№ას-752-2025
3 დეკემბერი, 2025 წელი ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბადრი შონია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვლადიმერ კაკაბაძე, ლევან მიქაბერიძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები - შპს „ო.ჰ–ი“, შპს „ო.ჰ–ის 33.3% წილის მესაკუთრე პარტნიორი ო.ს–ძე (მოსარჩელეები)
მოწინააღმდეგე მხარეები - შ.დ–ია, დ.ს–ძე, რ.ხ–ი, ჯ.ბ–ძე, რ.ხ–ი (მოპასუხეები)
მესამე პირი დამოუკიდებელი მოთხოვნის გარეშე - მ.კ–ძე
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 14 ნოემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
დავის საგანი - პარტნიორთა კრების ბათილად ცნობა, სესხის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ზიანის ანაზღაურება
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
1. მოსარჩელეებმა შპს ,,ო.ჰ–ის“ წარმომადგენელმა და ო.ს–ძემ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, ,,კასატორი’’) სარჩელი აღძრეს ბათუმის საქალაქო სასამართლოში, მოპასუხეების - შ.დ–იას, დ.ს–ძის, რ.ხ–ის, ჯ.ბ–ძის (შემდგომში - „მოპასუხე“, ,,მოწინააღმდეგე მხარე’’) მიმართ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს: 1) ბათილად იქნეს ცნობილი შპს ,,ო.ჰ–ის“ 2019 წლის 27 აგვისტოს პარტნიორთა კრების ოქმი; 2) ბათილად იქნეს ცნობილი შპს ,,ო.ჰ–ს“ და შ.დ–იას შორის 2019 წლის 29 აგვისტოს დადებული სესხის ხელშეკრულება; 3) ბათილად იქნეს ცნობილი ნოტარიუს მ.კ–ძის მიერ 2019 წლის 4 დეკემბერს გაცემული სააღსრულებო ფურცელი; 4) დაეკისროთ მოპასუხეებს სოლიდარულად, შპს ,,ო.ჰ–ის“ სასარგებლოდ, ზიანის ანაზღაურება 2 000 000 ლარის ოდენობით; 5) მოიშალოს რ.ხ–სა და შპს ,,ო.ჰ–ს“ შორის 2019 წლის 27 აგვისტოს დადებული შეთანხმება და აღდგეს პირვანდელი მდგომარეობა.
2. სარჩელის საფუძვლები.
2.1. 2017 წლის 31 ივლისს, დაფუძნდა შპს ,,ო.ჰ–ი“ ჯ.ბ–ძის და ო.ს–ძის მიერ. კომპანიის დირექტორად დაინიშნა დ.ს–ძე. კომპანიის მიზანს წარმოადგენდა ქ. ბათუმში, ........... 24-ის მიმდებარედ მიწის ნაკვეთების შეძენა და საცხოვრებელი კორპუსების მშენებლობა.
2.2. 2017 წლის 21 დეკემბერს, კომპანიის 33.4%-იანი წილი შეიძინა რ.ხ–მა. შესაბამისად, პარტნიორთა წილები განაწილდა შემდეგნაირად: რ.ხ–ი - 33.4%, ჯ.ბ–ძე - 33.3%, ო.ს–ძე - 33.3%. 2019 წლის 29 აგვისტოს კომპანიის დირექტორად დაინიშნა გ.ს–ძე.
2.3. პარტნიორებმა მიიღეს გადაწყვეტილება წილების გაყიდვის შესახებ, რის შედეგადაც, 2019 წლის 22 ოქტომბრიდან, 66.7%-ის წილის მფლობელი გახდა რ.ს–ძე, 33.3%-ის - ო.ს–ძე.
2.4. 2019 წლის 30 დეკემბერს, აღმასრულებლის წერილით მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ 2019 წლის 27 აგვისტოს საზოგადოების პარტნიორებმა ჯ.ბ–ძემ და რ.ხ–მა მოიწვიეს პარტნიორთა კრება. კრებაზე კანონით დადგენილი წესით არ ყოფილა მიწვეული მესამე პარტნიორი ო.ს–ძე.
2.5. კრებამ მიიღო უკანონო გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზე საზოგადოების დირექტორმა კომპანიის სახელით აიღო სესხი შ.დ–იასაგან. იმავე დღეს, შპს ,,ო.ჰ–სა“ და რ.ხ–ს შორის გაფორმდა შეთანხმება, იურიდიული მომსახურების სანაცვლო ანაზღაურებაზე. შეთანხმების თანახმად, კომპანიის მიერ აშენებული უძრავი ქონებიდან 400 კვ.მ. ფართი, გაწეული იურიდიული მომსახურეობის სანაცვლოდ, კომპანიას უნდა გადაეცა რ.ხ–ისათვის.
2.6. სესხის ხელშეკრულება, რომლითაც კომპანიამ შ.დ–იასაგან აიღო სესხი 96580 აშშ დოლარი, 2019 წლის 30 ნოემბრამდე დაბრუნების პირობით, არის ბათილი გარიგება. გარიგების დადების მიზანი იყო კომპანიის ქონების ხელში ჩაგდება. სესხის ხელშეკრულებით არ მომხდარა რეალურად თანხის გადმოცემა კომპანიისათვის. იმ დროისათვის კომპანია არ საჭიროებდა არავითარ დამატებით ფინანსურ რესურს, რადგან არ ახორციელებდა სამეწარმეო საქმიანობას. იმ პერიოდში მიმდინარეობდა ინტენსიური მოლაპარაკებები წილის გამოსყიდვასთან დაკავშირებით და სწორედ ამას უკავშირდებოდა ბათილი გარიგების დადება, რადგან სურდათ ხელში ჰქონოდათ დოკუმენტი, რომლითაც კომპანიის ქონებას დაეუფლებოდნენ. საეჭვოა ის გარემოებაც, რომ სესხის ტრანზაქცია განხორციელდა ე.წ. სალაროს შემოსავლის ორდერის მიღების გზით.
2.7. სადავოა ნოტარიუსის მიერ სესხის ხელშეკრულების დამოწმების პროცედურა, რადგან დარღვეულია სანოტარო მოქმედებათა შესახებ საქართველოს კანონის იმპერატიული მოთხოვნები, რაც უდავოდ იწვევს მის ბათილობას.
2.8. კომპანიის მიერ სესხის გადაუხდელობის საბაბით, ნოტარიუს მ.კ–ძის მიერ, 2019 წლის 4 დეკემბერს, გაიცა სააღსრულებო ფურცელი და კომპანიის ქონება გატანილი იქნა იძულებით აუქციონზე.
2.9. მოსარჩელე ასევე ბათილ გარიგებად მიიჩნევს 2019 წლის 27 აგვისტოს, ე.წ. შეთანხმებას რ.ხ–სა და შპს ,,ო.ჰ–ს“ შორის მომსახურების სანაცვლო შესრულებად 400 კვ.მ. უძრავი ქონების მიღებასთან დაკავშირებით, მიიჩნევს, რომ შეთანხმება დადებულია კანონდარღვევით, რადგან არ დასტურდება კომპანიისათვის რ.ხ–ის მიერ რაიმე სახის იურიდიული მომსახურების გაწევის ფაქტი.
2.10. 2019 წლის 27 აგვისტოს, შპს ,,ო.ჰ–ის“ პარტნიორთა კრება ჩატარდა ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის უხეში დარღვევით. მასზე არ მოიწვიეს 33.3% წილის მფლობელი ო.ს–ძე. შესაბამისად, კრება არ იყო უფლებამოსილი გადაეწყვიტა დღის წესრიგით გათვალისწინებული საკითხები.
2.11. მხარე სადავოდ ხდის პარტნიორისათვის შენატანის დაბრუნების კანონიერებას და მოითხოვს მოპასუხეებს ზიანის სახით დაეკისროთ 2 000 000 ლარი, ქონებრივი რესტიტუციის მიზნით.
3. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და წარადგინეს მოთხოვნის შემაფერხებელი შესაგებლები.
4. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2023 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, შპს ,,ო.ჰ–ის“ და ო.ს–ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
5. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელეებმა წარადგინეს სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.
6. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 14 ნოემბრის განჩინებით, შპს ,,ო.ჰ–ის“ და ო.ს–ძის (შპს ,,ო.ჰ–ის“ 33,3%-იანი წილის მესაკუთრე) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2023 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილება.
