№ას-251-2023

17 დეკემბერი, 2025 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბადრი შონია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნიკოლოზ მარსაგიშვილი, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „პროფ. ჟ–ას და პროფ. ხ–ძის რ.ი–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ი. ჟ–ას ს.კ–ა“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – მოპასუხისათვის მოსარჩელის კუთვნილი სასაქონლო ნიშნის მსგავსი აღნიშვნის გამოყენების აკრძალვა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. შპს „ი. ჟ–ას ს.კ–ამ“ (შემდგომში – მოსარჩელე) სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, შპს „პროფ. ჟ–ას და პროფ. ხ–ძის რ.ი–ის" (შემდგომში - მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის მოსარჩელის კუთვნილი სასაქონლო ნიშნის მსგავსი აღნიშვნის გამოყენების აკრძალვა.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. მოსარჩელე კომპანიის სახელზე რეგისტრირებულია შემდეგი სასაქონლო ნიშნები: ი. ჟ–ას სახ. რ.ი–ი + გამოსახულება (რეგ. N19392); ი. ჟ–ას სახ. რეპროდუქციული ჯანმრთელობის ინსტიტუტი + გამოსახულება (რეგ. N19393); ჟ–ას კლინიკა + ვივო მედიქალ წევრი + გამოსახულება (რეგ. N30172); მოპასუხე კომპანიის ერთადერთი დამფუძნებელი და დირექტორი ა. ხ–ძე წარსულში მუშაობდა მოსარჩელის კუთვნილი კომპანიის დირექტორად, როდესაც მან თავის (და არა კომპანიის) სახელზე დაარეგისტრირა დღეისათვის მოსარჩელის სახელზე გაფორმებული სასაქონლო ნიშნები, რაც თავისთავად წარმოადგენდა მოსარჩელე კომპანიის წინააღმდეგ მიმართულ არაკეთილსინდისიერ ქმედებას და შესაბამისად, ა. ხ–ძეს მოუწია ამ სასაქონლო ნიშნების მოსარჩელისათვის გადაცემა. ამდენად, მოპასუხემ იცოდა, რომ დღეისათვის ნიშნები ეკუთვნის მოსარჩელეს. მიუხედავად ამისა, მან თავის კომპანიას დაარქვა შპს „ი. ჟ–ას სახელობის რ.ი–ი - ხელმძღვანელი პროფესორი ა. ხ–ძე“ და ამ სახელით დაიწყო იმავე მომსახურების (სამედიცინო მომსახურების) შეთავაზება, რისთვისაც მოსარჩელეს რეგისტრირებული აქვს ზემოთ მითითებული სასაქონლო ნიშნები. ეს ქმედება წარმოადგენს „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლით გათვალისწინებულ სასაქონლო ნიშანზე განსაკუთრებული უფლების დარღვევას, კერძოდ, სასაქონლო ნიშნის მფლობელს უფლება აქვს, მესამე პირს აუკრძალოს, სამოქალაქო ბრუნვაში გამოიყენოს ისეთი ნიშანი, რომელიც განსაკუთრებული უფლების მქონე პირის დაცული სასაქონლო ნიშნის მაგვარია, ხოლო საქონელი იდენტური ან იმდენად მსგავსია, რომ ჩნდება ამ ნიშნების, მათ შორის, ასოცირების შედეგად აღრევის შესაძლებლობა.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო, შესაგებელში აღნიშნულია, რომ ის იყენებს აბსოლუტურად სხვა, 11 (თერთმეტი) სხვაობის მქონე ნიშანს, რომელიც ამავე დროს შეიცავს მის საფირმო სახელწოდებას და ი. ჟ–ას ფაქსიმილეს. მოპასუხეს აქვს, აგრეთვე, საქართველოში ცნობილი პიროვნების, ი. თ. ძე ჟ–ას, მემკვიდრის - კ. ი–ის ძე ჟ–ას წერილობითი თანხმობა მამამისის სახელის, გვარის, ფაქსიმილესა და პორტრეტის გამოყენების უფლება. თანხმობა დარეგისტრირებულია სამეწარმეო რეესტრში.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა: შპს ,,ჟ–ას რ.ი–ი-ხელმძღვანელი პროფესორი ა. ხ–ძეს“ აეკრძალა აღნიშვნის „ი. ჟ–ას სახელობის“ სასაქონლო ნიშნად გამოყენება და აღნიშნული ნიშნით სამედიცინო მომსახურების გაწევა.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით, შპს „ჟ–ას რ.ი–ი - ხელმძღვანელი პროფესორი ა. ხ–ძის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

