4 დეკემბერი, 2025წ.

საქმე №ას-698-2025 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე,

ბადრი შონია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – სს ,,ს.რ–ა“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – ი.მ–ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 11 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სარჩოს გაზრდილი ოდენობით გადახდის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 22 მაისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ი.მ–ის (შემდეგში - მოსარჩელე ან დაზარალებული) სარჩელი დაკმაყოფილდა და 2012 წლის მარტიდან მოსარჩელის სასარგებლოდ სს ,,ს.რ–ას’’ (შემდეგში - მოპასუხე, კასატორი ან საწარმო) ყოველთვიურად 455 ლარის ოდენობით სარჩოს გადახდა დაეკისრა.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 22 მაისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

- დაზარალებული საწარმოო ტრავმის მიღებამდე, მოპასუხე საწარმოში ზეინკლის პოზიციაზე იყო დასაქმებული.

- სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულებისას მოსარჩელემ საწარმოო ტრავმა მიიღო, რის შედეგადაც პროფესიული შრომის უნარი 70%-ით დაკარგა.

3. სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოსარჩელისთვის მიკუთვნებული სარჩოს ოდენობა ხელფასის ცვლილების შესაბამისად რამდენჯერმე გადაანგარიშდა. კერძოდ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით (საქმე N2/29062-21) მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ 2021 წლის 1 ნოემბრიდან ყოველთვიური სარჩოს სახით 710.50 ლარი (საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით) ასევე, 2019 წლის დეკემბრიდან 2021 წლის 1 ნოემბრამდე მიუღებელი დანაკლისი 1 473.50 ლარი (საქართველოს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი საშემოსავლო გადასახადის გათვალისწინებით) დაეკისრა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული.

4. მოპასუხე ორგანიზაციაში გაიზარდა მოსარჩელის მიერ ჯანმრთელობის დაზიანებამდე დაკავებულ პოზიციაზე დასაქმებული მუშაკების შრომითი ანაზღაურების ოდენობა, კერძოდ, 2023 წლის იანვრის თვიდან ფილიალ „მგზავრთა გადაყვანის“ თბილისის სალოკომოტივო დეპოს მოქმედი ზეინკლის ყოველთვიური ანაზღაურების ოდენობა 1 265 ლარს შეადგენს.

5. მოსარჩელე არ იღებს რაიმე სახის შრომის ანაზღაურებას და მხოლოდ საწარმოს მხრიდან 710.5 ლარის ოდენობით ყოველთვიური სარჩო ერიცხება.

6. დაზარალებულმა მოპასუხის წინააღმდეგ სასამართლოში სარჩელი შეიტანა, რომლითაც 2023 წლის 1 აგვისტოდან ყოველთვიურად გაზრდილი სარჩოს 1 265 ლარის და 3 881.5 ლარის ოდენობით სარჩოს მიუღებელი ნაწილის (საგადასახადო კოდექსით დადგენილი საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით) დაკისრება მოითხოვა.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით:

7.1. სარჩელი დაკმაყოფილდა;

7.2. მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხეს 3 881.5 ლარის გადახდა დაეკისრა, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით;

7.3. დაზარალებულის სასარგებლოდ საწარმოს 2023 წლის 1 აგვისტოდან ყოველთვიურად ასევე დაეკისრა 1 265 ლარის ოდენობით სარჩოს გადახდა, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით.

8. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2025 წლის 11 მარტის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

9.1. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და შემდეგი დასკვნა და განმარტება ჩამოაყალიბა:

9.1.1. საკასაციო სასამართლოს უახლესი პრაქტიკის მიხედვით, ყოველთვიურად გადასახდელი სარჩოს ოდენობის განსაზღვრა შრომის უნარის დაკარგვის ხარისხის პროპორციულად, არამართებულია. დასაქმებულის საერთო შრომისუნარიანობის კონკრეტული პროცენტით დაკარგვა ასანაზღაურებელი სარჩოს ოდენობაზე გავლენას ვერ იქონიებს. ამ შემთხვევაში, მხედველობაშია მისაღები საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ) 408-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, რომლებიც ადგენს, რომ ზიანის აღდგენა პირვანდელი მდგომარეობით უნდა მოხდეს. ამასთან, თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისთვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით.

