საქმე ას-1302-2022

31 მარტი 2023 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები - ნ.ნ–ია, ე.პ–ია (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ.ფ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 03 აგვისტოს გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

აღწერილობითი ნაწილი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა

1.1 მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ მიყენებული

მატერიალური ზიანის - 500 ლარის ანაზღაურება;

1.2 მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ მიყენებული

მატერიალური ზიანის - 7 400 ლარის ანაზღაურება;

1.3 მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ მორალური ზიანის - 2 600 ლარის ანაზღაურება.

2. სარჩელის საფუძვლები

2.1 2017 წლის 16 აპრილს, მოპასუხე ნ.ნ–ია ავტომობილით შეეჯახა ასევე ავტომობილით მოძრავ ნ.ფ–ძეს (შემდგომში მოსარჩელე). აღნიშნულის შედეგად მოსარჩელემ მიიღო ჯანმრთელობის დაზიანება. მომხდარზე აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე. მოსარჩელე ცნობილ იქნა დაზარალებულად, ხოლო მოპასუხე ნ.ნ–იას ბრალეულობა დადგინდა სასამართლოს განაჩენით.

2.2 მოსარჩელის განმარტებით, მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მან განიცადა მორალური ზიანი, რაც გამოიხატა მძიმე სტრესში. იგი რამდენიმე თვის განმავლობაში ვერ ახერხებდა ფეხზე დგომას და სამსახურში სიარულს, ასევე დიდი ხნის განმავლობაში ეშინოდა ქალაქში სატრანსპორტო საშუალებებთან მიახლოებაც კი. აღნიშნულ სტრესს დაემატა პროცესზე მისვლისას ბრალდებულ ნ.ნ–იას და მისი ოჯახის წევრების მხრიდან დამცინავი და შეურაცხმყოფელი მიმართვები მოსარჩელის მიმართ და იმის თქმა, რომ იგი იმსახურებდა ავარიაში მოხვედრას.

2.3 მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ მოპასუხე გ.ტ–ძე წარმოადგენდა იმ ავტომობილის რეგისტრირებულ მესაკუთრეს, რომლის შეჯახების შედეგადაც მოსარჩელისთვის დადგა მძიმე შედეგი. თავდაპირველი სარჩელის წარმოდგენის შემდეგ თავად მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე მოპასუხის მტკიცებით, ავტომობილის ფაქტობრივ მესაკუთრეს ავტოავარიის დროს წარმოადგენდა ე.პ–ია.

2.4 მოსარჩელე განმარტავს, რომ ავტომობილის მესაკუთრე სოლიდარულად წარმოადგენს პასუხისმგებელ პირს მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურებაზე, ვინაიდან სწორედ მან გადასცა სარგებლობაში ავტომობილი მოპასუხე ნ.ნ–იას.

2.5 მოსარჩელის განმარტებით, ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მის საკუთრებაში არსებულ ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე მიყენებულმა მატერიალურმა ზიანმა შეადგინა 7 400 ლარი და აღნიშნული ზიანის ოდენობა დასტურდება სისხლის სამართლის საქმეში არსებული ექსპერტიზის დასკვნით.

3. მოპასუხის პოზიცია

3.1 მოპასუხე ნ.ნ–იამ წარმოდგენილი შესაგებლით, სარჩელი არ ცნო და განმარტა, ავტოსაგზაო შემთხვევა გამოიწვია იმ გარემოებამ, რომ თავად მოსარჩელე მოძრაობდა ავტომობილით გადაჭარბებული სიჩქარით. ამასთან, ვინაიდან მოსარჩელე ექსპერტი და შს სამინისტროს თანამშრომელია, ექსპერტიზა ჩატარდა მიკერძოებით.

3.2 მოპასუხის განმარტებით მოსარჩელე ესხმოდა მას თავს და ემუქრებოდა დაჭერით.

3.3 მოპასუხემ მიუთითა, რომ მეორე მოპასუხე, გ.ტ–ძე, წარმოადგენდა მხოლოდ ავტომობილის ფიქციურ მესაკუთრეს და მას ავტოსაგზაო შემთხვევის დროისთვის მისი მართვის ქვეშ მყოფ ავტომობილთან არანაირი შეხება არ ჰქონდა.

3.4 ასევე, მოპასუხემ მიუთითა, რომ მოსარჩელეს არ აქვს წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებდა მის მიერ მორალური ზიანის განცდის ფაქტს.

3.5 მოპასუხემ განმარტა, რომ მოთხოვნილი მატერიალური ზიანის ოდენობა ერთმნიშვნელოვნად არასამართლიანი და უკანონოა.

3.6 მეორე მოპასუხე, გ.ტ–ძემ, წარმოდგენილი შესაგებლით, სარჩელი არ ცნო და განმარტა, მან ჯერ კიდევ 2016 წლის დეკემბერში გაასხვისა ავტომობილი. შესაბამისად, ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს იგი არ იყო ავტომობილის მესაკუთრე და ავტომანქანის მხოლოდ მის სახელზე რეგისტრაციის ფაქტი ვერ აქცევდა მას ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირად.