6.1. კასატორის მითითებით, სასამართლო, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსგავსად, იცავს დირექტორის (ბ-ნ ხ–ძის) სახელს, თუმცა ანალოგიურად, ამავე კომპანიის პარტნიორის (ბ-ნ ჟ–ას) სახელის დაცვაზე აცხადებს უარს. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ ექიმ-რეპროდუქტოლოგ და მეცნიერ-რეპროდუქტოლოგ კ. ჟ–ას არა აქვს უფლება, საკუთარი კომპანიის დასახელებაში გამოიყენოს საკუთარი სახელი "ჟ–ა". მოწინააღმდეგე მხარეს (მოსარჩელეს) არ გააჩნია სიტყვა ,,ჟ–ას’’ გამოყენებაზე მონოპოლისტური უფლება, ვინაიდან მისი კუთვნილი ,,ი. ჟ–ას სახ.’’ სასაქონლო ნიშანი არ წარმოადგენს საყოველთაოდ ცნობილს ნიშანს. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ ი. ჟ–ას სახ.’’ სასაქონლო ნიშნის მფლობელს აქვს უფლება კ. ჟ–ას აუკრძალოს სამოქალაქო ბრუნვაში საკუთარი კომპანიის სახელწოდებაში გამოიყენოს საკუთარი სახელის აღმნიშვნელი სიტყვა ,,ჟ–ა’’. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ადამიანი, რომელიც არის პროფესორი, რეპროდუქტოლოგი, სამეწარმეო სუბიექტის პარტნიორი, მოკლებულია იმის უფლებას, რომ საკუთარი გვარი მიუთითოს მის მიერ დაფუძნებულ კომპანიაში. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება არის დაუსაბუთებელი, მასში არ არის მოხსენებული არც აპელანტის/კასატორი და არც ის გარემოებები, რომელიც დამახასიათებელია ამ დავისთვის. სასამართლო, პროფესორ ჟ–ას მოიხსენიებს პარტნიორ ჟ–ად, მის პროფესორობაზე არსად არ მსჯელობს, არც მის რეპროდუქტოლობაზე. ამგვარი დისკრიმინაცია არის დაუშვებელი და ეს პირდაპირ ზიანს აყენებს კასატორი ორგანიზაციის ინტერესებს. სასაქონლო ნიშნის არსებობა არ და ვერ უნდა ზღუდავდეს ფიზიკური პირის ფუნდამენტურ უფლებას - გამოიყენოს საკუთარი სახელი სამეწარმეო საქმიანობაში, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც აღნიშნული პირი არის კომპანიის დამფუძნებელი და პარტნიორი. მოპასუხის რეალური და თანმიმდევრული პოზიცია მდგომარეობდა იმაში, რომ მის საფირმო სახელწოდებაში გამოიყენება კ. ჟ–ას სახელი - ექიმი-რეპროდუქტოლოგისა და მეცნიერ-რეპროდუქტოლოგის, რომელიც არის მოპასუხე კომპანიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების არასწორად ასახვამ არსებითად იმოქმედა სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებაზე. სასამართლომ, მიუხედავად მოსარჩელის მხრიდან შესაბამისი მოთხოვნის და მტკიცებულებების არარსებობისა, ირიბად მიიჩნია მოსარჩელის სასაქონლო ნიშანი ,,ი. ჟ–ას სახ.’’ საყოველთაოდ ცნობილ ნიშნად. ეს გარემოება არასწორად იქნა მიჩენული დადგენილად და სასამართლოს არ დაუსაბუთებია არც ერთი სამართლებრივი ან ფაქტობრივი საფუძვლით.

6.2. სასამართლო, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსგავსად, იცავს დირექტორის (ა. ხ–ძის) სახელს, თუმცა ანალოგიურად, ამავე კომპანიის პარტნიორის (კ. ჟ–ას) სახელის დაცვაზე აცხადებს უარს. პარიზის კონვენციის მე-8 მუხლის თანახმად, საფირმო სახელწოდება დაცულია, მიუხედავად იმისა, შეადგენს თუ არა იგი სასაქონლო ნიშნის ნაწილს. ამრიგად, მოსარჩელის სასაქონლო ნიშანი სრულ მონოპოლისტად ორივე ინსტანციაში გამოცხადდა უკანონოდ.