7. სააპელაციო სასამართლომ ნაწილობრივ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და დამატებით დადგენილად მიიჩნია და მიუთითა საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებებზე:
7.1. შპს ,,ო.ჰ–ი“ მეწარმეთა რეესტრში დარეგისტრირდა 01.08.2017წ. მისი დირექტორი იყო ჯ.ბ–ძე. კომპანიის დამფუძნებელი პარტნიორები იყვნენ ჯ.ბ–ძე და ო.ს–ძე, 50-50%-იანი წილით. 29.08.2017წ. კომპანიის დირექტორად დაინიშნა დ.ს–ძე. 21.12.2017წ. ო.ს–ძემ და ჯ.ბ–ძემ საკუთარი კუთვნილი წილიდან თითოეულმა 16.7%, მიჰყიდეს რ.ხ–ს. შესაბამისად, ამ უკანასკნელის წილი საზოგადოებაში განისაზღვრა 33.4%-ით, ჯ.ბ–ძის - 33.3%-ით, ო.ს–ძის - 33.3%-თ. გამომდინარე აღნიშნულიდან, სადავო პერიოდში ჯ.ბ–ძე იყო შპს ,,ო.ჰ–ის“ 33,3%-იანი წილის მესაკუთრე, რ.ხ–ი - 33,4%- იანის წილის მესაკუთრე, ო.ს–ძე კი 33,3%-იანი წილის მესაკუთრე. 29.08.2019წ. კომპანიის დირექტორად დაინიშნა გ.ს–ძე. 22.10.2019წ; რ.ხ–მა და ჯ.ბ–ძემ საკუთარი წილი კომპანიაში მიჰყიდეს რ.ს–ეს. შესაბამისად, ეს უკანასკნელი გახდა საზოგადოების 66.7%-იანი წილის მფლობელი.
7.2. შპს ,,ო.ჰ–ის“ წესდების თანახმად: საზოგადოების უმაღლეს მმართველობით ორგანოს წარმოადგენდა პარტნიორთა კრება (3.1 პუნქტი); პარტნიორთა საერთო კრება ტარდებოდა წელიწადში ერთხელ მაინც, საწარმოს ყოველ პარტნიორს ან/და დირექტორს, შეეძლო ერთი კვირის ვადაში მოეწვია პარტნიორთა საერთო კრება ყველა პარტნიორისათვის დაზღვეული წერილის გაგზავნით ან კომუნიკაციის სხვა საშუალებით, რომელიც იძლეოდა ადრესატის მიერ ინფორმაციის მიღების დადასტურების საშუალებას. წერილში უნდა ასახულიყო დღის წესრიგის პროექტი. მოწვევის მიღებიდან 3 დღის ვადაში პარტნიორებს შეეძლოთ დამატებათა შეტანა დღის წესრიგში.
კრება გადაწყვეტილებაუნარიანი იყო, თუ მას დაესწრებოდა ხმების უმრავლესობის მქონე პარტნიორი (პარტნიორები).
პარტნიორთა კრება იღებდა გადაწყვეტილებებს შემდეგ საკითხებზე:
- ფილიალების შექმნა და ლიკვიდაცია;
- ინვესტიციების შესახებ, რომელთა ღირებულება ცალკე ან მთლიანად ერთ სამეურნეო წელიწადში აღემატებოდა საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%-ს;
- ვალდებულებათა აღება, რომლებიც ცალკე ან მთლიანად აღემატებოდა საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%-ს; რ) ახალი/დამატებითი შენატანების გზით საწარმოს კაპიტალის გაზრდის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება (3.6 პუნქტი) და ა.შ. ყველა გადაწყვეტილება, რომელთა მნიშვნელობა სცილდებოდა საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, მოითხოვდა ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებული კრების გადაწყვეტილებას (3.7 პუნქტი) და ა.შ;
პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება მიიღებოდა მონაწილეთა ხმების უმრავლესობით, თუ ,,მეწარმეთა შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული არ იყო გადაწყვეტილების ერთხმად მიღება და, თუ ამ გადაწყვეტილების შინაარსი არ ქმნიდა არათანაბარ მდგომარეობას რომელიმე პარტნიორისათვის ან/და არ ხელყოფდა პარტნიორის არსებით ინტერესებს (3.9 პუნქტი);
7.3. დადგენილია, რომ 2017 წლის 27 აგვისტოს, ჩატარდა შპს ,,ო.ჰ–ის“ პარტნიორთა კრება, რომელსაც ესწრებოდნენ ჯ.ბ–ძე (33,3%-იანის წილის მესაკუთრე) და რ.ხ–ი (33,4%-იანის წილის მესაკუთრე), ასევე კომპანიის იმ დროინდელი დირექტორი დ.ს–ძე.
კრებას არ ესწრებოდა მესამე პარტნიორი ო.ს–ძე.
პარტნიორთა კრების დღის წესრიგში შეტანილი იყო ორი საკითხი: კომპანიის მიერ უპროცენტო სესხის აღება და პარტნიორებისათვის საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში განხორციელებული შენატანის უკან დაბრუნება.
კრების გადაწყვეტილებით: 1) მიეცა თანხმობა შპს ,,ო.ჰ–ის“ დირექტორს დ.ს–ძეს, საზოგადოების სახელით, აეღო უპროცენტო სესხი 96 580 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის ოდენობით; 2) შპს ,,ო.ჰ–ის“ პარტნიორებს ჯ.ბ–ძეს და რ.ხ–ს დაბრუნებოდათ საზოგადოების კაპიტალში მათ მიერ განხორციელებული შენატანები; 3) დაევალა კომპანიის დირექტორს უზრუნველეყო კომპანიის მიერ სესხის ხელშეკრულების აღების მიზნით საჭირო დოკუმენტაციის გაფორმება, ასევე საზოგადოების პარტნიორებისათვის ჯ.ბ–ძისა და რ.ხ–ისათვის საზოგადოების კაპიტალში მათ მიერ განხორციელებული შენატანების უკან დაბრუნება, ამისათვის შესაბამისი აუცილებელი დოკუმენტაციის მომზადება და გაფორმება.
7.4. 2019 წლის 27 აგვისტოს, შპს ,,ო.ჰ–სა“ (დირექტორი - დ.ს–ძე) და რ.ხ–ს შორის დაიდო შეთანხმება, რომლის თანახმადაც, რ.ხ–ის მიერ გაწეული იურიდიული მომსახურების (კომპანიის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან მიმდებარე ნაკვეთების გაერთიანება, არსებული შენობა-ნაგებობების დემონტაჟი, მშენებარე სახლის პროექტის დამტკიცება, მშენებლობის ნებართვის აღება, დამტკიცებული პროექტის საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია) სანაცვლოდ, მას საკუთრებაში გადაეცემოდა 400 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართი, შენობა-ნაგებობის მერვე სართულიდან მეთორმეტე სართულის ჩათვლით, მხარეთა მიერ შეთანხმებულ მდგომარეობაში. ამასთან, მხარეთა შეთანხმებით, შპს ,,ო.ჰ–ი“, ვალდებულების შეუსრულებოს შემთხვევაში, გადაუხდიდა მეორე მხარეს ჯარიმას - ყოველდღიურ 250 აშშ დოლარს.
7.5. 2019 წლის 27 აგვისტოს, გამსესხებელ შ.დ–იასა და მსესხებელ შპს ,,ო.ჰ–ს“ (დირექტორი დ.ს–ძე) შორის დაიდო სანოტარო წესით დამოწმებული N191018154 სესხის ხელშეკრულება, რომლითაც გამსესხებელმა მსესხებელს გადასცა სესხის სახით 96 580 აშშ დოლარი, 2019 წლის 30 ნოემბრამდე ვადით, სესხს არ ერიცხებოდა პროცენტი. ამავე ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ მხარეთა განცხადებით, გამსესხებელმა მსესხებელს სესხი სრულად გადასცა, ხოლო მსესხებელმა თანხა მიიღო წინამდებარე ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებამდე.
7.6. 2019 წლის 27 აგვისტოს, გამსესხებელ შ.დ–იასა და მსესხებელ შპს ,,ო.ჰ–ს“ (დირექტორი დ.ს–ძე) შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი - სესხის თანხის 96 580 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის - 283 935,54 ლარის მსესხებელზე გადაცემის შესახებ.
7.7. შპს ,,ო.ჰ–ის“ 27.08.2019წ. N01/08 სალაროს შემოსავლის ორდერის თანახმად, კომპანიამ მიიღო მოკლევადიანი სესხი 283 935,54 ლარი, რომლის საფუძველი იყო 27.08.2019წ. N191018154 სესხის ხელშეკრულება, სესხის გამცემი შ.დ–ია.
7.8. შპს ,,ო.ჰ–ის“ 27.08.2019წ. N01/08 სალაროს გასავლის ორდერის თანახმად, რ.ხ–ზე გაიცა 102 371,5 ლარი, რომლის საფუძველი იყო კომპანიის კაპიტალიდან თანხის უკან დაბრუნება.
7.9. შპს ,,ო.ჰ–ის“ 27.08.2019წ. N02/08 სალაროს გასავლის ორდერის თანახმად, ჯ.ბ–ძეზე გაიცა 181 500 ლარი, რომლის საფუძველი იყო კომპანიის კაპიტალიდან თანხის უკან დაბრუნება.
7.10. 2019 წლის 27 აგვისტოს, შპს ,,ო.ჰ–ის“ დირექტორ დ.ს–ძესა და რ.ხ–ს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის თანახმადაც რ.ხ–მა მიიღო 102 371,5 ლარი.
7.11. 2019 წლის 27 აგვისტოს, შპს ,,ო.ჰ–ის“ დირექტორ დ.ს–ძესა და ჯ.ბ–ძეს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის თანახმადაც ჯ.ბ–ძემ მიიღო 181 500 ლარი.
