წინაშე, შპს ,,ბ.ს.ე–ისთან“ გაფორმებული F. R. B-ის ხელშეკრულების დარღვევით გამოწვეულ შედეგებზე, შპს ,,ბ.ს.ე–ისთან“ გაფორმებული F. R. B-ის პირობების შესაბამისად. აღნიშნული ჩანაწერით დგინდება, რომ მემორანდუმით და მის ფარგლებში გაფორმებული საპროექტო-სამშენებლო თუ სამშენებლო ხელშეკრულებით, მხარეებმა იკისრეს სოლიდარული პასუხისმგებლობა განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულებით საერთო მიზნის მისაღწევად. აღნიშნულ ფაქტზე მეტყველებს ისიც, რომ ერთიანი გარიგების მიზნებისათვის დაფუძნებული იქნა კომპანია - შპს ,,ბ.ს.ე–ი“ ორივე მხარის 50-50%-იანი წილობრივი მონაწილეობით (50% წილის მესაკუთრეა შპს ,,ა–ი“, 50% წილის მესაკუთრეა - შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ი“).

72. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2018 წლის 30 ივლისს გაფორმებული ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი (მხარები - შპს ,,ა–ი“, შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ი“, შპს ,,ა–ო“, შპს ,,ა–ი“, შპს ,,ბ.ს.ე–ი“ და შპს ,,ს.უ–ი“), 2018 წლის 30 ივლისს დადებული საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულება (მხარეები - შპს ,,ა–ო“ და შპს ,,ბ.ს.ე–ი“), 2018 წლის 30 ივლისის სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულება (მხარეები - შპს ,,ბ.ს.ე–ი“ და შპს ,,ს.უ–ი“), 2018 წლის 01 აგვისტოს სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულება (მხარეები - შპს ,,ს.უ–ი“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ი“), FIDIC-ის მშენებლობის ხელშეკრულების პირობები და 2018 წლის 30 ივლისის წილთა განაწილების ხელშეკრულება (მხარეები - შპს ,,ა–ი“ და შპს ,,ს.უ–ი“), ხელშეკრულებათა თითოეული მხარის მიერ გამოხატული ნების კვალდაკვალ ქმნიან ერთიან გარიგებას, რამდენადაც თითოეული მათგანი ემსახურება საერთო მიზანს - ,,ი–ი“, ,,ხ–“ და ,,ნ–აჰესების“ მშენებლობას.

73. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელე მხარის მიერ მითითებული გარემოებების საფუძველზე იკვეთება, რომ მოპასუხეები ნ.გ–ი და მ.პ–ი აქტიურად იყვნენ ჩართული მოლაპარაკებების პროცესში, რამაც განაპირობა ერთიანი გარიგების დადება. ნ.გ–ი მაჟორიტარი პარტნიორი და გადაწყვეტილებების ერთადერთი რეალური მიმღები პირია შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების მქონე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის საწარმო ,,ა–ში“ ს/ნ 17857 (შემდგომში - ,,ა–ი“), შპს ,,ა–იში“, შპს ,,ა–იში“, შპს ,,ა–ოში“ და შპს ,,რ–სში“.

74. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის 3.4.1.1 პუნქტზე, რომლის თანახმად, მხარეები ითვალისწინებდნენ რა, რომ პროექტის დამფინანსებლის მიერ მოთხოვნილია ძირითადი სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებას F. R. B-ის სტანდარტის შესაბამისად, რომელიც, თავის მხრივ, მოიაზრებდა უშუალოდ სამშენებლო სამუშაოს შესრულებას კონტრაქტორის მიერ, ხოლო დეტალური დიზაინის მიწოდებასა და სამშენებლო პროცესში ინჟინრის სრულფასოვან ჩართვას დამკვეთის მხრიდან. ინჟინრად დანიშნული იყო მოპასუხე მ.პ–ი (რომელიც წარმოადგენს შპს ,,ა–ის“ 10%-ის აქციების მესაკუთრეს, შპს ,,ა–ის“ მთავარ ტექნიკურ დირექტორს, შპს ,,ა–ის“ აღმასრულებელ დირექტორს და შპს ,,ა–ოს“ მთავარ აღმასრულებელ დირექტორს). FIDIC-ის მშენებლობის ხელშეკრულების პირობების 3.1. მუხლის (ა) ქვეპუნქტით: ყოველთვის, როდესაც ინჟინერი ასრულებს ხელშეკრულებაში განსაზღვრულ ან ხელშეკრულებით ნაგულისხმევ ფუნქციებს ან ახორციელებს ასეთ უფლებამოსილებებს, მიიჩნევა, რომ ინჟინერი მოქმედებს დამკვეთის სახელით; ამდენად, მოპასუხე მ.პ–ი მოქმედებდა შპს ,,ა–ოს“ სახელით; ამავდროულად, მ.პ–ი წარმოადგენდა შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ მთავარ საოპერაციო დირექტორს.

75. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის მე-6 მუხლი მხარეებს ავალდებულებდა კეთილსინდისიერ და გულისხმიერ ქცევას. მათ შორის, 6.1. პუნქტის პირველი წინადადების თანახმად, მხარეები აცნობიერებენ, რომ ამ მემორანდუმის საფუძველზე მათ შორის წარმოშობილი ურთიერთობების კომპლექსური ხასიათიდან გამომდინარე, შეუძლებელია მხარეთა ურთიერთობის, მათ მიერ სამომავლოდ შესასრულებელი ყველა ვალდებულების ან/და განსახორციელებელი ქმედების ზუსტი და დეტალური პირობების აღწერა ამ მემორანდუმში. 6.2. პუნქტის თანახმად, თითოეული მხარე ვალდებულია, გონივრული საჭიროების შემთხვევაში, გამოიჩინოს კეთილსინდისიერება და გულისხმიერება (რაც შეიძლება გულისხმობდეს როგორც მოქმედებას, აგრეთვე, მოქმედებისაგან თავის შეკავებას), რათა ხელი შეუწყოს სხვა მხარის (მხარეების) მიერ საკუთარი ვალდებულების შესრულებას. შესაბამისად, თითოეული მოპასუხე წარმოადგენდა ერთმანეთთან დაკავშირებულ პირს და მათ ეკისრათ ერთიანი პასუხისმგებლობა მოსარჩელეთა წინაშე ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმისა და მის ფარგლებში გაფორმებული ხელშეკრულებების მიხედვით ვალდებულებათა შესრულების თვალსაზრისით. შესაბამისად, პირვანდელი სარჩელის მოპასუხეები: შპს „ა–ო“, ნ.გ–ი, მ.პ–ი, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების მქონე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის საწარმო „ა–ი“ (A. F.), შპს „ა–ი“, შპს „ა–ი“ და შპს „რ–სი“ წარმოადგენენ სოლიდარულად ვალდებულ პირებს მოსარჩელეთა წინაშე.

76. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, დადგენილია, რომ კონტრაქტორების - შპს ,,ბ.ს.ე–ის“, შპს ,,ს.უ–ის“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ მიერ ჯეროვნად სრულდებოდა მემორანდუმით, საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებები. აღნიშნულ ფარგლებში, სრულად აშენდა ,,ი–ი“ და ,,ხ–ჰესი“, ხოლო ,,ნ–აჰესთან“ დაკავშირებითაც შესრულდა სამუშაოების ნაწილი. მოსარჩელე მხარე მიუთითებს დამკვეთის - შპს ,,ა–ოს“ მხრიდან ვალდებულებათა არაჯეროვან შესრულებასა და დარღვევის თაობაზე, რამაც გამოიწვია მოსარჩელეების, კონტრაქტორების მხრიდან სამშენებლო სამუშაოების შეჩერება, კერძოდ, დამკვეთის მხრიდან ვალდებულების დარღვევა შემდეგნაირად გამოიხატებოდა: შპს ,,ა–ოს“ არ დაუფარავს არსებული დავალიანება, რომელიც შეადგენდა: შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ მიმართ - 171 248.18 აშშ დოლარს, შპს ,,ს.უ–ის“ მიმართ - 277 816.86 აშშ დოლარს და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ მიმართ 228 486.31 აშშ დოლარს; შპს ,,ა–ოს“ არ წარუდგენია დარჩენილი სამუშაოების დაფინანსების უზრუნველყოფის წერილი; - შპს ,,ა–ოს“ არ წარუდგენია დარჩენილი სამუშაოების დეტალური პროექტი და მოცულობათა უწყისი. მხარეთა შორის არსებობდა ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობა.

77. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებების მიხედვით, მოპასუხე მხარეს - მ.პ–ს, როგორც ინჟინერს, 30.07.2018 წლის საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულების 7.2 პუნქტის თანახმად, ევალებოდა კონტრაქტორებთან - შეთანხმებული საპროექტო კომპანიისთვის დეტალური დიზაინის მომზადების დაკვეთა და აღნიშნულ პროცესში დამკვეთის ინტერესების წარმოდგენა. დეტალური პროექტის მიწოდების ვალდებულება ჰქონდა მოპასუხე მხარეს. გარდა ამისა, შპს ,,ა–ოს“ ევალებოდა, მშენებლობის მწარმოებელი პირების ნებისმიერი მოთხოვნის მიღებიდან 28 დღის ვადის დაცვით წარედგინა ფინანსების ორგანიზების გონივრული მტკიცებულება, რაც ქმნიდა ხელშეკრულების ფასის გადახდის საშუალებას. ბოლოს კი, დამკვეთს ევალებოდა შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ შპს ,,ს.უ–ის“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ისთვის,“ მომსახურების სანაცვლოდ, გადაეხადა ხელშეკრულებებით განსაზღვრული ღირებულება.

78. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებითა და მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდება, რომ დეტალური პროექტი არ არსებობდა, ხოლო ეტაპობრივად მიწოდებული ფრაგმენტული საპროექტო დოკუმენტაცია იყო ხარვეზიანი და არ შეესაბამებოდა სამშენებლო მოედანზე არსებულ რეალობას. ასევე, შპს „ა–ომ“ არ წარმოადგინა მშენებლობის გაგრძელებისთვის საჭირო ფინანსური რესურსების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები. დამკვეთს არ მიუწოდებია რომელიმე სუბიექტისთვის ფინანსური უზრუნველყოფის დასტური. 2020 წლის ნოემბრის ვითარებით, შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ საბანკო ანგარიშებზე, ფაქტობრივად აღარ იყო რაიმე მნიშვნელოვანი თანხა, რაც ადასტურებს, რომ შპს ,,ა–ომ“ არ უზრუნველყო შპს ,,ბ.ს.ე–ი“ მშენებლობისთვის საჭირო ფინანსური რესურსებით. არ გადაუხდია იმ დროისათვის აღიარებული დავალიანებაც კონტრაქტორების წინაშე.

79. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარდგენილი FIDIC-ის მშენებლობის ხელშეკრულების პირობების 16.1. პუნქტზე, რომელიც განსაზღვრავს, რომ თუ ინჟინერი არ მოახდენს დამოწმებას 14.6 ქვეპუნქტის (შუალედური გადახდის სერტიფიკატის გაცემა) შესაბამისად ან დამკვეთი დაარღვევს 2.4 ქვეპუნქტის (დამკვეთის მიერ ფინანსირების ორგანიზება) ან 14.7 ქვეპუნქტის (გადახდა) მოთხოვნებს, კონტრაქტორი უფლებამოსილია, დამკვეთისათვის არანაკლებ 21 დღით ადრე შეტყობინების მიცემის შემდეგ, შეაჩეროს სამუშაო (ან შეამციროს სამუშაოს შესრულების ტემპი), ვიდრე (და მანამ) კონტრაქტორი არ მიიღებს გადახდის სერტიფიკატს, გონივრულ მტკიცებულებას ან ანაზღაურებას გარემოებათა შესაბამისად და, როგორც ეს აღწერილი იქნება შეტყობინებაში. სამუშაოების შემსრულებელმა კონტრაქტორებმა შეაჩერეს მშენებლობა მითითებული მშენებლობის ზოგადი ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად, თუმცა, გაფრთხილების მიუხედავად, დამკვეთს არ აღმოუფხვრია შეჩერების განმაპირობებელი გარემოებები.

80. სააპელაციო პალატამ დოქტრინასა და სასამართლო პრაქტიკაზე დაყრდნობით, ასევე, სსკ-ის 405-ე და 352-ე მუხლების საფუძველზე აღნიშნა, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება კანონმდებლის მიერ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარისთვის მინიჭებული ფუნდამენტური უფლებაა და მისი თავისებურება ისაა, რომ მისი განხორციელებისთვის არ არის აუცილებელი მეორე მხარის თანხმობა. კანონი ამომწურავად განსაზღვრავს ხელშეკრულებიდან გასვლის საფუძვლებსა და წესს, კერძოდ, იმას, თუ როდის შეუძლია ხელშეკრულების მხარეს მოითხოვოს ხელშეკრულებიდან გასვლა. სასამართლოს განმარტებით, ხელშეკრულებიდან გასვლის საფუძველია ორმხრივ ხელშეკრულებაში ვალდებულების დარღვევა. ამ დროს სახელშეკრულებო ურთიერთობა ქონებრივ ასპექტში უბრუნდება პირვანდელ მდგომარეობას, ანუ ხდება შესრულებისა და სარგებლის უკუქცევა. კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში მხარეს უფლება აქვს, გავიდეს ხელშეკრულებიდან და უარი თქვას ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე.

81. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელისათვის ხელშეკრულებების საფუძველზე, დამკვეთისთვის შესრულებული სამუშაოს საფასურის მოთხოვნის უფლების წარმოშობისათვის, საყურადღებოა მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელეებთან გაფორმებული ხელშეკრულებების შეწყვეტის მართლზომიერების საკითხი.

82. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, სადავოა შპს ,,ა–ოს“ მხრიდან ხელშეკრულების შეწყვეტის მართლზომიერება. საქმეში წარმოდგენილია ხელშეკრულებების ვადაზე ადრე შეწყვეტის შესახებ 2020 წლის 12 ნოემბრის შეტყობინება, რომლის საფუძველზეც შპს ,,ა–ომ“ მოსარჩელეებს აცნობა საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულებასა და სამშენებლო ქვეკონტრაქტის ვადაზე ადრე შეწყვეტაზე. ამავე შეტყობინებით, დამკვეთის მიერ განიმარტა მისი მხრიდან ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლები. აღნიშნული ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე შეტყობინებას სამუშაოების შემსრულებელი - მენარდე არ დაეთანხმა და განმარტა, რომ ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევაზე თავად არ იყო პასუხისმგებელი.

83. საქმეზე წარდგენილი წერილობითი მტკიცებულებების, მოწმეთა ჩვენებების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების შესწავლისა და ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოპასუხე შპს ,,ა–ოს“ მხრიდან (დამკვეთი) არ არსებობდა საპროექტო-სამშენებლო მომსახურების და სამშენებლო ხელშეკრულებების შეწყვეტის მართლზომიერი საფუძვლები, ხოლო, მოპასუხის მხრიდან სახელშეკრულებო ურთიერთობის უსაფუძვლოდ დასრულების (შეწყვეტის) გამო, გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა შპს ,,ბლექს სი ენერჯის“, შპს ,,ს.უ–ს“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ს“.

84. სააპელაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნული შეფასების გამოტანისას მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

84.1. მოპასუხის (შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის) არგუმენტაციით, ჰესის მშენებლობა შეჩერებული იყო კონტრაქტორის დაუსაბუთებელი მოთხოვნების შესრულებაზე უარის თქმის გამო, ხოლო მშენებლობის დასრულების გაჭიანურება უკავშირდებოდა მნიშვნელოვან ზიანს;

84.2. 2020 წლის 27 ოქტომბრის წერილში შპს ,,ა–ოს“ დირექტორი მოსარჩელე კომპანიებს უთითებს 2018 წლის 30 ივლისის სამშენებლო ხელშეკრულების დარღვევაზე, კერძოდ იმასთან დაკავშირებით, რომ ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის ვალდებულება არ სრულდება. ამ წერილის პასუხად, შპს ,,კ.ბ.ს.გ–მა“ 2020 წლის 3 ნოემბრის წერილით მოითხოვა არსებული დავალიანების დაფარვა 5 სამუშაო დღის ვადის დაცვით, დარჩენილი სამუშაოების დაფინანსების უზრუნველყოფის წერილის წარდგენა 5 სამუშაო დღეში და კომპლექსური ექსპერტიზის დასკვნის მომზადებაც;

84.3. ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ შეტყობინების გაგზავნამდე, შპს ,,ა–ოს“ და მოსარჩელეებს შორის იყო არაერთი წერილობითი კომუნიკაცია, თუმცა მხარეები მშენებლობის გაგრძელებასთან დაკავშირებით ვერ შეთანხმდნენ; ბოლო შეთანხმებული ფორმა 2 თარიღდება 2019 წლის დეკემბრით, ხოლო ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობა არ გაგრძელდა იმის გამო, რომ მხარეები ვერ შეთანხმდნენ 2020 წლის მარტში მშენებლის მიერ წარმოდგენილი სამუშაოების შესრულების აქტში - ფორმა 2-ში მითითებული შესრულებული სამუშაოების მოცულობაზე;

84.4. 2020 წლის 12 ნოემბერს შპს ,,კ.ბ.ს.გ–მა“ უარი განაცხადა სამუშაოების განახლებაზე, რის შემდეგაც შპს ,,ა–ომ“ მოსარჩელეებს 2020 წლის 12 ნოემბერს გაუგზავნა ხელშეკრულების ვადაზე ადრე შეწყვეტის თაობაზე წერილობითი შეტყობინება. შეტყობინებაში შეწყვეტის საფუძვლად მითითებულია საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულების 3.1, 5.2, 5.3 და მე-18 პუნქტები და ასევე, სამშენებლო ხელშეკრულების 15.2 (b) და 15.2 (c)(i) პუნქტები;

84.5. კონტრაქტორის მიერ სამუშაოების შეჩერების უფლებას აწესრიგებს მშენებლობის ხელშეკრულების ზოგადი პირობების 16.1 ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად, თუ ინჟინერი არ დაამოწმებს 14.6 ქვეპუნქტის (შუალედური გადახდის სერტიფიკატის გაცემა) შესაბამისად ან დამკვეთი დაარღვევს 2.4 ქვეპუნქტის (დამკვეთის მიერ ფინანსირების ორგანიზება) ან 14.7 ქვეპუნქტის (გადახდა) მოთხოვნებს, კონტრაქტორი უფლებამოსილია, დამკვეთისათვის არანაკლებ 21 დღით ადრე შეტყობინების მიცემის შემდეგ, შეაჩეროს სამუშაო (ან შეამციროს სამუშაოს შესრულების ტემპი), ვიდრე (და მანამ) კონტრაქტორი არ მიიღებს გადახდის სერტიფიკატს, გონივრულ მტკიცებულებას ან ანაზღაურებას გარემოებათა შესაბამისად და, როგორც ეს აღწერილი იქნება შეტყობინებაში. კონტრაქტორის მოქმედება გავლენას არ ახდენს 14.8 ქვეპუნქტის (გადახდის დაგვიანება) შესაბამისად ფინანსირების ხარჯების მიღების და 16.2 ქვეპუნქტის (კონტრაქტორის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტა) საფუძველზე ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლებაზე;

84.6. მოსარჩელე მხარე მშენებლობის შეჩერების საფუძვლად მიუთითებს შემდეგს: დამკვეთს მისთვის არ წარუდგენია დეტალური საპროექტო დოკუმენტაცია, ასევე, არ იქნა წარდგენილი მშენებლობის გაგრძელებისთვის საჭირო ფინანსური რესურსების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, არ გადაუხდია კონტრაქტორისათვის არსებული დავალიანება;

84.7. არც მოპასუხე მხარე უარყოფს იმ გარემოებას, რომ ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის გაგრძელებასთან დაკავშირებით, კონტრაქტორს არ ჰქონდა მიწოდებული დეტალური პროექტი, ამასთან, დამკვეთს ერიცხებოდა დავალიანება 400 527.72 აშშ დოლარი. მოპასუხე ნ.გ–მა 2020 წლის 27 აგვისტოს შპს ,,რ–სის“ სამსახურებრივი ელფოსტის მისამართიდან გააგზავნა წერილი, რომელსაც დანართის სახით ერთვოდა ,,შეთანხმება არსებითი პირობების შესახებ“ და ასევე, ხარჯთაღრიცხვა, რაც ადასტურებდა დავალიანების ოდენობას კონტრაქტორების წინაშე;

84.8. საქმეზე დაკითხული იქნენ მოწმეები, კერძოდ, მოწმე ნ.გ–მა განმარტა, რომ იგი არის ინჟინერმშენებელი და აქვს მრავალწლიანი სამუშაო გამოცდილება. მან დაადასტურა, რომ სამშენებლო მოედანზე დაგვიანებით მოწოდებულ ფრაგმენტულ საპროექტო დოკუმენტაციაში იყო არასწორი საპროექტო გადაწყვეტილებები და ბევრი ტექნიკური უზუსტობა/ხარვეზი. საპროექტო დოკუმენტაცია მომზადებული იყო ადგილზე არსებული გეოლოგიური მდგომარეობის/წინაღობების გათვალისწინების გარეშე. მოწმემ დაადასტურა, რომ ჰესების მშენებლობისათვის არ არსებობდა ერთიანი საპროექტო დოკუმენტაცია და საპროექტო დოკუმენტაციის მოწოდება ხდებოდა ეტაპობრივად. საპროექტო დოკუმენტაციის დაგვიანება კი მშენებელს უქმნიდა მრავალ პრობლემას, მათ შორის: საჭირო ხდებოდა დამატებითი მობილიზაცია, ტექნიკის დაქირავება, ლოჯისტიკა, რაც წარმოშობდა დამატებით ხარჯებს და აჭიანურებდა სამუშაოებს. მოწმემ დაადასტურა ისიც, რომ სამშენებლო მოედანზე დემობილიზაცია განხორციელდა 2020 წლის აპრილში კოვიდპანდემიის პირობებში სრული ლოკდაუნის გამო, ხოლო შემდგომ სამუშაოები აღარ განახლებულა. მოწმე ნ.ს–ვამ კი მიუთითა, რომ სამშენებლო ხელშეკრულებების გაფორმების დროისათვის არსებობდა ,,ფიზიბილიტი დიზაინი“, რაც გულისხმობდა არადეტალურ პროექტს, ხოლო მოგვიანებით მომზადდებოდა დეტალური დიზაინი და საბოლოო საპროექტო დოკუმენტაციით ძირითადი პარამეტრები არ შეიცვლებოდა, რაც რეალურად სხვაგვარად წარიმართა. სამშენებლო მოედანზე რეალური ცვლილებების განხორციელების საჭიროებას და ხარვეზიანი და არადეტალური პროექტების ეტაპობრივად მიწოდებას (რაც წარმოშობდა დამატებითი კაპიტალის მოზიდვის საჭიროებას) ადასტურებს იმ დროსათვის დამკვეთსა და კონტრაქტორს შორის არსებული აქტიური მიმოწერებიც; კერძოდ, ა.მ–ძის 2020 წლის 22 აპრილის წერილში, წერილის ავტორი უთითებს მეორე მხარის მიერ მოწოდებული დოკუმენტაციის უვარგისობაზე. 2020 წლის 18 აპრილიდან 27 მაისამდე ბ.ი–ძეს, ნ.გ–ს, ა.მ–ძეს, გ.კ–ძეს, ს.ზ–ძესა და მ.პ–ს შორის მიმოწერა უკავშირდება დამატებითი კაპიტალის მოზიდვის საჭიროებასაც, ვინაიდან დეტალურ გეგმას სახსრების სწორ განაწილებაზე არასდროს უარსებია. ნ.ს–ვას 2018 წლის 6 დეკემბრის წერილშიც საუბარია დეტალური პროექტის არარსებობაზე. ასევე, ა.მ–ძის 2018 წლის 4 ნოემბრის წერილში გაკრიტიკებულია არასწორი საპროექტო გადაწყვეტილება მილხიდების მოწყობასთან დაკავშირებით და დაფიქსირებულია ფერდობის ქანობის არასაკმარისობის პრობლემა, რასაც ნ.გ–ი თავის 2018 წლის 4 ნოემბრის წერილში განავრცობს. ნ.ს–ვას 2018 წლის 26 ნოემბრის წერილში ჩანს, რომ ამ დროისათვის მზად არ არის ,,ი–ის“, ,,თევზსავალისა“ და ,,ხ–ს“ მილსადენის დეტალური პროექტი. დეტალური პროექტის არარსებობა, ხოლო წარმოდგენილ პროექტებში ხარვეზები განიხილება საქმეში წარმოდგენილ, მხარეთა შორის წერილობით კომუნიკაციის ამსახველ არაერთ დოკუმენტში/წერილში.

84.9. გარდა აღნიშნულისა, მშენებლობის მწარმოებელ სუბიექტებს რომც ჰქონოდათ მიწოდებული სრულყოფილი დოკუმენტაცია/ინფორმაცია მშენებლობის პროცესთან დაკავშირებით, ცალსახაა, რომ მათ დახვდათ დოკუმენტაციაში მითითებულისაგან განსხვავებული მდგომარეობა, დამკვეთები არ უდგებოდნენ ამ საკითხს კოოპერაციულად, არ ითვალისწინებდნენ მშენებელი სუბიექტების მიერ გაღებულ ხარჯებს იმ გარემოებების აღმოსაფხვრელად, რომლებიც მშენებლებს წინასწარი ინფორმაციის გარეშე ადგილზე ხვდებოდათ, რითაც არღვევდნენ ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის მე-6 მუხლს, კერძოდ, კეთილსინდისიერებისა და გულისხმიერების ქცევის ვალდებულებას.

84.10. აღნიშნული მტკიცებულებებისა და მშენებლობის მიმდინარეობის დროს მხარეთა შორის არსებული წერილობითი კომუნიკაციის შინაარსის და წარმოშობილი ხარვეზებისა თუ წინაღობების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობაზე სამშენებლო სამუშაოები არ შეჩერებულა კონტრაქტორის, მშენებლის მიზეზით, არამედ მას ჰქონდა საამისო საფუძველი, რაც ასევე გათვალისწინებული იყო მშენებლობის ხელშეკრულების ზოგადი პირობების (FIDIC) მიხედვითაც;

84.11. 2020 წლის 12 ნოემბრის წერილში შპს ,,ა–ო“ სამივე კონტრაქტორი კომპანიის მიმართ აფიქსირებდა ნებას, დაემთავრებინა მათთან ხელშეკრულებები. ამ განცხადებიდან ბუნდოვანია ერთიანი გარიგების მთლიანად დასრულების შესახებ მეორე მხარის ნება. დამკვეთის მხრიდან ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გამოვლენილი ნება ეხება მხოლოდ ნარდობის ხელშეკრულებებს კონტრაქტორსა და ქვეკონტრაქტორთან, თუმცა სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის მე-3 ნაწილით არ იკვეთება შეწყვეტის, ხელშეკრულების დამთავრების მართლზომიერება მოპასუხის მხრიდან. ამასთან, ნიშანდობლივია უპირატესად გამოსაყენებელი მშენებლობის ხელშეკრულების ზოგადი პირობების (FIDIC) დანაწესი, რომლის 15.5 ქვეპუნქტის პირველი წინადადების მიხედვით, დამკვეთს, მართალია, შეუძლია ნებისმიერ დროს ცალმხრივად შეწყვიტოს ხელშეკრულება საკუთარი შეხედულებისამებრ, თუმცა, ამავე ქვეპუნქტის მე-3 წინადადების მიხედვით, დამკვეთმა ეს არ უნდა გააკეთოს იმ მიზნით, რომ სამუშაოები შეასრულოს თვითონ ან დაავალოს ის სხვა კონტრაქტორს. შპს ,,ა–ო“ კი, სამუშაოების სხვა მენარდისთვის გადაბარებას აპირებდა, რის გამოც მას არ ჰქონდა უფლება, შეეწყვიტა ხელშეკრულება სამ კონტრაქტორ კომპანიასთან.

85. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებათა ურთიერთშეჯერებითა და ერთობლივი ანალიზით, იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომლის თანახმად, მოპასუხის მხრიდან კონტრაქტორ კომპანიებთან საპროექტო-სამშენებლო და სამშენებლო ხელშეკრულებები შეწყდა არამართლზომიერად, რაც, თავის მხრივ, წარმოშობს მოსარჩელე კომპანიების მხრიდან ხელშეკრულების ვადაზე ადრე მოშლის გამო, მიყენებული ზიანის ანაზღაურების უფლებას.

86. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, დამკვეთის მხარე მიუთითებს მშენებლის (მოსარჩელის) მიერ მშენებლობის შეჩერებასა და გაფრთხილების მიუხედავად სამშენებლო სამუშაოების განახლებაზე უარის თქმაზე, რამაც თავის მხრივ, დამკვეთის მხრიდან ხელშეკრულების ვადაზე ადრე შეწყვეტა გამოიწვია. თუმცა, ორმხრივ მავალდებულებელ ხელშეკრულებათა პირობების შეუსრულებლობაზე მიუთითებს მოსარჩელე მხარეც (სამუშაოების შემსრულებელი), საგულისხმოა, ვალდებულების ნაწილობრივი დარღვევის შემთხვევა, რაც განსახილველი დავის სპეციფიკურ გარემოებას წარმოადგენს, როგორც წესი, არ იძლევა ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველს. სსკ-ის 405.1 მუხლის მესამე წინადადების თანახმად, თუკი ვალდებულება მხოლოდ ნაწილობრივ დაირღვა, მაშინ კრედიტორს შეუძლია, უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის დაკარგა ინტერესი. იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ შემსყიდველმა ხელშეკრულების ნაწილობრივ შესრულებისას დაკარგა ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულების ინტერესი, ხელშეკრულებიდან გამსვლელ მხარეზეა. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხეს აღნიშნული გარემოება არ დაუსაბუთებია. შესაბამისად, მას არ ჰქონდა უფლება სსკ-ს 405.3 ნაწილის საფუძველზე ვადაზე ადრე შეეწყვიტა ზემოთ მითითებული ხელშეკრულებები.უფრო კონკრეტულად კი, სსკ-ს 405-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ“ ქვეპუნქტით, ხელშეკრულებაზე უარი დაუშვებელია, თუ ვალდებულების დარღვევისათვის კრედიტორი მთლიანად ან უმთავრესად თვითონ არის პასუხისმგებელი. განსახილველი დავის ფარგლებში კი, დადასტურდა, რომ კონტრაქტორის და ქვეკონტარქტორების მიერ სამშენებლო მოედანზე მშენებლობის პროცესის შეჩერება გამოწვეული იყო სწორედ იმ გარემოებებით, რომელთა შესრულებაზეც პასუხისმგებელი იყო დამკვეთი - შპს ,,ა–ო“. ამდენად, მითითებული სამართლებრივი ნორმის ანალიზით, სასამართლო მიიჩნევს, რომ იმ პირობებში, როდესაც დამკვეთს ჰქონდა გარკვეული ვალდებულებები შესასრულებელი კონტრაქტორების მიმართ და ამავდროულად, მისი მხრიდან დეტალური პროექტის წარდგენაზე იყო დამოკიდებული მშენებლობის გაგრძელება, შპს „ა–ოს“ მხრიდან სახელშეკრულებო ურთიერთობა დამთავრდა არამართლზომიერად, რაც მეორე მხარისათვის ხელშეკრულების შეწყვეტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების საფუძველი გახდა.

87. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების შესწავლისა და ერთობლივი ანალიზის შედეგად, სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელე მხარეს წარმოეშვა ხელშეკრულების ფარგლებში გადაცემულის ფულადი სახით დაბრუნების, შესრულების ნაცვლად, ზიანის ანაზღაურებისა და შესრულების ვადის გადაცილების გამო გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების უფლება. მოსარჩელის მტკიცებით, შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ისადმი“ არსებული დავალიანება 228 486.31 აშშ დოლარს, შპს ,,ს.უ–ის“ მიმართ - 277 816.86 აშშ დოლარსა და შპს ,,ბ.ს.ე–ისადმი“ 171 248.18 აშშ დოლარს შეადგენს. აღნიშნულ დავალიანების თანხებს ადასტურებს საქმეზე წარდგენილი ცნობები. მოპასუხე მხარეს/აპელანტს არ უარუყვია, რომ კონტრაქტორმა და ქვეკონტრაქტორებმა სამუშაოები შეასრულეს, თუმცა იგი აპელირებს არასაჭირო, ზედმეტი სამუშაოების შესრულებაზე. ჩატარებული ექსკავაციის სამუშაოების საჭიროება დაადასტურა მოწმე ნ.გ–მა, რომელმაც აღნიშნა, რომ აღნიშნული სამუშაოების ჩატარების გარეშე შეუძლებელი იქნებოდა მუშაობის გაგრძელება. მოთხოვნილი ოდენობით სამუშაოების შესრულება კონტრაქტორისა და ქვეკონტრაქტორი კომპანიების მიერ დასტურდება საქმის მასალებით. ეს წარმოადგენს საპროექტო-სამშენებლო და სამშენებლო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე მოსარჩელეთა მიერ უშუალოდ გაწეული მომსახურებისათვის ფულად ანაზღაურებას. სახელშეკრულებო ურთიერთობა ეხებოდა სამუშაოების გაწევას ანუ მომსახურებას, რომლის უკან დაბრუნებაც მისი ბუნების გამო შეუძლებელია. შესაბამისად, შპს „ბ.ს.ე–ისათვის“ ასანაზღაურებელი თანხა 171 248.18 აშშ დოლარი, ხოლო შპს „ს.უ–ისათვის“ - 277 816.86 აშშ დოლარია.

88. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ შპს ,,ა–ოს“ და შპს ,,ს.უ–ს“ შორის გაფორმებული წილთა განაწილების ხელშეკრულების 5.5.1. პუნქტის თანახმად, მხარეები თანხმდებიან, რომ შპს ,,ა–ოს“ 20% წილის შპს ,,ს.უ–სის“ საკუთრებაში რეგისტრაციის მომენტიდან შპს ,,ა–ოს“ წესდება ჩამოყალიბდება ახალი რედაქციით, სადაც გათვალისწინებული იქნება უმცირესობაში არსებული პარტნიორის უფლების დაცვის მექანიზმები.

89. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შპს ,,ს.უ–ს“ არ მისცემია შესაძლებლობა მიეღო მონაწილეობა კომპანიის ბიუჯეტის დამტკიცებაში ან/და დამტკიცებულ ბიუჯეტში ცვლილების შეტანაში. შპს ,,ა–ოს“ პარტნიორებს შორის არ განაწილებულა დივიდენდი და ასევე, შპს ,,ს.უ–ს“ თავისი წარმომადგენელი არ ჰყავს კომპანიის დირექტორთა საბჭოში; მეორე პარტნიორი - შპს ,,ა–ი“ არათუ არ აძლევს შპს ,,ს.უ–ს“ ამ უფლებების განხორციელების საშუალებას, თუნდაც წესდებაში ცვლილებების შეტანის გზით, არამედ შპს ,,ა–ის“ მიღებული აქვს შპს ,,ა–ოდან“ შპს ,,ს.უ–ის“ გარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილება. ამდენად, ვინაიდან მოსარჩელე მხარე სამომავლოდ აღარ განიხილავს წილთა განაწილების შესახებ ხელშეკრულების მხარედ ყოფნას, მისი მოთხოვნა 1 300 000 აშშ დოლარის ანაზღაურების თაობაზე უკავშირდება გაწეული მომსახურებისათვის რესტიტუციის ფორმით ღირებულების ფულად ანაზღაურებას. დადგენილია, რომ შპს ,,ს.უ–ის“ მიერ ბანკში წარდგენილ იქნა უზრუნველყოფა მითითებული თანხის ოდენობით, რითაც საბანკო გარანტია ჩანაცვლდა. შესაბამისად, მოსარჩელის მხრიდან აღნიშნული თანხის ოდენობით ერთიანი გარიგების საერთო ინტერესებისა და მიზნებისათვის გადახდა დასტურდება, რის გამოც მოსარჩელეს უფლება აქვს, მოითხოვოს მისი უკან დაბრუნება.

90. შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ მიმართ შესრულებული სამუშაოს ნაცვლად თანხის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შესასრულებელი ვალდებულება შეადგენდა 228 486.31 აშშ დოლარს, თუმცა ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმისა და მის საფუძველზე და ფარგლებში გაფორმებული სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მის მიერ უშუალოდ გაწეული მომსახურებისათვის ასანაზღაურებელი თანხა შეადგენს 1 786 086.31 აშშ დოლარს (საიდანაც 228 486.31 აშშ დოლარი არის გაწეული მომსახურების საფასური ფასდაკლების გათვალისწინებით, ხოლო 1 557 600 აშშ დოლარი - ამ მომსახურების ფასდაკლების თანხა).

91. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხის მხრიდან მშენებლობის გაგრძელებისათვის აუცილებელი და ხელშეკრულებებით განსაზღვრული ვალდებულებათა დარღვევის გამო, მოსარჩელეთა უფლება უკავშირდება შესრულების ნაცვლად ზიანის ანაზღაურებას. მოსარჩელე კომპანიებს მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ვალდებულების დარღვევის გამო მიადგათ ზიანი, რაც გამოიხატება მშენებლობის ბოლომდე დაუსრულებლობის გამო კონტრაქტორებისათვის მიუღებელ შემოსავალში. შპს „ბ.ს.ე–ის“ მიერ 2021 წლის 07 ივნისს გაცემული ცნობის თანახმად, წინამდებარე ცნობაზე თანდართული ხარჯთააღრიცხვის და ფორმა 2-ის (იხ. დანართი 1 და 2) თანახმად: შპს „ა–ოსა“და შპს „ბ.ს.ე–ს“ შორის 2018 წლის 30 ივლისს გაფორმებული საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს „ბ.ს.ე–ის“ მიერ შესრულებული სამუშაოებისთვის გადახდილი ანაზღაურება შეადგენს 15 672 953.22 აშშ დოლარს დღგ-ს ჩათვლით. თუ შპს „ბ.ს.ე–ის“ მიეცემოდა საშუალება, სრულად შეესრულებინა შპს „ა–ოსა“ და შპს „ბ.ს.ე–ის“ შორის 2018 წლის 30 ივლისს გაფორმებული საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, შპს „ბ.ს.ე–ი“ დამატებით მიიღებდა სარგებელს 509 630.06 აშშ დოლარს. შპს ,,ბ.ს.გ–ის“ მიერ 2021 წლის 07 ივნისს გაცემული ცნობის თანახმად, წინამდებარე ცნობაზე თანდართული ხარჯთაღრიცხვის და ფორმა 2-ის (იხ. დანართი 1 და 2) თანახმად: შპს „ს.უ–სა“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“ შორის 2018 წლის 01 აგვისტოს გაფორმებული სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულების საფუძველზე შპს „კ.ბ.ს.გ–ის“ მიერ შესრულებული სამუშაოებისთვის გადახდილი ანაზღაურება შეადგენს 14 074 546.72 აშშ დოლარს დღგ-ს ჩათვლით. თუ შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“ მიეცემოდა საშუალება, სრულად შეესრულებინა შპს „ს.უ–სა“ და შპს „კ.ბ.ს.გ–ს“ შორის 2018 წლის 01 აგვისტოს გაფორმებული სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, შპს „კ.ბ.ს.გ–ი“ დამატებით მიიღებდა სარგებელს 210 512.56 აშშ დოლარს. შპს ,,ს.უ–ის“ მიერ 2021 წლის 07 ივნისს გაცემული ცნობის თანახმად, წინამდებარე ცნობაზე თანდართული ხარჯთაღრიცხვის და ფორმა 2-ის (იხ. დანართი 1 და 2) თანახმად: შპს „ბ.ს.ე–ისა“ და შპს „ს.უ–ს“ შორის 2018 წლის 30 ივლისს გაფორმებული სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულების საფუძველზე შპს „ს.უ–ის“ მიერ შესრულებული სამუშაოებისთვის გადახდილი ანაზღაურება შეადგენს 14 616 445.51 აშშ დოლარს დღგ-ს ჩათვლით, ხოლო დამკვეთის მიერ ასანაზღაურებელია 277 816.86 აშშ დოლარი. თუ შპს „ს.უ–ს“ მიეცემოდა საშუალება, სრულად შეესრულებინა შპს „ბ.ს.ე–ისა“ და შპს „ს.უ–ს“ შორის 2018 წლის 30 ივლისს გაფორმებული სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, შპს „ს.უ–ი“ დამატებით მიიღებდა სარგებელს, 62 502.75 აშშ დოლარს, დღგ-ს ჩათვლით.

92. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო გარემოებების დადასტურების მიზნით, საქმეში წარდგენილია შპს ,,ს.უ–ის“ საკუთრებაში არსებული შპს ,,ა–ოს“ 20% წილის საბაზრო ღირებულების შესახებ საშემფასებლო კომპანია ,,ე–ის“ დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, შეფასებულია 2022 წლის 31 დეკემბრის ვითარებით და საბაზრო ღირებულება გამოყვანილია შეფასების საერთაშორისო სტანდარტების კომიტეტის მიერ დადგენილი სტანდარტების შესაბამისად. წარმოდგენილი საშემფასებლო დასკვნის მიხედვით, შპს ,,ს.უ–ის“ საკუთრებაში არსებული შპს ,,ა–ოს“ 20% წილის სამართლიანი ღირებულება შეადგენს 4 000 000 აშშ დოლარს. შპს ,,ს.უ–ისთვის“ განცდილი მიუღებელი შემოსავალი გამოიხატება წილის გაზრდილი ღირებულების დაკარგვაშიც. მოსარჩელის მიერ წილის სანაცვლოდ გაწეულია 1 300 000 აშშ დოლარის ღირებულების მომსახურება, ხოლო წილის ამჟამინდელი ღირებულება, როგორც უკვე აღინიშნა, 4 000 000 აშშ დოლარია, შესაბამისად, მოსარჩელისათვის მიუღებელი მოგება, შემოსავალი შეადგენს 2 700 000 აშშ დოლარს. საქმეს ერთვის შპს ,,ბ.ა–ის“ 16.07.2021 წლის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, შპს ,,ა–ოს“ შემოსავალზე გაწეულ სავარაუდო დანახარჯები შეადგენს 1 098 141 აშშ დოლარს, მიღებული სავარაუდო გასანაწილებელი მოგება შეადგენს 3 377 585 აშშ დოლარს, ხოლო შპს ,,ა–ოს“ მისაღები ყოველწლიური დივიდენდი შეადგენს გასანაწილებელი მოგების 20%-ს, ანუ 675 517 აშშ დოლარს. წარმოდგენილი მტკიცებულების ანალიზის შედეგად, მოსარჩელე შპს ,,ს.უ–ისათვის“, როგორც შპს ,,ა–ოს“ 20%-იანი წილის პარტნიორისათვის დაკარგული შემოსავალი 2020 წლის 1-ელი იანვრიდან 2022 წლის 1-ელ თებერვლამდე შეადგენს 1 407 327.08 აშშ დოლარს (წლიური მოგების თანხის გათვალისწინებით), ხოლო განაცდური მოგების მიღების მიზნით ასანაზღაურებელი თანხაა 2020 წლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე წლიური 675 517 აშშ დოლარი.

93. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხე კომპანიის მიერ ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, მოსარჩელე კომპანიებს უფლება აქვს, მოითხოვოს შესრულების ვადის გადაცილებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. რესტიტუტიციიდან გამომდინარე მოსარჩელეთა მოთხოვნების ასანაზღაურებლად მოპასუხეებს სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ: შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ სასარგებლოდ 171 248.18 აშშ დოლარი, შპს ,,ს.უ–ის“ სასარგებლოდ 1 300 000 აშშ დოლარი და 277 816.86 აშშ დოლარი, ხოლო შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ სასარგებლოდ – 1 786 086.31 აშშ დოლარის ანაზღაურება.

94. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურებისათვის საჭიროა იკვეთებოდეს მოწინააღმდეგე მხარისათვის მისი წარმოშობის სავარაუდოობა. ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც სავარაუდო იქნებოდა სამოქალაქო ბრუნვის საშუალო მონაწილისათვის. განსახილველი დავის ფარგლებში, სასამართლო მიუთითებს, რომ მოპასუხის (დამკვეთის) მხრიდან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევა დადასტურებულია, ხოლო ზიანი, რომელიც კონტრაქტორებს აღნიშნული ვალდებულების დარღვევის გამო მიადგათ, წარმოადგენს მიუღებელ შემოსავალს. საქმეში წარმოდგენილი მასალებით კი დგინდება, რომ მოსარჩელეებს მშენებლობის ბოლომდე ვერ მიყვანის გამო მიადგათ ზიანი, რაც გამოიხატება მიუღებელ მოგებაში: შპს ,,ბ.ს.გ–ისთვის“ – 210 512.56 აშშ დოლარის, შპს ,,ს.უ–ისთვის“ – 62 502.75 აშშ დოლარისა და შპს ,,ბ.ს.ე–ისთვის“ – 509 630.09 აშშ დოლარის ოდენობით. ამ თანხებით კონტრაქტორები შეძლებდნენ მოგების მიღებას მოპასუხის ბრალეული ქმედების გამო, მშენებლობის პროცესი რომ არ შეჩერებულიყო და, საბოლოოდ, მშენებლობა დასრულებულიყო. მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურებისათვის საჭიროა, იკვეთებოდეს მოწინააღმდეგე მხარისათვის მისი წარმოშობის სავარაუდოობა. ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც სავარაუდო იქნებოდა სამოქალაქო ბრუნვის საშუალო მონაწილისათვის. განსახილველი დავის ფარგლებში, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხის (დამკვეთის) მხრიდან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევა დადასტურებულია, ხოლო ზიანი, რომელიც კონტრაქტორებს აღნიშნული ვალდებულების დარღვევის გამო მიადგათ, წარმოადგენს მიუღებელ შემოსავალს. საქმეში წარმოდგენილი მასალებით კი დგინდება, რომ მოსარჩელეებს მშენებლობის დაუსრულებლობის გამო მიადგათ ზიანი, რაც გამოიხატება მიუღებელი მოგებით: შპს ,,ბ.ს.გ–ისთვის“ – 210 512.56 აშშ დოლარის, შპს ,,ს.უ–ისთვის“ – 62 502.75 აშშ დოლარისა და შპს ,,ბ.ს.ე–ისთვის“ – 509 630.09 აშშ დოლარის ოდენობით. ამ თანხებით კონტრაქტორები შეძლებდნენ მოგების მიღებას, მოპასუხის ბრალეული ქმედების გამო, მშენებლობის პროცესი რომ არ შეჩერებულიყო და, საბოლოოდ, მოსარჩელეებს დააესრულებინათ მშენებლობა.

95. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირვანდელი სარჩელით მოსარჩელეების მოთხოვნას ასევე წარმოადგენს მოპასუხეთა მხრიდან ვალდებულების შესრულების ვადაგადაცილების შედეგად მიუღებელი შემოსავალი, რომელსაც ძირითად სარჩელში მოსარჩელეები მიიღებდნენ, მათი მოთხოვნების დროულად შესრულების შედეგად მიღებული თანხა საანაბრე ანგარიშებზე განთავსების შემთხვევაში.

96. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ფულადი ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულება კრედიტორს ყოველთვის აყენებს ზიანს და სხვაგვარი ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანისგან განსხვავებით, განსაკუთრებული მტკიცება არ სჭირდება არც ზიანის მიყენების ფაქტისა და არც ოდენობის დადგენას. ასეთ მიუღებელ შემოსავალს წარმოადგენს საბანკო დაწესებულებაში დეპოზიტების წლიური საპროცენტო განაკვეთი, რასაც კრედიტორი მიიღებდა ბრუნვაუნარიანი ობიექტის-ფულის შეგროვების და ანაბარზე განთავსების შედეგად. ამაზე მეტი ოდენობით ზიანის მიყენება კი დადასტურებული უნდა იქნეს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოპასუხეთა ქმედებამ მოსარჩელეებს სავარაუდო შემოსავალი დააკარგვინა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მართებულად დაკმაყოფილდა მესამე, მერვე და მეცამეტე სასარჩელო მოთხოვნა. კერძოდ, მითითებულ პერიოდში უცხოური ვალუტით გახსნილი ანაბრების (დეპოზიტის) საშუალო წლიური პროცენტის გათვალისწინებით, მოპასუხეებს სოლიდარულად მართებულად დაეკისრათ: (1.3) 2021 წლის 09 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 680 878.24 აშშ დოლარის წლიური 3.9%-ის გადახდა შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ სასარგებლოდ; (1.3) 2021 წლის 09 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 340 319.61 აშშ დოლარის წლიური 3.9% შპს ,, ს.უ–ის“ სასარგებლოდ; (1.8). 2021 წლის 09 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 1 996 598.87 აშშ დოლარის წლიური 3.9% შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ სასარგებლოდ (1.13).

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებები შეგებებული სარჩელზე

97. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე შპს ,,ა–ო“ შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ , შპს ,,ს.უ–ის“ და შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ მიმართ აღძრული შეგებებული სარჩელით მოითხოვს მოპასუხეებისათვის სოლიდარულად თანხის დაკისრებასა და შპს ,,ს.უ–ის“ შპს ,,ა–ოდან“, როგორც 20% წილის მესაკუთრე პარტნიორის გარიცხვას.

98. მოსარჩელე მხარე მოპასუხეთა არაკეთილსინდისიერი, ზიანის მომტანი ქმედების გამო ,,ნ–აჰესის“ მშენებელობის დროულად დაუსრულებლობით მიყენებული ზიანის სახით ითხოვს თანხის (14 581 000 ლარის) მოპასუხეთათვის დაკისრებას. მოსარჩელის მტკიცებით, ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობა შპს ,,ა–ოს“ და შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად, უნდა დასრულებულიყო 2019 წლის 31 დეკემბერს, თუმცა მოპასუხეთა ბრალით, ჰესის მშენებლობა ვერ დასრულდა 2021 წლის მარტამდე და ამ პერიოდში მოსარჩელეს მიუღებელი შემოსავლის სახით მიადგა ზიანი ზემოთ მითითებული ოდენობით. ზიანის ოდენობის გამოთვლისას, მოსარჩელემ იხელმძღვანელა საქმეზე წარმოდგენილი შპს „ე.ე–ის“ დასკვნით.

99. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, თავდაპირველ სარჩელთან მიმართებით აღინიშნა, რომ კონტრაქტორის და ქვეკონტრაქტორების (შეგებებული სარჩელით მოპასუხეები) მხრიდან მშენებლობის შეჩერების მიზეზს წარმოადგენდა დეტალური პროექტის არარსებობა, ნაკლოვანი საპროექტო დოკუმენტაციის ნაწილობრივ მიწოდება, დავალიანების არსებობა და ფინანსური უზრუნველყოფის დადასტურების წარუდგენლობა. სწორედ ამ გარემოებათა გამო, მენარდის კომპანიამ მშენებლობის პროცესის შეაჩერა და ამ შემთხვევაში არ იკვეთება მოპასუხე კომპანიების ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, რასაც შეეძლო, გამოეწვია მშენებლობის შეფერხებისა და დროულად დაუსრულებლობის გამო, მოსარჩელისათვის შემოსავლის დაკარგვა. საგულისხმოა, რომ თავად დამკვეთი იყო ვალდებული, უზრუნველეყო მშენებელი ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი პირობებით (დეტალური და უხარვეზო პროექტი, ფინანსური უზრუნველყოფა) მშენებლობის დაუბრკოლებლად წარმართვისა და დასრულებისათვის. ასევე, ნიშანდობლივია ის ფაქტიც, რომ თავად დამკვეთმა მხარემ გამოთქვა ნება სახელშეკრულებო ურთიერთობის დასრულებისა, რის გამოც მოპასუხეებს აღარ მიეცათ შესაძლებლობა, ბოლომდე მიეყვანათ ჰესის მშენებლობა შესაბამისი ხარვეზების აღმოფხვრის შემდგომ.

100. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, 2018 წლის 30 ივლისის სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულებისა და 2018 წლის 1-ელი აგვისტოს სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულების საკონტრაქტო მონაცემების მიხედვით, ვადაგადაცილების ზარალის მაქსიმალური ოდენობა შეადგენს ხელშეკრულების საბოლოო ფასის 5%-ს, რაც გაცილებით ნაკლებია მოთხოვნილ ოდენობასთან შედარებით. ამასთან, ზიანის ოდენობა შეგებებული სარჩელის მოსარჩელეს შპს ,,ა–ოს“ დათვლილი აქვს შპს ,,ჰ–ის“ ანგარიშისა და შპს „ე.ე–ის“ მიხედვით (ტომი 9, ს.ფ. 38-54). შპს ,,ჰ–ის“ დასკვნა ეყრდნობა დეტალურ პროექტს, თუმცა, როგორც საქმის მასალებით დასტურდება, ამგვარი პროექტი კონტრაქტორი კომპანიებისთვის არ ყოფილა წარდგენილი და ზოგადად, არც შეუდგენია დამკვეთს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, დეტალური პროექტი დართული იქნებოდა შპს ,,ჰ–ის“ დასკვნაზე. გარდა ამისა, საქმეში წარდგენილია შემფასებელ ნ.ო–ოს 17.02.2023 წლის მიმოხილვის ანგარიში (ტომი 29, ს.ფ. 119-191), რომლის თანახმად, საბოლოოდ, შემფასებლის კვლევისა და ანალიზის საფუძველზე, დასკვნაში წარდგენილი შეზღუდვების გათვალისწინებით, შპს „ჰ–ის“ მიერ მომზადებული ,,ნ–აჰესის“ 2020 და 2021 წლების საპროგნოზო შემოსავლების ანგარიში და შპს „ე.ე–ის“ ფინანსების მიერ მომზადებული მესტიის მუნიციპალიტეტში მდინარე ნ–აზე მშენებარე ,,ნ–აჰესის“, 2020 წლის 1-ელი იანვრიდან 2021 წლის 31 დეკემბრამდე საპროგნოზო მოგების დაანგარიშება არ განსაზღვრავს შეფასების საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად მიუღებელი შემოსავლის მნიშვნელობას, მასზე დაყრდნობით შეუძლებელია, მიუღებელ შემოსავალზე საიმედოდ მსჯელობა და, აგრეთვე, მისი გამოყენება არ არის რეკომენდებული მიუღებელი შემოსავლების კომპენსაციის განსაზღვრის მიზნით. ასევე, როგორც მოპასუხე მხარე (შეგებებული სარჩელით) აპელირებს, მიუღებელი შემოსავალი დათვლილია ,,ნ–აჰესის“ 10 მგვტ სიმძლავრის მუშაობის პირობებში, როცა ნ–ა ჰესის სიმძლავრე თავდაპირველად გათვალისწინებული იყო 7.4 მგვტ-ით, ხოლო მოგვიანებით გადაკეთდა 9.95 მგვტ-ზე. არც ერთ კონტრაქტორს შპს ,,ა–ოსთან“ ხელშეკრულებები არ გაუფორმებია არათუ 10 მგვტ სიმძლავრის ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობაზე, არამედ არც 9.95 მგვტ-ზე. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში არ დადასტურდა მოპასუხეთა მართლასაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება, რაც მიზეზობრივად დაკავშირებული იქნებოდა ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის დროულად დაუსრულებლობასთან. არ არის დასაბუთებული და დადასტურებული, რომ შპს ,,ბ.ს.ე–ისთან“ შპს ,,ს.უ–თან“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–თან“ სახელშეკრულებო ურთიერთობის დამთავრებამ უშუალოდ გამოიწვია ჰესის ექსპლუატაციაში გაუშვებლობა და დამკვეთისათვის შემოსავლის დაკარგვა, მით უფრო, მოთხოვნილი ოდენობით.

101. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე შპს ,,ს.უ–ის“ მიმართ 199 000 აშშ დოლარის დაკისრებას ითხოვს ამ უკანასკნელის მიერ 2018 წლის 30 ივლისის მემორანდუმის დარღვევიდან გამომდინარე. 2018 წლის 30 ივლისის მემორანდუმის 3.4.5. მუხლის მიხედვით: იმ შემთხვევაში, თუ სს ,,თ.ბ–ის“ ან პროექტის დაფინანსებაში მონაწილე სხვა დამფინანსებლის (lender) მოთხოვნების საფუძველზე შეიცვალა პროექტის დაფინანსების სქემა ან/და გაიზარდა პროექტის განხორციელებისთვის საჭირო ამჟამად შეთანხმებული კაპიტალის ოდენობა (equity), შპს ,,ა–ოს“ თითოეული პარტნიორი კისრულობს ვალდებულებას, შეავსოს პროექტისთვის საჭირო დამატებითი კაპიტალი (equity) ა–ოში შემდეგი პროპორციით: შპს ,,ა–ი“ დამატებით საჭირო კაპიტალის - 80%-ით და შპს ,,ს.უ–ი“ დამატებით საჭირო კაპიტალის - 20%-ის შესაბამისი თანხით. 2021 წლის 22 აპრილის პარტნიორთა რიგგარეშე კრების ოქმში აღნიშნულია, რომ შპს ,,ა–იმ“ მხარი დაუჭირა შპს ,,ა–ოსადმი“ 995 000 აშშ დოლარის ოდენობის მოთხოვნის შპს ,,ა–ოში“ შენატანად კონვერტაციას. შპს ,,ა–ოს“ მითითებით, მას აღნიშნული მოთხოვნა შპს ,,ა–იმ“ დაუთმო 2022 წლის 07 ივლისს. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ზემოაღნიშნულ პარტნიორთა საერთო კრებაზე შპს ,,ა–იმ“ საერთოდ მოხსნა შპს ,,ს.უ–ის“ წილობრივი მონაწილეობის გადაანგარიშების საკითხი. შესაბამისად, შპს ,,ა–იმ“ უარი თქვა პარტნიორების წილობრივი მონაწილეობის ცვლილებაზე. 2021 წლის 22 აპრილის პარტნიორთა რიგგარეშე კრების ოქმი არ უთითებს ჩანაწერს, სადაც მხარეები თანხმდებიან, რომ შპს ,,ს.უ–მა“ იკისრა კონვერტირებული მოთხოვნის 20%-ის შპს ,,ა–ისთვის“ გადახდის ვალდებულება. უფრო მეტიც, მას არ დაუჭერია მხარი ამგვარი სახით შპს ,,ა–ის“ შენატანის განხორციელებაზე.

102. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სსკ-ს 199-ე მუხლის თანახმად, მოთხოვნის მფლობელს (კრედიტორს) შეუძლია მოვალის თანხმობის გარეშე მოთხოვნა მესამე პირს დაუთმოს, თუკი ეს არ ეწინააღმდეგება ვალდებულების არსს, მოვალესთან მის შეთანხმებას ან კანონს (მოთხოვნის დათმობა). მოვალესთან შეთანხმება დათმობის დაუშვებლობის შესახებ შეიძლება მხოლოდ მაშინ, თუ არსებობს მოვალის პატივსადები ინტერესი. ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის 11.8. პუნქტი ადგენს, რომ – თუ ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი და მის საფუძველზე გაფორმებული სხვა დოკუმენტი ერთი და იმავე საკითხს აწესრიგებს, უპირატესობა ენიჭება ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის საფუძველზე გაფორმებულ დოკუმენტს. წილთა განაწილების ხელშეკრულების 7.1. პუნქტის თანახმად, წინამდებარე ხელშეკრულება დადებულია მემორანდუმის საფუძველზე და ისინი ერთობლივად არეგულირებენ მხარეთა შორის არსებულ ურთიერთობებს. 7.5. პუნქტის თანახმად, მხარეებს არ აქვთ უფლება, ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მათი უფლებები და ვალდებულებები გადასცენ მესამე პირს, ხელშეკრულების მეორე მხარის თანხმობის გარეშე. შესაბამისად, შპს ,,ა–ის“ ასეთი მოთხოვნის უფლების არსებობის შემთხვევაშიც, არ ჰქონდა უფლება, დაეთმო შპს ,,ა–ოსთვის“ შპს ,,ს.უ–ის“ თანხმობის გარეშე.

103. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს უხარისხოდ შესრულებული სამუშაოების გამო მიყენებული ზიანის - 169 083 ლარის ანაზღაურება. მოსარჩელის მითითებით, შპს „ა–ომ“ „ჰ–“ ,,ნ–აჰესის“ მშენებლობის შესაბამისობასთან დაკავშირებით დაუკვეთა დასკვნის მომზადება (ე.წ „BOQ”). ,,ჰ–ის“ დასკვნით დადგინდა, რომ შპს „კ.ბ.ს.გ–ის“ მიერ შესრულებულ სამუშაოებში დაშვებული ხარვეზების გამოსწორების ღირებულება 169 083 ლარს შეადგენს.

104. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სსკ-ს 642.1 მუხლის თანახმად, თუ ნაკეთობა ნაკლის მქონეა, შემკვეთს შეუძლია, მოითხოვოს დამატებითი შესრულება. მენარდეს შეუძლია, თავისი არჩევანით ან აღმოფხვრას ნაკლი ან დაამზადოს ახალი ნაკეთობა. ამავე კოდექსის 643.1 მუხლით, თუ მენარდე არათანაზომიერი ხარჯების გამო უარს კი არ იტყვის დამატებით შესრულებაზე, მაგრამ ნაკეთობის ნაკლის გამო დამატებითი შესრულებისათვის განსაზღვრული ვადა უშედეგოდ გავიდა, მაშინ შემკვეთს შეუძლია, თვითონ აღმოფხვრას ნაკლი და მოითხოვოს გაწეული ხარჯების ანაზღაურება. სამუშაოების გაწევის შემდგომ დეფექტების აღმოჩენასა და მათთან დაკავშირებით მშენებლის ინფორმირებას ეხება FIDIC-ის მშენებლობის ხელშეკრულების 11.1. პუნქტიც. როგორც მხარეთა შეთანხმება, ისე კანონით განსაზღვრული წესი უთითებს, რომ მენარდეს ჯერ უნდა ეცნობოს არსებული დეფექტის შესახებ, ხოლო შემდეგ უნდა მიეცეს დამატებითი შესრულების შესაძლებლობა. შპს ,,ა–ო“ არათუ არ იცავს ზემოთ წარმოდგენილ წინაპირობებს, ის ასახელებს მომავალში გასაწევ ჰიპოთეტურ თანხას, როდესაც მიუთითებს რეაბილიტაციაზე შესასრულებელი სამუშაოთა წინასწარი საორიენტაციო განფასებაზე. ნაცვლად ამისა, შპს ,,ა–ოს“ ჯერ უნდა მიეთითებინა შპს ,,ბ.ს.ე–ისთვის“, შპს ,,ს.უ–ისა“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ისთვის“ ყველა იმ გარემოებაზე, რაც, მისი აზრით, წარმოადგენდა დეფექტს (ხარვეზს), დაენიშნა მისი გამოსწორების ვადა, ხოლო შემდგომ, თუკი მშენებლები მიუთითებდნენ, რომ აღნიშნული მოითხოვს თანხებს, ფაქტობრივად გაეწია რეაბილიტაციის სამუშაოები და მოეთხოვა აღნიშნული ხარჯები, რაც დამკვეთს არ გაუკეთებია. მოთხოვნილი თანხა დასახელებულია შპს ,,ჰ–ის“ მიერ შედგენილი სარეაბილიტაციო სამუშაოების დეტალური პროექტის მიხედვით, რომელიც, სავარაუდოდ, მიიჩნევს, რომ დეფექტები და დაზიანებები თანაბრად შეეძლო გამოეწვია პროექტირების პროცესში დაშვებულ შეცდომებს ან სამუშაოების უხარისხოდ შესრულებას (ტ. 22, ს.ფ. 59-84). მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია სამუშაოების უხარისხოდ შესრულების მტკიცებულება და არ დაუდასტურებია, რომ სამუშაოების უხარისხოდ შესრულება არ არის გამოწვეული უშუალოდ პროექტირებაში დაშვებული ხარვეზებით. გარდა ამისა, მოწინააღმდეგე მხარე უთითებს შპს ,,ჰ–ის“ მიერ მომზადებული ,,ნ–აჰესის“ სათავე წყალმიმღები კვანძის სარეაბილიტაციო სამუშაოების დეტალური პროექტის მრავალ ხარვეზზე, რისი გამაქარწყლებელი მტკიცებულებაც საქმეს არ ერთვის. აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელე მხარეს წარმოდგენილი აქვს შპს ,,ჰ–ის“ მიერ მომზადებული ,,ნ–აჰესის“ სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების პროექტთან შესაბამისობის შეფასება (ტომი 20, ს.ფ. 138-172), რასთან დაკავშირებითაც მოწინააღმდეგე მხარე მიუთითებს მრავალი ხარვეზის არსებობაზე. უპირატესად კი, ნიშანდობლივია ის გარემოება, რომ, შეფასების თანახმად, 2020 წლის ნოემბრიდან სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოებს აღარ წარმართავდა შპს ,,ბ.ს.ე–ი“, ასევე არ შედგენილა მიღება-ჩაბარების აქტი და არ დაფიქსირებულა ის სამუშაოები, რაც შეასრულა შპს ,,ბ.ს.ე–იმ“ და ამ სამუშაოების მდგომარეობა, შესაბამისად, ერთმანეთისგან გაუმიჯნავია შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ მიერ შესრულებული და სხვა კონტრაქტორების მიერ შესრულებული სამუშაოები. ამდენად, გაუგებარია, როგორ შეფასდა ის გარემოება, რომ მოპასუხის მიერ შესრულებული სამუშაოები პროექტს არ შეესაბამებოდა.

105. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელე ასევე მოითხოვს მოპასუხეებისათვის სოლიდარულად 1 527 047 აშშ დოლარის დაკისრებას, შპს „ა–ო“ მოითხოვს 2018 წლის 30 ივლისს შპს „ბ.ს.ე–ისთან“ გაფორმებული სამშენებლო ხელშეკრულების ფარგლებში შპს ,,ბ.ს.ე–ისთვის“ ავანსად გადახდილი იმ თანხის უკან დაბრუნებას, რისი საპირწონე შესრულებაც არ მიუღია. საქმეზე წარმოდგენილია შპს ,,ა–ოს“ 16.06.2022 წლის ცნობა (ტომი 22, ს.ფ. 85), რომლის თანახმად, შპს ,,ა–ოს“ მიერ შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ სასარგებლოდ გადახდილი თანხების სრული ოდენობა შეადგენს- 17 222 650 აშშ დოლარს, ხოლო კონტრაქტორის მიერ შესრულებული სამუშაოების ღირებულება სულ – 15 995 603 აშშ დოლარს. შესაბამისად, სხვაობა დამკვეთის მიერ გადახდილ საავანსო თანხასა და შესრულებული სამუშაოს ღირებულებას შორის არის - 1 527 047 აშშ დოლარი. აღნიშნულის საპირისპიროდ, შპს ,,ა–ო“ მოთხოვნას აყრდნობს მის მიერვე შედგენილ დოკუმენტაციას - ფორმა 2-ებს (ტომი 42, ს.ფ. 90-180), რასაც შპს ,,ა–ოს“, ისე შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ მხრიდან ხელს აწერს მ.პ–ი. ეს უკანასკნელი არის შპს ,,ა–ოს“ მთავარი აღმასრულებელი დირექტორი და ასევე, შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ მთავარი საოპერაციო დირექტორი, რომელსაც ევალებოდა ჰესების მშენებლობა და სამშენებლო ხელშეკრულებების ფარგლებში დანიშნული იყო, როგორც ინჟინერი. წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ სამშენებლო სამუშაოები კონტრაქტორის მიერ შესრულებული არ არის. ფორმა 2-ებში არ არის ასახული პროექტების მომზადებისთვის გაწეული ხარჯები და ის ფაქტი, რომ არაერთი ხარვეზის გამო არაერთხელ გახდა პროექტების შეცვლა და ახალი პროექტის შედგენა საჭირო. შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ ამონაწერიდან ჩანს თანხების გადარიცხვა მაკედონიურ საპროექტო ორგანიზაციასთან, რომელიც ზემოთ ხსენებულ ფორმა 2-ებში შეყვანილი არ არის. ასევე არ არის დაფიქსირებული ტურბინების ღირებულების ის ნაწილი, რომელიც ,,კ.ბ.ს.გ–მა“ გადაურიცხა ,,ფერო ინვესტს“. წარმოდგენილი მტკიცებულებით, ,,ფერო ინვესტთან“ ,,ნ–აჰესის“ ტურბინისთვის გადახდილი თანხა შეადგენს 174 509 ევროს და 401 455 აშშ დოლარს (ტომი 20, ს.ფ. 252-255). ასევე, საქმეს ერთვის ბ.ი–ძის (შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ მთავარი აღმასრულებელი დირექტორი) მიერ გაცემული ცნობა, რასაც თან ერთვის შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ საბანკო ანგარიშებიდან ამონაწერები (ტომი 45, ს.ფ. 316-438); ცნობაში დეტალურადაა აღწერილი ის თანხები, რაც შპს ,,ა–ოდან“ შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ ჩაერიცხა და რაშიც გაიხარჯა. მოპასუხის მითითებით, თანხები დაიხარჯა უშუალოდ სამშენებლო სამუშაოებისთვის, საპროექტო ორგანიზაციებისა და ფიზიკური პირების მიერ გაწეული მომსახურების ანაზღაურებისათვის. საქმეშია შპს ,,ს.უ–ის“ მიერ გაცემული ცნობა, რომელსაც თან ერთვის კომპანიის საბანკო ანგარიშებიდან ამონაწერები (ტომი 46, ს.ფ. 206-245). ცნობაში დეტალურად არის განსაზღვრული ის თანხები, რაც შპს ,,ბ.ს.ე–ისგან“ ჩაერიცხა შპს ,,ს.უ–ს“ და რაშიც დაიხარჯა. წარმოდგენილია ,,ფერო ინვესტთან“ ტურბინების შესაძენად შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ მიერ გადახდილი თანხები.

106. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს, მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისროთ 705 224.35 აშშ დოლარის ანაზღაურება. მოსარჩელის მითითებით, მოთხოვნა ემყარება იმ გარემოებას, რომ მოპასუხეებმა დაარღვიეს სამშენებლო-მომსახურების ხელშეკრულება, კერძოდ, პროექტიდან გადაუხვიეს, ტრანშეები ხელოვნურად გაზარდეს და იმაზე ბევრად მეტი მიწა ამოიღეს, ვიდრე დაგეგმილი იყო პროექტით. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი შპს „ჰ–ის“ დასკვნით გამოჩნდა, რომ შეგებებული სარჩელის მოპასუხეებმა კონტრაქტორი შეცდომაში შეიყვანეს და უსაფუძვლოდ გადაახდევინეს 42 305 მეტრ კუბის ექსკავაციის თანხა - 705 224.35 აშშ დოლარი. მოპასუხე არ ეთანხმება აღნიშნულ მოთხოვნას, რომელიც დაკავშირებულია ექსკავაციის მოცულობასთან. თუ რატომ გახდა საჭირო მეტი მოცულობის მიწის ხელოვნური ამოღება, საბუთდება ა.მ–ძის ახსნა-განმარტებაში (ტომი 20, ს.ფ. 58). გარდა ამისა, მოწმე ნ.გ–მა განმარტა, რომ შესაბამისი საექსკავაციო სამუშაოები იყო სწორი საინჟინრო გადაწყვეტილება. მოპასუხე ასევე ედავება შპს „ჰ–ის“ მიერ მომზადებული საექსკავაციო სამუშაოების მოცულობის შეფასებას სხვადასხვა ხარვეზზე მითითებით. ამასთან, სასამართლო იზიარებს მოპასუხის შედავებას და განმარტავს შემდეგს: შეფასებაში მითითებულია, რომ პროექტის მიზანია ,,ნ–ა“, ,,ი–ი“ და ,,ხ–ჰესების“ მილსადენზე ფაქტობრივი განხორციელებული მიწის საექსკავაციო სამუშაოების მოცულობის შედარება ამ ჰესების მილსადენების საპროექტო ნახაზებით გათვალისწინებული მიწის საექსკავაციო სამუშაოების მოცულობებთან და მათ შორის სხვაობის დასადგენად და პროექტის მიზანს არ წარმოადგენს მიწის საექსკავაციო სამუშაოებში სხვაობის გამომწვევი მიზეზის დადგენა. შესაბამისად, წარმოდგენილი შეფასებით, შეუძლებელია დადგინდეს შეგებებული სარჩელით მოპასუხეების მიერ სამშენებლო ნორმების დარღვევა და ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის მართებულობა.

107. შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის მოთხოვნაა: შპს ,,ს.უ–ი“ გარიცხულ იქნეს შპს ,,ა–ოს“ პარტნიორთა რიგებიდან და მისი კუთვნილი 20%-იანი წილი აღირიცხოს შპს ,,ა–ოს“ საკუთრებად. შეგებებული სარჩელით მოთხოვნილია - წილის სამართლიანი ფასის განსაზღვრა და ამ ფასის ანაზღაურების დაკისრება შპს ,,ა–ოსთვის“.

108. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ შპს ,,ა–ოს“ პარტნიორებს წარმოადგენენ შპს ,,ს.უ–ი“ (20%) და შპს ,,ა–ი“ (80%). საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 2021 წლის 11 ნოემბერს პარტნიორთა რიგგარეშე კრებაზე, შპს „ს.უ–ის“ გადაწყვეტილებით შპს ,,ა–ოდან“ გაირიცხა 80%-იანი წილის მესაკუთრე - შპს „ა–ი“. წინამდებარე საქმეზე განხილულ იქნა შპს ,,ს.უ–ის“ სარჩელი შპს ,,ა–ის“ მიმართ ამ უკანასკნელის საზოგადოებიდან გარიცხვის შესახებ, რაც არ დაკმაყოფილდა, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობს ის მნიშვნელოვანი საფუძველი, რაც წარმოშობდა საზოგადოების პარტნიორის - შპს „ა–ოს“ მიმართ უკიდურესი ზომის - საზოგადოებიდან გარიცხვისათვის საკმარის ფაქტობრივ და სამართლებრივ წინამღვრებს. დადგენილია, რომ 2022 წლის 07 ივლისს, შპს ,,ა–იმ“, როგორც შპს ,,ა–ოს“ კაპიტალში 80%-იანი წილის მქონე პარტნიორმა, მიიღო შპს ,,ა–ოდან“ შპს ,,ს.უ–ის“ გარიცხვის თაობაზე გადაწყვეტილება. მოქმედი ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის (ძალაშია 2022 წლის 01 იანვრიდან) 143.3 მუხლის თანახმად, (1) მნიშვნელოვანი საფუძვლის არსებობისას სასამართლოს შეუძლია პარტნიორთა გადაწყვეტილების შესაბამისად წარდგენილი შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების სარჩელის საფუძველზე მიიღოს პარტნიორის შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან გარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილება. (2) მნიშვნელოვანი საფუძველი არსებობს, როდესაც პარტნიორის ქმედება მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ინტერესებს ან მისი პარტნიორად დარჩენა საზიანოა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების შემდგომი საქმიანობისთვის, თუ პარტნიორი შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებამ წერილობით უშედეგოდ გააფრთხილა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ინტერესების დამაზიანებელი ქმედების შეწყვეტისა და შესაძლო გარიცხვის შესახებ. (3) თუ წესდებით ხმათა უფრო დიდი რაოდენობა არ არის გათვალისწინებული, ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული პარტნიორთა გადაწყვეტილება მიიღება კენჭისყრაში მონაწილეთა ხმების უმრავლესობით, მაგრამ არანაკლებ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების იმ წილების საერთო ოდენობის ნახევრისა, რომლებიც იძლევა ამ საკითხზე კენჭისყრაში მონაწილეობის უფლებას. ამ შემთხვევაში პარტნიორს, რომლის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილებაც უნდა იქნეს მიღებული, ხმის უფლება არ აქვს. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში, რომელსაც 2 პარტნიორი ჰყავს, გადაწყვეტილებას ამ კანონის მე-20 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, იღებს მეორე პარტნიორი. სპეციალური კანონის 20.1 მუხლის თანახმად კი, თუ სამეწარმეო საზოგადოებას ერთადერთი პარტნიორი ჰყავს, საერთო კრების უფლებამოსილებას ის ახორციელებს. ამ უფლებამოსილების ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილება წერილობით ფორმდება. მოსარჩელის მითითებით, შპს „ს.უ–ს“ გაცხადებული აქვს, რომ მას სურს შპს „ა–ოს“ წილობრივი მონაწილეობიდან გასვლა, კერძოდ, იგი ითხოვს შპს „ს.უ–სა“ და შპს „ა–ის“ შორის 2018 წლის 31 ივლისს დადებული „წილობრივი განაწილების ხელშეკრულებიდან“ გასვლას. გასვლის მიზეზად კი კვლავ სამშენებლო ხელშეკრულებას და ამ ხელშეკრულების ირგვლივ მომხდარ მოვლენებს ასახელებს, რითიც კიდევ ერთხელ ავლენს მის დამოკიდებულებას შპს „ა–ოში“ წილის ფლობასთან დაკავშირებით. აშკარაა, რომ შპს „ს.უ–ს“ კომპანიაში წილის ფლობის არავითარი ინტერესი არ გააჩნია და არა თუ ზრუნავს კომპანიის განვითარებაზე, პირიქით, ყველა გზით ცდილობს შპს „ა–ოს“ ინტერესებს ზიანი მიაყენოს.

109. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო სათანადოდ და არგუმენტირებულად დაესაბუთებინა პარტნიორის გარიცხვის შესაბამისი წინაპირობათა არსებობა, კერძოდ, სახეზე არ არის ის მნიშვნელოვანი საფუძველი, რაც წინ უნდა უძღვოდეს პარტნიორის გარიცხვას იმ მოცემულობაში, როდესაც საზოგადოებამ აღარ უნდა ითმინოს გასარიცხი პარტნიორის კორპორაციულსამართლებრივი მონაწილეობა. არ დასტურდება შპს ,,ს.უ–ის“ ქმედებებით იმგვარი ზიანის გამოწვევა, რომელიც საწარმოს საქმიანობას უშლის ხელს ხანგრძლივად და, მაშასადამე, მის არსებობას საფრთხეს უქმნის. გარდა ამისა, სასამართლო სამართლებრივი თუ ფაქტობრივი შედეგების თვალსაზრისით უთითებს იმ განსხვავებაზე, რაც შეიძლება მოჰყვეს წილთა განაწილების შესახებ ხელშეკრულებაზე უარის თქმას (გასვლას) და საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვას. ხელშეკრულებიდან გასვლის შესახებ ნების გამოვლენა უპირობოდ არ გულისხმობს საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვისათვის აუცილებელი საკანონმდებლო დანაწესით განსაზღვრული მოცემულობის არსებობაზე.

110. მოსარჩელე მოითხოვს მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისროთ 5 923 542 აშშ დოლარის (საიდანაც 3 260 000 აშშ დოლარი არის მოპასუხეთა ბრალით გაზრდილი მშენებლობის ხარჯი, ხოლო 2 663 542 აშშ დოლარი არის აღნიშნულ გაზრდილ ხარჯებზე დარიცხული პროცენტი/ფაქტობრივი ზიანი) და 362 874 აშშ დოლარის აშშ დოლარის (მშენებლობის დაყოვნების გამო კომპანიის მიერ აღებული სუბორდინირებული სესხების პროცენტის და ძირითადი სესხის პროცენტის სხვაობა) ანაზღაურება. მოსარჩელის მტკიცებით, შპს ,,ჰ–ის“ 2020 წლის მაისის ანგარიშის და სს ,,თ.ბ–თან“ გაფორმებული ხელშეკრულების შედარებით, მთლიანი პროექტი გაძვირდა 3 260 000 აშშ დოლარით, რომელიც აღებულ იქნა სს ,,თ.ბ–იდან“ 2021 წლის 19 თებერვლის საოპერაციო N50605 სასესხო ხელშეკრულების ფარგლებში. კომპანიას მიადგა 3 260 000 აშშ დოლარის ზიანი პროექტის გაძვირების გამო. ვინაიდან თანხა სესხია, კომპანიამ 2035 წლამდე უნდა გადაიხადოს. შესაბამისად, კომპანიის ფაქტობრივ ზიანს წარმოადგენს აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული პროცენტი, რაც შეადგენს 2 663 542 აშშ დოლარს. სულ კომპანიას მიადგა 5 923 542 აშშ დოლარის ზიანი. ამასთან, მოსარჩელე მიუთითებს, რომ შპს ა–ოს“ მიერ 2021 წლის 19 თებერვლის სს ,,თ.ბ–იდან“ საოპერაციო N50605 სასესხო ხელშეკრულების შესაბამისად დარიცხული საპროცენტო ვალდებულება 2021 წლის 30 ივნისიდან 2035 წლის 15 დეკემბრამდე პერიოდის მიხედვით შეადგენს 3 076 960 აშშ დოლარს, ხოლო სს ,,თ.ბ–იდან“ 2022 წლის 17 თებერვლიდან 2023 წლის 31 მარტის სხვადასხვა დროს აღებული სუბორდინირებული (ხელშეკრულებები: N3905681-11787535, N3905681-12044480, N3905681-12137122, N3905681-12223115, N3905681-12333920, N3905681-12470985) და N50605 სესხებზე ჯამურად დარიცხული საპროცენტო ვალდებულება, ასევე 2035 წლის 15 დეკემბრამდე, შეადგენს 4 343 566 აშშ დოლარს, მათ შორის სხვაობა ტოლია 1 266 606 აშშ დოლარის. რაც შეეხება სუბორდინირებულ სესხებზე დარიცხულ პროცენტებს, მათი აღებიდან 2035 წლის 15 დეკემბრამდე პერიოდზე გადასახდელი პროცენტი შეადგენს 1 629 480 აშშ დოლარს, ხოლო სხვაობის თანხა (1,629,480-1,266,606) 362 874 აშშ დოლარი წარმოადგენს იმ დამატებით გადასახდელ საპროცენტო ხარჯს, რომელიც კომპანია შპს „ა–ოს“ უწევს სუბორდინირებული სესხების აღების გამო, რაც, თავის მხრივ, მოსარჩელის მოსაზრებით, გამოწვეულია მოპასუხეთა მხრიდან ვალდებულებათა დარღვევით.

111. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ვინაიდან პირვანდელ სარჩელთან მიმართებით მსჯელობის ფარგლებში არ დადგინდა შპს ,,ბ.ს.ე–ის“, შპს ,,ს.უ–ის“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ მხრიდან ვალდებულებათა დარღვევის ფაქტი და ამ დარღვევის გამო საპროექტო-სამშენებლო და სამშენებლო ხელშეკრულებების შეწყვეტის მართლზომიერება, სასამართლო მიიჩნევს, რომ ეს საფუძველს აცლის გაზრდილი ხარჯებისა და ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების შესახებ შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას.

112. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შპს ,,ა–ო“ პროექტის 3 260 000 აშშ დოლარით გაძვირებას აყრდნობს სს ,,თ.ბ–ის“ ხელშეკრულებისა და შპს ,,ჰ–ის“ შეფასების ურთიერთშედარებას და ამ ორ დოკუმენტში პროექტის ღირებულების განსხვავებულ ოდენობას. სს ,,თ.ბ–ის“ ხელშეკრულებაში პროექტის ჯამური ღირებულება 19 590 000 ლარია და დაანგარიშებულია, როდესაც ,,ნ–აჰესის“ სიმძლავრედ მითითებულია 7.4 მეგავიტი. შპს ,,ჰ–ის“ შეფასებაში კი, ,,ნ–აჰესის“ ტექნიკურ მახასიათებლებში მითითებულია, რომ სიმძლავრე არის 9.95 მეგავიტი. წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ ,,ნ–აჰესის“ სიმძლავრე თავდაპირველად დაგეგმილთან შედარებით გაიზარდა 2.55 მეგავიტით, რაც თავისთავად მიუთითებს მშენებლობის დასრულებისათვის დროის და საჭირო ფინანსური რესურსების გაზრდაზე. სიმძლავრის გაზრდასა და ამით გამოწვეულ ცვლილებებზე საუბარია შემფასებელ ნ.ო–ოს შეფასებაშიც (ტ. 29, ს.ფ. 119-191). ამასთან, არ დგინდება რა მოპასუხეთა რაიმე სახის კავშირი ან მათი ბრალეული ქმედების შედეგად მოსარჩელის მხრიდან სუბორდინირებულ სესხების აღების აუცილებლობა, სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს ბანკიდან სხვადასხვა დროს აღებული საოპერაციო თუ სუბორდინირებულ სესხებზე დარიცხული საპროცენტო ვალდებულებებს შორის სხვაობის მოპასუხეებისათვის დაკისრების სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძველი.

113. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა. მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიხედვით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება. კასატორები ითხოვენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 19 ივნისის საოქმო განჩინების გაუქმებას, რომლითაც საქმისწარმოების შეწყვეტის შესახებ შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა და 19 მაისისა და 23 მაისის საოქმო განჩინებების გაუქმებას, რომლითაც მოსამართლეთა აცილების შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა.

114. საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ ძირითად პრეტენზიებს:

114.1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით უხეშად არის დარღვეული შეჯიბრებითობისა და მტკიცების ტვირთის განაწილების პრინციპები. ქვემდგომი ინსტანციების სასამართლოების მიერ საქმე განხილულია სსსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნათა უხეში დარღვევით: საქმის ფაქტობრივი გარემოებები არასწორად არის დადგენილი, არსებული მტკიცებულებები არ არის შეფასებული ერთობლივად, არ არის მითითება იმ გარემოებებზე, რომლის გამოც სასამართლომ ზოგიერთი მტკიცებულება ცნო უტყუარად, ხოლო სხვები - არასარწმუნოდ. კასატორთა უტყუარი მტკიცებულებები (მაგ: საბანკო ჩარიცხვები და ორივე მხარისა და ინჟინრის მიერ ხელმოწერილი აქტები, სამხარაულის დასკვნა და სხვ.) ქვემდგომი ინსტანციების სასამართლოების მიერ სრულად იქნა იგნორირებული, ხოლო თავდაპირველ მოსარჩელეთა „მტკიცებულებები“ (მათ მიერვე ცალმხრივად გაცემული აბსურდული ცნობები, რომელიც საქმეში არსებულ უტყუარ მტკიცებულებებს ეწინააღმდეგება, აგრეთვე, გაუგებარი რეპუტაციის არმქონე, ყველასთვის უცნობი აუდიტორული კომპანიის დასკვნა, რომელიც მათივე აღიარებით, დოკუმენტაციას არ ეფუძნება) გაზიარებულია; კასატორს - შპს „ა–ოს“ ქვემდგომი ინსტანციების სასამართლოებმა სრულად უარი უთხრეს შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ისე, რომ საქმეში წარდგენილი რამდენიმე ათეული მტკიცებულება დატოვებულია შეფასების გარეშე. სასამართლოს გადაწყვეტილებები არ შეიცავს არავითარ დასაბუთებას, რატომ არ იქნა დაკმაყოფილებული შპს „ა–ოს“ არცერთი მოთხოვნა;

114.2. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილება აშკარად ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკას - სრულად არის უგულებელყოფილი საკორპორაციო სამართლის უზოგადესი პრინციპები. უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორთა ქონებრივი უფლებებიდან ყველაზე მნიშვნელოვანია მოგების წილის (დივიდენდის) მიღების უფლება („მეწარმეთა შესახებ“ კანონის 145-ე მუხლი). ეს უფლება მოიცავს დივიდენდის მიღების ზოგად უფლებას (დივიდენდის მიღების უფლება) და კონკრეტული სამეურნეო წლის ბოლოს პარტნიორის მიერ საზოგადოების მოგების ნაწილის მოთხოვნის უფლებას (დივიდენდის მოთხოვნის უფლება). მათ შორის განსხვავება ისაა, რომ პირველი უფლება წარმოიშობა საზოგადოების პარტნიორად გახდომის მომენტიდან, ხოლო მეორე – საზოგადოების პარტნიორთა კრების მიერ მოგების განაწილების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების მომენტიდან („მეწარმეთა შესახებ“ კანონის 31-ე მუხლი). მითითებულ ნორმათა მიხედვით, დივიდენდის გაცემა საწარმოს საქმიანობის ჩვეულებრივი პროცესი კი არ არის, არამედ განსაკუთრებული შემთხვევაა, რომელიც შესაბამისი პროცედურის დაცვით ხორციელდება. დივიდენდის გაცემის საფუძველი შეიძლება იყოს საწარმოში მოგების არსებობა და პარტნიორებზე დივიდენდის გაცემის შესახებ საზოგადოების პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება. ერთმანეთისაგან განსხვავდება დივიდენდის მიღების ზოგადი უფლება, რაც მინორიტარ პარტნიორს, საწარმოს პარტნიორად რეგისტრაციისთანავე წარმოეშვა, ხოლო რაც შეეხება პარტნიორის მიერ დივიდენდის მოთხოვნის უფლებას, ეს უკანასკნელი დაკავშირებულია კაპიტალური საზოგადოების პარტნიორთა კრების მიერ გადაწყვეტილების მიღებასთან“ (იხ. სუსგ: Nას-1349-2021, 28.09.2022; Nას-851-795-2017, 20.04.2018). განსახილველ შემთხვევაში, უდავოდ დასტურდებოდა, რომ შპს „ა–ო“ არ იყო გასული მოგებაზე; არ არსებობდა დივიდენდის განაწილების შესახებ შპს „ა–ოს“ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება; დივიდენდის განაწილება შეზღუდული იყო დამფინანსებლის მიერ ხელშეკრულებით რამდენიმე წლის განმავლობაში, რაც ხელშეკრულების დადების მომენტიდან ცნობილი იყო მოწინააღმდეგე მხარის - შპს „ს.უ–ისთვის“; მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ იგი გასული იყო წილთა განაწილების ხელშეკრულებიდან, რაც გამორიცხავდა დივიდენდის მოთხოვნის უფლებას. საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაში არ მოიძებნება გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზეც კომპანიის პარტნიორს, მით უფრო, კომპანიასთან სრულიად დაუკავშირებელ პირს, ეკისრება სხვა პარტნიორისათვის სამომავლო (ჯერ გაუნაწილებელი) დივიდენდის ანაზღაურების ვალდებულება. კონკრეტულ შემთხვევაში, შპს „ა–ოსთან“ არა დაკავშირებულ დამოუკიდებელ ბიზნეს სუბიექტებსა და ფიზიკურ პირებს - შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების მქონე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის საწარმო „ა–ს“, შპს „ა–ის“, შპს „რ–სს“, ნ.გ–სა და მ.პ–ს დაეკისრათ სამომავლო, კოლოსალური ოდენობის, დივიდენდის შპს „ს.უ–ის“ სასარგებლოდ გადახდის ვალდებულება, მაშინ, როდესაც არცერთი მათგანი არ არის და არც ყოფილა შპს „ა–ოს“ პარტნიორი;

114.3. სასამართლოს დადგენილად უნდა მიეჩნია ის გარემოება, რომ მხარეებს შორის არ არსებობდა ერთიანი გარიგება, სოლიდარული პასუხისმგებლობის დაკისრების არავითარი საფუძველი და კასატორები–შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების მქონე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის საწარმო „ა–ი“, შპს „ა–ი“, შპს „ა–ი“, შპს „რ–სი“, ნ.გ–ი და მ.პ–ი იყვნენ არასათანადო მოპასუხეები; სასამართლოს მიერ სრულად იქნა იგნორირებული ის ფაქტი, რომ საქმეში მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარდგენილ არცერთ საპროცესო დოკუმენტში არცერთი გარემოება არ ეხება მ.პ–ს, ნ.გ–ს, შპს „ა–ს“, შპს „ა–ის“, შპს „ა–ისა“ და შპს „რ–სს“. არ არის მითითებული არცერთი ფაქტობრივი გარემოება, ქმედება და მტკიცებულება, რომელიც შესაძლებელია ამ პირების პასუხისმგებლობის საფუძველი გამხდარიყო. დავის არსის მოკლე მიმოხილვაში რამდენჯერმე იყო ნახსენები ბ-ნი ნ.გ–ი, თუმცა მოწინააღმდეგე მხარის მსჯელობა წარმოდგენილი იყო მხოლოდ იმაზე, რომ თითქოს ბ-ნი გ–ი იყო გადაწყვეტილების ერთადერთი მიმღები. ამასთან, მოწინააღმდეგე მხარე მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე განმარტავდა, თითქოს, შპს „ბ.ს.ე–ის“ თანამშრომელი ბ-ნი ნ.ს–ვა მას უთანხმებდა ყველა საკითხს. მოწმედ დაკითხულმა ბ-ნ ნ.ს–ვამ დაადასტურა, რომ იგი დიდი ხნის განმავლობაში არ იცნობდა ბ-ნ ნ.გ–ს და მასთან ფაქტობრივად შეხებაც არ ჰქონია [ნ.ს–ვას 20.12.2024 წლის ჩვენება, 11:29:46 და შემდგომი წუთები]; შპს „ა–ი“ და შპს „რ–სი“ არ არიან რაიმეთი დაკავშირებული ამ დავასთან. მეტიც ეს ორი კომპანია მემორანდუმის ხელმომწერიც კი არ არის. სრულიად გამაოგნებელია, საქმესთან დაუკავშირებელი პირების „ერთიანი“ გარიგების ნაწილად და სოლიდარულად პასუხისმგებელ პირებად ჩართვის გადაწყვეტილების სასამართლოსეული დასაბუთება. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არცერთხელ, არცერთ გარემოებასთან დაკავშირებით, არცერთ პარაგრაფში არ არის ნახსენები შპს „რ–სის“, შპს „ა–ის“, შპს „ა–ის“, შპს „ა–ის“ კავშირი საქმესთან და, ზოგადად, მშენებლობის პროცესთან და იმ სადავო საკითხებთან. არცერთხელ არ არის განმარტებული იმასთან დაკავშირებით, თუ რა კავშირი დგინდება ზემოაღნიშნულ ბიზნესსუბიექტებსა და მხარეებს შორის. არ დგინდება, კონკრეტულად რა ვალდებულებები დაარღვიეს ამ სუბიექტებმა, ასევე, ნ.გ–მა, მ.პ–მა; შეზღუდული პასუხისმგებლობიდან გადახვევა დასაშვებია მხოლოდ კანონით დადგენილი ერთი გამონაკლისის (გამჭოლი პასუხისმგებლობის) შემთხვევაში. ამ შემთხვევაში, აღნიშნული გარემოება არათუ სახეზე არ იყო, ვერც მხარე და, მით უფრო, ვერც სასამართლო ამ საფუძველზე და შესაბამის გარემოებებზე ვერ მიუთითებს;

114.4. მოსარჩელეები ითხოვენ როგორც შესრულების (პოზიტიურ) ინტერესს, ისე პირვანდელი მდგომარეობაში აღდგენის (ნეგატიურ) ინტერესს, რაც სამართლებრივი აბსურდია. ამის მაგალითად გამოდგება, მაგალითად წილის დათმობა, ხელშეკრულებიდან გასვლა და, ამავდროულად, დივიდენდების მოთხოვნა. მხარე ითხოვს უკვე ხელმოწერილ ხელშეკრულებაზე აღნიშნულ სრულიად გაუგებარ „ფასდაკლების“ თანხას, ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ვითომდა შესასრულებელი და შეუსრულებელი სამუშაოების ღირებულებას, რაც წინააღმდეგობრივი და უკანონოა. ამავდროულად, მხარე ითხოვს მოთხოვნილ თანხების ანაბარზე განთავსების შესაბამის პროცენტებს, რაც წინააღმდეგობრივია, ვინაიდან სრულიად გაუგებარია, რას წარმოადგენდა მოსარჩელეთა ბიზნესინტერესი და ა.შ. დაყენებულ მოთხოვნაზე, მოსარჩელეს არ წარუდგენია არცერთი მტკიცებულება, გარდა თავისივე გაცემული „ცნობებისა“ და სრულიად აბსურდული, რეალობას მოწყვეტილი დასკვნებისა, რომელიც მის მიერ ცალმხრივად და არასწორად მიწოდებულ ინფორმაციას ეყრდნობა; შპს „ბ.ს.ე–ის“, შპს „ბ.ს.გ–ისა“ და შპს „ს.უ–ის“ მიერ ცალმხრივად გაცემულ ცნობებზე კასატორი როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოში, ისე - სააპელაციო სასამართლოში მიუთითებდა, რომ ვერც შპს „ბ.ს.ე–ი“, ვერც შპს „ბ.ს.გ–ი“ და ვერც - შპს „ს.უ–ი“ ვერ ადასტურებდა მითითებული თანხების ვალდებულების არსებობასა და მის ოდენობას, ხოლო აღნიშნულის დასადასტურებლად წარმოდგენილი იყო მხოლოდ თავად მხარეთა მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტები/ცნობები, რომელშიც მარტივად იყო მითითებული, თითქოს, დამკვეთის (ა–ოს) მიერ კონკრეტული თანხები იყო ასანაზღაურებელი. გაუგებარი იყო ეს ციფრები და შეუძლებელი ხდებოდა, მსგავსი ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება მხოლოდ მხარის სრულიად უსაფუძვლო ახსნა-განმარტებით (წარმოდგენილი ცნობები და ხელმოუწერელი გაუგებარი ცხრილები არის მხარის მცდარი ახსნა-განმარტება). იმ ფაქტს, რომ საქმეში სხვა სარწმუნო და დამაჯერებელი მტკიცებულებები არ არსებობდა, ადასტურებდნენ თავად სასამართლოებიც, რომლებიც ამ საკმაოდ სოლიდური ოდენობის თანხებს კასატორ კომპანიებსა და ფიზიკურ პირებს აკისრებდნენ მხოლოდ ამ ცნობების საფუძველზე;

114.5. მიუღებელი შემოსავლის ნაწილში, კასატორი უთითებს, რომ შპს „ა–ო“ მხოლოდ შპს „ბ.ს.ე–ის“ კონტრაქტორი იყო, შესაბამისად, აბსურდულია დანარჩენი ორი კომპანიის მხრიდან შპს „ა–ოსთვის“ და მით უფრო სხვა კასატორებისთვის მოთხოვნების წაყენება. ყველა მათგანი არის არასათანადო მოპასუხე. როგორც სასამართლოს მოეხსენება, მხარეთა შორის არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობა წარმოადგენდა ნარდობას. უზენაესი სასამართლოს მყარად დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, სსკ-ის 636-ე მუხლის დანაწესი სახელშეკრულებო სამართალში ე.წ. საგამონაკლისო ნორმაა, რომელიც შემკვეთს ნებისმიერ დროს, უპირობოდ ანიჭებს უფლებას, ცალმხრივად მოშალოს ხელშეკრულება; ამასთან, არ დასტურდებოდა აღნიშნული ვალდებულების (დაკმაყოფილებული ფულადი თანხების) არსებობა და ოდენობა. წარმოდგენილი იყო მხოლოდ თავად მოწინააღმდეგე მხარეს მყოფი კომპანიების წერილები, რომელიც არც კი ასაბუთებდა, თუ რის საფუძველზე უნდა მიეღოთ მათ მითითებული თანხები; გაუგებარი იყო, იყო თუ არა მოთხოვნილი თანხა მოსალოდნელი წმინდა მოგება, კერძოდ, წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა, რომ მოთხოვნილი იყო დაკარგული წმინდა მოგება, ვინაიდან არაფერი იყო ნათქვამი იმაზე, თუ როგორ გაანგარიშდა თანხა და გაითვალისწინა თუ არა მხარემ მოსალოდნელი დანახარჯები; მხარეს რომც მიეთითებინა და დაემტკიცებინა, რომ მართლაც მიადგა ზიანი მიუღებელი შემოსავლის სახით, მას აღნიშნული მოთხოვნის დაყენების სამართლებრივი საფუძველი მაინც არ ექნებოდა, რადგან ანაზღაურების უფლებამოსილებას არ ითვალისწინებდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკა; თუ მოწინააღმდეგე მხარის მოთხოვნა თანხის ანაბარზე განთავსებას შეეხებოდა, მხარემ ვერ შეძლო მისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება, მტკიცებულების წარმოდგენით დაედასტურებინა შემოსავლის დაკარგვის რეალურობა; არ დასტურდებოდა არც საფუძვლად მყოფი ფულადი ვალდებულებების (680,878.24 აშშ დოლარის, 340,319.61 აშშ დოლარისა და 1,996,598.87 აშშ დოლარის) არსებობა და მით უფრო არც დარღვევა. შესაბამისად, არ არსებობდა ზემოაღნიშნული მოთხოვნების დაკმაყოფილების არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი საფუძვლები;

114.6. პრეტენზია 1 300 000 აშშ დოლარის, 2 700 000 აშშ დოლარის, 1 407 327.08 აშშ დოლარისა და წლიური 675 517 აშშ დოლარის ანაზღაურების მოთხოვნასთან დაკავშირებით - ზემოაღნიშნული მოთხოვნებიდან, 1 300 000 აშშ დოლარის ანაზღაურებას შპს „ს.უ–ი“ ითხოვდა, როგორც წილის შესაძენად გაწეული მომსახურების საფასურს. ამ ნაწილში, პირველ რიგში, აღსანიშნავია, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი იარსებებდა რესტიტუციური მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლები, მხარეს რეალურად არ გაუკეთებია 1,300,000 აშშ დოლარის ინვესტიცია. მან მხოლოდ უზრუნველყოფა (თავდებობა) წარადგინა ბანკში, რითაც მოხდა საბანკო გარანტიის ჩანაცვლება, მოწინააღმდეგე მხარის მხრიდან ყოველგვარი დანახარჯების გარეშე. ზემოხსენებული თანხა არის მხოლოდ ის პირობითი ღირებულება, რაც მხარეებმა საბანკო გარანტიების გამოთავისუფლების ღირებულებად მიუთითეს. ამ პირობით თანხას საერთო არ ჰქონდა იმ რეალურ დანახარჯებთან, რაც რესტიტუციური მოთხოვნისას არის მნიშვნელოვანი ან წილის სამართლიან ღირებულებასთან, რაც პარტნიორობიდან (ხელშეკრულებიდან) გასვლისას გაითვალისწინება. რეალურად მხარე ვერ ასაბუთებდა იმას, თუ რა ხარჯი გაწია ალტერნატიული უზრუნველყოფის წარსადგენად საქმეში არ არის წარმოდგენილი არცერთი დოკუმენტი ამის დასტურად. რეალურად აპელანტმა მხარემ თავად გაწია საბანკო გარანტიებთან დაკავშირებით ხარჯები, რისი დამადასტურებელი მტკიცებულება თავად აპელანტმაც წარმოადგინა. ამ მომსახურებასთან დაკავშირებით, კასატორმა დამატებით წარადგინა შპს „შ.ც–ის“ დასკვნა. ამ დასკვნით დგინდებოდა თავდებობის წარდგენის ღირებულება, რაც, თავის მხრივ, ბევრად ნაკლები იყო 1,300,000 აშშ დოლარზე. ამასთან, ვინაიდან მოწინააღმდეგე მხარე რესტიტუციულ მოთხოვნას აყენებდა, სასამართლოს შესაფასებელი იყო საერთოდ შპს „ს.უ–ი“ კომპანიიდან თუ გადიოდა და უფლებამოსილება თუ გააჩნდა;

114.7. საზოგადოებიდან გასვლა წარმოადგენს საკორპორაციო სამართლებრივ ქმედებას, რომელსაც მეწარმეთა შესახებ კანონისა და სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, შესაბამისი წინაპირობები გააჩნია. უზენაესი სასამართლოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილების თანახმად, „პარტნიორმა გასვლის ნება საზოგადოების მიმართ უნდა გამოხატოს, ხოლო საზოგადოებამ გასვლის ნება უნდა მიიღოს. გასვლის თაობაზე განცხადებას საზოგადოების საერთო კრება იხილავს, რადგან ამ დროს გადასაწყვეტია როგორც კომპენსაციის, ისე - წილის დანარჩენ პარტნიორებზე გადანაწილების საკითხი. საზოგადოებამ, შესაძლოა, უარიც უთხრას პარტნიორს გასვლაზე, რასაც საზოგადოების კაპიტალის დაცვა ამართლებს. ეს კი იმას გულისხმობს, რომ პარტნიორის საზოგადოებიდან გასვლა შესაძლებელია იმ პირობებში, თუ საზოგადოებას აქვს თავისუფალი სახსრები კომპენსაციის გადასახდელად“ (სუსგ საქმე Nას-201-201-2018 8 ოქტომბერი, 2018 წელი). ამავე გადაწყვეტილებაში, სასამართლო აცხადებს, რომ საწარმოდან გასვლა შესაძლებელია მხოლოდ შესაბამისი წინაპირობების არსებობისას, რასაც, განსახილველ შემთხვევაში, მხარე ვერ ადასტურებდა; ყოველივე ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, მოწინააღმდეგე მხარეს არ გააჩნდა ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება, ვინაიდან ხელშეკრულების დარღვევა არ იკვეთებოდა, თუმცა რომც მივიჩნიოთ, რომ მსგავსი უფლება არსებობდა, მას შეეძლო მხოლოდ გადაცემულის უკან დაბრუნება, რაც ამ შემთხვევაში შეადგენდა, უზრუნველყოფის/თავდებობის წარდგენის ღირებულებას, რომელიც შემფასებელმა დაადგინა და შეადგენდა 251,220 აშშ დოლარს;

შეგებებულ სარჩელის არ დაკმაყოფილებასთან დაკავშირებით პრეტენზიები

114.8. 14 581 000 ლარის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით - საქმეში უდავო გარემოებას წარმოადგენდა ის, რომ „ნ–ა ჰესის“ მშენებლობა შპს „ა–ოსა“ და შპს „ბ.ს.ე–ის“ შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად უნდა დასრულებულიყო 2019 წლის 31 დეკემბერს; მშენებლობა მითითებული ვადის დაცვით არ დასრულდა მოწინააღმდეგე მხარის არაკეთილსინდისიერი, ზიანის მომტანი ქმედების გამო. მოპასუხეებმა პირდაპირ უხეშად დაარღვიეს მხარეთა შორის დადებული საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულება და ქვეკონტრაქტები, გადააცილეს ვადებს და „ნ–აჰესის“ მშენებლობა ყოველგვარი ლეგიტიმური საფუძვლის გარეშე შეაჩერეს; აპელანტმა შპს „ა–ომ“ მოპასუხეთა ბრალით, ვერ შეძლო „ნ–ა ჰესის“ ექსპლუატაციის დაწყება 2019 წლის 31 დეკემბრიდან. ჰესის მშენებლობა ვერ დასრულდა 2022 წლის მარტამდე სწორედ მოწინააღმდეგე მხარის ბრალით. შესაბამისად, ამ პერიოდში აპელანტს - შპს „ა–ოს“ მიუღებელი შემოსავლის სახით მიადგა ზიანი; მოწინააღმდეგე მხარისთვის წინასწარ სავარაუდო გახლდათ როგორც ზიანის დადგომის ფაქტი, ასევე – ამ ზიანის სავარაუდო ოდენობა. მეტიც, მოწინააღმდეგე მხარისთვის ზედმიწევნით და დეტალურად იყო ცნობილი, ის სავარაუდო მოგება, რასაც ჰესი გამოიმუშავებდა. ერთ-ერთი მოწინააღმდეგე მხარე შპს „ს.უ–ი“ არის შპს „ა–ოს“ 20%-ის მფლობელი, მისთვის ცნობილი იყო ელენერგიის გამომუშავების საპროგნოზო და ფაქტობრივი მონაცემები, რაც დასტურდებოდა საქმის მასალებით, მხარეთა შორის გაცვლილი მეილებით. ზიანის ოდენობის განსაზღვრის მიზნებისთვის, საქმეში წარდგენილი იყო „ჰ–ის“ დასკვნა, რომელმაც 2021 წლის 10 აგვისტოს ანგარიშით შეაფასა ,,ნ–აჰესის“ 2020 და 2021 წლების საპროგნოზო შემოსავლის ანგარიში. დასკვნის შესაბამისად, 2019 წლის 31 დეკემბრიდან 2020 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით, ,,ნ–აჰესის“ ელექტროენერგიის საპროგნოზო გამომუშავება თვეების მიხედვით წყლის 50%-იან უზრუნველყოფაზე (მლნ. კვტ. სთ.) შეადგენს - 3,013,000 აშშ დოლარს, ხოლო 2020 წლის 31 დეკემბრიდან - 2021 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით - 2,945,000 აშშ დოლარს. სულ 2019 წლის 31 დეკემბრიდან – 2021 წლის 31 დეკემბრამდე ,,ნ–აჰესის“ ელექტროენერგიის საპროგნოზო გამომუშავება შეადგენს - 5,958,000 აშშ დოლარს. შპს „ა–ოს“ მიერ განცდილი მიუღებელი შემოსავლის ზუსტი ოდენობით დაანგარიშების მიზნით, წარმოდგენილი იყო შპს „ე.ე–ი ფინანსების“ მიერ მომზადებული დასკვნაც, რომლითაც დგინდებოდა, რომ ,,ნ–აჰესის“ შემოსავალი 2020 – 2021 წლებში საპროგნოზო გამომუშავებისა და ტარიფის შესაბამისი გადაანგარიშებით შეადგენდა 18,957,000 ლარს, ხოლო უკვე ოპერირებადი ჰესების ,,ი–ისა“ და ,,ხ–ს“, ფაქტობრივი ხარჯების გათვალისწინებით, ჯერ არ გაშვებული ,,ნ–აჰესის“ საოპერაციო ხარჯები 2020 წლის 1-ელი იანვრიდან - 2021 წლის 31 დეკემბრამდე სულ შეადგენდა - 4,606,000 ლარს. შესაბამისად, ,,ნ–აჰესის“ საპროგნოზო მოგება 2020-2021 წლებში განსაზღვრული იყო - 14,351,000 ლარით; საქმეში საკასაციო სასამართლო ვერ მოიძიებს მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარდგენილ ვერცერთ დოკუმენტს ან ალტერნატიულ დასკვნას, რომელიც სხვაგვარად ადგენს ,,ნ–აჰესის“ საპროგნოზო მოგებას და სარწმუნოდ აბათილებს ზემოთ მითითებულ დასკვნებს. საქმეში წარმოდგენილი იყო მხოლოდ ნ.ო–ოს დასკვნა, რომლითაც მხარე ცდილობდა, ეჭვქვეშ დაეყენებინა ,,ჰ–ისა“ და ,,ე–ის“ მიერ მომზადებული დასკვნები, თუმცა მხარეს არ წარუდგენია ალტერნატიული დასკვნა, რომლითაც ,,ე–ის“ დადგენილი მიუღებელი შემოსავლის ოდენობა იქნებოდა გაბათილებული. ის, რომ პროექტი მოწინააღმდეგე მხარის ბრალით ვერ დასრულდა, დასტურდებოდა საქმეში წარმოდგენილი არაერთი გარემოებით, რომელიც ქვედა ინსტანციების სასამართლოებმა არც კი განიხილეს. მაგალითად, სასამართლოს არ განუხილავს შპს „ა–ოსთვის“ ტურბინა-გენერატორების გადაცემის დაგვიანების, შპს „ა–ოსთვის“ დაფინანსებაში ხელშეშლის ფაქტი, უსაფუძვლო მოთხოვნებისა და გაურკვეველი წარმომავლობის თანხების მოთხოვნის ფაქტი და ა.შ, რაზეც, აუცილებელია, საკასაციო სასამართლომ გაამახვილოს ყურადღება;