6.3. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო პალატამ აპელანტის (კასატორის) სახელწოდებაც კი არასწორად დაადგინა. აპელანტის სახელწოდებაა – შპს პროფ. ჟ–ას და პროფ. ხ–ძის რ.ი–ი".

6.4. დაუსაბუთებელია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მითითება სახელწოდებაზე – "შპს ი. ჟ–ას სახელობის რ.ი–ი ხელმძღვანელი პროფესორი ა. ხ–ძე", ვინაიდან ასეთი კომპანია 2022 წლის 18 ოქტომბერს აღარ არსებობდა და მის სახელწოდება გახლდათ ის, რაც მითითებულია საკასაციო საჩივარში.

6.5. დაუსაბუთებელია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, სადაც სააპელაციო სასამართლო ცდილობს იმის წარმოჩენას და დასაბუთებას, რომ "ი. ჟ–ა" რამენაირად ნიშნავს "ჟ–ა რ.ი–ი - ხელმძღვანელი პროფესორი ა. ხ–ძეს". როდესაც სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია აპელანტის ამჟამინდელ სახელწოდებაზე, ეს ნიშნავს, რომ გადაწყვეტილება იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ შეუძლებელია მიჩნეულ იქნეს სარწმუნო სასამართლო აქტად.

6.6. კასატორი უთითებს, "სასაქონლო ნიშნების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-7 მუხლზე და განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული ნორმა სრულად უგულებელყო და "პროფ. ჟ–ას" სახელწოდებაში გამოყენების უფლებაზე იმდაგვარად იმსჯელა, რომ ფაქტობრივად პროფ. ჟ–ას არ მისცა "პროფ. ჟ–ას" გამოყენების საშუალება, ანუ სასამართლომ დაარღვია საკუთარი სახელის გამოყენების თაობაზე კანონის სავალდებულო და უალტერნატივო დანაწესი.

6.7. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი:

7.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 აპრილის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შემოწმების მიზნით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

8. საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

10.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

11. საკასაციო პალატის განსჯით, კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე, ანუ სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოებები:

11.1. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2002 წლის 05 ივნისიდან სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით დარეგისტრირდა შპს ,,ი. ჟ–ას სახელობის ადამიანის რეპროდუქციის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი“ (ს.კ. .......). კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს ერთ-ერთი წევრი და თავმჯდომარე იყო პროფესორი ა. ხ–ძე.

11.2. ა. ხ–ძის 03.04.2008 წლის სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის (№AM047861) განცხადების საფუძველზე, საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრის ,,ს–ის“ 02.05.2009 წლის №133150 გადაწყვეტილებით, ნიცის კლასიფიკაციის მიხედვით, 44-ე კლასში შემავალი სამედიცინო მომსახურების, ადამიანის ჰიგიენისა და კოსმეტიკის სფეროს მომსახურების სასაქონლო ნიშნის, „ი. ჟ–ას სახ. რეპროდუქციული ჯანმრთელობის ინსტიტუტი’’ +, გამოსახულების (რეგ. N19393) მფლობელი გახდა ა. ხ–ძე.

11.3. 05.04.2012 წელს ა. ხ–ძემ სასაქონლო ნიშანი „ი. ჟ–ას სახ. რეპროდუქციული ჯანმრთელობის ინსტიტუტი’’ + გამოსახულება (რეგ. N19393) გადასცა შპს ,,ი. ჟ–ას სახელობის ადამიანის რეპროდუქციის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტს’’.

11.4. ა. ხ–ძის 03.04.2008 წლის სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის (№AM047862) განცხადების საფუძველზე, საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრის ,,ს–ის“ 02.05.2009 წლის №133153 გადაწყვეტილებით, ნიცის კლასიფიკაციის მიხედვით, 44-ე კლასში შემავალი სამედიცინო მომსახურების, ადამიანის ჰიგიენისა და კოსმეტიკის სფეროს მომსახურების სასაქონლო ნიშნის - ,,ი. ჟ–ას სახ. რ.ი–ი“ + გამოსახულების (რეგ. N19392) მფლობელი გახდა ა. ხ–ძე.