7.12. შპს ,,ო.ჰ–მა“ სესხის დაბრუნების ვალდებულება არ შეასრულა, რის გამოც კრედიტორის მიმართვის საფუძველზე, 04.12.2019წ. ნოტარიუსმა მ.კ–ძემ გასცა სააღსრულებო ფურცელი, 27.08.2019წ. დადებული სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, დავალიანების - 96 580 აშშ დოლარის ამოღების მიზნით.
7.13. შედეგად, კერძო აღმასრულებელ ჯ.ძ–ძის წარმოებაში იყო სააღსრულებო საქმე NA19210521-006/001, სადაც კრედიტორი იყო შ.დ–ია, მოვალე კი შპს ,,ო.ჰ–ი“, აღსასრულებელი მოთხოვნა - 124,36 ლარი და 96 580 აშშ დოლარი. სააღსრულებო საქმის დაწყების საფუძველი გახდა 04.12.2019წ. ნოტარიუს მ.კ–ძის მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცელი. აღნიშნული სააღსრულებო წარმოების ფარგლებში, აუქციონის წესით გაიყიდა კომპანიის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, რომლის მესაკუთრე გახდა რ.ხ–ი.
7.14. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ რ.ხ–ი, შპს ,,ო.ჰ–თან“ დადებული შეთანხმების ფარგლებში, წარმოადგენდა და იცავდა შპს ,,ო.ჰ–ის“ ინტერესებს სხვადასხვა ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირებთან, სახელმწიფო ორგანოებთან, კერძოდ, კომპანიის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის მეზობლად მდებარე უძრავი ქონებების მესაკუთრეებთან (უძრავი ქონების შეძენის მიზნით), საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში (უძრავ ქონებებზე რეგისტრაციები, არასწორ რეგისტრაციებზე საჩივრის წარდგენა), პროკურატურასთან და საგამოძიებო ორგანოებთან, მერიაში (სამშენებლო პროექტის შეთანხმება და მშენებლობის ნებართვა).
7.15. შპს ,,ო.ჰ–ის“ კუთვნილი თანხების თაღლითურად დაუფლებისა და ამავე კომპანიის ყოფილი დირექტორის დ.ს–ძის მიერ ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების ფაქტზე, აღძრული იყო სისხლის სამართლის საქმე, რაც შეწყდა 22.02.2021წ. დადგენილებით, სისხლის სამართლის კანონით გათვალისწინებული ქმედების არ არსებობის გამო.
8. სააპელაციო სასამართლომ, დავის მოსაწესრიგებლად იხელმძღვანელა სადავო პერიოდში მოქმედი ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9, მე-91, 47-ე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 352.1-ე, 394.1-ე, 405.1-ე, 408.1-ე, 409-ე მუხლებით და განჩინება დააფუძნა შემდეგ ფაქტობრივ-სამართლებრივ დასაბუთებას.
9. პალატის შეფასებით, წინამდებარე დავაში შესაფასებელ საკითხებს წარმოადგენდა: 1) იყო თუ არა შპს „ო.ჰ–ის“ 2019 წლის 27 აგვისტოს პარტნიორთა კრება კანონშესაბამისად მოწვეული; 2) ნამდვილი იყო თუ არა 2019 წლის 27 აგვისტოს, შ.დ–იასა და შპს „ო.ჰ–ის“ დირექტორ დ.ს–ძეს შორის, დადებული სესხის ხელშეკრულება; 3) გადაეცათ თუ არა კომპანიის პარტნიორებს, ჯ.ბ–ძეს და რ.ხ–ს, საზოგადოების კაპიტალში მათ მიერ განხორციელებული შენატანები, შ.დ–იასაგან აღებული თანხებიდან; 4) არსებობდა თუ არა, შ.დ–იასა და შპს „ო.ჰ–ს“ შორის, იურიდიული შეთანხმების შესახებ გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველი; 5) ჰქონდა თუ არა მოსარჩელე მხარეს, 2019 წლის 27 აგვისტოს პარტნიორთა კრების ოქმის ბათილობის მიმართ, იურიდიული ინტერესი; 6) დგინდებოდა თუ არა მოპასუხის მიერ, 2 000 000 ლარის ზიანის მიყენების ფაქტი.
10. პირველი საკითხის შეფასების თვალსაზრისით, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა აპელანტის შპს „ო.ჰ–ის“ წარმომადგენელთა მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ 2019 წლის 27 აგვისტოს შპს „ო.ჰ–ის“ პარტნიორთა კრების მოწვევისას, დაირღვა როგორც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის, ასევე კომპანიის წესდების მოთხოვნები - პარტნიორის მოწვევის შესახებ, თუმცა სასამართლომ მიიჩნია რომ ეს ვერ გახდებოდა მოსარჩელეთათვის სამართლებრივი ხეირისა და საშეღავათო გარემოების მომტანი და სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.
11. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ უდავო გარემოებაზე, რომ 2017 წლის 27 აგვისტოს ჩატარდა შპს ,,ო.ჰ–ის“ პარტნიორთა კრება, რომელსაც ესწრებოდნენ 33,3%-იანი წილის მესაკუთრე ჯ.ბ–ძე და 33,4%-იანი წილის მესაკუთრე რ.ხ–ი, ასევე კომპანიის იმ დროინდელი დირექტორი დ.ს–ძე. პარტნიორთა კრებას არ ესწრებოდა მესამე პარტნიორი - 33,3%-იანი წილის მესაკუთრე ო.ს–ძე. პალატის მიერ უდავო გარემოებად იქნა მიჩნეული ის ფაქტი, რომ ო.ს–ძის კრებაზე მიწვევისა და მისი ჩაბარების დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ იყო, ასევე უდავოდ იქნა მიჩნეული, რომ ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონითა და საწარმოს წესდების დებულებების თანახმად, კრება გადაწყვეტილებაუნარიანი იყო, ვინაიდან მას ესწრებოდნენ ხმების უმრავლესობის მქონე პარტნიორები. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ როგორც სპეციალური კანონი, ისე კომპანიის წესდება ითვალისწინებდა პარტნიორთა კრების მოწვევისა და ჩატარების წესებს. ასევე გათვალისწინებული იყო კომუნიკაციის სხვა საშუალებით პარტნიორის ინფორმირების შესაძლებლობა, რომელიც იძლეოდა ადრესატის მიერ ინფორმაციის მიღების დადასტურების საშუალებას. სასამართლოს შეფასებით, კომპანიაში დამკვიდრებული აპრობირებული შეტყობინების გადაცემის მეთოდის გათვალისწინებით და ასევე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ აპელანტს მასზე შედავება არ განუხორციელებია (იხ. 21.10.2024წ. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი, 16:03-16:07სთ), აზრს არ იყო მოკლებული მოწინააღმდეგე მხარის განმარტება, რომ სადავო კრებაზე პარტნიორის ო.ს–ძის ინფორმირება მოხდა სწორედ სატელეფონო ზარის საშუალებით და მან იცოდა სადავო კრების მოწვევის შესახებ.
12. იმ სადავო ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით, კომპანიამ ნამდვილად მიიღო თუ არა შ.დ–იასაგან სესხის სახით 96580 აშშ დოლარი, პალატამ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მითითებულ მტკიცებულებებთან ერთად, ყურადღება გაამახვილა აჭარის ა/რ პოლიციის დეპარტამენტის რაიონული სამმართველოდან გამოთხოვილ სისხლის სამართლის საქმის მასალებზე და აღნიშნულ საქმეში მოწმის სტატუსით დაკითხული პირების რ.ს–ძის, გ.ს–ძის, ო.ს–ძის, ჯ.ბ–ძის და შ.დ–იას ჩვენებებზე და მიუთითა, რომ აპელანტთა მიერ მოპოვებული ჩანაწერი, რომელშიც შ.დ–ია უარყოფდა თანხების სესხებას კომპანიისათვის, ვერ გახდებოდა თავად შ.დ–იას იმ ჩვენების საპირწონე მტკიცებულება, რომელიც მან როგორც მოწმემ, გამოძიების შემდგომ მისცა სამართალდამცავ ორგანოებს და სადაც ის დეტალურად და ზედმიწევნითი სიზუსტით აღწერდა თანხის კომპანიისათვის გადაცემის დეტალებს. პალატამ მიუთითა, რომ გაუგებარ გარემოში და ვითარებაში შ.დ–იას მიერ გაკეთებული განმარტება ვერ გახდებოდა მის მიერვე პოლიციის განყოფილებაში მიღებული ჩვენების საპირწონე მტკიცებულება. შ.დ–იას მიერ კომპანიისათვის სესხის თანხის გადაცემა პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია ასევე საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულების - პარტნიორთა კრების ოქმის და მასზე მიღებული გადაწყვეტილებების, სანოტარო წესით დამოწმებული სესხის ხელშეკრულების და მასში გაკეთებული აღნიშვნის, მიღება-ჩაბარების აქტების, შპს ,,ო.ჰ–ის“ სალაროს შემოსავლისა და გასავლის ორდერების (რომლითაც დასტურდება სადავო თანხების კომპანიაში შეტანისა და გატანის ფაქტები), სააღსრულებო საქმის წარმოების მასალების და სესხის ხელშეკრულების მხარეების - კომპანიის იმ დროინდლი დირექტორის დ.ს–ძისა და თავად შ.დ–იას განმარტების (რომელიც მან პოლიციაში მისცა) საფუძველზე. პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია ასევე ის ფაქტი, რომ შ.დ–იასაგან ნასესხები თანხა მოხმარდა პარტნიორთა წილის კომპენსაციას. სასამართლოს მითითებით საქმეში არ იყო წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომლებიც აღნიშნულ გარემოებას სარწმუნოდ გააბათილებდა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიაჩნია, რომ სესხის ხელშეკრულება რეალურად დაიდო, ხოლო მსესხებელს ნამდვილად გადაეცა სესხად აღებული თანხა, რაც მოხმარდა პარტნიორთა წილების კომპენსაციას.