ნორმის ამგვარი ფორმულირების მიზანია დაზარალებულის მდგომარეობის იმგვარად აღდგენა, რომ მივიღოთ ზიანის მიყენებამდე არსებული მდგომარეობა, ე.წ. რესტიტუცია, რაც პრაქტიკულად დაზარალებულის იმ პირობებში ჩაყენებას გულისხმობს, რომელიც ზიანის მავალდებულებელი გარემოების არარსებობის პირობებში იქნებოდა სახეზე (იხ. სუსგ. №ას-52-48-2017, 26.10.2018).

სარჩოს გადახდით დაზარალებულისათვის შემოსავლის მიღება უზრუნველყოფილია ზიანის არარსებობის პირობებში შესაძლო შრომის ანაზღაურების შესაბამისად. თავად ის გარემოება, რომ ჯანმრთელობის დაზიანების გამო მოსარჩელემ დაკარგა სამუშაო და შესაბამისი ანაზღაურების მიღების შესაძლებლობა, თავის მხრივ, წარმოშობს საფუძვლიან და კანონიერ ვარაუდს იმასთან დაკავშირებით, რომ ზიანის არარსებობის პირობებში, მუშაკი განაგრძობდა მუშაობას და მიიღებდა ხელფასს. სარჩოს ოდენობა უნდა განისაზღვროს იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც სარჩოს მოთხოვნაზე უფლებამოსილი პირი მიიღებდა ხელფასს ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო (შდრ: იხ. სუსგ, №ას-155-151-2016, 26.08.2016; №ას-84-80-2016, 11.03.2016; №ას-939-889-2015, 13.11.2015; №ას-169-497-09, 24.07.2009).

პროფესიული შრომისუნარიანობის უვადოდ დაკარგვა რომ არა, დასაქმებულს შეეძლო არა მხოლოდ ემუშავა, არამედ კარიერული დაწინაურების პრინციპითაც ესარგებლა და საკუთარი შრომით არათუ მის მიერ მანამდე დაკავებულ პოზიციაზე განსაზღვრული და შემდეგ გაზრდილი ოდენობის ხელფასი, არამედ უფრო მეტი ანაზღაურება გამოემუშავებინა. ამდენად, ყველა ვარაუდი იმ პირის სასარგებლოდ მოქმედებს, რომელსაც მისგან დამოუკიდებელი მიზეზის გამო, საწარმოო ტრავმის შედეგად ჯანმრთელობა დაუზიანდა და შრომის უნარი ნაწილობრივ ან სრულად მოეშალა (იხ. სუსგ Nას-1584-2022, 9.11.2023; Nას-812-2023, 29.09.2023 ).

9.1.2. ზემოაღნიშნული მსჯელობის შესაბამისად, დასაქმებულის სასარგებლოდ სარჩოს გადახდის ვალდებულება საწარმოს ეკისრება დაზარალებულის სიცოცხლის ბოლომდე, ხოლო დაკისრებული სარჩო ხელფასის ზრდის შესაბამისად გადაანგარიშებას აღარ ექვემდებარება მას შემდეგ, რაც დაზარალებული საპენსიო ასაკს მიაღწევს (იხ. სუსგ: №ას-269-2022, 31.05.2022; №ას-349-349-2018, 18.06.2020; №ას-1180-1141-2016, 7.04.2017).

9.1.3. ვინაიდან მოსარჩელეს საპენსიო ასაკისთვის არ მიუღწევია, გაზრდილი ხელფასის შესაბამისად სარჩოს ანაზღაურების შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნა ზემოხსენებული ნორმებიდან გამომდინარე წარმატებულია, რამდენადაც ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების – საწარმოო ტრავმის არარსებობის და შრომის უნარის შენარჩუნების პირობებში, მოსარჩელე გაზრდილ ხელფასს მიიღებდა.

10. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი მოპასუხემ შემოიტანა. გარდა ამისა, დამსაქმებელმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2025 წლის 10 მარტისა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2004 წლის 3 ივლისის საოქმო განჩინებების გაუქმება მოითხოვა, რომლითაც დასაქმებულის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის წარმოდგენის თაობაზე დამსაქმებლის შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა.

საკასაციო საჩივარი შემდეგნაირადაა დასაბუთებული:

- სახელშეკრულებო ურთიერთობისგან განსხვავებით, როდესაც მხარეს ყოველთვის შეიძლება ჰქონდეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების ლეგიტიმური მოლოდინი, ეს მოლოდინი შრომითსამართლებრივი ურთიერთობისას დასაქმებულს ვერანაირად ვერ ექნება. ვინაიდან სშკ-ის 47-ე მუხლი შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლების ჩამონათვალს შეიცავს, შესაბამისად, იმის თქმა შეუძლებელია, რომ ზეინკლის პოზიციაზე მოსარჩელე საპენსიო ასაკამდე იმუშავებდა და მთელი ამ წლების განმავლობაში შრომის ანაზღაურებას მიიღებდა. აქედან გამომდინარე, სსკ-ის 411-ე მუხლის შემადგენლობა მოცემულ შემთხვევაში არ იქმნება.

- ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა ყურადღება არ მიაქციეს იმ გარემოებას, რომ სარჩოს დანიშვნა პროფესიული შრომისუნარიანობის ხარისხის შესაბამისად განხორციელდა და, არა - საერთო შრომისუნარიანობის.

- სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა „სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის შესახებ“ საქართველოს კანონი და შემდეგი საკითხი არ გამოარკვია: თუ დაზიანების გამო დაზარალებული ვეღარ ახერხებს შემოსავლის მომტანი საქმიანობის გაგრძელებას, ზიანის, ე.ი. სარჩოს გამოთვლისას, გადამწყვეტია, რამდენად შეუძლია მას დარჩენილი შრომის უნარის რეალიზება. ხსენებული კანონის 21.1 მუხლის მიხედვით, პროფესიული შრომისუნარიანობა ესაა ადამიანის უნარი, განსაზღვრული კვალიფიკაციისა და მოცულობის სამუშაო სათანადო ხარისხით შეასრულოს. 11.1 მუხლის თანახმად, ანატომიური ან გონებრივი დეფექტისა და ორგანიზმის დარღვეული ფუნქციის საკომპენსაციო საშუალებებით უზრუნველყოფის, შრომის სპეციალური ან ინდივიდუალური პირობების შექმნის შემთხვევაში, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირმა, რომლის ქმედუნარიანობის შეზღუდვა გამოხატულია მნიშვნელოვნად ან მკვეთრად, შესაძლებელია შეასრულოს სხვადასხვა სახის სამუშაო. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2003 წლის 13 იანვრის #1/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსის განსაზღვრის წესის შესახებ ინსტრუქციის“ მე-2 პუნქტის თანახმად, შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსი დგინდება ქმედუნარიანობის ზომიერად, მნიშვნელოვნად და მკვეთრად გამოხატული შეზღუდვის შემთხვევაში. ცენტრალური სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კომისიის 1999 წლის 10 აგვისტოს #60 ცნობით და 2000 წლის 8 მაისის სშეკ შემოწმების აქტის ამონაწერით, თავის ტვინის შერყევის დიაგნოზის საფუძველზე დასაქმებულს შრომითი დასახიჩრებით პროფესიული შრომისუნარიანობის დაკარგვის ხარისხი 70%-ით დაუდგინდა, ზემომითითებული წესი კი, აღნიშნული დაავადებითა და დიაგნოზით ხსენებული სტატუსის მინიჭებას არ ითვალისწინებს. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, იმ ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და ქმედუნარიანობის გადამოწმებას, რომელსაც შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსი უვადოდ აქვს დადგენილი, ამჟამად მოქმედი კანონმდებლობა შესაძლებელს ხდის, რის შესახებ შუამდგომლობაც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხეს დაყენებული ჰქონდა, კერძოდ, დამსაქმებელმა იშუამდგომლა, რომ მოსარჩელეს დავალებოდა სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის ჩატარების უფლების მქონე დაწესებულებიდან მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის თაობაზე დასკვნა წარედგინა.

- სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრით სადავოდ გამხდარი პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სახელმწიფო ბაჟის განაწილების საკითხი და დასახელებულ ნაწილში არასწორად განსაზღვრა საპროცესო ხარჯები, მაშინ, როდესაც სააპელაციო საჩივარზე ხარვეზის დადგენის შესახებ 2004 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით მოცემულ საქმეზე სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა 417.42 ლარით განსაზღვრა და, მოპასუხეს, ამ თანხით სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი ქვითრის წარმოდგენა დაავალა.

- ამავდროულად, კასატორმა იშუამდგომლა, რომ სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის ჩატარების უფლების მქონე დაწესებულებაში მოსარჩელემ შესაბამისი ექსპერტიზა ჩაიტაროს და თავის ამჟამინდელ ჯანმრთელობის მდგომარეობასა და 1990 წელს მიღებულ საწარმოო ტრავმას შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა დაადასტუროს.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2025 წლის 18 ივლისის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

12. სსსკ-ის 391.5 მუხლის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმა განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

13. სარჩოს გადაანგარიშების მოთხოვნა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ) 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 408.2 (თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით) და 411-ე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) მუხლების დანაწესიდან გამომდინარეობს.

14. შრომითი ურთიერთობისას წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების საკითხს აწესრიგებს ორგანული კანონი - საქართველოს შრომის კოდექსი, რომლის 44-ე მუხლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. აღნიშნული დანაწესი მითითებითია, შესაბამისად, მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების მომწესრიგებელ ნორმებში უნდა იქნას მოძიებული.

15. საგულისხმოა, რომ სამოქალაქო კოდექსი ზიანის ანაზღაურების ორ წესს ადგენს: ა) სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევიდან ნაწარმოები მეორადი მოთხოვნები და ბ) დელიქტური ვალდებულებები, თუმცა, დაზარალებული პირის უფლებრივი რესტიტუციის განსაკუთრებული თვისებიდან გამომდინარე, კანონი მათ თანაარსებობას დასაშვებად მიიჩნევს, რამდენადაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 326-ე მუხლის თანახმად, წესები სახელშეკრულებო ვალდებულების შესახებ გამოიყენება, ასევე, სხვა არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა მიმართ, თუკი ვალდებულების ხასიათიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს (იხ. სუსგ საქმე №ას-1180-1141-2016, 31 მარტი, 2017 წელი).

16. სსკ-ის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. იმავე კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება, ხოლო, მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით.

სსკ-ის 408.1 მუხლის ამგვარი ფორმულირების მიზანია დაზარალებულის მდგომარეობის აღდგენა იმგვარად, რომ მივიღოთ ზიანის მიყენებამდე არსებული მდგომარეობა. თეორიულად, განხორციელდეს ე.წ რესტიტუცია, რაც პრაქტიკულად დაზარალებულის იმ პირობებში ჩაყენებას გულისხმობს, რომელიც ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არარსებობისას იქნებოდა სახეზე.

სადავო შემთხვევაშიც, სარჩოს გადაანგარიშების მიზანს დაზარალებულისათვის იმ მატერიალური დანაკლისის შევსება წარმოადგენს, რაც დაზარალებულმა მიიღო დაზიანების (უბედური შემთხვევის) გამო, რაც იმას ნიშნავს, რომ მხედველობაშია მისაღები ზოგადი კრიტერიუმი დაზარალებულის მხრიდან (დელიქტის არარსებობის პირობებში) აქტიური შრომისუნარიანობის შესახებ.