11.5. 05.04.2012 წელს ა. ხ–ძემ სასაქონლო ნიშანი ,,ი. ჟ–ას სახ. რ.ი–ი“ + გამოსახულება (რეგ. N19392) გადასცა შპს ,,ი. ჟ–ას სახელობის ადამიანის რეპროდუქციის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტს.

11.6. 2017 წლის 20 იანვარს პარტნიორთა გადაწყვეტილებით, „ი. ჟ–ას სახელობის ადამიანის რეპროდუქციის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტს“ შეეცვალა სახელწოდება და ეწოდა შპს „თ.ც.ს–ო’’.

11.7. შპს „თ.ც.ს–ოს’’ 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით, 2017 წლის 16 იანვარს დარეგისტრირდა შპს ,,ი. ჟ–ას ს.კ–ა“ (ს/კ ........).

11.8. 2017 წლის 06 ივნისს შპს ,,თ.ც.ს–ოს“ და შპს ,,ი. ჟ–ას ს.კ–ას“ შორის გაფორმდა სასაქონლო ნიშანზე უფლებების გადაცემის შესახებ ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც შპს ,,ი. ჟ–ას ს.კ–ამ“ მიიღო უფლებები N19392 და N19393 სასაქონლო ნიშნებზე.

11.9. შპს ,,ი. ჟ–ას ს.კ–ამ“ 2017 წლის 06 ივნისს მიმართა ს–ს და აცნობა სასაქონლო ნიშნის გადაცემის შესახებ.

11.10. საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრის ს–ის N1152/03 ბრძანებით შპს ,,ი. ჟ–ას ს.კ–ა“ გახდა სასაქონლო ნიშნის ,,ჟ–ას კლინიკა + ვივო მედიქალ წევრი“ + გამოსახულების (რეგ. N30172) მფლობელი.

11.11. 2012 წლის 06 თებერვლის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე ა. ხ–ძე გახდა შპს ,,ქ - ე - გერმანული გულსისხლძარღვთა ქირურგიის ცენტრის“ 100%-იანი წილის მესაკუთრე.

11.12. 2017 წლის 30 მაისს ა. ხ–ძის გადაწყვეტილების საფუძველზე შპს ,,ა. ხ–ძის რ.ი–ს“ შეეცვალა სახელწოდება და ეწოდა შპს ,,ი. ჟ–ას სახელობის რ.ი–ი - ხელმძღვანელი პროფესორი ა. ხ–ძე“.

11.13. მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრის 2019 წლის 28 ნოემბრის ამონაწერის თანახმად, შპს ,,ი. ჟ–ას სახელობის რ.ი–ი - ხელმძღვანელი პროფესორი ა. ხ–ძისს“ სახელწოდებაში შევიდა ცვლილება და გადაწყვეტილების გამოტანის დროისათვის ეწოდა შპს ,,ჟ–ას რ.ი–ი - ხელმძღვანელი პროფესორი ა. ხ–ძე“, რომლის 1%-ინი წილის მფლობელი პარტნიორი კ. ჟ–ა, ხოლო 99%-იანი წილის მფლობელი ა. ხ–ძეა.

11.14. შპს ,,ი. ჟ–ას ს.კ–ას“ სასაქონლო ნიშანი რეგისტრირებული აქვს საქონლისა და მომსახურების ნიცის საერთაშორისო კლასიფიკაციის 44-ე კლასის მომსახურებისათვის, კერძოდ, სამედიცინო მომსახურებისათვის. მოპასუხე ორგანიზაცია სამედიცინო მომსახურებას სთავაზობს როგორც ინტერნეტით, ისე სხვადასხვა საშუალებით.

12. საქართველოს კონსტიტუციის მე-20 მუხლის პირველი პუნქტის მეორე წინადადების თანახმად, ინტელექტუალური საკუთრების უფლება დაცულია.

13. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ის სამართლებრივი შედეგი, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდგომ - სპეციალური კანონის) 6.3 მუხლის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტებსა (ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, სხვა შესაძლო აკრძალვათა გარდა, იკრძალება სასაქონლო ნიშნის გამოყენებით მომსახურების შეთავაზება ან გაწევა; სასაქონლო ნიშნის გამოყენება რეკლამისათვის ან საქმიან ქაღალდებზე) და 45.1 მუხლის „ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებს (სასაქონლო ნიშანზე განსაკუთრებული უფლების დარღვევისას სასაქონლო ნიშანზე განსაკუთრებული უფლების მფლობელი უფლებამოსილია, მოითხოვოს ამ კანონის მე-6 მუხლის მე-2–მე-4 პუნქტებით გათვალისწინებული ქმედებების შეწყვეტა, იმ გამოსახულების, ეტიკეტის, ანაბეჭდის, შეფუთვის, შესაფუთი ან სარეკლამო მასალის ან აბრის განადგურება, რომელიც სასაქონლო ნიშანს შეიცავს ან არის მისი ასლი ან იმიტაცია, მათ შორის, ინტერნეტში განთავსებული ისეთი მასალის ან გამოსახულების წაშლა, რომელიც სასაქონლო ნიშანს შეიცავს) ეფუძნება.

14. ინტელექტუალური საკუთრების ერთ-ერთ ობიექტს წარმოადგენს სასაქონლო ნიშანი. სასაქონლო ნიშნებთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს არეგულირებს საქართველოს კანონი „სასაქონლო ნიშნების შესახებ”. გარდა ამისა, აღნიშნული ობიექტების სამართლებრივი დაცვის საფუძველს წარმოადგენს ,,სამრეწველო საკუთრების დაცვის პარიზის კონვენცია’’, რომელიც საქართველოში ძალაშია 1993 წლის 14 ივნისიდან.

15. „სასაქონლო ნიშნების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, სასაქონლო ნიშანი არის სიმბოლო ან სიმბოლოთა ერთობლიობა, რომელიც გამოისახება გრაფიკულად და განასხვავებს ერთი საწარმოს საქონელს ან/და მომსახურებას მეორე საწარმოს საქონლისა ან/და მომსახურებისაგან (შემდგომ - საქონელი). ამავე მუხლის მესამე პუნქტით, სასაქონლო ნიშანი დაცულია ”ს–ში“ მისი რეგისტრაციის ან საერთაშორისო შეთანხმების საფუძველზე.

16. სასაქონლო ნიშნების შესახებ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „პ“ ქვეპუნქტის თანახმად სასაქონლო ნიშანზე განსაკუთრებული უფლების დარღვევით ნიშანდებული საქონელია: საქონელი, რომელიც შეიცავს რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნის იდენტურ ან მსგავს ნიშანს ან რომელზედაც დატანილია რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსი ნიშანი, ან რომელსაც აქვს რეგისტრირებული მოცულობითი სასაქონლო ნიშნის იდენტური ან მსგავსი ფორმა და რომლის წარმოება, საქართველოს ტერიტორიაზე შემოტანა, შენახვა, სამოქალაქო ბრუნვაში ჩართვა ან ამ მიზნით შენახვა/დასაწყობება (დროებით შესანახად განთავსება) ან/და ნებისმიერი სხვაგვარი გამოყენება იწვევს რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნის მფლობელის განსაკუთრებული უფლების დარღვევას, მიუხედავად ნიშანდების ადგილისა. ამავე კანონის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეგისტრაციის დაცულ სასაქონლო ნიშანზე მფლობელის განსაკუთრებული უფლება წარმოიშობა ამ ნიშნის რეგისტრაციის დღიდან. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, აკრძალულია სასაქონლო ნიშნის გამოყენება რეკლამისთვის ან საქმიან ქაღალდებზე. ამავე კანონის 24-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასაქონლო ნიშნის გამოყენებად ითვლება საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებული ისეთი ქმედებები, როგორიცაა მისი აღბეჭდვა იმ საქონელზე, რომლის მიმართაც ის რეგისტრირებულია, ასევე ამ საქონლის შეფუთვაზე, გამოფენისა და ბაზრობაზე წარმოდგენილ ექსპონატებზე, აბრაზე, ოფიციალურ ბლანკზე, ეტიკეტზე, რეკლამაში, ბეჭდვით გამოცემაში, აგრეთვე სასაქონლო ნიშნის სხვაგვარი გამოყენება მფლობელის, ლიცენზიანტის ან მესამე პირის მიერ მფლობელისგან მინიჭებული უფლების საფუძველზე. სასაქონლო ნიშნის გამოყენებად ითვლება რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნის ნაცვლად მისგან უმნიშვნელოდ განსხვავებული ნიშნის გამოყენებაც (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 აპრილის საქმე Nას-183-2024 განჩინება).