13. 2019 წლის 27 აგვისტოს კრების მოწვევისას დადგენილ კანონდარღვევებთან (ერთ-ერთი პარტნიორის გაუფრთხილებლობა) დაკავშირებით, პალატამ მიიჩნია, რომ ამგვარი პროცედურული დარღვევა იწვევდა კრების ოქმის ბათილობას. თუმცა, სააპელაციო პალატამ სრულიად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, კრების ოქმის მიმართ იურიდიული ინტერესის არ არსებობასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ ვინაიდან სესხის აღება და პარტნიორთა მიერ წილის ღირებულების მიღების ფაქტის ნამდვილობა დადასტურებული იყო, კრების ოქმის ბათილობა, ვერ გახდებოდა სამართლებრივი ხეირის მომტანი მოსარჩელე მხარისთვის. ვინაიდან, სადავო კრებაზე გადაწყვეტილი საკითხი, სესხის აღებასთან და კომპანიის პარტნიორებისათვის მათ მიერ განხორციელებული შენატანების უკან დაბრუნებასთან დაკავშირებით, წარმოადგენდა კომპანიის დირექტორის, როგორც მის ხელძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის უფლებამოსილებას განკუთვნილ საკითხს. ის გარემოება, რომ აღებული სესხი აღემატებოდა კომპანიის აქტივების 50%-ს, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა, რაც გამორიცხადა მისი გაზიარების შესაძლებლობას. ხოლო, დირექტორის მიერ ფიდუციურ მოვალეობათა კეთილსინდისიერად განხორცილება, კი ამ დავის ფარგლებში შესაფასებელ გარემოებას არ წარმოადგენდა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზემოთ აღნიშნული გარემოებები გამორიცხავდა სადავო კრების ოქმისა და მისი შედეგების, ასევე რ.ხ–თან დადებული შეთანხმების ბათილად ცნობას, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი იყო.
14. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პრეტენზია რ.ხ–თან დადებული შეთანხმების არაგონივრულობის შესახებ და აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უდავოდ დასტურდებოდა რ.ხ–ის მიერ იურიდიული მომსახურეობის გაწევა, რაც სსკ-ის 710.1 მუხლის შესაბამისად, შეთანხმებული გასამრჯელოს ანაზღაურების საფუძველი იყო. პალატამ ასევე არ გაიზიარა ზიანის სახით 2000000 ლარის დაკისრების მოთხოვნა და განმარტა, რომ იმ პირობებში, როცა დადასტურებული იყო წილის ღირებულების გასტუმრება შ.დ–იასაგან ნასესხები თანხებიდან (ძირითადად ზიანის ოდენობას სწორედ აქედან ითვლის მოსარჩელე), მოთხოვნა ამ ნაწილში იყო დაუსაბუთებელი, ბუნდოვანი და არ არსებობდა მისი დაკმაყოფილების სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლები.
15. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე შპს ,,ო.ჰ–იმ“ და ო.ს–ძემ (შპს ,,ო.ჰ–ის“ 33,3%-იანი წილის მესაკუთრე) წარადგინეს საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
16. კასატორების მოთხოვნა და საფუძვლები:
16.1. კასატორების განმარტებით, სასამართლო ცდილობს შეარბილოს ის უხეში დარღვევა, რაც საქმეში თვალსაჩინოდ არის გამოკვეთილი და უთითებს, რომ კრებას არ ესწრებოდა მესამე პარტნიორი ო.ს–ძე. ასეთი განმარტება ტოვებს შთაბეჭდილებას, რომ თითქოს ო.ს–ძე მოწვეული იყო კრებაზე და იგი ამ კრებას უბრალოდ არ დაესწრო. არადა, უდავო გარემოებაა, რომ ო.ს–ძეს საერთოდ არ შეატყობინეს 2019 წლის 27 აგვისტოს შპს ,,ო.ჰ–ის“ პარტნიორთა კრების შესახებ, რაც ამ კრებას და მასზე მიღებულ გადაწყვეტილებებს უკანონოდ აქცევს. 2019 წლის 27 აგვისტოს დაიდო ყველა ბათილი გარიგება და სასამართლო არ აფასებს აღნიშნულ ფაქტებს ერთობლიობაში. ცდილობს საკითხი ისე წარმოაჩინოს, რომ თითქოს გასაჩივრებული და ბათილი გარიგებები ცალ-ცალკე გარიგებებია და ისინი არ წარმოადგენენ ერთი მთლიანი საქმის შემადგენელ ნაწილს. მათი ცალ-ცალკე, კონტექსტიდან ამოგლეჯილად განხილვით, სასამართლო ცდილობდა არა ობიექტური გადაწყვეტილების მიღებას, არამედ წარმოადგენდა მოპასუხეების ინტერესს.
16.2. კასატორები აღნიშნავენ, რომ გადაწყვეტილების მე-9 გვერდზე სააპელაციო სასამართლო გამოყოფს საკითხებს, რაზეც მიაჩნია, რომ მის მიერ პასუხი უნდა გაეცეს. თუმცა, ამ საკითხებზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ პასუხები ან არ არის გაცემული, ან ისინი მოკლებულია ყოველგვარ საფუძველს და დასაბუთებას. უდავოა, რომ კრება არ იყო მოწვეული კანონის შესაბამისად. ამ ნაწილში შემაშფოთებელია სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების 8.8 პუნქტში იმაზე მითითება, რომ კრების უკანონოდ მოწვევის მიუხედავად კრება გადაწყვეტილებაუნარიანი იყო. კრების მოწვევის პროცედურების ასეთი უხეში დარღვევა გამორიცხავს კრების გადაწყვეტილებაუნარიანობას და ეს კარგად დამკვიდრებული მიდგომაა სასამართლო პრაქტიკაში. სასამართლო, გადაწყვეტილების მე-15 გვერდის ბოლო აბზაცში უთითებს არასწორ ფაქტზე, რომ თითქოს ამ ნაწილში შედავება არ მომხდარა, რაც არ შეესაბამება რეალობას. პროცესზევე განხორციელდა შედავება და პროტესტი, იმასთან დაკავშირებით, რომ ზეპირად ასეთი ფაქტების დადასტურება ან უარყოფა არ შეიძლება ხდებოდეს, თუკი მოხდა კრებაზე პარტნიორის მოწვევა ტექნიკური საშუალებით, მაშინ ამის დასტური უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი, რაც არ ყოფილა. უდავოა, რომ 2019 წლის 27 აგვისტოს ხელშეკრულება არ არის ნამდვილი. ამ გარიგების დადებასთან დაკავშირებით კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება იმ ოქმით, რომელიც ბათილია. სწორედ ამ ოქმით დაევალა დირექტორს, რომ სესხის ხელშეკრულება დაედო. ამდენად, საუბარი იმაზე, რომ დირექტორს უფლება ჰქონდა დაედო სესხის ხელშეკრულება, არარელევანტურია. რადგან უდავოა, რომ დირექტორს ეს გადაწყვეტილება თავად და დამოუკიდებლად არ მიუღია. არამედ, მის მიერ მოხდა კრების გადაწყვეტილების ფორმალური აღსრულება. შესაბამისად, კრების ოქმის ბათილობა ამ სესხის ხელშეკრულების ბათილობასაც იწვევს. რაც შეეხება შ.დ–იას კეთილსინდისიერების საკითხს, ამ ნაწილში სასამართლოს მსჯელობა კრიტიკას ვერ უძლებს. სასამართლო ეყრდნობა და ენდობა სისხლის სამართლის საქმეში არსებულ დაკითხვის ოქმებს, თუმცა არ ეყრდნობა და არ ენდობა ამავე სისხლის სამართლის საქმეში არსებულ ჩანაწერს, სადაც ნათლად ჩანს, რომ შ.დ–ია თავად აცხადებს და უარყოფს ო.ჰ–ისათვის თანხის გადაცემის ფაქტს. სესხის ხელშეკრულება არის რეალური ხელშეკრულება და მისი ნამდვილობისათვის აუცილებელია არსებობდეს სესხის გადაცემის ფაქტი, რაც არ დასტურდება. შ.დ–ია ჩანაწერში ამბობს, რომ ჯ.ბ–ძე არის მისი მეგობარი და მისი თხოვნით თქვა, რომ ფული ასესხა კომპანიას. შ.დ–ია შემდგომში, სისხლის სამართლის საქმეში არსებულ ოქმში ასევე ადასტურებს, რომ იგი არის ჯ.ბ–ძის მეგობარი, რაც ამყარებს ჩანაწერის ნამდვილობის მიმართ რწმენას. ვერაფრით აიხსნება ის ფაქტი, თუ რატომ დაეყრდნო სასამართლო სისხლის სამართლის საქმეში არსებულ ჩვენებებს და არ დაეყრდნო ამავე საქმეში არსებულ ჩანაწერს. გადაეცათ თუ არა შენატანი ჯ.ბ–ძეს და რ.ხ–ს, სასამართლო ამ ფაქტზე მსჯელობს და აფასებს ისე, რომ არ მსჯელობს წილების ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე და მოპასუხეთაგან მოსარჩელეთა მიერ წილის გამოსყიდვის უდავო ფაქტზე. იმაზე, რომ სწორედ ამ წილის გამოსყიდვის დროს მოხდა მათთვის თანხის გადაცემა და მათი წილის ღირებულება სწორედ შენატანების ტოლფასი იყო. თანხის გადაცემას რომ ადგილი არ ჰქონია, სწორედ ამიტომ მოხდა ვითომდა ნაღდი ანგარიშსწორება და არა საბანკო გადარიცხვა.