114.9. 1,527,047 აშშ დოლარის მოთხოვნა (ავანსად გადახდილი თანხის უკან დაბრუნება) - კასატორი ითხოვდა 2018 წლის 30 ივლისს შპს „ბ.ს.ე–ისთან“ გაფორმებული სამშენებლო ხელშეკრულების ფარგლებში შპს „ბ.ს.ე–ისთვის“ ავანსად გადახდილი იმ თანხის უკან დაბრუნებას, რისი საპირწონე შესრულებაც მას არ მიუღია; უდავო გარემოება იყო ის, რომ მხარეთა შორის 2019 წლის 31 დეკემბერს გაფორმდა ბოლო ფორმა N2, რის შემდეგაც კონტრაქტორებს სამუშაოები აღარ შეუსრულებიათ, საქმეში არ არის წარმოდგენილი 2019 წლის 31 დეკემბრის შემდეგ გაფორმებული ფორმა N2; ვლინდებოდა ნაკლიანი შესრულება და შესრულებაზე უსაფუძვლო უარი, რაც აძლევდა შპს „ა–ოს“ უფლებას, ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ დაიბრუნოს თანხა, რომლის სანაცვალგებო შესრულება არ მიუღია;

114.10. შპს „ა–ოს“ გააჩნდა 705,224.35 აშშ დოლარის მოთხოვნა, რაც განპირობებული იყო მოწინააღმდეგე მხარის მხრიდან ხელშეკრულების დარღვევით ექსკავაციის ხარჯების ხელოვნურად გაზრდით; ნაცვლად პროექტში მითითებული ფორმით ექსკავაციისა, მოწინააღმდეგე მხარე ხელოვნურად/არაკეთილსინდისიერად ზრდიდა საექსკავაციო თანხებს, რათა არალეგიტიმური სარგებელი მიეღო შპს „ა–ოს“ ინტერესების ხელყოფის ხარჯზე. ექსკავაციის ღირებულების შეთანხმებისას, მხარეებმა გაითვალისწინეს, რომ ამაში უნდა შესულიყო მშენებლის სრული მოგება. მოწინააღმდეგე მხარის არაკეთილსინდისიერი მოქმედებები დაადასტურა საქმეზე მოწმედ დაკითხულმა ნ.ს–ვამაც (თავად მოსარჩელე მხარის თანამშრომელმა, იმ დროისთვის), რომლის ჩვენებიდან არცერთი ციტატა, კასატორისთვის გაუგებარი მიზეზით, სასამართლომ არ დაიმოწმა. კერძოდ, ნ.ს–ვამ განმარტა: „როგორც სამუშაოების დასრულების შემდეგ, ჯერ სამუშაოების მსვლელობის დროსაც, ჩვენ რამდენჯერმე ვაფრთხილებდით ს.უ–ს, რომ ზედმეტად ხდებოდა მიწის მოჭრა და არ შეესაბამებოდა საპროექტო დოკუმენტს ... ხშირად გვქონია შეხვედრები'';

114.11. 169,083 - ლარის კასატორის სასარგებლოდ გადახდა (კონტრაქტორების მიერ ნაკლიანი შესრულება) - საქმეში წარდგენილია შპს „ჰ–ის“ მიერ მომზადებული დასკვნა, რომლითაც დგინდება, რომ შპს „კ.ბ.ს.გ–ის“ მიერ შესრულებულ სამუშაოებში დაშვებული იყო ხარვეზები და მისი გამოსწორების ღირებულება შეადგენდა 169,083 ლარს; დასკვნის თანახმად, დაშვებული ხარვეზები არსებითი იყო, რაც, უპირველეს ყოვლისა, საგრძნობლად ამცირებდა აშენებული ჰესის ექსპლუატაციის ვადას და იყო მიუღებელი შემოსავლის წინაპირობა;

114.12. 199,000 აშშ დოლარი (2018 წლის 31 ივლისის მემორანდუმით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევა) - შპს „ა–ოს“ 20%-იანი წილის მფლობელმა პარტნიორმა შპს „ს.უ–მა“ დაარღვია მემორანდუმის 3.4.5 მუხლი, რომელიც ავალდებულებდა პროექტისთვის საჭირო დამატებითი კაპიტალი შეევსო თავისი 20%-იანი წილის პროპორციულად; შპს „ა–ოს“ 80%-იანი წილის მფლობელმა პარტნიორმა შპს „ა–იმ“ განახორციელა საჭირო - 995,000 აშშ დოლარის ოდენობის შენატანი;

114.13. შეგებებული სარჩელით მოთხოვნილი იყო გაზრდილი სამშენებლო ხარჯების, გაზრდილ ხარჯებზე დარიცხული პროცენტისა (ფაქტობრივი ზიანი) და მშენებლობის დაყოვნების გამო აღებული სუბორდინირებული სესხების პროცენტისა და ძირითადი სესხის პროცენტის სხვაობის ანაზღაურება იმ მიზეზით, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ დაარღვია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება და მიატოვა პროექტი, შპს „ა–ოს“ გაეზარდა დანახარჯები; კომპანიას დასჭირდა სუბორდინირებული სესხების აღება. შესაბამისად, მშენებლობის დაყოვნების გამო აღებული სუბორდინირებული სესხების პროცენტისა და ძირითადი სესხის პროცენტის სხვაობა არის კომპანიის ფაქტობრივი ზიანი; საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა, რომ მთლიანი პროექტი გაძვირდა 3,26 მლნ აშშ დოლარით, რომელიც სს „თ.ბ–იდან“ სესხის სახით მოიძია კომპანიამ. კომპანიის ფაქტობრივ ზიანს წარმოადგენდა აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული პროცენტიც, რაც შეადგენდა 2,663,542 აშშ დოლარს; ზემოაღნიშნული ხარჯები შპს „ა–ოსთვის“ წარმოადგენდა პროექტისთვის დამატებით და დაუგეგმავ ხარჯს. მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ხელშეკრულების შესრულების შემთხვევაში კი, კომპანია დამატებით ხარჯს არ გაიღებდა;

114.14. „ს.უ–ის“ გარიცხვასთან დაკავშირებით - შპს „ა–ო“ წარმოადგენს ორ სუბიექტიან საზოგადოებას, რომელშიც პარტნიორის გარიცხვის თაობაზე გადაწყვეტილება შესაძლოა მიღებულ იქნეს საერთო კრების გარეშე და გადაწყვეტილება შპს „ა–ის“ მიერ ერთპიროვნულად იქნა მიღებული; შპს „ს.უ–ი“ მოქმედებდა შპს „ა–ოს“ ინტერესების წინააღმდეგ, რაც გამოიხატებოდა შპს „ა–ოსა“ და მისი მაჟორიტარი პარტნიორის მესამე პირებთან დისკრედიტაციის მცდელობით, პროექტის დაფინანსებაში ხელშეშლასა და შპს „ა–ოს“ საქმიანობის შეზღუდვის მცდელობით (რაზეც ზემოთ დეტალურად გესაუბრეთ, მათ შორის, პროექტის დაყოვნების მცდელობების მიმოხილვისას); შპს „ს.უ–ი“ გამოიყენებოდა, როგორც შპს „კ.ბ.ს.გ–ის“ უსაფუძვლოდ გამდიდრების ხელშემწყობი ინსტრუმენტი. ამის ერთ-ერთ მაგალითს წარმოადგენდა 2018 წლის 30 ივლისის მემორანდუმის დარღვევაც და შპს „ა–ოს“ დამატებითი შენატანის განხორციელებაზე უარი; ნაცვლად ჰესების მშენებლობის პროექტის ოპტიმალური დანახარჯებით წარმოებისა, შპს „ს.უ–ის“ ინტერესი იყო ხარჯების ხელოვნური ზრდა და აქედან მაქსიმალური სარგებლის მიღება; საქმეში წარდგენილი იყო საექსპერტო დასკვნები, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ შპს „ს.უ–ის“ წილის სამართლიანი ღირებულება შეადგენდა 566,720 აშშ დოლარს. ამდენად, იკვეთებოდა პარტნიორის შეზღუდული პასუხისმგებლობიდან გარიცხვის როგორც ფაქტობრივი, ისე - სამართლებრივი საფუძვლები.

115. თბილისის სააპელაციო სასამართლოში 2025 წლის 23 მაისს, ზეპირ მოსმენაზე კასატორებმა იშუამდგომლეს საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე. კასატორთა მითითებით, სასამართლოს შემადგენლობამ აღნიშნული შუამდგომლობა სრულიად უსაფუძვლოდ მოხსნა, ხოლო გადაწყვეტილება მიიღო მხოლოდ საბოლოო განჩინებასთან ერთად. მართალია, მოწინააღმდეგე მხარე ამ შემთხვევაში, უთითებს ერთიანი გარიგების არარსებულ სამართლებრივ საფუძველზე, მითითება, ვერ შეცვლის იმ ფაქტს, რომ მოსარჩელე ითხოვს, არა მხოლოდ გამჭოლ პასუხისმგებლობას, არამედ, ფაქტობრივად, სამმაგ გამჭოლ პასუხისმგებლობას კომპანიათა შეზღუდული პასუხისმგებლობის სრული იგნორირებით. ამდენად, არსებობდა საქმისწარმოების შეწყვეტის საფუძველი, რასაც ადასტურებდა წინამდებარე საქმეზე თანდართული, 2025 წლის 29 აპრილის საქმე N2/ბ-2421-24 საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, კერძოდ, განჩინებით სასამართლომ მიუთითა სსსკ-ის 272-ე მუხლის „ზ“ პუნქტზე, რომლის თანახმად, სასამართლო, მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით, შეწყვეტს საქმისწარმოებას, თუ კანონით დადგენილია სხვა შემთხვევა. სასამართლომ აგრეთვე, მიუთითა მეწარმეთა შესახებ კანონის 26-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, კომანდიტური საზოგადოების კომანდიტი, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, სააქციო საზოგადოების, კოოპერატივის პარტნიორი სამეწარმეო საზოგადოების ვალდებულებისთვის კრედიტორის წინაშე პასუხს არ აგებს. წინამდებარე საქმეზე, შპს „ა–ი“ წარმოადგენს შპს „ა–ოს“ პარტნიორს შპს „ა–ი“ წარმოადგენს შპს „ა–ის“ პარტნიორს, ხოლო ბ-ნი ნ.გ–ი და მ.პ–ი არიან შპს „ა–ის“ პარტნიორები. შესაბამისად, ამ ნაწილში სახეზე გვაქვს ფაქტიურად სამმაგი პასუხისმგებლობის გაჭოლვა. აგრეთვე, პასუხისმგებლობის გაჭოლვასთან ერთად, პარტნიორების პასუხისმგებლობა შეერაცხა ფაქტობრივად შპს „რ–სს“ და შპს „ა–ის“, რაც ასევე დაუშვებელია და საქმისწარმოების შეწყვეტის საფუძველია, ვინაიდან მათ მიმართ არ არსებობს რეალური დავის საგანი. ამ მხრივ აღსანიშნავია ისიც, რომ აღნიშნული შუამდგომლობის განხილვა და დაკმაყოფილება სასამართლოს შეეძლო პროცესის ნებისმიერ სტადიაზე. შესაბამისად, ის გარემოება, რომ შუამდგომლობა დაყენებული იყო სააპელაციო ინსტანციაში, ვერ გახდებოდა მისი განხილვის გადადების ან/და განხილვაზე უარის თქმის საფუძველი. სასამართლო ამ ნაწილში განმარტავდა, რომ „მოცემულ შემთხვევაში მხარე ვერ ასაბუთებდა საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლებს, მით უფრო სააპელაციო ინსტანციაში“, თუმცა, სასამართლოს არ გაუთვალისწინებია ის ფაქტი, რომ განჩინება, რომლის საფუძველზეც მხარემ საქმისწარმოების შეწყვეტა იშუამდგომლა, კასატორ მხარეს ჩაჰბარდა 2025 წლის მაისში, მაშინ, როდესაც სააპელაციო სასამართლოშიც კი უკვე დასრულებული იყო სხდომები. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს ვთხოვთ, საკასაციო საჩივარი დააკმაყოფილოს ამ ნაწილშიც და მოწინააღმდეგე მხარის სარჩელზე შეწყვიტოს საქმისწარმოება.

116. კასატორებმა მოსამართლეთა აცილების შუამდგომლობა სააპელაციო სასამართლოში დააყენეს, ორჯერ – 2025 წლის 19 მაისისა და 2025 წლის 23 მაისის სხდომაზე. თბილისის სააპელაციო სასამართლოში 2025 წლის 19 მაისის ზეპირ მოსმენაზე მოსამართლეების - ბ-ნი შალვა კაკაურიძისა და ბ-ნი ლაშა თავართქილაძის აცილების შესახებ იშუამდგომლეს. ეს შუამდგომლობა კასატორებმა ხელახლა წამოჭრეს 2025 წლის 23 მაისის ზეპირ მოსმენაზე. სააპელაციო სასამართლოს საოქმო განჩინებით კასატორების შუამდგომლობები არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნულ შუამდგომლობას საფუძვლად დაედო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2025 წლის 29 აპრილის განჩინება N2/გ-2421-24 საქმეზე. აღნიშნულ საქმეში, კერძო საჩივრის ავტორი იყო შპს „ა–ო“, მოწინააღმდეგე მხარე: გ.კ–ძე, დ.გ–ა, ი.ჭ–ი. კერძო საჩივრით შპს „ა–ო“ ითხოვდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 28 ნოემბრის საოქმო განჩინების გაუქმებას, რომლის საფუძველზეც შპს „ა–ოს“ სარჩელზე საქმისწარმოების შეწყდა და გ.კ–ძის, დ.გ–ას, ი.ჭ–ის მიმართ ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და მესაკუთრედ აღიარების მოთხოვნის შპს „ა–ოს“ სარჩელი განუხილველად იქნა დატოვებული. აღსანიშნავია, რომ მითითებული განჩინება მიღებულია მოსამართლეთა შემდეგი შემადგენლობის მიერ: ლაშა თავართქილაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი), მერაბ ლომიძე და შალვა კაკაურიძე. წინამდებარე საქმის სააპელაციო ეტაპზე განხილვისას საქმე განიხილებოდა მოსამართლეთა შემდეგი შემადგენლობით: შალვა კაკაურიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი), ლაშა თავართქილაძე და გია ბერაია. ამდენად, საქმის განმხილველი 2 მოსამართლე (შალვა კაკაურიძე, ლაშა თავართქილაძე) მონაწილეობდნენ N2/ბ-2421-24 საქმის ფარგლებში კერძო საჩივრის განხილვის პროცესში. მნიშვნელოვანია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2025 წლის 29 აპრილის განჩინებაში (საქმე N2/ბ-2421-24) ნათლად იყო მითითებული, რომ ორივე საქმე (N2/ბ-2421-24 და N2ბ/1631-25) ეფუძნებოდა იდენტურ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სასარჩელო მოთხოვნებს. არსებობდა მოსამართლეების შალვა კაკაურიძისა და ლაშა თავართქილაძის - N2ბ/1631-25 საქმის განხილვიდან აცილების პირდაპირი საფუძველი, რაც სასამართლომ არ დააკმაყოფილა, რითაც დაირღვა სამართლიანი სასამართლოს უფლება.

117. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 22 აგვისტოს განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

118. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია.

119. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომში - „სსსკ“) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

120. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

121. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

122. საქართველოს უზენაესი სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს მხარეთა თანასწორობისა (სსსკ-ის მე-5 მუხლი) და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-4 მუხლი) ფუნდამენტურ პრინციპებზე დაყრდნობით. სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებულნი არიან სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. ამ გარემოებების დამტკიცება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, შეიძლება მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს (იხ. სუსგ საქმე Nას-833-833-2018, 16 ნოემბერი, 2018 წელი; Nას-867-834-2016, 22 ნოემბერი, 2018 წელი).

123. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, კასატორთა ძირითადი პრეტენზია სასამართლოს მიერ მტკიცებულების შეფასებასა და მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულების გაზიარებას ეხება. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების მიხედვით, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამდენად, მტკიცებულების გამოკვლევა უპირველესად გულისხმობს მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას (იხ. სუსგ საქმე Nას-406-383-2014, 17 აპრილი, 2015 წელი).

124. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ სარჩელისა და შეგებებული სარჩელის მოთხოვნები ურთიერთდაკავშირებულია, ამიტომაც საკასაციო სასამართლო მათ ერთობლიობაში შეაფასებს. ამასთან, როგორც სარჩელის, ისე შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის მნიშვნელოვანია შპს „ა–ოს“ ხელშეკრულებიდან გასვლის მართლზომიერების საკითხის შეფასება, რამდენადაც კონკრეტული წინაპირობების დაუცველობა ხელშეკრულებიდან გასვლისას, რაც დეტალურად იქნება განხილული ქვემოთ, გამორიცხავს რესტიტუციისა და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას.

125. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნები გამომდინარეობს როგორც ნარდობის სამართალურთიერთობიდან, ისე დელიქტური პასუხისმგებლობის თავისებურებებიდან, თუმცა სანამ ამ საკითხს შეაფასებს, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, საკასაციო საჩივრის ფარგლებში სადავოდ გამხდარი ერთ-ერთი საკითხის შეფასებას, კერძოდ, რამდენად სახეზეა ერთიანი გარიგება, იკვეთება თუ არა საქმეზე გარემოებები, რომლებიც მხარეთა შორის წარმოშობილ სამართალურთიერთობის ერთიან ხელშეკრულებად აღქმის საშუალებას იძლევა.

126. საქართველოს უზენაესი სასამართლო განმარტავს, რომ გვაქვს თუ არა სახეზე ერთიანი გარიგება/ერთიანი ხელშეკრულება უპირველესად მხარეთა შორის გამოვლენილი ნების საფუძველზე უნდა განიმარტოს.

127. სადავო საკითხის სიცხადის მიზნით, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს ნების გამოვლენის განმარტების აუცილებლობაზე, რასთან დაკავშირებითაც იურიდიული ლიტერატურა და სასამართლო პრაქტიკა თანხმდება, რომ ნება უნდა განიმარტოს ნების მიმღების და არ მისი გამომვლენის თვალსაწიერიდან, ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს.

128. ნების გამოვლენის განმარტებისას ფრაზისა თუ ქმედების შინაარსის შესაფასებლად სასამართლო ხელმძღვანელობს სამოქალაქო ბრუნვის ჰიპოთეტური, გონიერი მონაწილის სტანდარტით, ჩაყენებულით ნების მიმღების მდგომარეობაში, შესაბამისად, ნების გამოვლენა გარიგების ინსტიტუტის აუცილებელი კომპონენტი და, როგორც წესი, მისი სინონიმია (იხ. კერესელიძე დ., კერძო სამართლის უზოგადესი სისტემები, თბ, 2009, 251-256).

129. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაში განმარტებულია, რომ სამოქალაქო სამართლით განმტკიცებული მხარეთა ავტონომიურობის პრინციპი ყველაზე ნათლად ხელშეკრულების თავისუფლებაში გამოიხატება. ხელშეკრულების თავისუფლება ეფუძნება მხარეთა სურვილს, დაამყარონ კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობა. ხელშეკრულების თავისუფლება ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ხელშეკრულების დადების თავისუფლება; ბ) ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფლება. სსკ-ის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადების მიხედვით, კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში, თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსით განმტკიცებული ხელშეკრულების სახეები არ არის ამომწურავი. ხელშეკრულების მხარეებს, როგორც წესი, უფლება აქვთ, დამოუკიდებლად აირჩიონ ხელშეკრულების ტიპიც და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულების შინაარსი (იხ., სუსგ №ას-1373-2023, 6 თებერვალი, 2025 წელი).

130. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულებათა განმარტების თავისებურება განპირობებულია ურთიერთობათა ორმხრივი (მრავალმხრივი) ხასიათით, დისპოზიციური ნორმების გამოყენებით, სავაჭრო და საქმიანი ჩვეულებებითა და ტრადიციებით, მხარეთა შორის არსებულ ურთიერთობაში ჩამოყალიბებული პრაქტიკით, იმპერატიული ნორმების მოთხოვნათა გათვალისწინების აუცილებლობით და ა.შ. ხელშეკრულება არის მხარეთა მიერ მიღწეული კონსესუსის შედეგი, რომელიც, სამართლებრივი თვალსაზრისით, იწვევს მხარეთა მიმართ უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობას მათივე ნების საფუძველზე. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ხელშეკრულების განმარტების არსი მხარეთა მიერ გამოვლენილი საერთო ნების ნამდვილი შინაარის, ხელშეკრულების რეალური მიზნის დადგენაში მდგომარეობს. სასამართლო მხარეთა ნამდვილ ნებას ადგენს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ განმარტების პროცესში წარმოიშობა ხელშეკრულების ტექსტში გადმოცემულ დებულებათა შორის წინააღმდეგობა ან შეუსაბამობა. საკასაციო სასამართლო, ცხადია, ითვალისწინებს მხარეთა ნების გამოვლენის თავისუფლების პრინციპს ხელშეკრულების დადების დროს (სსკ-ის 319 მუხ.), თუმცა კეთილსინდისიერების ფარგლებში, კონტრაჰენტთა ქმედებებს აფასებს ერთმანეთისადმი ნაკისრი უფლება-მოვალეობების, ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ფაქტობრივი ნების გონივრულობისა და სამართლიანობის საფუძველზე.

131. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ გარდა მხარეთა შორის გამოვლენილი ნების განმარტებისა, სამართალურთიერთობის ერთიან ხელშეკრულებად აღქმისათვის მნიშვნელოვანია რამდენად ვლინდება ხელშეკრულებებს შორის მჭიდრო ეკონომიკური კავშირი, კრედიტორს თითოეული შესრულების მიმართ აქვს თუ არა ერთიანი ეკონომიკური ინტერესი (იხ. სუსგ საქმე Nას-711-2024 30 სექტემბერი 2024 წელი, ას-308-2020, 22 ოქტომბერი 2020 წელი იმ ნაწილში, რომელიც ეხება სამართალურთიერთობის ერთიან ხელშეკრულებად აღქმის განმარტებას).

132. საქართველოს უზენაესი სასამართლო ერთიანი გარიგების განმარტებისათვის მოიხმობს გერმანიის სამოქალაქო კოდექსს, რომელიც მხარეთა მიერ დავის განხილვის პროცესში არაერთხელ იყო ციტირებული სხვადასხვა სამართლებრივი საკითხის შეფასებისას. გერმანიის სამოქალაქო კოდექსის 139-ე მუხლის თანახმად, თუ ბათილია გარიგების ნაწილი, და თუ შეუძლებელია იმის დაშვება, რომ იგი დაიდებოდა ამ ბათილი ნაწილის გარეშეც, მაშინ მთლიანად გარიგებაც ბათილია. მოცემული უნდა იყოს ერთიანი გარიგება. სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, § 157‑ის მიხედვით, გადამწყვეტია მხარეთა დასადგენი ერთიანი ნება გარიგების დადების მომენტში. მხარეებს უნდა სურდეთ, რომ გარიგებები, რომლებიც, შესაძლებელია, გარეგნულად განცალკევებულია და მიეკუთვნება სხვადასხვა სახეს (მაგ., ფართის ქირავნობა და მოწყობილობის ნასყიდობა), მაგრამ მათი მხოლოდ ერთობლივად შესრულება ან არ შესრულება უნდა იყოს შესაძლებელი. სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, ვალდებულებითი და სანივთო გარიგებებიც შეიძლება მხარეთა ნების თანახმად ქმნიდეს ერთიანობას, § 139‑ის გაგებით. თუმცა, სახეზე უნდა იყოს კონკრეტული ამოსავალი წერტილები. როდესაც სახეზე არ არის სპეციალური გარემოებები, რომლებიც ერთიანობის არსებობის სასარგებლოდ მეტყველებს, მაშინ შენარჩუნდება კანონით გათვალისწინებული გამიჯვნა (აბსტრაქციის პრინციპი). ხშირად გაცილებით ვიწროდ უდგება საკითხს ლიტერატურა: როგორც წესი, აბსტრაქციის პრინციპი ამ შემთხვევაში პირთა კერძო ავტონომიისას აწყდება გადაულახავ შეზღუდვებს. დასაშვები შეიძლება იყოს მხოლოდ ის, რომ საეჭვო გარიგების ნამდვილობის პირობად დაყენებული იყოს შესრულების გარიგების სამართლებრივი ძალა, თუ ეს – როგორიცაა შეთანხმება მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ (§ 925‑ის მე‑2 ნაწილი) – ზოგადად არ ექვემდებარება პირობით დადგენას (მაგ., Larenz/Wolf, § 45 მე‑9 ველი; Baur/Stürner, § 53) (იხ, ასევე, ი. კროპჰოლერი, გერმანიის სამოქალაქო კოდექსი, სასწავლო კომენტარი, თბ. 2014, გვ 66-67). მსგავს სამართლებრივ მოწერსრიგებას ასევე ითვალისწინებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 62-ე მუხლი, რომლის თანახმად, გარიგების ნაწილის ბათილობა არ იწვევს მისი სხვა ნაწილების ბათილობას, თუ სავარაუდოა, რომ გარიგება დაიდებოდა მისი ბათილი ნაწილის გარეშეც.

133. გარიგების ნაწილის ბათილობაზე საუბრის აუცილებელი წინაპირობაა ერთიანი გარიგების არსებობა, რომელიც რამდენიმე ნაწილისაგან შედგება. ნაწილობრივად ბათილი გარიგებების სამართლებრივი დახასიათებისას დიდი მნიშვნელობა აქვს გარიგების განმარტებას, ვინაიდან სწორედ ამ გზით არის შესაძლებელი იმის დადგენა, არსებობს თუ არა ერთიანი გარიგება, რომელიც ცალკეული ნაწილებისაგან შედგება, და იწვევს თუ არა ამ ნაწილების ბათილობა მთლიანად გარიგების ბათილობას. ასევე განმარტების საფუძველზე უნდა დადგინდეს, სურთ თუ არა გარიგების მონაწილეებს მთლიანად გარიგების თუ მისი ნაწილის ბათილობა. გარიგების ერთიანად მიჩნევისათვის პრობლემას არ წარმოადგენს, თუ მასში სხვადასხვა ტიპის გარიგება ფიგურირებს, მაგალითად, ნასყიდობა, იჯარა, ლიზინგი და ა.შ. თავის მხრივ, ამ ხელშეკრულებების ფორმალური და მექანიკური გაერთიანება ერთ დოკუმენტში არ იწვევს მათ გადაქცევას ერთიან გარიგებად (იხ. სამოქალაქო კოდექსის კომენტარები, წიგნი I, 62-ე მუხლის კომენტარი, გვ. 366-368).

134. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, კერძოდ, წინამდებარე განჩინების 1-31 პუნქტებში მითითებული ფაქტების, ასევე, მოპასუხე მხარის (შემკვეთის) ეკონომიკური ინტერესის შეფასებით, მართლზომიერად მიიჩნია, რომ წარმოშობილია ერთიანი გარიგება. წინამდებარე საქმეში მოხსენიებულ და გაფორმებულ ხელშეკრულებებს შორის ვლინდება მჭიდრო ეკონომიკური კავშირი, რომელიც იძლევა მათი ერთიან, კერძოდ, ნარდობის ხელშეკრულებად აღქმის საშუალებას.

135. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს 2018 წლის 30 ივლისს, შპს ,,ა–ის“, შპს ,,ა–ოს“, შპს ,,ა–ის“, შპს ,,ს.უ–სს“, შპს „ბ.ს.გ–სა და შპს „ბ.ს.ე–ის“ შორის გაფორმებულ ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმზე. მემორანდუმის პრეამბულის მიხედვით, შპს ,,ა–ი“ წარმოადგენს შპს ,,ა–ოსა“ და შპს ,,ა–ის“ წილთა 100%-ის მესაკუთრეს, ხოლო შპს ,,ა–ი“ და შპს ,,ბ.ს.გ–ი“ ერთობლივად წარმოადგენენ შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ წილთა 50-50%-ის წილების მესაკუთრეს. წინამდებარე მემორანდუმის პრეამბულის მე-8 (ნ–აჰესი), მე-9 (ხ–ჰესი) და მე-10 (ი–იჰესი) პუნქტებით გათვალისწინებული სრული სამშენებლო სამუშაოების შესრულების თაობაზე, შპს ,,ა–ო“ ხელშეკრულებას გაუფორმებს შპს ,,ბ.ს.ე–ის“, რომელიც თავის მხრივ სამშენებლო სამუშაოების 100%-ის შესრულების თაობაზე ქვე ხელშეკრულებას გაუფორმებს შპს ,,ს.უ–ს“. ეს უკანასკნელი უფლებამოსილია, სამშენებლო სამუშაოების 100%-ის შესრულების თაობაზე ქვე-ხელშეკრულება გაუფორმოს შპს ,,ბ.ს.გ–ს“. აღნიშნული ფაქტისა და წინამდებარე განჩინების სამოტივაციო ნაწილში ერთიან გარიგების შესახებ განვითარებული მსჯელობის გათვალისწინებით, მიუხედავად იმისა, რომ კონკრეტულად 2018 წლის 30 ივლისს შპს „ა–ოსა“ და შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ შორის გაფორმდა საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების ხელშეკრულება, 2018 წლის 30 ივლისს გაფორმებული მემორანდუმისა და წინამდებარე განჩინების 4-17 პუნქტებში მოხსენიებული ხელშეკრულებების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ შპს „ბ.ს.ე–ი“, შპს „ს.უ–ი“, შპს „ბ.ს.გ–ი“, შპს „ა–ო“, შპს „ა–ი“, შპს „ა–ი“ წარმოადგენენ ერთიანი გარიგების/ხელშეკრულების მხარეებს.

136. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეები შპს „ა–ოს“, შპს „ა–ისა“ და შპს „ა–ის“ მიმართ სარჩელით ითხოვდნენ ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, რესტიტუციასა და ზიანის ანაზღაურებას. სარჩელის დაკმაყოფილების ერთ-ერთი წინაპირობა იყო მოპასუხის მხრიდან (კონტრაქტორი კომპანია) ხელშეკრულებიდან არამართლზომიერი გასვლა. საკასაციო საჩივრის ავტორი უთითებს, რომ მას როგორც შემკვეთს სსსკ-ის 636-ე მუხლის საფუძველზე, ჰქონდა ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლება.

137. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 636-ე მუხლი (შემკვეთს უფლება აქვს სამუშაოს დასრულებამდე ნებისმიერ დროს თქვას უარი ხელშეკრულებაზე, მაგრამ მან უნდა აუნაზღაუროს მენარდეს შესრულებული სამუშაო და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი), რომელიც ნარდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელი ე.წ. სპეციალური, „საგამონაკლისო“ ნორმაა, შემკვეთს შესაძლებლობას აძლევს ნებისმიერ დროს, კერძოდ, მენარდის მიერ ხელშეკრულების დარღვევის გარეშეც, ხელშეკრულებაზე განაცხადოს უარი. მოპასუხის მიერ ასეთი ნების გამოვლენა არ დასტურდება. მოცემულ შემთხვევაში, შემკვეთი ამ უფლების რეალიზაციაზე კი არ აპელირებდა, მოსარჩელისათვის მიწერილ წერილში, არამედ ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების გამო ხელშეკრულების შეწყვეტაზე მიუთითებდა (იხ. სარჩელი, დანართი 74, 2020 წლის 12 ნოემბრის წერილი, ასევე დანართი 80, 2020 წლის 1 დეკემბრის წერილი, ტ.2, ს.ფ. 342-343; 373-374).

138. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლა და ხელშეკრულების მოშლა (შეწყვეტა) ძალიან მსგავსი სამართლებრივი ინსტიტუტებია, ორივე შემთხვევაში ხდება სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეწყვეტა, თუმცა მათ შორის არსებობს მნიშვნელოვანი განსხვავება. მართალია, ხელშეკრულების შეწყვეტა (მოშლა), მიუხედავად მისი საფუძვლისა, იწვევს სახელშეკრულებო უფლებებისა და მოვალეობების შეწყვეტას, მაგრამ სამომავლოდ და არ იწვევს მხარეთა მიერ უკვე მიღებულის უკან დაბრუნებას, ე.ი. პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, ამიტომ მათ მიმართ 352-ე-359-ე მუხლები არ გამოიყენება, განსხვავებით ხელშეკრულებიდან გასვლისგან, რომლის მიზანიც არის იმ status quo-ს აღდგენა, რომელიც ხელშეკრულების დადების გარეშე არსებობდა (იხ., სუსგ №ას-1252-2024, 05.02.2025წ. პ.23).

139. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების მოთხოვნა პირველადი მოთხოვნაა, რომლის შეუსრულებლობა მეორადი მოთხოვნის უფლებას წარმოშობს. ამ უკანასკნელს კი მიეკუთვნება ხელშეკრულებიდან გასვლის მოთხოვნა.

140. ხელშეკრულებიდან გასვლა გამოიყენება მხოლოდ კანონით ან მხარეთა შეთანხმებით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში. ამიტომ კანონი ამომწურავად განსაზღვრავს ხელშეკრულებიდან გასვლის საფუძვლებსა და წესს, კერძოდ, როდის შეუძლია ხელშეკრულების მხარეს მოითხოვოს ხელშეკრულებიდან გასვლა (სსკ-ის 405-ე, 352-359-ე მუხლები).

141. ხელშეკრულებიდან გასვლის, როგორც მეორადი მოთხოვნის უფლების საფუძვლები შეიძლება დაიყოს მატერიალურ და ფორმალურ ნაწილებად. მატერიალურში შეიძლება ვიგულისხმოთ სახელშეკრულებო ვალდებულების შეუსრულებლობა, ხოლო ფორმალურში – დამატებითი ვადის დაწესება და ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შესახებ შეტყობინება. სახელშეკრულებო ვალდებულების შეუსრულებლობა თავისთავად არ აფუძნებს ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლებას. შეუსრულებლობა გარკვეული ობიექტური მასშტაბით უნდა გაიზომოს. ზოგადად, ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება წარმოიშობა, მიუხედავად იმისა, თუ რა ტიპის ვალდებულება დაირღვა. ვალდებულება, რომლის დარღვევაც ხელშეკრულებიდან გასვლის საფუძველს წარმოადგენს, უნდა იყოს ნამდვილი, ვადამოსული და უპრეტენზიო. თუ ვალდებულებები ჯერ კიდევ არ არის შესასრულებელი, მხარე ვერ გავა ხელშეკრულებიდან, რადგან მას არ ექნება ამის საფუძველი. თუმცა, სკ-ის 405-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, მხარეს შეუძლია შესრულების ვადის დადგომამდე განაცხადოს უარი ხელშეკრულებაზე.

142. ხელშეკრულებიდან გასვლის პირობა ვალდებულების შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულებაა. თუ მოვალემ ვალდებულება შეასრულა ან კრედიტორმა შეთანხმებულის ნაცვლად სხვა შესრულება მიიღო (datio pro solutio), კრედიტორი ხელშეკრულებიდან ვერ გავა. ასევე, კრედიტორს ეზღუდება ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება, თუ მოვალემ წარადგინა ან დაუყოვნებლივ წარმოადგენს პრეტენზიას (შესაგებელს). ანალოგიური წესი გამოიყენება მაშინაც, როდესაც მოვალეს შეუძლია ვალდებულების გაქვითვა და იგი ამ უფლებას კრედიტორის მხრიდან ხელშეკრულებიდან გასვლის მოთხოვნის დაყენებისთანავე გამოიყენებს (dolo agit, qui petit, quod statim redditurus est). ხელშეკრულებიდან გასვლა წარმოშობს მონაწილეთა შორის ახალ ვალდებულებას: მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებმა ერთმანეთს უნდა დაუბრუნონ.

143. სსკ-ის 405-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები განამტკიცებენ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარის უფლებას უარი თქვას ხელშეკრულებაზე, თუ მეორე მხარე არღვევს ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებას. ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, კრედიტორს შეუძლია მოვალეს დაუწესოს დამატებითი ვადა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესასრულებლად. რაც განამტკიცებს, რომ მისთვის მთავარია ვალდებულების შესრულება და არა პასუხისმგებლობა შეუსრულებლობისათვის. ხელშეკრულებიდან გასვლა, რომელიც იწვევს ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის ანულირებას, არ შეიძლება განხორციელდეს მოვალისათვის ვალდებულების შესასრულებლად ხელმეორე შესაძლებლობის მიცემის გარეშე, რათა ამით თავიდან იქნეს აცილებული ხელშეკრულების ანულირება. სწორედ ამიტომ, კანონი ითვალისწინებს შემთხვევებს, როდესაც ვალდებულების შესასრულებლად მოვალეს მიეცემა დამატებითი ვადა, ამ დროს კრედიტორი სარგებლობს შეზღუდული უფლებით გავიდეს ხელშეკრულებიდან, ხოლო მოვალის ინტერესები კი გარკვეულწილად დაცულია (ანალოგიურადაა საკითხი გადაწყვეტილი გერმანიის სამოქალაქო კოდექსის 323-ე პარაგრაფით). ვალდებულების ხასიათიდან გამომდინარე, შესაძლებელია, რომ დამატებითი ვადის განსაზღვრას გაუთანაბრდეს გაფრთხილება, რომლითაც კრედიტორი ავალდებულებს მოვალეს შეასრულოს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება. გაფრთხილება ერთგვარი შეხსენებაა ვადამოსული ვალდებულების შესასრულებლად. ამდენად, ხელშეკრულებიდან გასვლის მოთხოვნის კანონისმიერი წინაპირობებია: ა) ხელშეკრულების ნამდვილობა (უნდა აკმაყოფილებდეს გარიგების ნამდვილობის ზოგად პირობებს); ბ) ზოგადი წესის მიხედვით, მოვალის მხრიდან ხელშეკრულების მნიშვნელოვანი (არსებითი) დარღვევა (დარღვევა არსებითი ხასიათისაა, თუ მოვალის მხრიდან ძირითადი ვალდებულების დარღვევის გამო, ფაქტობრივი შესრულების დანიშნულებისამებრ გამოყენება შეუძლებელი ხდება ან იკარგება მომავალში მისი შესრულების იმედი ანდა კრედიტორს ეკარგება შესრულებისადმი ინტერესი; გ) ხელშეკრულებიდან გასვლის შესახებ განცხადების გაკეთებით მონაწილე მთლიანად გადის ხელშეკრულებიდან, რადგანაც კანონით დაუშვებელია ხელშეკრულებიდან ნაწილობრივი გასვლა; დ) მიუხედავად ვალდებულების მნიშვნელოვანი დარღვევისა, მოვალეს არ შეუძლია კრედიტორს მოსთხოვოს ხელშეკრულების ძალაში დატოვება; ე) ვალდებულების დარღვევისათვის კრედიტორი მთლიანად ან უმთავრესად არ არის პასუხისმგებელი; ვ) მოთხოვნას არ უპირისპირდება შესაგებელი, რომელიც უკვე წარმოდგენილია ან წარდგენილი იქნება დაუყოვნებლივ მოვალის მიერ, თუკი კრედიტორი უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე (მაგალითად, შესაგებელი ვალდებულების გაქვითვაზე); ზ) სახეზეა კრედიტორის მიერ შესაგებელი იურიდიული მოქმედება–ხელშეკრულებიდან გასვლისათვის მოცემული გონივრული ვადა, თუ ხელშეკრულებით ასეთი ვადა არ ყოფილა დადგენილი – ანდა, თუ ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, არ გამოიყენება დამატებითი ვადა–გაფრთხილება. ხელშეკრულებიდან გასვლის შემდეგ, მხარეები თავისუფლდებიან ხელშეკრულებით ნაკისრი პირველადი ვალდებულების შესრულებისაგან და გარდაიქმნებიან რესტიტუციის კრედიტორად და რესტიტუციის მოვალედ (შედ. იხ. სუსგ საქმე №ას-1209-1169-2016, 12 ივლისი, 2017 წელი).

144. საქართველოს უზენაესი სასამართლო ზემოაღნიშნული განმარტებების გათვალისწინებით აღნიშნავს, რომ შემკვეთის მეორადი მოთხოვნა ხელშეკრულებიდან გასვლის სახით მხოლოდ სსკ-ის 644-ე მუხლზე დაყრდნობით ვერ განხორციელდება, ვინაიდან ამ ნორმაში უშუალოდ არის მითითებული სსკ-ის 405-ე მუხლის ზოგადი მოთხოვნის საფუძველზე, რომელიც, თავის მხრივ, სსკ-ის 352-ე-359-ე მუხლებს უთითებს. შესაბამისად, შემკვეთის მიერ ნარდობის ხელშეკრულებიდან გასვლის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 644-ე მუხლი, სსკ-ის 352-ე და 405-ე მუხლებთან ურთიერთკავშირში, რაც სამოქალაქო პროცესში არსებული შეჯიბრებითობის პირობებში, სასამართლოს შესაბამისი ნორმებით გათვალისწინებული წინაპირობების კვლევას ავალდებულებს (იხ. სუსგ საქმე Nას-1166-2019, 6 აპრილი 2020 წელი).

145. მოცემულ შემთხვევაში, ქვედა ინსტანციის სასამართლომ საქმეზე წარდგენილი წერილობითი მტკიცებულებების, მოწმეთა ჩვენებების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების შესწავლისა და ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე, დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოპასუხე შპს „ა–ოს“ მხრიდან (დამკვეთი) არ არსებობდა საპროექტო-სამშენებლო მომსახურების და სამშენებლო ხელშეკრულებების შეწყვეტის მართლზომიერი საფუძვლები, რამდენადაც საქმეზე ასევე დადგენილია, რომ კონტრაქტორების - შპს ,,ბ.ს.ე–ის“, შპს ,,ს.უ–ის“ და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ მიერ ჯეროვნად სრულდებოდა მემორანდუმით, საპროექტო-ტექნიკური და სამშენებლო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებები. აღნიშნულ ფარგლებში, სრულად აშენდა ი–ი და ხ–ჰესები, ხოლო ნ–აჰესთან დაკავშირებითაც შესრულდა სამუშაოების ნაწილი. მოსარჩელე მხარე მიუთითებს დამკვეთის-შპს „ა–ოს“ მხრიდან ვალდებულებათა არაჯეროვან შესრულებასა და დარღვევის თაობაზე, რამაც გამოიწვია მოსარჩელეების - კონტრაქტორების მხრიდან სამშენებლო სამუშაოების შეჩერება. კერძოდ, დამკვეთის მხრიდან ვალდებულების დარღვევა გამოიხატებოდა შემდეგში: შპს ,,ა–ო“-ს არ დაუფარავს არსებული დავალიანება, რომელიც შეადგენდა: შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ მიმართ - 171 248.18 აშშ დოლარს, შპს ,,ს.უ–ის“ მიმართ - 277 816.86 აშშ დოლარს და შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ მიმართ 228 486.31 აშშ დოლარს; - შპს ,,ა–ოს“ არ წარუდგენია დარჩენილი სამუშაოების დაფინანსების უზრუნველყოფის წერილი; - შპს ,,ა–ოს“ არ წარუდგენია დარჩენილი სამუშაოების დეტალური პროექტი და მოცულობათა უწყისი (იხ. წინამდებარე განჩინების 75; 77 პუნქტები).

146. ყოველივე ზემოაღნიშნულისა და მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის კომპლექსური ხასიათის, ხელშეკრულების ღირებულებისა და იმის გათვალისწინებით, რომ მენარდის მიერ სამი ჰესიდან ორი სრულად აშენებული, ხოლო მესამე ჰესის სამუშაოს ნაწილები შესრულებული იყო, ასევე, მხარეთა შორის გაფორმებული მემორანდუმის 6.2 პუნქტის გათვალისწინებით (თითოეული მხარე ვალდებულია, გონივრული საჭიროების შემთხვევაში, გამოიჩინოს კეთილსინდისიერება და გულისხმიერება (რაც შეიძლება გულისხმობდეს როგორც მოქმედებას აგრეთვე მოქმედებისგან თავის შეკავებას) რათა ხელი შეუწყოს სხვა მხარის (მხარეების) მიერ საკუთარი ვალდებულებების შესრულებას) საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ მართებულია ქვედა ინსტანციის შეფასება, რომლის თანახმად, შემკვეთის მხრიდან გაუმართლებელი იყო ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტა სსკ-ის 405-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობების (დამატებითი ვადა, გაფრთხილება და ა.შ) დაუცველად. ამასთან, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ შემკვეთმა ვერ დაადასტურა, რომ ობიექტურად აუცილებელი იყო დადგენილ ვადაში ვალდებულების ნაწილის შეუსრულებლობის გამო, სსკ-ის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ხელშეკრულებიდან ცალმხრივად გასვლის უფლების გამოყენება.

147. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მენარდის მოთხოვნის უფლება უკვე გაწეული მომსახურების საფასურის გადახდასთან დაკავშირებით სსკ-ის 629.1 და 648-ე მუხლებიდან გამომდინარეობს (იხ. სასარჩელო მოთხოვნები, პირველი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილების 1.1, 1.6, 1.11 პუნქტები 171 248.18 აშშ დოლარის, 277 816.86 აშშ დოლარისა და 1 786 086.31 აშშ დოლარის ნაწილში). აღნიშნულ დავალიანების თანხებს ადასტურებს საქმეზე წარდგენილი ცნობები (იხ. წინამდებარე განჩინების 87-ე პუნქტი).

148. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კანონმდებლობა ითვალისწინებს სამუშაოს შესრულების ტიპის ისეთ ხელშეკრულებას, როგორიცაა ნარდობა. ნარდობის ხელშეკრულება, ნასყიდობის ხელშეკრულების მსგავსად, ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მეტად გავრცელებული ხელშეკრულებაა სასაქონლო-ფულად ფასეულობათა ბრუნვის სფეროში. ნარდობის ხელშეკრულება აწესრიგებს უშუალოდ წარმოების პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს, რადგან იგი დაკავშირებულია მენარდის ვალდებულებასთან - შეასრულოს ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაო და გადასცეს შემკვეთს შეთანხმებული საზღაურის მიღების პირობით შესრულებული სამუშაოს შედეგი.

149. ნარდობის ხელშეკრულების ცნება მოცემულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის I ნაწილში, კერძოდ, ,,ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური”. აღნიშნული ცნებიდან გამომდინარე, ნარდობა, როგორც სამუშაოს შესრულების ტიპის ხელშეკრულება, არის კონსენსუალური, ორმხრივი და სასყიდლიანი ხელშეკრულება.

150. მენარდისათვის გადასახდელი საზღაური, როგორც წესი, განისაზღვრება ფულადი სახით, თუმცა მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ სხვა რამეზეც (მაგალითად, მენარდისათვის რაიმე ნივთის ნატურით გადაცემა). შესაძლებელია კომბინირებული მეთოდიც (მაგალითად, საზღაურის ნაწილი გადახდილი იქნეს ფულადი სახით, ნაწილი – ნივთის სახით).

151. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ყველა სამართლებრივ სისტემაში ვალდებულების შესრულება წარმოადგენს ვალდებულებითი სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ინსტიტუტს. ისევე, როგორც კონტინენტური სამართლის სისტემის ქვეყნებში, საქართველოს შემთხვევაშიც, ვალდებულების შესრულების მომწესრიგებელ ნორმებს ძირითადად დისპოზიციური ხასიათი აქვთ. ქართული სამოქალაქო კოდექსი შესრულებაზე ორიენტირებული აქტია. მისი როგორც ზოგადი, ისე კერძო ნაწილი შესრულების მექანიზმებზეა აგებული. მთავარია შესრულება და არა პასუხისმგებლობა (იხ. სუსგ საქმე Nას-1166-2019, 6 აპრილი 2020 წელი).

152. ნარდობის ხელშეკრულებით, შემკვეთის ერთ-ერთ ძირითად ვალდებულებას წარმოადგენს მიიღოს შესრულებული სამუშაო და გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური. სსკ-ის 649-ე მუხლის მიხედვით, თუ ხელშეკრულების თანახმად ან შესრულებული სამუშაოს ხასიათიდან გამომდინარე, საჭიროა მისი გადაცემა, მაშინ შემკვეთი მოვალეა მიიღოს შესრულებული სამუშაო. მიღებისთანავე შემკვეთი ვალდებულია გადაიხადოს საზღაური. სამუშაო მიღებულად ჩაითვლება, თუ შემკვეთი არ მიიღებს შესრულებულ სამუშაოს მენარდის მიერ დადგენილ ვადაში.

153. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსხვავებით სსკ-ის 648-ე მუხლისაგან, რომელიც განსაზღვრავს საზღაურის მოთხოვნის უფლების წარმოშობის მომენტს, სსკ-ის 649-ე მუხლი არ არის იმპერატიული და არ გამორიცხავს შესაძლებლობას, რომ მხარეთა შეთანხმებით საზღაური გადახდილ იქნეს სამუშაოს შესრულების შემდეგ, მაგრამ მის გადაცემამდე. თუ შემკვეთი არ იღებს მენარდის მიერ შესრულებულ სამუშაოს, ასეთ შემთხვევაში მოქმედებს შესრულების მიღების პრეზუმფცია.

154. საკასაციო პალატამ არაერთი სახელშეკრულებო დავის გადაწყვეტის დროს აღნიშნა, რომ ხელშეკრულების დადების მომენტიდან, მხარეები ვალდებულნი არიან შეუდგნენ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას. მათ არ შეუძლიათ ცალმხრივად თქვან უარი ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე, მაგრამ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში ხელშეკრულების მხარეს უფლება აქვს გავიდეს ხელშეკრულებიდან და უარი თქვას ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე (ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლების გამოყენების საკითხზე შეადრ: სუსგ №ას-459-438-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი; №ას-38-38-2018, 08 ივნისი, 2018 წელი; სუსგ საქმე №ას-1747-2019, 28 მაისი 2020 წელი).

155. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ რამდენადაც შემკვეთი ხელშეკრულებიდან არამართლზომიერად გავიდა, გამოირიცხება მისი მხრიდან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება. შესაბამისად, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართლზომიერად უთხრეს უარი შეგებებული სარჩელის ავტორებს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე იმ მოთხოვნების ნაწილში, რომელიც სახელშეკრულებოსამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარეობდა.

156. რაც შეეხება ძირითადი სარჩელის მოთხოვნებს ზიანის ანაზღაურების თაობაზე. სსკ-ის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის.

157. სსკ-ის 412-ე მუხლის შესაბამისად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. როდესაც ხელშეკრულების მხარე კისრულობს ვალდებულებას, მას მხედველობაში აქვს მხოლოდ იმ რისკის აღება, რომელიც კანონზომიერად არის დაკავშირებული ხელშეკრულების შესრულებასთან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მისგან შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც ხელშეკრულების დარღვევის ნორმალურ შედეგად აღიქმება (იხ. სუსგ საქმე №ას-553-2019, 19 მარტი, 2021 წელი; საქმე №ას-459-438-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი). სსკ-ის 412-ე მუხლი მოვალეს ათავისუფლებს ისეთი რისკებისაგან, რაც მიუღებელია ქონებრივი პასუხისმგებლობის ჩვეულებრივი პრინციპებისათვის. მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს, რომ მის მიერ განცდილი ზიანი არის ხელშეკრულების დარღვევის ჩვეულებრივი და ნორმალური შედეგი. ზიანის სავარაუდოობა დგინდება გონივრულობის თვალსაზრისით და არ განისაზღვრება კონკრეტული ხელშეკრულების დამრღვევის სუბიექტური შესაძლებლობებით. მოვალემ ზიანი ყოველთვის უნდა აანაზღაუროს, მაგრამ ხელშეკრულებით ნაკისრი რისკის ფარგლებში (იხ. სუსგ საქმე №ას-459-438-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი; №ას-630-593-2012, 11 ივნისი, 2012 წელი).

158. საკასაციო პალატა განმარტავს, ზიანის ანაზღაურების ოდენობა ისე უნდა განისაზღვროს, რომ ამას არ მოჰყვეს რომელიმე მხარის უსაფუძვლო გამდიდრება. ზიანის ანაზღაურების უმნიშვნელოვანეს დათქმას უსაფუძვლო გამდიდრების აკრძალვა წარმოადგენს. ამ პრინციპის მიხედვით, მოვალემ უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელშიც კრედიტორი იქნებოდა, ვალდებულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო. მოვალე არ არის ვალდებული კრედიტორი იმაზე უკეთეს მდგომარეობაში ჩააყენოს, ვიდრე იგი ზიანის არარსებობის შემთხვევაში იქნებოდა.

159. ზიანის ოდენობის განსაზღვრა იმ განცდილი ზიანის კომპენსირებაში მდგომარეობს, რომელიც მოსარჩელეს მიადგა მოპასუხის ქმედებით. განცდილი ზიანის ოდენობა კი, განეკუთვნება არა სამართლის, არამედ ფაქტის საკითხს; ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითება და რელევანტური მტკიცებულებების წარდგენა კი, მოსარჩელის საპროცესო ვალდებულებაა.

160. მოცემულ შემთხვევაში, ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარდგენილი მასალებით დგინდება, რომ მოსარჩელეებს მშენებლობის ბოლომდე ვერ მიყვანის გამო მიადგათ ზიანი, რაც გამოიხატება მიუღებელ მოგებაში: შპს „ბ.ს.გ–ისთვის“ – 210 512.56 აშშ დოლარის, შპს ,,ს.უ–ისთვის“ – 62 502.75 აშშ დოლარისა და შპს ,,ბ.ს.ე–ისთვის“ – 509 630.09 აშშ დოლარის ოდენობით. ამ თანხების ოდენობით კონტრაქტორები შეძლებდნენ მოგების მიღებას, მოპასუხის ბრალეული ქმედების გამო, მშენებლობის პროცესი რომ არ შეჩერებულიყო და საბოლოოდ, მშენებლობის ბოლომდე მიყვანა, მოსარჩელეთა მიერ, აღარ მომხდარა. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ აღნიშნული ზიანი შემკვეთისათვის ხელშეკრულების შეწყვეტის დროს სავარაუდო იყო, შესაბამისად, ამ თანხების დაკისრებაც მართლზომიერად მოხდა (იხ. წინამდებარე განჩინების 91-ე პუნქტი).

161. საკასაციო პალატა ასევე საფუძვლიანად მიიჩნევს სასარჩელო მოთხოვნას მოპასუხისათვის მიუღებელი შემოსავლის ანგარიშში მოთხოვნილი თანხის დაკისრების თაობაზე. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხის მიერ ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში მას მიეცემოდა შესაძლებლობა სადავო თანხის საანაბრო ანგარიშზე განთავსებით გარკვეული ფინანსური სარგებელი მიეღო.

162. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სსკ-ის 411-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად წარმოშობილი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად მიიჩნევა შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. საკასაციო სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში ასახული განმარტების თანახმად, ზემოაღნიშნული ნორმის მიხედვით, სრული ანაზღაურება ეხება არა საერთოდ ზიანს, რომელიც შეიძლება ვინმემ განიცადოს, არამედ იმ ზიანს, რომელიც სამოქალაქო პასუხისმგებლობის საერთო საფუძვლებიდან გამომდინარე ანაზღაურებადია. ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. როდესაც ხელშეკრულების მხარე კისრულობს ვალდებულებას, იგულისხმება მხოლოდ იმ რისკის აღება, რომელიც კანონზომიერად არის დაკავშირებული ხელშეკრულების შესრულებასთან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მისგან შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც ხელშეკრულების დარღვევის ნორმალურ შედეგად აღიქმება. ანაზღაურებას ექვემდებარება მიუღებელი შემოსავალი, ანუ ანაცდური მოგება (lucrum cessans). მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელიც არ იარსებებდა, ხელშეკრულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირი კავშირი გულისხმობს მოვლენების, მოქმედებისა და შედეგის იმ ლოგიკურ ბმას, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს (იხ.: სუსგ №ას-459-438-2015, 07.10.2015წ.; №ას-754-2021, 02.12.2021წ.).

163. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი უპირატესობას ანიჭებს უშუალო მიზეზობრივი კავშირის თეორიას, ანუ პირი მხოლოდ მაშინ აგებს პასუხს ზიანისათვის, როცა მისი ქმედება ადეკვატურ კავშირშია დამდგარ შედეგთან/ზიანთან (causa principalis sine qua non), ანუ დამდგარი ზიანი დარღვეული ვალდებულების რეალური და მოსალოდნელი შედეგია და მისი მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასთან ობიექტური გადმოსახედიდან დასტურდება. სავარაუდოობა სახეზეა, თუ შედეგის დაშვება შეგნებული მოვალის პერსპექტივიდან ობიექტურად შესაძლებელი იყო (შდრ. ჰ. ბიოილინგი, პ. ლუტრინგჰაუსი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ცალკეული მოთხოვნის საფუძვლების სისტემური ანალიზი, თბილისი, 2009, გვ. 48). მაშასადამე უშუალო, ანუ ადეკვატური მიზეზობრიობის თეორიის თანახმად, შედეგის მიზეზად ერთი პირობაც საკმარისია, თუ ის ქმნის შედეგის დადგომის ობიექტურ შესაძლებლობას, ანუ მიზეზობრივი კავშირის დადგენისას გადამწყვეტი მნიშვნელობა უნდა მიენიჭოს მოვლენებს შორის ობიექტური კავშირის არსებობას და იმას, რომ მიზეზსა და შედეგს მნიშვნელობა აქვს მხოლოდ კონკრეტულ შემთხვევაში. პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება მხოლოდ მაშინაა ზიანის მიზეზი, როცა ის უშუალოდაა დაკავშირებული დამდგარ ზიანთან. ამგვარად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მისი გამომწვევი ქმედების უშუალო, აუცილებელი, პირდაპირი შედეგია (სუსგ Nას-1069-2021, 23 დეკემბერი 2021 წელი).

164. საანაბრე ანგარიშზე სადავო თანხის განთავსებით შესაძლებელია დამატებითი ფინანსური სარგებლის მიღება. ამასთან, ფულის როგორც მსყიდველობითუნარიანი აქტივის განკარგვით გარკვეული სარგებლის მიღება განჭვრეტად ზიანს წარმოადგენს, რაც დებიტორს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში, მისი ანაზღაურების ვალდებულებას წარმოუშობს. თავისუფლად აკუმულირებული თანხა საუკეთესო საშუალებაა ნებისმიერი მეწარმე სუბიექტისათვის, თუ იგი ფულად აქტივებს არ იყენებს კომერციული მიზნებისათვის, უზრუნველყოს მოგების მიღება, არა მხოლოდ მისი სხვადასხვა პროექტში დაბანდებით, არამედ საბანკო სადეპოზიტო ანგარიშზე განთავსებით.

165. რაც შეეხება საკასაციო პრეტენზიას შპს „ს.უ–ის“ „წილობრივი განაწილების“ ხელშეკრულებიდან გასვლისა და თანმდევი მოთხოვნების დაკმაყოფილების საკითხს. საზოგადოებაში წევრობას წილის ფლობა და მისგან გამომდინარე უფლებამოსილებათა (მოვალეობათა) ერთობლიობა განაპირობებს. წილის უკან გარკვეული კორპორაციულსამართლებრივი უფლებები და მოვალეობები დგას, რომელიც პარტნიორს საზოგადოებაში მმართველობით (თანამმართველობით) და ქონებრივ უფლებებს ანიჭებს (ბურდული ირაკლი, სამეწარმეო საზოგადოებაში წილის კეთილსინდისიერად მოპოვება, შედარებითი სამართლის ჟურნალი, №2/2019, გვ.25). ამდენად, წილი არის პირის უფლება, საკუთრების საგანი, რომელიც განსაზღვრავს პირის მონაწილეობას სამეწარმეო საზოგადოებაში. წილი არის ის ერთეული, რომლითაც დგინდება მეწილის პროპორციული მონაწილეობა საზოგადოებაში (Bourne, Bourne on Company Law, 6th ed., 2013, 51; ბურდული ირაკლი, მახარობლიშვილი გიორგი, თოხაძე ანა, ზუბიტაშვილი ნონა, ალადაშვილი გიორგი, მაღრაძე გვანცა, ეგნატაშვილი დემეტრე, საკორპორაციო სამართალი, მეორე გადამუშავებული გამოცემა, თბილისი 2022, გამომცემლობა „იურისტების სამყარო,“ გვ.317).

166. იურიდიულ ლიტერატურაში წევრობის სტატუსის მოპოვების გარკვეულ დოგმატურ სტრუქტურაზე საუბრობენ. ამის მიხედვით, განასხვავებენ წევრის უფლება-მოვალეობათა ერთობლიობის - ა) თავდაპირველ შეძენას, რომელიც, თავის მხრივ, ორ ძირითად ნაწილად იყოფა: წევრობის მოპოვება საწარმოს დაფუძნების პროცესში მონაწილეობით ან საზოგადოების კაპიტალის გაზრდისას წილის შეძენით; ბ) ე.წ. მიმდინარე შეძენა, ანუ წილის შემდგომი მიღება, რომლის ასევე ორ ძირითად სახეობას გამოყოფენ: წილის მემკვიდრეობით მიღება ან წევრის სტატუსის მოპოვება გარიგებითსამართლებრივ ნიადაგზე (ბურდული ირაკლი, სამეწარმეო საზოგადოებაში წილის კეთილსინდისიერად მოპოვება, შედარებითი სამართლის ჟურნალი, №2/2019, გვ.26).

167. როდესაც საუბარია საზოგადოებაში მცირე წილობრივი მონაწილეობით სამართლებრივ უფლებაზე, აქ იგულისხმება ის, რომ უმცირესობაში მყოფი პარტნიორისთვის წევრობა წარმოადგენს მხოლოდ კაპიტალდაბანდებას და დივიდენდის მოლოდინის ეკონომიკურ ინტერესს. საკონტროლო წილის შემძენი პირისთვის კი წილში გამოხატული ინტერესი არა მხოლოდ კაპიტალდაბანდებით არის განპირობებული, არამედ ამას ემატება საწარმოს მართვის, მისი მთლიანად კონტროლის ინტერესი. ამ მოსაზრებებიდან გამომდინარე, საზოგადოების წილის მფლობელი საზოგადოების მესაკუთრედაც მოიხსენიება და ეს სრულიად შეესაბამება მის ეკონომიკურ იმპლიციტურ ბუნებას (იხ. იქვე, გვ.28).

168. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკითხის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია დივიდენდის სამართლებრივი ბუნების გარკვევა. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორთა ქონებრივი უფლებებიდან ყველაზე მნიშვნელოვანია მოგების წილის (დივიდენდის) მიღების უფლება. ეს უფლება მოიცავს დივიდენდის მიღების ზოგად უფლებას (დივიდენდის მიღების უფლება) და კონკრეტული სამეურნეო წლის ბოლოს პარტნიორის მიერ საზოგადოების მოგების ნაწილის მოთხოვნის უფლებას (დივიდენდის მოთხოვნის უფლება). მათ შორის განსხვავება იმაშია, რომ პირველი უფლება წარმოიშობა საზოგადოების პარტნიორად გახდომის მომენტიდან, ხოლო მეორე – საზოგადოების პარტნიორთა კრების მიერ მოგების განაწილების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების მომენტიდან. მითითებულ ნორმათა მიხედვით, დივიდენდის გაცემა საწარმოს საქმიანობის ჩვეულებრივი პროცესი კი არ არის, არამედ განსაკუთრებული შემთხვევაა, რომელიც შესაბამისი პროცედურის დაცვით ხორციელდება. დივიდენდის გაცემის საფუძველი შეიძლება იყოს საწარმოში მოგების არსებობა და საზოგადოების პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება პარტნიორებზე დივიდენდის გაცემის შესახებ (იხ. სუსგ საქმე Nას-1328-1170-2010, 6 ივნისი, 2011 წელი).

169. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკით, მარტოოდენ საწარმოს მოგება არ არის საკმარისი დივიდენდის მოთხოვნის უფლების წარმოსაშობად და შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში სამეურნეო წლის ბოლოს საზოგადოების მოგების ნაწილის მოთხოვნის (დივიდენდის მოთხოვნის) უფლების წარმოშობა აუცილებლად საჭიროებს პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებას (იხ. სუსგ საქმე Nას-1328-1170-2010, 6 ივნისი, 2011 წელი).

170. მოცემულ შემთხვევაში, ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ შპს ,,ს.უ–მა“ მიიღო 20%-იანი წილი შპს ,,ა–ოში“ გაწეული მომსახურების სანაცვლოდ. კერძოდ, შპს ,,ს.უ–მა“ შეასრულა წილთა განაწილების ხელშეკრულების 3.1 და 3.2 პუნქტები შპს ,,კ.ბ.ს.გ–ის“ მიერ საბანკო გარანტიის ხელშეკრულებების თავდებობით უზრუნველყოფის გზით. აღნიშნული მომსახურების მხარეთა შორის შეთანხმებული ღირებულება იყო 1 300 000 აშშ დოლარი. ხელშეკრულების 5.5 პუნქტის თანახმად, მხარეები თანხმდებიან, რომ შპს „ა–ოს“ 20% წილის შპს „ს.უ–ის“ საკუთრებაში რეგისტრაციის მომენტიდან შპს „ა–ოს“ წესდება ჩამოყალიბდება ახალი რედაქციით, რომელიც გაითვალისწინებს უმცირესობაში არსებული პარტნიორის უფლების დაცვის მექანიზმებს, მათ შორის, გათვალისწინებული იქნება შემდეგი პირობები: 5.5.1 უმცირესობაში არსებულ პარტნიორის თანხმობით შეიძლება მხოლოდ კომპანიის წლიური ბიუჯეტის პროექტის დამტკიცება, ასევე, დამტკიცებულ ბიუჯეტში ცვლილებების განხორციელება. ნებისმიერ შემთხვევაში უმცირესობაში მყოფ პარტნიორის ასეთი თანხმობის გაცემაზე უარი უნდა იყოს გონივრულად დასაბუთებული; 5.5.2 კომპანიის დივიდენდის განაწილება მოხდება ყოველწლიურად, თუ პარტნიორები ერთობლივად არ მიიღებენ სხვაგვარ გადაწყვეტილებას; 5.5.3 კომპანიის დირექტორთა ან ნებისმიერ სხვა საბჭოში (ასეთის შექმნის შემთხვევაში) უმცირესობაში არსებულ პარტნიორს ეყოლება მის მიერ დანიშნული წარმომადგენელი (აღნიშნული შეთანხმება ასევე რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში).

171. საკასაციო პალატა პირველ რიგში, განმარტავს, სსკ-ის მე-8 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტი შეიძლება იყოს ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი. ეს წესი გამოიყენება როგორც სამეწარმეო, ასევე არასამეწარმეო, საქართველოსა თუ სხვა ქვეყნის პირების მიმართ. სსკ-ის 319.1 მუხლის თანახმად კი, კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას.

172. კერძო სამართალში ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპი მოქმედებს, რაც სსკ-ის მე-10 მუხლითაა რეგლამენტირებული, კერძოდ, სამოქალაქო ურთიერთობის მონაწილეებს შეუძლიათ განახორციელონ კანონით აუკრძალავი, მათ შორის, კანონით პირდაპირ გაუთვალისწინებელი ნებისმიერი მოქმედება. იმის გათვალისწინებით, რომ ხელშეკრულების მხარეები სწორედ თავისუფალი ნების გამოვლენის პირობებში, საკუთარი შეხედულებისამებრ აყალიბებენ გარიგების პირობებს, კერძო სამართალი მათ მიერ ნაკისრი ვალდებულების განუხრელ დაცვას მოითხოვს. “pacta sunt servanda“- ს პრინციპის თანახმად, ხელშეკრულება უნდა შესრულდეს, რაც ხელშეკრულებისადმი ერთგულების გამოვლინებას წარმოადგენს. ამ მოთხოვნათა შეუსრულებლობა ვალდებულების დარღვევაა.

173. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ შპს „ა–ოს“ პარტნიორები შეთანხმდნენ კომპანიის დივიდენდის განაწილების 170-ე პუნქტში მითითებულისგან განსხვავებულ წესზე. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ხელშეკრულების ეს დათქმა მხარეთა მიერ ინდივიდუალურად შეთანხმებული პირობაა, რომელიც სახელშეკრულებო სამართალში მოქმედი მხარეთა ნების ავტონომიის, კერძოდ, ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფლად განსაზღვრის პრინციპის გამოვლინებაა, რომლის ფარგლებშიც, შესაძლებელია ხელშეკრულების იმგვარ პირობებზე შეთანხმება, რომელიც მისაღებია გარიგების ყველა მონაწილისათვის (სსკ-ის 319.1 მუხლი). კერძო სამართალში აღიარებული ნების ავტონომია სწორედ იმას გულისხმობს, რომ მხარეებმა საკუთარი ინტერესების ფორმირება თავისუფლად, თავიანთსავე ნებაზე დაფუძნებულ სახელშეკრულებო პირობებში გამოხატონ. ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მხარეებმა შეათანხმეს პირობა - დივიდენდის გაცემის წესი. შესაბამისად, თუ იკვეთებოდა დივიდენდის გაცემის დამაბრკოლებელი გარემოებები (რომელსაც საკასაციო საჩივარში უთითებს მოპასუხე მხარე) საჭირო იყო აღნიშნულთან დაკავშირებით პარტნიორების გადაწყვეტილების დაფიქსირება, რომელიც შესაბამისობაში იქნებოდა მხარეთა შორის შეთანხმებულ 5.5.2 პუნქტთან [კომპანიის დივიდენდის განაწილება მოხდება ყოველწლიურად, თუ პარტნიორები ერთობლივად არ მიიღებენ სხვაგვარ გადაწყვეტილებას].

174. საქართველოს უზენაესი სასამართლო წინამდებარე განჩინების 114.7 პუნქტში აღნიშნულ საკასაციო პრეტენზიასთან დაკავშირებით საზოგადოებიდან გასვლის საკითხზე, აღნიშნავს, რომ მოწინააღმდეგე მხარე მცდარად ასახავს ვითარებას ისე, თითქოს „საზოგადოებიდან გასვლა“ და „ხელშეკრულებიდან გასვლა“ ერთიანი, იგივე სამართლებრივი ქმედებაა. რეალურად, საქმე გვაქვს ორი სრულად განსხვავებული სამართლებრივი ინსტიტუტის ერთმანეთთან არასწორ დაკავშირებასთან. როგორც უკვე აღინიშნა „ს.უ–ს“ შპს „ა–ოს“ 20%-ის წილი გადაეცემა წინამდებარე მემორანდუმით გათვალისწინებული საბანკო გარანტიების ჩანაცვლების ღირებულების სანაცვლოდ. შესაბამისად, წილის გადაცემა წარმოადგენდა მომსახურების საფასურს. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე მხარე არასწორად უთითებს კომპანიიდან გასვლაზე (კორპორაციული სამართლის ინსტიტუტი), რამდენადაც წილთან დაკავშირებული ხელშეკრულებიდან გასვლა სახელშეკრულებო-სამართლებრივი უფლებაა. სასამართლო გადაწყვეტილება, რომელსაც მხარე ეყრდნობა (საქმე №ას-201-201-2018), ეხება მხოლოდ საკორპორაციო სამართლის ფარგლებში, კერძოდ, უკვე არსებული პარტნიორის საზოგადოებიდან გასვლას, გასვლისთვის საზოგადოების თანხმობის აუცილებლობას, კომპენსაციის გადახდის წინაპირობებს, საზოგადოების კაპიტალის დაცვის პრიორიტეტს. ეს პრაქტიკა არავითარ კავშირში არ არის იმ შემთხვევასთან, როდესაც: პარტნიორობის ან წილის უფლება შესრულების სანაცვლოდ გაიცა და ხელშეკრულების მეორე მხარემ (მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხემ) დაარღვია თავისი ვალდებულებები. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში, სახელშეკრულებო-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე გასვლაზე და მისგან გამომდინარე მოთხოვნაზე იყო საუბარი.

175. რაც შეეხება მოპასუხეების - ნ.გ–ის, მ.პ–ის, შპს „ა–ისა“ და შპს „რ–სის“ პასუხისმგებლობის საკითხს, საქართველოს უზენაესი სასამართლო, რა თქმა უნდა იზიარებს საკასაციო საჩივარში აღწერილ გამჭოლი პასუხისმგებლობის განმარტებას და მიუთითებს, რომ კაპიტალური ტიპის საზოგადოებაში წევრთა (პარტნიორთა/აქციონერთა) პირადი პასუხისმგებლობა ამ უკანასკნელის პრაქტიკაში გაჩენის მომენტიდან პრობლემატურ, ბუნდოვან და უსისტემო დოქტრინას წარმოადგენს, რომლის შესახებაც დავა სამართლის მეცნიერებსა თუ პრაქტიკოსებს შორის დღესაც არ წყდება. ზოგადად კითხვაზე, ვის ეკისრება პასუხისმგებლობა კომპანიის ვალდებულებებისათვის, პასუხი ცალსახაა. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის (დავის წარმოშობისას მოქმედი რედაქციით) 44-ე მუხლის შესაბამისად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პასუხისმგებლობა კრედიტორების წინაშე შემოიფარგლება საზოგადოების მთელი ქონებით, რაც იმას ნიშნავს, რომ საზოგადოების ვალდებულებებისათვის საზოგადოების პარტნიორები და, მით უფრო დირექტორი, ჩვეულებრივ შემთხვევაში, პირადი ქონებით პასუხს არ აგებენ. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის (დავის წარმოშობისას მოქმედი რედაქციით) მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, კომანდიტური საზოგადოების შეზღუდული პარტნიორი, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, სააქციო საზოგადოებისა და კოოპერატივის პარტნიორები საზოგადოების კრედიტორების წინაშე პასუხს აგებენ პირადად, თუ ისინი ბოროტად გამოიყენებენ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივ ფორმებს (იხ. სუსგ საქმე Nას-1307-1245-2014, 6 მაისი 2015 წელი).

176. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ შეზღუდული პასუხისმგებლობის ფორმა ეკონომიკური თვალსაზრისით ცალსახად გამართლებულია, რადგან იურიდიული პირის დაფუძნების ერთ-ერთი უმთავრესი უპირატესობა სწორედ ქონების გამიჯვნის პრინციპია, რომელიც მიზნად ისახავს, ერთის მხრივ, კომპანიის დამფუძნებელთა პირადი ქონების დაცვას კომპანიის კრედიტორთა მოთხოვნებისაგან და, მეორეს მხრივ, კომპანიის ქონების დაცვას დირექტორებისა და პარტნიორების მიერ აღნიშნული ქონების პირადი სარგებლობისათვის უკანონო გამოყენებისაგან.

177. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნით მოპასუხეთათვის - ნ.გ–ის, მ.პ–ის, შპს „ა–ისა“ და შპს „რ–სის“ პასუხისმგებლობა მოთხოვნილი იყო დელიქტური სამართლით. ამასთან, სარჩელის თანახმად, ნ.გ–ისა და მასთან აფილირებული პირებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრება, არა როგორც პარტნიორების კუთხით არის მოთხოვნილი, არამედ სარჩელში ყურადღებაა გამახვილებული, რომ ნ.გ–მა და ზემოაღნიშნულმა პირებმა ხელი შეუწყვეს მხარეთა შორის (შპს ,,ა–ის“, შპს ,,ბ.ს.გ–ს“, შპს ,,ა–ოს“, შპს ,,ა–ის“, შპს ,,ბ.ს.ე–ის“ და შპს ,,ს.უ–სს“) გაფორმებული ხელშეკრულების დარღვევას.

178. აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით კასატორების ძირითადი პრეტენზია შეეხებოდა იმას, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლომ გვერდი აუარა გამჭოლ პასუხისმგებლობაზე მსჯელობას და ისე მიიღო გადაწყვეტილება ნ.გ–ის, მ.პ–ის, შპს „ა–ისა“ და შპს „რ–სის“ ნაწილში სოლიდარული პასუხისმგებლობის შესახებ.

179. საქართველოს უზენაესი სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს იმსჯელოს საკითხზე უნდა ამოქმედდეს თუ არა გამჭოლი პასუხისმგებლობის დოქტრინა პარტნიორის მიერ პირადად ჩადენილი დელიქტის შემთხვევაში.

180. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ შეზღუდული პასუხისმგებლობა იცავს პარტნიორს სახელშეკრულებო ვალდებულებიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობისგან და არა პირადად ჩადენილი დელიქტისგან, რამდენადაც დელიქტი თავისთავად კონკრეტული პიროვნების მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენის შედეგად პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველია. „მონაწილეობის თეორიის“ (“Participation Theory”) მიხედვით, პარტნიორი პასუხს აგებს პირადად, როდესაც საქმე ეხება დელიქტს არა იმიტომ, რომ უგულებელყოფილია „გამჭოლი პასუხისმგებლობის დოქტრინა“, არამედ იმიტომ რომ პიროვნებამ ჩაიდინა დელიქტი ( Nordi v. Keystone Health Plan West Inc., 2010 PA Super 11 (2010); see also Donsco, Inc. v. Casper Corp., 587 F.2d 602, 606 (3d Cir. 1978) (applying Pennsylvania law, holding that “a corporate officer is individually liable for the torts he personally commits and cannot shield himself behind a corporation when he is an actual participant in the tort”).

181. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ტრადიციულად ამერიკის შეერთებული შტატების საკორპორაციო სამართალი ითვალისწინებს, რომ პარტნიორები (კორპორაციული თანამდებობის პირები) პირადი პასუხისმგებლობა შეიძლება დადგეს თუ ისინი ჩაიდენენ ან მონაწილეობას მიიღებენ დელიქტურ თუ თაღლითურ ქმედებებში, მიუხედავად იმისა ისინი მოქმედებდნენ თუ არა კორპორაციის სახელით (Gore v. Scotland Golf, Inc., 136 S.W.3d 26, 32 (Tex. App.—San Antonio 2003, pet. denied); Kingston v. Helm, 825 S.W.3d 755, 764-67 (Tex. App.—Corpus Christi 2002, pet. Denied in Elizabeth S. Miller, THE LIMITS OF LIMITED LIABILITY: VEIL PIERCING AND OTHER BASES OF PERSONAL LIABILITY OF OWNERS, GOVERNING PERSONS, AND AGENTS OF TEXAS BUSINESS ENTITIES, p. 43). ერთ-ერთ საქმეში აშშ-ის სასამართლომ განმარტა, რომ კორპორაციის წევრი (მმართველი, პარტნიორი) არ არის პირადად პასუხისმგებელი ვალდებულებებისათვის, თუ არ დასტურდება რომ ჩადენილია თაღლითობა პერსონალური სარგებლის მისაღებად. ამავე გადაწყვეტილებაში სასამართლომ აღნიშნა, რომ თაღლითობა გამჭოლი პასუხისმგებლობის ჭრილში არ არის დელიქტის ან თაღლითობის ექვივალენტური. ნამდვილი თაღლითობა განისაზღვრება როგორც მიზანმიმართული არაკეთილსინდისიერება ან მოტყუების განზრახვა. აქვე სასამართლომ აღნიშნა, რომ პარტნიორის პირადი პასუხისმგებლობა დადგება თუ მან პირადად ჩაიდინა თაღლითური ან განზრახ მავნებლური ქმედება (დელიქტი). საერთო სამართლის მიხედვით, კორპორაციების აგენტები პირადად არიან პასუხისმგებელნი მათივე დელიქტურ ქმედებებზე (Phelps v. Hunt (In re Hunt), 608 B.R. 477 (Bankr. N.D. Tex. 2019 In Elizabeth S. Miller, THE LIMITS OF LIMITED LIABILITY: VEIL PIERCING AND OTHER BASES OF PERSONAL LIABILITY OF OWNERS, GOVERNING PERSONS, AND AGENTS OF TEXAS BUSINESS ENTITIES, p. 44) .

182. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს უზენაესი სასამართლო მიუთითებს, რომ გამჭოლი პასუხისმგებლობის თეორია და პარტნიორის დელიქტური პასუხისმგებლობა ორი გავრცელებული სცენარია კორპორაციის მფლობელის/პარტნიორის პირადი პასუხისმგებლობის დასაკისრებლად. შესაბამისად, თუ სარჩელი აღძრულია კონკრეტული პირის მიმართ იმ საფუძვლით, რომ ამ უკანასკნელმა ჩაიდინა დელიქტი და პირადად და ინდივიდუალურად აგებს პასუხს ამაზე, მიუხედავად იმისა, რომ ის არის კონკრეტული კომპანიის წევრი, შეიძლება გამჭოლი პასუხისმგებლობის გვერდის ავლით დადგეს პირადი პასუხისმგებლობა (აღნიშნულ საკითხზე დამატებით იხ. CHRIS K. STURM ET AL.v. HARB DEVELOPMENT, LLC, ET AL. Chrome- p. 5-10, extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://ctblredesign.wpengine.com/uploads/file/298CR102.pdf) (ასევე შეად. Shannon Kathleen O’Byrne and Cindy A. Schipani, Personal liability of directors and officers in tort: searching for coherence and accountability, p. 87 chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://scholarship.law.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1597&context=jbl).

183. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ როგორც საერთო სამართლის ქვეყნებში, ისე კონტინენტური სამართლის ქვეყნების საკანონმდებლო დონეზე თუ სამოსამართლო სამართლის ფარგლებში, ვხვდებით დოქტრინას, რომელიც ითარგმნება, როგორც სახელშეკრულებო ურთიერთობაში გაუმართლებელი ჩარევა, ასევე, ცნობილი როგორც მესამე პირის წაქეზება ხელშეკრულების დარღვევაზე. დასახელებული დოქტრინის თანახმად, ხელშეკრულების დარღვევიდან გამომდინარე წარმოშობილი დავის ფარგლებში პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მესამე პირებსაც. სახელშეკრულებო ურთიერთობაში გაუმართლებელი ჩარევა განიხილება დელიქტის ერთ-ერთ სახედ. დელიქტის ეს ფორმა წარმოშობს ე.წ გარესახელშეკრულებო პასუხისმგებლობას, კერძოდ, პირი რომელიც დაარწმუნებს/„წააქეზებს“ ხელშეკრულების მხარეს დაარღვიოს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, ძირითადად იმ მიზნით, რომ თავად მიიღოს სარგებელი, კერძოდ, თავად შევიდეს სახელშეკრულებო ურთიერთობაში ან დაარღვიოს კომერციული საქმიანობის ჩვეულებრივი მიმდინარეობა. ხელშეკრულების გარეშე პასუხისმგებლობა ეკისრებათ მათ, ვინც შეგნებულად არ სცემს პატივს სამოქალაქო და კომერციულ საქმეებში სხვა მონაწილეთა არსებულ ხელშეკრულებებს და ცდილობს დადებითი შედეგის მიღწევას საკუთარი ამორალური საქციელის ხარჯზე (იხ.The Uneasy Case of Tortious Interference with a Contractual Prohibition of Assignment (July 18, 2023). International Journal of Legal and Social Order, vol. 3, No. 1 (2023), Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=4523654 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4523654).

184. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ მართალია გერმანული სამოქალაქო კოდექსი არ იცნობს ცალკე აღებული დელიქტის ამ სახეს, თუმცა გერმანიის სამოქალაქო კოდექსის 826-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც ზნეობის ნორმების საწინააღმდეგოდ განზრახ აყენებს ზიანს სხვა პირს, ვალდებულია, ამ უკანასკნელს აუნაზღაუროს მიყენებული ზიანი. დასახელებული მუხლის კომენტარებში აღნიშნულია, რომ სასამართლო პრაქტიკით 826-ე მუხლი მოიაზრებს მესამე პირის წაქეზებას ხელშეკრულების დარღვევაზე. აქვე აღნიშნულია, რომ ფაქტობრივი შემადგენლობის შესაბამისი (ზნეობის ნორმების საწინააღმდეგო) ხელყოფა ყოველთვის მართლსაწინააღმდეგოა. (იხ, ასევე, ი. კროპჰოლერი, გერმანიის სამოქალაქო კოდექსი, სასწავლო კომენტარი, თბ. 2014, გვ 650).

185. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. ამავე კოდექსის 998-ე მუხლის შესაბამისად, თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხის აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით.

186. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს დელიქტური ვალდებულება. იგი არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა კატეგორიას მიეკუთვნება, რომელიც ზიანის მიყენების შედეგად წარმოიშობა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი შეიცავს იმ აუცილებელ წინაპირობებს, რომლებიც უნდა არსებობდეს დელიქტური ურთიერთობის წარმოშობისათვის. კერძოდ, უნდა დადგინდეს ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, ანუ მოვალის ქმედება უნდა იყოს არა მარტო ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო, არამედ ზიანი უნდა წარმოადგენდეს ამ ქმედების უშუალო შედეგს. სწორედ ამ ელემენტების ერთობლიობა ქმნის დელიქტური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველს („გენერალური დელიქტი“). საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები უნდა შეესაბამებოდეს ზემოაღნიშნულ ნორმაში მითითებულ კონსტრუქციას. თუნდაც ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა, გამორიცხავს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას (იხ. მაგ., სუსგ საქმე Nას-1335-1373-2014, 24 ივნისი, 2015 წელი; Nას-718-683-2015, 09 სექტემბერი, 2015 წელი; Nას-1131-1087-2016, 01 მარტი, 2017 წელი).

187. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს ის, ვინც არღვევს სამართლებრივ დანაწესებს, სამართლის ნორმათა მოთხოვნებს. მართლწინააღმდეგობა ობიექტური ნიშანია სამართალდარღვევისა და მისი არსებობა არაა დამოკიდებული მოვალის ცნობიერების ხასიათზე ანუ აცნობიერებდა თუ არა მოვალე თავისი ქმედების სამართლებრივ ხასიათს. მთავარია, რომ მოვალის ქმედება არ შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს. სახელშეკრულებო ურთიერთობებში კი, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით მოვალე ძირითადად კრედიტორის შეფარდებით (რელატიურ) უფლებებს არღვევს. მართლსაწინააღმდეგო ქმედება გულისხმობს როგორც აქტიურ მოქმედებას, ისე უმოქმედობასაც. მისი არსი ისაა, რომ ქმედება არღვევს სამართლის ნორმით გამოხატული მოქმედების ან უმოქმედობის ვალდებულებას. კანონის ან ხელშეკრულების ძალით პირი ვალდებული იყო (სამართლებრივი კრიტერიუმი, რომელიც გულისხმობს განსაზღვრული მოქმედების განხორციელების სამართლებრივ ვალდებულებას) და შეეძლო ემოქმედა (მოქმედების განხორციელების ფაქტობრივი შესაძლებლობა), თუმცა არ შეასრულა ან არაჯეროვნად შეასრულა განსაზღვრული მოქმედება. სამოქალაქო სამართალში მართლსაწინააღმდეგოდ მიიჩნევა სხვა პირთა დაცული ინტერესის ხელყოფა. მართლწინააღმდეგობა მოიცავს როგორც კანონით დადგენილი წესების, ისე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების დარღვევას (იხ. სუსგ საქმე Nას-299-2025, 7 ნოემბერი 2025 წელი).

188. მართლწინააღმდეგობასთან დაკავშირებით, პალატა განმარტავს, რომ მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება არამართლზომიერი მოქმედებაა. მართლზომიერი ქმედება კი, არა მარტო სამართლის ნორმათა მოთხოვნების დაცვას გულისხმობს, არამედ ზოგად მოვალეობას, რომ პირმა თავისი ქმედება/ურთიერთობა ადამიანებისა და საგნების მიმართ ისე წარმართოს, რომ არავინ და არაფერი დააზიანოს.

189. სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული მართლწინააღმდეგობა გულისხმობს არა სუბიექტურად სასურველ ან/და მართებულად მიჩნეულ, არამედ ობიექტურად არსებულ სამართლებრივ დანაწესთან მიმართებით ზიანის მიმყენებლის ქმედების წინააღმდეგობას.

190. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზოგადად, ყველა მართლწესრიგი სამართლის სუბიექტთა ქცევის წესს კეთილსინდისიერების პრინციპზე აფუძნებს და ამ პრინციპს ნორმატიულ კონცეფციად განიხილავს. იგი თანამედროვე სამართლის, ფილოსოფიისა და ბიზნესის ერთ-ერთი ფუძემდებლური პრინციპია.

191. თანამედროვე ქართულ სამართლებრივ სივრცეში კეთილსინდისიერება მატერიალურ სამართლებრივ ნორმად გადაიქცა და სამართლიანობასა და თანასწორობაზე დამყარებულ სამართლებრივ სისტემაში გაერთიანდა, რითაც უფრო ფართო დატვირთვა შეიძინა. კეთილსინდისიერების პრინციპი თანამედროვე განვითარებული ქვეყნების კანონმდებლობასა და დოქტრინაში დიდწილად დაკავშირებულია მორალურ სტანდარტებთან. კეთილსინდისიერება ნიშნავს გულწრფელობას, სამართლიანობას, ვალდებულებების მიმართ პატიოსან დამოკიდებულებას.

192. კეთილსინდისიერების ინსტიტუტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამოქალაქო სამართლისათვის და იგი მთლიანად კერძო სამართლის უმთავრეს პრინციპს წარმოადგენს. სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილის დანაწესის შესაბამისად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობები. კოდექსის ეს დანაწესი, რომელსაც ავსებს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილი, მოიცავს მთელ კერძო სამართალს. აღნიშნული მუხლების მოქმედება ცალსახა და იმპერატიულია, ამიტომაც მხარეებს არ აქვთ უფლება ხელშეკრულებით ან შეთანხმებით გამორიცხონ მათი მოქმედება. სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილი განსაზღვრავს კეთილსინდისიერებას, როგორც ვალდებულების ძირითად და აუცილებელ კომპონენტს და მხოლოდ ვალდებულებათა შესრულებით არ შემოი–გლება, ხოლო 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის დანაწესი იმის შესახებ, რომ ვალდებულება უნდა შესრულდეს კეთილსინდისიერად, წარმოადგენს კანონისმიერ მოთხოვნას და გულისხმობს, ზოგადად, სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა მიერ ურთიერთობის სხვა მონაწილის ინტერესების პატივისცემას, საკუთარი როლისა და პასუხისმგებლობის გათავისებას, თუნდაც იმ შემთხვევაში, როდესაც მას კონკრეტული პირდაპირი ვალდებულება არ ეკისრება.

193. უნდა აღინიშნოს, რომ ეს ორი მუხლი მთელი სამოქალაქო ბრუნვის ქვაკუთხედია. აღნიშნული ნორმები საშუალებას იძლევა ნებისმიერი ურთიერთობა სამართლებრივი თვალსაზრისით შეფასდეს. გარდა აღნიშნულისა, კერძო სამართლებრივ ურთიერთობათა კეთილსინდისიერად წარმართვის ვალდებულებას სამოქალაქო კოდექსის არაერთი ნორმა ზოგჯერ პირდაპირ ადგენს, ხოლო ნორმათა უმრავლესობა, მართალია, პირდაპირ არ უთითებს მასზე, მაგრამ მაინც მას ეფუძნება. კეთილსინდისიერების პრინციპის ძირითადი ფუნქცია ურთიერთობის მონაწილეთა ინტერესების არა დაპირისპირება, არამედ მათი სოლიდარობაა, რაც ნორმალური სამოქალაქო ბრუნვის საფუძველია. კეთილსინდისიერება არა მარტო უფლების არსებობის, არამედ მოვალეობის შესრულების ვარაუდიცაა.

194. კეთილსინდისიერება გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა მოქმედებას პასუხისმგებლობით, და ერთმანეთის უფლებებისადმი პატივისცემით მოპყრობას. კეთილსინდისიერება როგორც ნორმატიული, ისე სუბიექტური ნების განმარტების ინსტრუმენტია. მის საფუძველზე აღმოიფხვრება როგორც კანონის, ისე ხელშეკრულების ხარვეზი. კეთილსინდისიერების პრინციპის შინაარსი, უპირველეს ყოვლისა, იმით გამოიხატება, რომ მხარეს, გარდა ვალდებულების ჯეროვანი შესრულებისა, ევალება ვალდებულების კეთილსინდისიერად შესრულებაც, ანუ კონტრაჰენტის პატივსადები ინტერესების გათვალისწინება და დაცვა. ამ მოთხოვნის დარღვევა კი არა მხოლოდ სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულების პროცესში, არამედ სახელშეკრულებო მოლაპარაკებათა და ძირითადი ვალდებულებების შესრულების შემდგომ ეტაპზეც შეიძლება პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი გახდეს.

195. იურიდიულ ლიტერატურაში გაბატონებული შეხედულების მიხედვით, კეთილსინდისიერების პრინციპს სამი ფუნქცია ეკისრება: 1) ყველა ხელშეკრულება უნდა განიმარტოს კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე; 2) კეთილსინდისიერების პრინციპს აქვს ხარვეზის (სამართლის ნორმის ხარვეზის) შემავსებელი ფუნქცია, ასევე ხელშეკრულების პირობათა (რომლებიც მხარეთა მიერ ან/და კანონით არ იყო გათვალისწინებული) დამატების ფუნქცია; 3) გამაუქმებელი, შემზღუდავი და „მაკორექტირებელი“ ფუნქცია.

196. კეთილსინდისიერების ზემოაღნიშნული ფუნქციებიდან გამომდინარეობს, რომ ნებისმიერ ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობაში, კრედიტორს არ შეუძლია უარი თქვას მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების მცირე ხელშეწყობაზე, როდესაც მოვალეს კრედიტორის მხრიდან ესაჭიროება ასეთი ხელშეწყობა მასზე ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვნად შესრულებისათვის (კეთილსინდისიერებასთან დაკავშირებით იხ. სუსგ საქმე Nას-1338-1376-2014, 29 ივნისი 2015 წელი).

197. საქართველოს უზენაესი სასამართლო საქმეზე დადგენილი ფაქტების გათვალისწინებითა და იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ მოსარჩელე მხარის მიერ მითითებული გარემოებების საფუძველზე იკვეთება, მოპასუხეთა (ნ.გ–ისა და მ.პ–ის) აქტიური ჩართულობა ჯერ მოლაპარაკებების პროცესში, რამაც განაპირობა ერთიანი გარიგების დადება, ხოლო შემდგომ შპს „ა–ოს“ მიერ ხელშეკრულებიდან ცალმხრივად და არამართლზომიერად გასვლაში და რამდენადაც ხელშეკრულების დარღვევის ხელშეწყობაში დასახელებული ფიზიკური პირები არ გამოდიოდნენ როგორც შემკვეთი კომპანიის პარტნიორები (რამდენადაც ასეთის შემთხვევაში, მათი როგორც დაკავშირებული პარტნიორების ინტერესი სახელშეკრულებო ურთიერთობის შენარჩუნება და გრძელვადიან პარტნიორთან სამეწარმეო ურთიერთობის შენარჩუნება უნდა ყოფილიყო) და მოქმედებდნენ მხოლოდ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიეყენებინათ მოსარჩელე კომპანიებისათვის, მათი ეს ქმედება არის ხელშეკრულების დარღვევის ინიცირება და გასაკიცხი/ კეთილსინდისიერების პრინციპის საწინააღმდეგოა და ხელს უშლის ნორმალურ, სტაბილურ სამოქალაქო ბრუნვას.

198. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სახეზე გვაქვს სსკ-ის 992-ე მუხლის შემადგენლობა, კერძოდ, ზიანი, რომელიც მოსარჩელე კომპანიებს მიადგათ წინამდებარე საქმის ფარგლებში შეფასებულია, ასევე, საკასაციო სასამართლომ იმსჯელა ქმედების მართლწინააღმდეგობასა და მოპასუხეთა ბრალეულობის საკითხზე წინამდებარე განჩინების 175-197 პუნქტებში, რაც შეეხება მიზეზობრივი კავშირის არსებობას ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, რომ არა განჩინების ამ ნაწილში დასახელებული პირთა გაუმართლებელი ჩარევა სახელშეკრულებო ურთიერთობაში, სახეზე არ გვექნებოდა შპს „ა–ოს“ მხრიდან ხელშეკრულებიდან გასვლა და არც მოსარჩელეებს მიადგებოდათ ზიანი, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში გამოიხატა მიუღებელ შემოსავლებში (დეტ. იხ. წინამდებარე განჩინების პუნქტები, სადაც სასამართლო მსჯელობს ზიანზე, 147-170 პუნქტები).

199. საქართველოს უზენაესი სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ კასატორს მოპასუხეთა (ნ.გ–ის, მ.პ–ის, შპს „ა–ის“, შპს „რ–სის“) დელიქტური პასუხისმგებლობის გამორიცხვის შესახებ სათანადო და კვალიფიციური შედავება არ წარმოუდგენია. საკასაციო საჩივარში ძირითადად საუბარი იყო გამჭოლი პასუხისმგებლობის საკითხზე, რაზეც საკასაციო სასამართლომ უკვე იმსჯელა.

200. საკასაციო პალატა წინამდებარე განჩინების 114.14 პუნქტში აღნიშნულ კასატორის პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომელიც შეეხება შეგებებული სარჩელის ფარგლებში დაყენებულ მოთხოვნას შპს „ა–ოდან“ შპს „ს.უ–ის“ გარიცხვის შესახებ, აღნიშნავს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს მოქმედი კანონისაგან განსხვავებით, სადავო პერიოდში იურიდიული ძალის მქონე „მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონი არ არეგულირებდა შპს-დან პარტნიორის გარიცხვის საკითხს.

201. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პარტნიორის გარიცხვის მნიშვნელოვანი საფუძველი სახეზეა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც საზოგადოებამ აღარ უნდა ითმინოს გასარიცხი პარტნიორის კორპორაციულ-სამართლებრივი მონაწილეობა. კერძოდ, როდესაც, მისი ქცევა შეუძლებელს ხდის ან მნიშვნელოვნად ართულებს საზოგადოების მიზნის მიღწევას, რაც აუტანელს გახდიდა მისი საზოგადოების რიგებში დარჩენას. საუბარია პიროვნულ თვისებებსა და ურთიერთობებზე, როგორიცაა, მაგალითად, ნდობის დეფიციტი, ვალდებულებების მძიმე დარღვევა, დანაშაულებრივი საქმიანობა, ნდობის ბოროტად გამოყენება და სხვა პარტნიორებთან დაძაბული ურთიერთობები. საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის საფუძველი შეიძლება გახდეს არა ყველა სახის, არამედ იმგვარი ზიანი, რომელიც საწარმოს საქმიანობას უშლის ხელს გრძელვადიან პერსპექტივაში და მაშასადამე მის არსებობას საფრთხის ქვეშ აყენებს. ამდენად, საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვა უნდა განხორციელდეს მხოლოდ მნიშვნელოვანი საფუძვლის არსებობისას, როდესაც სახეზეა კომპანიისათვის არსებითი ზიანის მიყენება, რაც არღვევს ნდობას პარტნიორთა შორის და რის გამოც მათი ერთობლივი საქმიანობა შეუძლებელი ხდება. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის სამართლებრივ შედეგს წილზე საკუთრების უფლების ჩამორთმევა წარმოადგენს. საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვა დაუშვებელია განხორციელდეს მისი წილის კომპენსაციის საკითხის გადაწყვეტის გარეშე, რათა არ მოხდეს მისი კონსტიტუციით დაცული საკუთრების უფლების შელახვა. აღნიშნული კი, თავის მხრივ, დამოკიდებულია კომპანიაში თავისუფალი სახსრების არსებობაზე. საკუთრების უფლების ამგვარი შეზღუდვის კონსტიტუციურობა მოითხოვს, რომ პარტნიორი საზოგადოებიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე გაირიცხოს. შესაბამისად, პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების შედეგად წილის ჩამორთმევის ავტომატური სამართლებრივი შედეგი არ დგება და არც საზოგადოების სარეგისტრაციო მონაცემებში ცვლილების საფუძველი არ არის. სწორედ სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შემდეგ მიიჩნევა პარტნიორი გარიცხულად საზოგადოებიდან (იხ. სუსგ-ები: Nას-1203-2018 25 აპრილი 2019 წელი; Nას-441-2022, 14 დეკემბერი 2022 წელი).

202. პარტნიორის გარიცხვის მოთხოვნით აღძრული სარჩელის განხილვისას, სასამართლომ უნდა დაადგინოს პარტნიორის გარიცხვის უფლების წარმოშობის წინაპირობები და სსკ-ის 399-ე მუხლის საფუძველზე (ხელშეკრულების ნებისმიერ მხარეს შეუძლია, პატივსადები საფუძვლიდან გამომდინარე, უარი თქვას გრძელვადიან ვალდებულებით ურთიერთობაზე ხელშეკრულების მოშლისათვის დაწესებული ვადის დაუცველად. პატივსადებია საფუძველი, როცა ხელშეკრულების მომშლელ მხარეს კონკრეტული ვითარების, მათ შორის, დაუძლეველი ძალისა და ორმხრივი ინტერესების გათვალისწინებით, არ შეიძლება მოეთხოვოს სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელება შეთანხმებული ვადის ან ხელშეკრულების მოშლისათვის დაწესებული ვადის გასვლამდე) უნდა გამოიკვლიოს საზოგადოების მიერ ამ უფლების გამოყენების მართლზომიერება. სასამართლომ უნდა დაადგინოს პარტნიორის მიერ საზოგადოების წინაშე ნაკისრი ვალდებულების დარღვევა - საზოგადოების მიზნის შელახვა, რის შედეგადაც შეუძლებელი ხდება პარტნიორული ურთიერთობის შენარჩუნება; საზოგადოებისთვის ზიანის მიყენება; პირველ და მეორე წინაპირობას შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა. გარიცხვის შესახებ სასარჩელო წარმოებისას, სასამართლო ამოწმებს, რამდენად კეთილსინდისიერად გამოიყენეს პარტნიორებმა (პარტნიორმა) გარიცხვის უფლება, ხომ არ იყო მათი გადაწყვეტილება მოტივირებული პირადი ინტერესებით, პირადი სარგებლის ან ქონებრივი უპირატესობის მოსაპოვებლად (იხ. სუსგ-ები: Nას-306-2023, 7 აგვისტო 2024 წელი; Nას-1203-2018 25 აპრილი 2019 წელი; Nას-441-2022, 14 დეკემბერი 2022 წელი).

203. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ზემოაღნიშნულმა პრაქტიკამ და განმარტებებმა ასახვა ჰპოვა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის ამჟამად მოქმედი რედაქციის 143-ე მუხლში [მუხლი 143. პარტნიორის გარიცხვა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან: 1. მნიშვნელოვანი საფუძვლის არსებობისას სასამართლოს შეუძლია პარტნიორთა გადაწყვეტილების შესაბამისად წარდგენილი შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების სარჩელის საფუძველზე მიიღოს გადაწყვეტილება პარტნიორის შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან გარიცხვის შესახებ. 2. მნიშვნელოვანი საფუძველი არსებობს, როდესაც პარტნიორის ქმედება მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ინტერესებს ან მისი პარტნიორად დარჩენა საზიანოა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების შემდგომი საქმიანობისთვის, თუ პარტნიორი შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებამ წერილობით უშედეგოდ გააფრთხილა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ინტერესების დამაზიანებელი ქმედების შეწყვეტისა და შესაძლო გარიცხვის შესახებ… 8. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან გარიცხულ პარტნიორს უნდა მიეცეს წილის სამართლიანი ფასი]. ამდენად, „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის როგორც დავის წარმოშობის დროს, ისე ამჟამად მოქმედი რედაქციიდან და უზენაესი სასამართლოს განმარტებებიდან გამომდინარეობს, რომ საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის საფუძველია აღნიშნულის თაობაზე საზოგადოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, რაც კომპანიის პარტნიორთა კრების დისკრეციაში შემავალ საკითხს წარმოადგენს და საზოგადოების სარჩელის საფუძველზე მიღებული სასამართლო გადაწყვეტილება, რა დროსაც სასამართლო გარიცხვასთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილების ნამდვილობაზე ახორციელებს კონტროლს, სახელდობრ, რამდენადაა დაცული კანონითა და კომპანიის წესდებით განსაზღვრული პროცედურები სადავო გადაწყვეტილების მიღებისას; ამასთან, საზოგადოებისთვის ზიანის მიყენების საფუძვლით პარტნიორის გარიცხვის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებისას, შეფასების საგანია პარტნიორის ქმედება და ამ ქმედების შედეგად კომპანიისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი. საკასაციო სასამართლო აქვე გაამახვილებს ყურადღებას, რომ პარტნიორის გარიცხვის მიზნით, საზოგადოების ინტერესებისათვის საზიანო ქმედებების შეფასებისას, ზიანის მატერიალიზაცია (დადგომა) არ არის აუცილებელი. ხშირად, თავად ზიანის დადგომის ფაქტი არ არის რელევანტური, თუკი პარტნიორის ქმედება თავისთავად (მისი უარყოფითი ფინანსური შედეგის დადგომის გარეშეც) საზოგადოების ინტერესების წინააღმდეგაა მიმართული და პარტნიორებს შორის არსებულ ნდობას, როგორც საწარმოს არსებობის განმსაზღვრელ ელემენტს, გამოუსწორებლად ანგრევს. თუკი აშკარაა რომ პარტნიორის მოქმედებების მთავარი მამოძრავებელი მოტივი სამეწარმეო საზოგადოების ინტერესებისადმი გაუფრთხილებელი დამოკიდებულებაა, საკანონმდებლო წესებთან ფორმალური შესაბამისობაც კი არ აქცევს მათ კანონიერად. გარეგნულად კანონშესაბამისი ქმედებები, სამოქალაქო-სამართლებრივი შეფასებით, უფლების ბოროტად გამოყენებაა (სსკ-ის 115-ე მუხლი), რაც, ასევე ზოგადი კეთილსინდისიერების პრინციპის (სსკ-ის 8.3-ე მუხლი) გამოხატულება და დაკონკრეტებაა (იხ. სუსგ-ები: Nას-306-2023, 7 აგვისტო 2024 წელი).

204. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად მართებულად დაადგინა მოპასუხეთა პასუხისმგებლობის საკითხი. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით. ამდენად, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

205. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ასევე დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზიები წინმსწრებ სასამართლო განჩინებებთან მიმართებით.

206. მოცემულ შემთხვევაში კასატორები სადავოდ ხდიან საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოში 2025 წლის 23 მაისის საოქმო განჩინებას, რომლითაც კასატორების შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის თანახმად, სასამართლო, მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით, შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ: ა) საქმე არ უნდა იქნეს განხილული სასამართლოში იმის გამო, რომ კანონის თანახმად მისი განხილვა სხვა უწყების კომპეტენციაში შედის; ა​¹⁾ არ არსებობს დავის საგანი; ბ) არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება, რომელიც გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით; გ) მოსარჩელემ უარი თქვა სარჩელზე; დ) მხარეები მორიგდნენ; დ​¹) შედგენილ იქნა სამედიაციო მორიგება ან საერთაშორისო სამედიაციო მორიგების მხარემ სასამართლოს წარუდგინა საერთაშორისო სამედიაციო მორიგება, რომლითაც სადავო საკითხი უკვე გადაწყვეტილია; ე) საქმის ერთ-ერთ მხარედ მყოფი მოქალაქის გარდაცვალების შემდეგ ან იურიდიული პირის ლიკვიდაციისას, სადავო სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, დაუშვებელია უფლებამონაცვლეობა; ე^​1) არსებობს ამ კოდექსის 281-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა; ვ​²) მხარდაჭერის მიმღებად ცნობის შესახებ განცხადების განხილვისას საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა უარყოფითია; ვ^​3) არსებობს „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის 28-ე მუხლის მე-11 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა; ზ) კანონით დადგენილია სხვა შემთხვევა. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ საფუძველი რომელზე დაყრდნობითაც კასატორები ითხოვდნენ საქმის წარმოების შეწყვეტას არსებითი განხილვის საგანია, რაზეც უკვე იმსჯელა საკასაციო სასამართლომ წინამდებარე განჩინების ფარგლებში, შესაბამისად, კასატორებს მართლზომიერად ეთქვათ უარი საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ.

207. საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, კასატორები ასევე სადავოდ ხდიდნენ 2025 წლის 19 მაისისა და 23 მაისის საოქმო განჩინებებს, რომლებითაც მათ უარი ეთქვათ მოსამართლეთა აცილების შესახებ. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსამართლის აცილების საფუძვლები, რომლებიც საქმის მიუკერძოებლად განხილვის ინტერესებიდან გამომდინარეობს, რეგლამენტირებულია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 31-ე მუხლში. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსამართლემ არ შეიძლება განიხილოს საქმე ან მონაწილეობა მიიღოს საქმის განხილვაში, თუ: ა) ამ საქმეში თვითონ წარმოადგენს მხარეს, ან მას ამა თუ იმ მხარესთან საერთო უფლებები ან ვალდებულებები აკავშირებს; ბ) ამ საქმის ადრინდელ განხილვაში მონაწილეობდა მოწმედ, ექსპერტად, სპეციალისტად, თარჯიმნად, წარმომადგენლად ან სასამართლო სხდომის მდივნად; გ) მხარის ან მისი წარმომადგენლის ნათესავია; დ) პირადად, პირდაპირ ან არაპირდაპირ დაინტერესებულია საქმის შედეგით, ან თუ არის სხვა ისეთი გარემოება, რომელიც ეჭვს იწვევს მის მიუკერძოებლობაში; ე) იყო მედიატორი იმავე საქმეზე ან ამ საქმესთან არსებითად დაკავშირებულ სხვა საქმეზე. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები (იხ. წინამდებარე განჩინების 116 პუნქტი) ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმიდან გამომდინარე, მოსამართლის აცილების საფუძველს არ წარმოადგენს.

208. საკასაციო სასამართლოში კასატორთა მოწინააღმდეგე მხარემ იშუამდგომლა საადვოკატო მომსახურების ხარჯის - 11 800 აშშ დოლარის ეკვივალენტის - 31 789,2 ლარის კასატორისათვის დაკისრების თაობაზე. სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო წინადადებით, იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში – განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით, 2 000 ლარამდე ოდენობით. მითითებული ნორმის დისპოზიცია იმგვარად არის ფორმულირებული, რომ არ ადგენს გაწეული ხარჯის სანაცვლო ანაზღაურების ერთმნიშვნელოვან ოდენობას, არამედ ამ ოდენობის გონივრულად განსაზღვრის უფლებას უტოვებს სასამართლოებს. საკასაციო პალატა ითვალისწინებს ისეთ ფაქტორებს, როგორიცაა: დავის საგანი, საქმის სირთულე, ადვოკატმა კონკრეტულად რა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ქმედებები შეასრულა, რა სახის ადამიანური რესურსი დაიხარჯა და ასკვნის, რომ, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის პირობებში, მოპასუხეს/კასატორს მოსარჩელის/კასატორის მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს საკასაციო ინსტანციის სასამართლოში წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯი 31789,2 ლარის ოდენობით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ა–ოს“, ნ.გ–ის, მ.პ–ის, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების მქონე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის საწარმო „ა–ის“ (A. F.), შპს „ა–ის“, შპს „ა–ის“, შპს „რ–სის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს „ა–ოს“ (ს/ნ .......), ნ.გ–ს (პ/ნ .......), მ.პ–ს (პ/ნ .......), შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების მქონე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის საწარმო „ა–ს“ (A. F.) (17857 არაბთა გაერთიანებული საამიროები), შპს „ა–ს“ (ს/ნ .......), შპს „ა–ს“ (ს/ნ ........), შპს „რ–სს“ (ს/ნ .......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეთ შპს „ა–ოს“ (ს/ნ ......) მიერ 2025 წლის 29 ივლისს №1753775640 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 8 000 ლარის 70% – 5 600 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. შპს „ბ.ს.ე–ის“, შპს „ს.უ–ის“, შპს „კ.ბ.ს.გ–ის“ შუამდგომლობა საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე სასამართლოსგარეშე ხარჯის დაკისრების თაობაზე დაკმაყოფილდეს და შპს „ა–ოს“, ნ.გ–ს, მ.პ–ს, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების მქონე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის საწარმო „ა–ს“ (A. F.), შპს „ა–ს“, შპს „ა–ს“, შპს „რ–სს“ დაეკისროთ შპს „ბ.ს.ე–ის“, შპს „ს.უ–ის“, შპს „კ.ბ.ს.გ–ის“ სასარგებლოდ საკასაციო სასამართლოში წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად 31 789,2 ლარის გადახდა;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე მიხეილ ჯინჯოლია

მოსამართლეები: ბადრი შონია

ლევან ნემსაძე