17. საკასაციო პალატის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში ვინაიდან სარჩელის ავტორს სადავო სასაქონლო ნიშანი კანონით დადგენილი წესით აქვს რეგისტრირებული, ამასთან დგინდება მოპასუხის მხრიდან (კასატორი) განსაკუთრებული უფლების მქონე პირის თანხმობის გარეშე მსგავსი სასაქონლო ნიშნისა და მსგავსი საქონლის სამოქალაქო ბრუნვაში გამოყენება. მსგავსება კი ქმნის სასაქონლო ნიშნების ერთმანეთში აღრევის შესაძლებლობას, „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 და 45.1 მუხლებიდან გამომდინარე, მართებულია სარჩელის დაკმაყოფილება.

18. დადგენილია, რომ 2012 წლიდან მოპასუხე კომპანიის დირექტორისა და სარჩელის შემოტანის დროისათვის 100%-იანი წილის მფლობელის – ა. ხ–ძის მიერ სასაქონლო ნიშნებზე, რომელთა სახელწოდებაა „ი. ჟ–ას სახ. რეპროდუქციული ჯანმრთელობის ინსტიტუტი’’ (სახელწოდება+გამოსახულება), (რეგ. N19393) და ,,ი. ჟ–ას სახ. რ.ი–ი’’ (სახელწოდება+გამოსახულება), (რეგ. N19392), უფლების დათმობის შემდეგ სასაქონლო ნიშნის მფლობელია მოსარჩელე შპს ,,ი. ჟ–ას ს.კ–ა“, ეს უკანასკნელი არის სასაქონლო ნიშნის - ,,ჟ–ას კლინიკა + ვივო მედიქალ წევრის“ (სახელწოდება+გამოსახულება, რეგ. N30172) მფლობელიც.

19. მოპასუხე ორგანიზაციის მხრიდან, ,,ჟ–ას სახელობის’’ გამოყენება, იმ პირობებში, როდესაც თავდაპირველად გამოყენებული იყო ,,ი.ჟ–ას’’ სახელი, მიმართულია მომხმარებელთა განზრახ შეცდომაში შეყვანის მიზნით, რათა კონკრეტული კლინიკა ასოცირდეს ი. ჟ–ას სახელთან და არა 1% წილის მესაკუთრე პარტნიორის კ. ჟ–ას სახელთან. არსებული მონაცემებით ,,ჟ–ას კლინიკა’’ საქართველოს ფარგლებში აღიარებული სასაქონლო ნიშანია, რომელიც სამედიცინო სფეროში სარგებლობს სათანადო რეპუტაციით/აღიარებით, შესაბამისად ანალოგიური საქმიანობის განხორციელებისას მხოლოდ გვარის ,,ჟ–ას’’ მითითება წარმოშობს მომხმარებლის შეცდომაში შეყვანისა და მოსარჩელე კომპანიასთან აღრევის შესაძლებლობას, მით უფრო ,,ი. ჟ–ას’’ სახელწოდების გამოყენება. მსგავსება კი ქმნის სასაქონლო ნიშნების ერთმანეთში აღრევის შესაძლებლობას, „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 და 45.1 მუხლებიდან გამომდინარე, მართებულია სარჩელის დაკმაყოფილება.

20. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას (იხ. ამავე განჩინების 6.6. პუნქტი;) და მიუთითებს, რომ სასაქონლო ნიშნების შესახებ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის 1-ლი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, სასაქონლო ნიშანზე განსაკუთრებული უფლების მქონე პირს არა აქვს უფლება აუკრძალოს მესამე პირს სამოქალაქო ბრუნვაში სასაქონლო ნიშნად გამოიყენოს საკუთარი სახელი ან მისამართი, თუ ისინი ემთხვევა განსაკუთრებული უფლების მქონე პირის სასაქონლო ნიშანს. სასამართლოსთვის სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის ბათილად ცნობის მოთხოვნის განხილვისას ამოსავალია წარსულში არსებული ფაქტობრივი გარემოებები, ვინაიდან ბათილად ცნობის იურიდიული შედეგი დგება სწორედ იმიტომ, რომ რეგისტრაციის გადაწყვეტილება იმთავითვე უკანონო იყო. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის ბათილობის კონტექსტში აღრევის ალბათობაზე მსჯელობისას საგულისხმოა სწორედ წარსულში - სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის შესახებ მოთხოვნის წარდგენისას არსებული და არა სარჩელის განხილვის ეტაპზე არსებული ფაქტები (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 ნოემბრის საქმე Nას-11-2022. განჩინება). აღრევის შესაძლებლობა სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციაზე განცხადების წარდგენის დროისათვის არსებობს მაშინ, თუ 1. საფირმო სახელწოდების მფლობელი იმ ეტაპზე უკვე სწევს მომსახურებას/აწარმოებს საქონელს ან 2. საქონლის წარმოების/მომსახურების გაწევის გარეშეც მისი საფირმო სახელწოდება ცნობილია მომხმარებელთა ფართო წრისთვის. ვინაიდან აღრევის ალბათობის დადასტურება შედის სასაქონლო ნიშნის ბათილად ცნობის მომთხოვნის მოსარჩელის სამართლებრივ ინტერესში, სწორედ მას მართებს, მიუთითოს იმგვარ ფაქტებსა და მტკიცებულებებზე, რომლითაც დადასტურდება, რომ მოპასუხის მიერ სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის მოთხოვნით განაცხადის წარდგენის ეტაპზე უკვე არსებობდა მომხმარებელში მოსარჩელისა და მოპასუხის მიერ სამოქალაქო ბრუნვაში შეთავაზებული მომსახურების აღრევის შესაძლებლობა. სწორედ ამიტომ, მომსახურების გაწევის პერიოდისა და საფირმო სახელწოდების ცნობადობის პოზიტიურად დადასტურების ტვირთი მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას წარმოადგენს.

21. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოპასუხე საზოგადოების სახელწოდებაში იყენებს მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებულ სასაქონლო ნიშანს, რომელიც მოსარჩელეს რეგისტრირებული აქვს ნიცის საერთაშორისო კლასიფიკაციის 44-ე კლასის მომსახურებისათვის, რაც, თავის მხრივ, აღრევამდე მსგავსია მოსარჩელის სასაქონლო ნიშანთან. შესაბამისად, კასატორმა ვერ დაადასტურა, რომ საზოგადოების სახელწოდებაში აღნიშვნა ,,ჟ–ას“ გამოყენებისას არ იყენებს მოსარჩელე შპს ,,ი.ჟ–ას ს.კ–ის“ სახელზე რეგისტრირებულ სასაქონლო ნიშანს ან მასთან აღრევამდე მსგავს ნიშანს. რაც შეეხება კ. ჟ–ას მხრიდან საწარმოს 1%-ის ფლობას და ,,სასაქონლო ნიშნების შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლზე აპელირებას, აღნიშნული ვერ გახდება ცალსახა მოცემულობის უგულებელმყოფელი და მხოლოდ ნორმის შინაარსისადმი ფორმალური მიდგომა ვერ გამოიწვევს არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის გამართლებას, სხვაგვარი განმარტების პირობებში, ნებისმიერ შემთხვევაში მოიძებნება პირი, რომელზეც განხორციელდება კომპანიის 1% წილის გადაფორმება, რაც ვერ გაამართლებს კანონით დადგენილი ძირითადი პრინციპების, მათ შორის კეთილსინდისიერების პრინციპის უგულებელყოფას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ მოპასუხე ორგანიზაციის მხრიდან, ,,ჟ–ას სახელობის’’ გამოყენება, იმ პირობებში, როდესაც თავდაპირველად გამოყენებული იყო ,,ი.ჟ–ას’’ სახელი მიმართულია მომხმარებელთა განზრახ შეცდომაში შეყვანის მიზნით, რათა კონკრეტული კლინიკა ასოცირდებოდეს ი. ჟ–ას სახელთან და არა 1% წილის მესაკუთრე პარტნიორის კ. ჟ–ას სახელთან.