16.3. ბათილობის მიმართ იურიდიული ინტერესი სახეზეა, ვინაიდან მოთხოვნილია 2 000 000 ლარის დაკისრება მოპასუხეებისათვის, როგორც კომპანიისათვის მიყენებული ზიანი. პირველ რიგში კრების ოქმის ბათილობა არის ასევე სესხის ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველი, რადგან სწორედ ამ ოქმით მიეცა დავალება დირექტორს, დაედო სესხის ხელშეკრულება. დირექტორს კანონით ჰქონდა თუ არა უფლება კრებისგან დამოუკიდებლად დაედო ხელშეკრულება, არ შეიძლება რომ იყოს შეფასების საგანი. რადგან უდავოა, რომ დირექტორს დამოუკიდებლად ეს ხელშეკრულება არ დაუდია. მან ხელშეკრულება დადო კრების ოქმის საფუძველზე და თუკი ოქმი ბათილია, ამ ბათილი ოქმის საფუძველზე მიღებული თანხები ასევე ექვემდებარება დაბრუნებას. რაც შეეხება 2 000 000 ლარის ზიანის მიყენების ფაქტს, ამ ნაწილში სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს ის ფაქტი, რომ ამ უკანონობის გამო კომპანიამ დაკარგა მიწის ნაკვეთი, რომელზეც უნდა განხორციელებულიყო პროექტი. ასევე ის, რომ აღნიშნული თანხა აერთიანებს ზიანს ჯამურად. მათ შორის იმ თანხებსაც, რაც მოპასუხებმა ვითომდა შენატანების უკან დაბრუნების სახით გაიტანეს და შემდეგ უჩივლეს კომპანიას სესხის არ დაბრუნების საფუძვლით, გაიტანეს აუქციონზე კომპანიის ქონება და მიჰყიდეს რ.ხ–ს, რომელიც რ.ხ–ის ძმაა.
16.4. შპს ,,ო.ჰ–ს’’ რ.ხ–ისგან არ მიუღია იურიდიული მომსახურება. შეთანხმება შედგენილია ფიქტიურად, კომპანიის ყოფილი დირექტორის და რ.ხ–ის მიერ. შეთანხმების ავტორი არის თავად რ.ხ–ი, რომელიც ცდილობს, რომ ამ ფიქტიური ხელშეკრულების და ვითომდა გაწეული იურიდიული მომსახურების სანაცვლოდ მიიღოს მისივე შეფასებით სულ მცირე 100 000 აშშ დოლარის ღირებულების აქტივი. თუკი სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილდება მოთხოვნა ხელშეკრულებიდან გასვლისა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის თაობაზე, რეესტრში რეგისტრირებულ ვალდებულებას გამოეცლება საფუძველი, რაც გამოიწვევს ვალდებულების გაუქმებას. აღნიშნული კი წარმოადგენს მოსარჩელე კომპანიის საბოლოო მიზანს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისად, ხელშეკრულების მონაწილე ერთ-ერთი მხარის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების დარღვევის შემთხვევაში, შესაძლებელია ხელშეკრულებიდან გასვლა.
16.5. კასატორები შუამდგომლობენ საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენით განხილვას და უთითებენ, რომ უზენაესი სასამართლო ბოლო ინსტანციის სასამართლოა. განხილვის ამ ეტაპზე დაშვებული შეცდომა კი გამოუსწორებელ ზიანს მიაყენებს კასატორს და დაარღვევს მის უფლებებს. სამართლიანობის აღდგენის ერთადერთი და ბოლო იმედი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ობიექტური და მიუკერძოებელი გადაწყვეტილების მიღება წარმოადგენს, რაც დაეფუძნება საქმეში არსებული ფაქტებისა და მტკიცებულებების ერთობლიობაში შეფასებას.
17. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 3 ივლისის განჩინებით შპს ,,ო.ჰ–ის“ და ო.ს–ძის (შპს ,,ო.ჰ–ის“ 33,3%-იანი წილის მესაკუთრე) საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
18. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო: 19. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. 20. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ: 21. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.
22. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
23. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა – სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა. მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, მტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64).
24. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
25. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა. სადავო ურთიერთობის შეფასებისას, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო არაა შებოჭილი ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებებით, შესაბამისად, თუ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო გამოარკვევს, რომ ქვემდგომი სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან, იგი ვალდებულია, ეს გარემოებები თავად შეაფასოს სამართლებრივად სწორად და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.
26. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანია პარტნიორთა კრების ჩატარებისა და მიღებული გადაწყვეტილების მართლზომიერება, ხოლო თავად პარტნიორთა კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილება კი მიეკუთვნება გარიგებას (სსკ-ის 50-ე მუხლი). კასატორის (მოსარჩელე მხარე) პრეტენზია შეეხება კომპანიის პარტნიორთა მიერ 2019 წლის 27 აგვისტოს კრების მოწვევისა და ჩატარების პროცედურული წესის უხეშ დარღვევას (იხ.,საკასაციო საჩივრის პრეტენზია).
27. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ თანამედროვე ეკონომიკის აღმავლობისა და სტაბილურობის შენარჩუნების ერთ-ერთი საფუძველი საკორპორაციო სამართლებრივი რეგულაციებია. კორპორაციული „მართლწესრიგი“ აერთიანებს კაპიტალურ და ამხანაგურ საზოგადოებათა ტიპოლოგიურ ფორმებს. საკორპორაციო სამართლის პრინციპული ფუნქცია სამეწარმეო ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი სუბიექტების ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით უზრუნველყოფაა. საკორპორაციო სამართლებრივი საკანონმდებლო მოწესრიგება მეწარმე სუბიექტებს ამხანაგური და კაპიტალური ტიპის საზოგადოებებად ყოფს. კაპიტალის კონცენტრირების, მისი ორგანიზაციული მართვისა და ოპერაციული საქმიანობის შედეგად წარმოშობილი ვალდებულებებისათვის პასუხისმგებლობის შეზღუდვა, კაპიტალური ტიპის საზოგადოების სუბსტანციური ნიშნებია, რომელიც ყველაზე მეტად ახასიათებს კაპიტალური ტიპის ისეთ მეწარმე სუბიექტს, როგორიცაა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება.
28. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ იურიდიული პირის ლეგალური დეფინიცია მოცემულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 24-ე მუხლში (იურიდიული პირი არის განსაზღვრული მიზნის მისაღწევად შექმნილი, საკუთარი ქონების მქონე, ორგანიზებული წარმონაქმნი, რომელიც თავისი ქონებით დამოუკიდებლად აგებს პასუხს და საკუთარი სახელით იძენს უფლებებსა და მოვალეობებს, დებს გარიგებებს და შეუძლია სასამართლოში გამოვიდეს მოსარჩელედ და მოპასუხედ), რომლის ანალიზიდან გამომდინარეობს დასკვნა, რომ ამ ტიპის კორპორაციული გაერთიანება არის ხელოვნური წარმონაქმნი, რომელსაც მართლწესრიგი ბუნებითი პირის თვისებებს სძენს და ამდენად, სამართალსუბიექტად მიიჩნევს და რომელიც ასოციაციის კონსტიტუციურ საფუძველს ემყარება.
29. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საზოგადოების დაფუძნება წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლებრივ გარიგებას, ამასთან ორმხრივ ან მრავალმხრივ გარიგებას. საზოგადოების დაფუძნების, როგორც გარიგების, მიმართ გამოყენებული უნდა იყოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმები გარიგებათა შესახებ. (იხ. დამატებით: ლადო ჭანტურია, თედო ნინიძე, მეწარმეთა შესახებ კანონის კომენტარი, მესამე გამოცემა, თბილისი, „ნების გამოვლენა საწარმოთა დაფუძნებისას“, გვ. 30; შდრ. სუსგ № -ას-1817, 2019, 15 ივნისი, 2020, პ.75).
30. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სამეწარმეო სუბიექტის წესდება, თავისი არსით, სამოქალაქო სამართლებრივი გარიგებაა, შესაბამისად, მხარეები სახელშეკრულებო თავისუფლების პირობებში განსაზღვრავენ თავიანთ უფლებებსა და მოვალეობებს. სსკ-ის 50-ე მუხლის თანახმად, სამართლებრივი შედეგის დადგომა შეიძლება გამოიწვიოს როგორც ცალმხრივმა, ისე ორმხრივმა ამ მრავალმხრივმა ნების გამოვლენამ. მრავალმხრივი გარიგების გავრცელებული ფორმაა გადაწყვეტილება, რომელიც მიიღება არა გამოვლენილ ნებათა კონსესუსის საფუძველზე, არამედ გამოვლენილ ნებათა უმრავლესობის მიერ. გადაწყვეტილების მიღების პირობები და პროცედურა ჩვეულებრივ კანონით განისაზღვრება. მაგალითად, პარტნიორების საერთო კრების მიერ გადაწყვეტილებების მიღება ხდება მეწარმეთა შესახებ კანონის საფუძველზე. ასეთი ტიპის გადაწყვეტილებების, როგორც მრავალმხრივი გარიგების თავისებურება იმაშიც გამოიხატება, რომ მას მბოჭავი და სავალდებულო ძალა აქვთ იმ პირთათვისაც, რომლებიც წინააღმდეგი იყვნენ ამ გადაწყვეტილების მიღების, მაგალითად, კენჭისყრაში მონაწილეთა უმცირესობა. (შდრ: ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, მუხლი 50, ველი14, თბილისი, 2017, გვ. 290-291).
31. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის თანახმად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის მქონე საზოგადოებაში ხელმძღვანელობის უფლება აქვთ დირექტორებს, თუ წესდებით ან პარტნიორთა შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს საწარმოს სახელით გადაწყვეტილებების მიღებას, ხოლო წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება გულისხმობს საწარმოს სახელით გამოსვლას მესამე პირებთან ურთიერთობაში. ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს წარმომადგენლობით უფლებამოსილებასაც, თუ პარტნიორთა შეთანხმებით (წესდებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
32. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება არის საზოგადოება, რომლის პასუხისმგებლობა მისი კრედიტორების წინაშე შემოიფარგლება მთელი მისი ქონებით. ასეთი საზოგადოების დაფუძნება შეუძლია ერთ პირსაც. პარტნიორთა უფლება-მოვალეობები და წილების თავდაპირველი განაწილების წესი განისაზღვრება საწარმოს წესდებით (პარტნიორთა შეთანხმებით). საწარმოს პარტნიორები მმართველობით უფლებამოსილებას ახორციელებენ პარტნიორთა საერთო კრების მეშვეობით, თუ წესდებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. პარტნიორთა კრების კომპეტენცია, კრების ჩატარების წესი და გადაწყვეტილების მიღების პროცედურა განისაზღვრება ამ კანონით ან/და საწარმოს წესდებით. დირექტორის კომპეტენცია და პასუხისმგებლობა განისაზღვრება ამ კანონით ან/და წესდებით. საწარმოს მართვის ორგანოების სტრუქტურა, შემადგენლობა და საქმიანობის წესი განისაზღვრება მისი წესდებით.
33. საკასაციო პალატა მიუთითებს სადავო კრების ჩატარების დროისათვის (2019 წლის 27 აგვისტო) მოქმედი სპეციალური კანონის („მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი) ნორმატიულ რეგულირებაზე, აგრეთვე შპს ,,ო.ჰ–ის“ წესდების იმ დებულებებზე, რომლებიც ადგენენ პარტნიორთა კრების მოწვევისა და ჩატარების პროცედურულ საკითხებს. კერძოდ: სპეციალური კანონის 91 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, პარტნიორთა საერთო კრება ტარდება წელიწადში ერთხელ მაინც. საწარმოს ყოველ პარტნიორს, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების შემთხვევაში – დირექტორსაც, შეუძლია ერთი კვირის ვადაში მოიწვიოს პარტნიორთა საერთო კრება ყველა პარტნიორისათვის დაზღვეული წერილის გაგზავნით ან კომუნიკაციის სხვა საშუალებით, რომელიც იძლევა ადრესატის მიერ ინფორმაციის მიღების დადასტურების საშუალებას. წერილი უნდა შეიცავდეს დღის წესრიგის პროექტს. მოწვევის მიღებიდან 3 დღის ვადაში პარტნიორებს შეუძლიათ დღის წესრიგში დამატებათა შეტანა. კრება გადაწყვეტილებაუნარიანია, თუ მას ესწრება (ესწრებიან) ხმების უმრავლესობის მქონე პარტნიორი (პარტნიორები). კრება გადაწყვეტილებებს იღებს დამსწრეთა ხმების უმრავლესობით. ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, პარტნიორთა კრება იღებს გადაწყვეტილებებს შემდეგ საკითხებზე: ა) წარმოების სახეებისა და სამეურნეო საქმიანობის დაწყება და მათი შეწყვეტა; ბ) საწარმოს სარეგისტრაციო განცხადების მონაცემებსა და წესდებაში ცვლილებების მიღება; გ) ფილიალების შექმნა და ლიკვიდაცია; დ) ინვესტიციების შესახებ, რომელთა ღირებულება ცალკე ან მთლიანად ერთ სამეურნეო წელიწადში აღემატება საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%-ს; ე) ვალდებულებათა აღება, რომლებიც ცალკე ან მთლიანად აღემატება საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%-ს და ა.შ.
34. სპეციალური კანონის ზემოთმითითებული მუხლის მე-7 და მე-9 პუნქტების თანახმად, ყველა გადაწყვეტილება, რომელთა მნიშვნელობა სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, მოითხოვს ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებული კრების გადაწყვეტილებას. საზოგადოების წესდება შეიძლება ითვალისწინებდეს გადაწყვეტილების მიღებას კრების მონაწილეთა ხმების უმრავლესობით, თუ ეს კანონი არ განსაზღვრავს გადაწყვეტილების მიღებას ერთხმად და თუ ამ გადაწყვეტილების შინაარსი არ ქმნის არათანაბარ მდგომარეობას რომელიმე პარტნიორისათვის ანდა არ ხელყოფს პარტნიორის არსებით ინტერესებს.
35. როგორც სპეციალური კანონი, ისე კომპანიის წესდება ითვალისწინებს პარტნიორთა კრების მოწვევისა და ჩატარების წესებს, კერძოდ: შპს ,,ო.ჰ–ის“ წესდების მე-3 მუხლის (საზოგადოების მართვა) თანახმად, საზოგადოების უმაღლეს მმართველობით ორგანოს წარმოადგენს პარტნიორთა კრება; პარტნიორთა კრება ტარდება წელიწადში ერთხელ მაინც. საწარმოს ყოველ პარტნიორს, ან/და დირექტორს შეუძლია ერთი კვირის ვადაში მოიწვიოს პარტნიორთა საერთო კრება ყველა პარტნიორისათვის დაზღვეული წერილის გაგზავნით ან კომუნიკაციის სხვა საშუალებით, რომელიც იძლევა ადრესატის მიერ ინფორმაციის მიღების დადასტურების საშუალებას. წერილი უნდა შეიცავდეს დღის წესრიგის პროექტს; კრება გადაწყვეტილებაუნარიანია, თუ მას ესწრება (ესწრებიან) ხმების უმრავლესობის მქონე პარტნიორი (პარტნიორები). კრება გადაწყვეტილებებს იღებს დამსწრეთა ხმების უმრავლესობით. წესდების 3.6. პუნქტის თანახმად, პარტნიორთა კრება იღებს გადაწყვეტილებებს შემდეგ საკითხებზე: ა) წარმოების სახეებისა და სამეურნეო საქმიანობის დაწყება და მათი შეწყვეტა; ბ) საწარმოს სარეგისტრაციო განცხადების მონაცემებსა და წესდებაში ცვლილებების მიღება; გ) ფილიალების შექმნა და ლიკვიდაცია; დ) ინვესტიციების შესახებ, რომელთა ღირებულება ცალკე ან მთლიანად ერთ სამეურნეო წელიწადში აღემატება საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%- ს; ე) ვალდებულებათა აღება, რომლებიც ცალკე ან მთლიანად აღემატება საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%-ს და ა.შ; კომპანიის წესდების 3.7. პუნქტის მიხედვით, კი ყველა გადაწყვეტილება, რომელთა მნიშვნელობა სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, მოითხოვს ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებული კრების გადაწყვეტილებას.