რაც შეეხება იმავე მუხლის მე-2 ნაწილს, იგი მიუთითებს, რომ ზიანის ანაზღაურების ოდენობის დასადგენად მნიშვნელოვანია შეფასდეს, რა დრომდეა ვალდებული საწარმო გადაუხადოს დაზარალებულს კომპენსაცია. ამდენად, შეფასებას საჭიროებს გარემოება, რომელიც პირის დასაქმების პერიოდს უკავშირდება (იხ. სუსგ საქმე №ას-52-48-2017, 26 ოქტომბერი, 2018 წელი).

17. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების და ზემომოხმობილი მსჯელობიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზეა სარჩოს გადაანგარიშების (გაზრდის), ასევე მიუღებელი სარჩოს ანაზღაურების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში განვითარებული მსჯელობა სრულადაა გასაზიარებელი და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

18. რაც შეეხება გასაჩივრებული საოქმო განჩინების კანონიერების საკითხს, აღნიშნული განჩინება დასაბუთებულია, რადგან დასაქმებულის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის წარმოდგენა მოსარჩელის მოთხოვნის არგუმენტირებაზე ზეგავლენას ვერ მოახდენს. როგორც აღინიშნა, მოსარჩელის მოთხოვნის კანონიერების საკითხის კვლევისას, გადამწყვეტი მნიშვნელობისაა საქმეზე დადგენილად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეს სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულებისას მიღებული საწარმოო ტრავმის შედეგად პროფესიული შრომის უნარი 70% და უვადოდ წაერთვა, ამავდროულად, სსკ-ის 408.1 მუხლის ფორმულირების მიზანია დაზარალებულის მდგომარეობის იმგვარად აღდგენა, რომ მივიღოთ ზიანის მიყენებამდე არსებული ვითარება.

19. სახელმწიფო ბაჟის განაწილების საკითხზეც გასაჩივრებულ განჩინებაში წარმოდგენილი მსჯელობა სრულადაა გასაზიარებელი. მოცემული დასკვნისას სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში კანონიერად მიიღო სსსკ-ის 41.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი (უვადო ან სამუდამო (გარდაცვალებამდე) გასაცემის ან გადასახდელის შესახებ სარჩელზე დავის საგნის ფასი განისაზღვრება სამი წლის განმავლობაში გასაცემი ან გადასახდელი თანხების ერთობლიობით)) და 40.2 მუხლი (თუ ერთ სარჩელში რამდენიმე სხვადასხვა მოთხოვნაა ჩამოყალიბებული, მაშინ ეს მოთხოვნები უნდა შეჯამდეს და ამის შემდეგ განისაზღვროს სადავო საგნის ღირებულება), რომელთა გათვალისწინებითაც შედავებული მოთხოვნები სწორად განსაზღვრა და სადავო საგნის ღირებულება ამის შესაბამისად დაადგინა.

20. კასატორის შუამდგომლობა იმის თაობაზე, რომ სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის ჩატარების უფლების მქონე დაწესებულებაში მოსარჩელემ შესაბამისი ექსპერტიზა ჩაიტაროს და თავის ამჟამინდელ ჯანმრთელობის მდგომარეობასა და 1990 წელს მიღებულ საწარმოო ტრავმას შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა დაადასტუროს, არ უნდა დაკმაყოფილდეს. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სსსკ-ის 406-ე 407.1 და 411-ე მუხლებზე და განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილების მხოლოდ იურიდიულ მხარეს, კანონი კრძალავს საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითებას და ახალი მტკიცებულებების წარდგენას. კანონმდებელი ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს, საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, რამდენადაც აღნიშნული შეუთავსებელია საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილებასთან. ამდენად, კასატორის ზემოხსენებული შუამდგომლობა არ გამომდინარეობს მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობიდან და შესაბამისად, არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

21. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისგან განსხვავდება.

22. არ არსებობს სსსკ-ის 391.5 მუხლის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

23. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

24. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს ,,ს.რ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. სს ,,ს.რ–ას“ (ს/ნ .........) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 526.80 ლარის (საგადახდო დავალება #534, გადახდის თარიღი - 23.04.2025) 70% - 368.76 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე

ბადრი შონია