22. ამდენად, „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის ძალით სასაქონლო ნიშანზე უფლების შეძენისას ნიშნის მფლობელი იძენს განსაკუთრებულ უფლებას, გამოიყენოს სასაქონლო ნიშანი დაცული პროდუქტების/მომსახურებისათვის. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ დაადასტურა სასაქონლო ნიშანზე საკუთრების მოპოვება, რომელიც, კონვენციის 1-ელი დამატებითი ოქმის 1-ელი მუხლის დაცვის ქვეშაა (Anheuser-Busch Inc. v. Portugal [GC], § 72). ამავე ნორმის მოქმედების ფარგლებში ვრცელდება სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის მოთხოვნაც, მის რეგისტრაციამდეც კი (Anheuser-Busch Inc. v. Portugal [GC], § 78) და a fortiori სასაქონლო ნიშნებზე (Kamoy Radyo Televizyon Yayincilik ve Organizasyon A.S. v. Turkey, § 37), პატენტებზე (Smith Kline and French Laboratories Ltd v. the Netherlands (dec.); Lenzing AG v. the United Kingdom, Commission decision), საავტორო უფლებებზე (Melnychuk v. Ukraine (dec.) და მოპასუხის მხრიდან სადავო სასაქონლო ნიშნის გამოყენების გამო, სასარჩელო მოთხოვნა წარმატებულია. ზემოხსენებული სამართლებრივი მოტივაციიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორის სხვა არგუმენტებს არც ფაქტობრივად და არც სამართლებრივად არ აქვს მნიშვნელობა განსახილველი დავისათვის და ვერ იქონიებს გავლენას საქმის გადაწყვეტის შედეგზე.

23. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ეროვნული კანონმდებლობის საფუძველზე რეგისტრაციის მომენტიდან სასაქონლო ნიშანი (სპეციალური კანონის მე-6 მუხლის საფუძველზე: 1. რეგისტრაციით დაცულ სასაქონლო ნიშანზე მფლობელის განსაკუთრებული უფლება წარმოიშობა ამ ნიშნის რეგისტრაციის დღიდან. 2. განსაკუთრებული უფლების მქონე პირს შეუძლია აუკრძალოს მესამე პირს, მისი თანხმობის გარეშე სამოქალაქო ბრუნვაში გამოიყენოს ისეთი ნიშანი, რომელიც განსაკუთრებული უფლების მქონე პირის დაცული სასაქონლო ნიშნის: ა) იდენტურია და საქონელიც იდენტური; ბ) იდენტურია, ხოლო საქონელი იმდენად მსგავსია, რომ ჩნდება ამ ნიშნების აღრევის, მათ შორის, ასოცირების შედეგად აღრევის შესაძლებლობა; გ) მსგავსია, ხოლო საქონელი იდენტური ან იმდენად მსგავსია, რომ ჩნდება ამ ნიშნების აღრევის, მათ შორის, ასოცირების შედეგად აღრევის შესაძლებლობა; დ) იდენტური ან მსგავსია და დაცულია სასაქონლო ნიშნის საქართველოში კარგი რეპუტაციის გამო, ამ ნიშნის გამოყენება მესამე პირს დაუმსახურებლად უქმნის ხელსაყრელ პირობებს ან ზიანს აყენებს სასაქონლო ნიშნის რეპუტაციას ან მის განმასხვავებელუნარიანობას) ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით დაცულ „ქონებას“ განეკუთვნება და მასზე ვრცელდება საკუთრების დაცვის სამართლებრივი რეჟიმი, რაც განმარტებულია როგორც ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს, ისე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაშიც (იხ. სუსგ №ას-1285-1223-2014, 01.12.2015წ; №ას-580-2020, 12.10.2020წ; №ას-306-2020. 18.11.2020წ; №ას-100-2021, 27.05.2021წ.). ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლომ ერთერთ საქმეში აღნიშნა, რომ გარკვეულ გარემოებებში, კანონმდებლობის რეტროსპექტული გამოყენება, რომლის შედეგია ვინმეს წაართვას მანამდე არსებული “აქტივი”, რომელიც იყო მისი “საკუთრების” ნაწილი, შეიძლება წარმოადგენდეს ჩარევას რამაც შეიძლება დაარღვიოს სამართლიანი ბალანსი, რომელიც უნდა იყოს დაცული ერთი მხრივ საერთო ინტერესების მოთხოვნებსა და მეორე მხრივ საკუთრებით მშვიდობიანი სარგებლობის უფლების დაცვას შორის (იხ. Maurice v. France [GC], no. 11810/03, §§ 90 და 93, ECHR 2005-IX). გასაჩივრებული განჩინება ამ კუთხითაც არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

25. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

26. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 %.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „პროფ. ჟ–ას და პროფ. ხ–ძის რ.ი–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს „პროფ. ჟ–ას და პროფ. ხ–ძის რ.ი–ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს შპს ,,ზ.ვ–ის ს. კომპანიის" მიერ 20.04.2023წ. №16804576095 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 30077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბადრი შონია

ნიკოლოზ მარსაგიშვილი

ვლადიმერ კაკაბაძე