36. პალატა ყურადღებას მიაქცევს 2017 წლის 27 აგვისტოს გამართულ შპს ,,ო.ჰ–ის“ პარტნიორთა კრებას, რომელსაც ესწრებოდნენ ხმების უმრავლესობის მქონე პარტნიორები - ჯ.ბ–ძე (33,3%-იანის წილის მესაკუთრე) და რ.ხ–ი (33,4%-იანის წილის მესაკუთრე), ასევე, კომპანიის იმ დროინდელი დირექტორი დ.ს–ძე. კრებას არ ესწრებოდა მესამე პარტნიორი ო.ს–ძე. პარტნიორთა კრების დღის წესრიგში შეტანილი იყო ორი საკითხი: კომპანიის მიერ უპროცენტო სესხის აღება და პარტნიორებისათვის საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში განხორციელებული შენატანის უკან დაბრუნება. კრების გადაწყვეტილებით: 1) მიეცა თანხმობა შპს ,,ო.ჰ–ის“ დირექტორს დ.ს–ძეს, საზოგადოების სახელით, აეღო უპროცენტო სესხი 96 580 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის ოდენობით; 2) შპს ,,ო.ჰ–ის“ პარტნიორებს ჯ.ბ–ძეს და რ.ხ–ს დაბრუნებოდათ საზოგადოების კაპიტალში მათ მიერ განხორციელებული შენატანები; 3) დაევალა კომპანიის დირექტორს უზრუნველეყო კომპანიის მიერ სესხის ხელშეკრულების აღების მიზნით საჭირო დოკუმენტაციის გაფორმება, ასევე საზოგადოების პარტნიორებისათვის ჯ.ბ–ძისა და რ.ხ–ისათვის საზოგადოების კაპიტალში მათ მიერ განხორციელებული შენატანების უკან დაბრუნება, ამისათვის შესაბამისი აუცილებელი დოკუმენტაციის მომზადება და გაფორმება.
37. კასატორი პრეტენზიას გამოთქვამს პარტნიორთა კრების ჩატარებისა და კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებების მართებულობასთან დაკავშირებით.
38. ამ თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა პირველ რიგში, ყურადღებას გააახვილებს იმაზე, რომ მოსარჩელის მიერ აღძრული აღიარებითი სარჩელი - კრების ოქმის ბათილად ცნობა - სხვა პროცესუალურ წინაპირობებთან ერთად, დამატებითი მოითხოვს სხვა წინაპირობის - იურიდიული ინტერესის - მართლზომიერების არსებობას.
39. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ რომ სარჩელის იურიდიული ინტერესის სამართლებრივ საკითხებზე განმარტებულია არაერთ საკასაციო პალატის განჩინებაში. დიდმა პალატამ სსკ-ის 180-ე მუხლის განმარტებისას, დაასკვნა რომ: „აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით, მოსარჩელემ უნდა განახორციელოს კონკრეტული უფლება და ამ უფლების განხორციელება დაკავშირებული უნდა იყოს უშუალოდ აღიარებითი სარჩელით მოთხოვნილი უფლების აღიარებასთან. სხვა საკითხია იურიდიული შედეგის არსებობის ან არარსებობის დადგენის სურვილი. იურიდიული ინტერესის არსებობის დადგენისათვის უპირატესად უნდა გაირკვეს, გაუმჯობესდება თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში“ (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის განჩინება საქმეზე N ას-121-117-2016, 17 მარტი 2016).
40. სხვა სამოქალაქო საქმეში საკასაციო პალატამ აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის შემოწმების ეტაპთან დაკავშირებით იმგვარი განმარტება გააკეთა, რომლის მიხედვით: „აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის არსებობა სარჩელის დასაშვებობის ეტაპზე უნდა შემოწმდეს, თუმცა, დასაშვებობის ეტაპის გადალახვა, სასამართლოს არ ართმევს უფლებას საქმის განხილვის ნებისმიერ ეტაპზე, თავისი ინიციატივით, შეამოწმოს აღნიშნული პროცესუალური საკითხი (იხ., სუსგ №ას-140-132-2017, 24 მარტი, 2017 წელი; №ას-819-770-2015, 04 ნოემბერი, 2015).
41. არაერთ გადაწყვეტილებაშია განმარტებული, რომ აღიარებითი სარჩელის შემთხვევაში, იურიდიული ინტერესის არსებობა განპირობებულია არა ზოგადად მხარის ინტერესით, არამედ მატერიალურ-სამართლებრივი დანაწესით, რომლის შედეგის რეალიზაცია შესაძლებელია აღიარებითი სარჩელის აღძვრით. მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას უნდა ემსახურებოდეს აღიარებითი სარჩელი (სუსგ №ას-375-359-2016, 17 ივნისი, 2016. პ. 41).
42. ამასთან, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკით დადგენილია, რომ „სადავო გარიგებათა შეფასებისას მნიშვნელოვანია ის, თუ რამდენად პერსპექტიულია პროცესუალური თვალსაზრისით სასარჩელო მოთხოვნა მაშინ, როდესაც გამოკვეთილი არაა მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი ანუ რა სამართლებრივ შედეგს განაპირობებს მოსარჩელისათვის სასამართლოს მიერ გარიგების ბათილად ცნობა“ (იხ., სუსგ №ას-964-899-2017, 23 თებერვალი, 2018 წელი; პ-14.3).
43. განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანია პარტნიორთა კრების ოქმის მართლზომიერება, ხოლო თავად პარტნიორთა კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილება მიეკუთვნება გარიგებას (სსკ-ის 50-ე მუხლი). აღსანიშნავია ისიც, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-91, 47-ე მუხლების საფუძველზე პარტნიორთა კრება საზოგადოების მმართველობითი ფუნქციის განმახორციელებელი ორგანოა, რომელზედაც საზოგადოების პარტნიორები, საზოგადოების სახელით და საზოგადოების ინტერესების შესაბამისად იღებენ გადაწყვეტილებებს.
44. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი სარჩელის მიმართ მოსარჩელეს ნამდვილი იურიდული ინტერესი არ გააჩნია, კერძოდ, საქმის მასლებით დადგენილია, რომ სპეციალური კანონის 91 მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, კრება გადაწყვეტილებებს იღებს დამსწრეთა ხმების უმრავლესობით შემდეგ საკითხებზე: ა) წარმოების სახეებისა და სამეურნეო საქმიანობის დაწყება და მათი შეწყვეტა; ბ) საწარმოს სარეგისტრაციო განცხადების მონაცემებსა და წესდებაში ცვლილებების მიღება; გ) ფილიალების შექმნა და ლიკვიდაცია; დ) ინვესტიციების შესახებ, რომელთა ღირებულება ცალკე ან მთლიანად ერთ სამეურნეო წელიწადში აღემატება საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%- ს; ე) ვალდებულებათა აღება, რომლებიც ცალკე ან მთლიანად აღემატება საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%-ს და ა.შ.
45. დადგენილია, რომ სადავო კრებაზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს ,,ო.ჰ–ის“ დირექტორს დ.ს–ძეს, მიეცა თანხმობა საზოგადოების სახელით, აეღო უპროცენტო სესხი 96 580 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის ოდენობით; ასევე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, შპს ,,ო.ჰ–ის“ პარტნიორების - ჯ.ბ–ძისა და რ.ხ–ისთვის საზოგადოების კაპიტალში მათ მიერ განხორციელებული შენატანების დაბრუნებასთან დაკავშირებით.
46. დადგენილია, რომ სადავო კრებაზე პარტნიორთა გადაწყვეტილება მიღებული იქნა ხმების 67%-ის მხარდაჭერით. მართალია, კრებას არ ესწრებოდა მესამე პარტნიორი - 33,3%-იანი წილის მესაკუთრე ო.ს–ძე, თუმცა ეს ვერ შეცვლის დამდგარ მატერიალურსამართლებრივ შედეგს. ვინაიდან, კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებები პროცედურულად არ ეწინააღმდეგება შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში გადაწყვეტილების მიღებისათვის კანონით დადგენილ მოთხოვნებს და არც შპს ,,ო.ჰ–ის“ წესდებას. მოსარჩელე მხარემ სათანადო მტკიცებულების წარდგენის გზით ვერ დაადასტურა ის ფაქტიც, რომ სადავო გარიგებით ნაკისრი ვალდებულება (96 580 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის ოდენობით) აღემატება საწარმოს აქტივების 50%-ს. მხოლოდ ზეპირი სახის განმარტება კი ვერ მიიჩნევა იმგვარ დასაბუთებულ და დასაშვებ შედავებად, რაც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.
47. ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ 2019 წლის 27 აგვისტოს პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებებით ხელყოფილი არაა 33,3%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორის უფლებები.
48. რაც შეეხება მოსარჩელის (კასატორის) მიერ სადავოდ ქცეულ 2019 წლის 27 აგვისტოს სესხის ხელშეკრულებას (კასატორების პოზიციით, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი ყველა გარიგება, რომელიც დადებული იქნა სადავო კრების ოქმის გადაწყვეტილებიდან გამომდინარე), საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციების შეფასებას, რომ სადავო კრების ოქმის ბათილად ცნობა, ვერ უზრუნველყოფს მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესს ამ კუთხით, რადგან სესხის ხელშეკრულების, როგორც დამოუკიდებელი გარიგების, ნამდვილობა არ არის დამოკიდებული პარტნიორთა კრების ოქმის ნამდვილობაზე.
49. საკასაციო სასამართლო, სესხის ხელშეკრულების ნამდვილობასთან მიმართებით, ყურადღებას მიაქცევს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს. კერძოდ საქმეში წარმოდგენილია შ.დ–იასა და შპს ,,ო.ჰ–ის’’ დირექტორს დ.ს–ძეს შორის დადებული სანოტარო წესით დამოწმებული ხელშეკრულება, სადაც მითითებულია, რომ გამსესხებემა მსესხებელს ასესხა 96 580 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარი, ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად. ამავე ხელშეკრულებაში მითითებულია ასევე, რომ მხარეთა განცხადებით, გამსესხებელმა მსესხებელს სესხი სრულად გადასცა, ხოლო მსესხებელმა მიიღო წინამდებარე ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებამდე. სესხის დაბრუნების ვადად, ხელშეკრულების მე-4 მუხლში მითითებულია - 2019 წლის 30 ნოემბერი. საქმეზე წარმოდგენილია 2019 წლის 27 აგვისტოს მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის თანახმადაც, მსესხებელმა გამსესხებლისგან მიიღო 96 580 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარი, ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად. 2019 წლის 27 აგვისტოს N01/08 სალაროს შემოსავლის ორდერის თანახმად, შპს ,,ო.ჰ–ის’’ მიერ შ.დ–იასგან მიღებული იქნა მოკლევადიანი სესხი 283 935,54 ლარის ოდენობით. შპს ,,ო.ჰ–ის“ 27.08.2019წ. N01/08 სალაროს გასავლის ორდერის თანახმად, რ.ხ–ზე გაიცა 102 371,5 ლარი, რომლის საფუძველი იყო კომპანიის კაპიტალიდან თანხის უკან დაბრუნება. შპს ,,ო.ჰ–ის“ 27.08.2019წ. N02/08 სალაროს გასავლის ორდერის თანახმად, ჯ.ბ–ძეზე გაიცა 181 500 ლარი, რომლის საფუძველი იყო კომპანიის კაპიტალიდან თანხის უკან დაბრუნება. 2019 წლის 27 აგვისტოს, შპს ,,ო.ჰ–ის“ დირექტორ დ.ს–ძესა და რ.ხ–ს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის თანახმადაც რ.ხ–მა მიიღო 102 371,5 ლარი. 2019 წლის 27 აგვისტოს, შპს ,,ო.ჰ–ის“ დირექტორ დ.ს–ძესა და ჯ.ბ–ძეს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის თანახმადაც ჯ.ბ–ძემ მიიღო 181 500 ლარი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გაზიარებული ვერ იქნება კასატორის მითითება იმის თაობაზე, რომ სესხის თანხა შპს ,,ო.ჰ–ის’’ შ.დ–იასგან რეალურად არ მიუღია და ეს გარემოება ვერც გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოშობს. ვინაიდან, დადგინდა შპს ,,ო.ჰ–ისთვის’’ სადავო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის გადაცემის ფაქტი, ეს გარემოება იმაზე მიუთითებს, რომ არსებობდა ნოტარიუსის მიერ სააღსრულებო ფურცლის გაცემის საფუძველიც.
50. მოპასუხეებისთვის, ქონებრივი რესტიტუციის მიზნით, ზიანი სახით 2000000 ლარის სოლიდარულად დაკისრების შესახებ მოთხოვნასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ამ ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის მართლზომიერებას გამორიცხავს ძირითადი მოთხოვნის წარუმატებლობა. ამასთან არ არის დასაბუთებული ზიანის დაკისრების განმაპირობებლი ფაქტობრივი გარემოებები, რაც ძირითადი სასარჩელო მოთხოვნის წარმატების პირობებში, ზიანის ანაზღაურების ნაწილში კასატორის პრეტენზიის გაზიარებაზე უარის თქმის საფუძველი გახდებოდა.
51. რაც შეეხება რ.ხ–სა და შპს ,,ო.ჰ–ს“ შორის 2019 წლის 27 აგვისტოს დადებული შეთანხმების კანონიერებას, კასატორის ძირითადი პრეტენზია შეეხება იმ ფაქტს, რომ კომპანიას, შეთანხმებით გათვალისწინებული, იურიდიული მომსახურება არ მიუღია. საკასაციო საჩივარში მითითებულია, რომ მოსარჩელემ სრულად და ჯეროვნად შეასრულა მასზე ნაკისრი ვალდებულებები, კერძოდ მოპასუხეს, ხელშეკრულების გაფორმების შემდგომ გადასცა შეთანხმებული უძრავი ქონება, თუმცა ამის სანაცვლოდ შესრულება არ მიუღია, არც გარიგების დადებამდე და არც მის შემდგომ.
52. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორის (მოსარჩელის) მოთხოვნა, თავისი შინაარსით, წარმოადგენს ხელშეკრულებიდან გასვლის მოთხოვნას, რომლის განხორციელების წესი და საფუძვლები მოწესრიგებულია სსკ-ის 405-ე, 352-359-ე მუხლებში.
53. კასატორის პრეტენზიის შემოწმების მიზნით, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ 2017 წლის 1 სექტემბრის შრომითი ხელშეკრულებაზე, რომლის თანახმადაც რ.ხ–ი დასაქმებული იყო შპს ,,ო.ჰ–ში’’ იურისტის თანამდებობაზე. აღნიშნული ხელშეკრულებით მხარეთა შორის შეთანხმებული იქნა შრომის ანაზღაურების წესი, კერძოდ დაქირავებულისაგან იურიდიული (სამართლებრივი) მომსახურების გაწევისათვის, შრომითი ანაზღაურების მიზნით, დამქირავებელი დაქირავებულს საკუთრებაში გადასცემს 400 კვმ. საცხოვრებელ ფართს შენობა ნაგებობის მერვე სართულიდან მეთორმეტე სართული ჩათვლით, პროექტის და მხარეთა შეთანხმების შესაბამისად. 2019 წლის 27 აგვისტოს, მოსარჩელე კომპანიის დირექტორს და მოპასუხე რ.ხ–ს შორის დაიდო შეთანხმება, რომლის თანახმად კომპანიამ იკისრა ვალდებულება წინამდებარე შეთანხმების გაფორმებამდე მიღებული იურიდიული მომსახურეობის სანაცვლოდ (ანაზღაურების მიზნით) მოპასუხისათვის გადაეცა 400 კვმ საცხოვრებელი ფართი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ აღნიშნული შეთანხმებით კომპანიამ იკისრა ვალდებულება უკვე მიღებული შესრულების ანაზღაურებაზე. შესაბამისად, სადავოდ ქცეული შეთანხმებით, ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, მოთხოვნის უფლების მქონე პირს წარმოადგენს არა შპს ,,ო.ჰ–ი’’, არამედ რ.ხ–ი. მოვლენათა ამგვარი განვითარების გათვალისწინებით კი, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მსჯელობებს, ხელშეკრულებიდან გასვლის წინაპირობების არ არსებობის შესახებ.
54. საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენით განხილვის შესახებ კასატორების შუამდგომლობასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს სსსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს შეუძლია, გადაწყვეტილება გამოიტანოს საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე. სასამართლომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ წინასწარ უნდა აცნობოს მხარეებს. ნორმის დანაწესიდან გამომდინარე, საქმის განხილვის ფორმის განსაზღვრა სასამართლოს უფლებამოსილებაა, რაც საკასაციო სამართალწარმოების ბუნებას ემყარება, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, არამედ მისი მსჯელობის საგანი საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების სწორი სამართლებრივი შეფასებაა. წინამდებარე შემთხვევაში, ვინაიდან საქმეზე დადგენილია არსებითად საჭირო ყველა მნიშვნელოვანი გარემოება და საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს მხოლოდ გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობის შემოწმება წარმოადგენს, საკასაციო სასამართლომ არ მიიჩნია საფუძვლიანად კასატორების შუამდგომლობა საქმის ზეპირი განხილვის თაობაზე.
55. საკასაციო სასამართლოს დასკვნით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
56. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.
57. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.
58. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.
59. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
60. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. შპს „ო.ჰ–ის“ და შპს „ო.ჰ–ის 33.3% წილის მესაკუთრე პარტნიორის ო.ს–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;
2. შპს „ო.ჰ–ის“ (ს/ნ .........) და შპს „ო.ჰ–ის 33.3% წილის მესაკუთრე პარტნიორს ო.ს–ძეს (პ/ნ .........) დაუბრუნდეთ გ.ს–ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 8000 ლარის 70% - 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150 (საგადასახადო დავალება №9618, გადახდის თარიღი 23/06/2025);
3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები : ბადრი შონია
ლევან მიქაბერიძე
ვლადიმერ კაკაბაძე