3.7 მესამე მოპასუხემ, ე.პ–იამ წარმოდგენილი შესაგებლით, სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს იგი არ წარმოადგენდა, არც ავტომობილის მფლობელს და არც მესაკუთრეს. იგი ვერ განახორციელებდა ავტომობილზე ფაქტობრივ ფლობას, ვინაიდან მას მართვის მოწმობაც კი არა აქვს. ავტომანქანა მის შვილს - ნ.ნ–იას უყიდა მისმა მამამ და შესაბამისად, ყიდვის დღიდან მხოლოდ ნ.ნ–ია მართავდა.

3.8 ავტომობილი მის საკუთრებად დარეგისტრირდა ავტოსაგზაო შემთხვევიდან გარკვეული პერიოდის გასვლის შემდეგ, შესაბამისად, მას არ ეკისრება ზიანის ანაზღაურება.

3.9 მოპასუხე ასევე არ დაეთანხმა ზიანის ოდენობას და მიუთითა, რომ ექსპერტიზის ჩატარების პროცესი წარიმართა მოსარჩელის სასარგებლოდ მიკერძოებულად, ვინაიდან მოსარჩელე წარმოადგენს შს სამინისტროს თანამშრომელს და თავადვე ექსპერტს.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი

4.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 27 იანვრის გადაწყვეტილებით, ნ.ფ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოპასუხე ნ.ნ–იას მოსარჩელე ნ.ფ–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის ანაზღაურების სახით 7 400 ლარის გადახდა. მოსარჩელე ნ.ფ–ძის სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხეების გ.ტ–ძის და ე.პ–იას მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა. სასარჩელო მოთხოვნები მოპასუხეთათვის მატერიალური ზიანის ანაზღაურების სახით 500 ლარის და მორალური ზიანის ანაზღაურების სახით 2 600 ლარის გადახდის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

4.2 აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ და მოპასუხემ. მოსარჩელემ მოითხოვა: გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება. მოპასუხემ მოითხოვა: გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება

5.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 03 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, ნ.ნ–იას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; ნ.ფ–ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 27 იანვრის გადაწყვეტილება სარეზოლუციო ნაწილის 1.1, 1.2 მე-3 და მე-4 პუნქტების ნაწილებში და ამ ნაწილში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მოპასუხეებს ნ.ნ–იას და ე.პ–იას მოსარჩელე ნ.ფ–ძის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ ზიანის ანაზღაურების სახით 7 400 ლარის გადახდა; მოსარჩელე ნ.ფ–ძის სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხე გ.ტ–ძის მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა; ნ.ფ–ძის მოთხოვნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 21 დეკემბრის საოქმო განჩინების, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 25 იანვრის საოქმო განჩინების, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 10 თებერვლის განჩინების გაუქმების შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

5.2 სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა და მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები

6.1 კასატორმა ე.პ–იამ განმარტა, რომ სასამართლომ, როგორც არსებული სასამართლო პრაქტიკისაგან, ისე უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისა და განმარტებების (იხ. სუსგ Nას 504-481-2016, 30.09.2016წ; შდრ. Nას-594– 652, 06.11. 2015 წ; Nას-494-463, 09.11.2010 წ; Nას-39-38-10, 1507.2010წ.) საწინააღმდეგო გადაწყვეტილება გამოიტანა როდესაც დაადგინა, რომ ე.პ–ია ყოფილა ავტომანქანის მფლობელი/მესაკუთრე, მაშინ, როდესაც ავტოავარიის დროს ავტომანქანა ე.პ–იას სახელზე არც რეგისტრირებული ყოფილა და არც მის მფლობელობაში იყო. ავტომანქანის მფლობელი და მესაკუთრე შეძენის დღიდან არის ნ.ნ–ია, რომელსაც მანქანა მამამ შეუძინა.

6.2 კასატორმა განმარტა, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის თანახმად, (იხ.Nას-914-954-2011, 27.10.2011წ., ას-734-687-2010, 02.12.2010=წ.), უზენაესმა სასამართლომ განმარტა შემდეგი: „საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები ამომწურავადაა დადგენილი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით, რომელიც ერთმანეთისაგან განასხვავებს მოძრავ და უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის სამართლებრივ რეჟიმს. ამავე კოდექსის 186-197-ე მუხლებით განსაზღვრულია რა მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის საფუძვლები, ეს წესები თანაბრად ვრცელდება ყველა მოძრავ ნივთზე და იგი არ ადგენს მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად სავალდებულო რეგისტრაციას. რაც შეეხება საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ საქართველოს კანონს, პირველი მუხლის შესაბამისად, ეს კანონი განსაზღვრავს საქართველოს ტერიტორიაზე საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სამართლებრივ საფუძველს. აღნიშნული კანონით იმპერატიულად დადგენილია სატრანსპორტო საშუალებათა სავალდებულო რეგისტრაცია, რაც თავისთავად არ წარმოადგენს ნივთზე საკუთრების წარმოშობის საფუძველს. რეგისტრაციის განხორციელება არ წარმოადგენს სამოქალაქო-სამართლებრივ აქტს, იგი მხოლოდ საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სამართლებრივ საფუძველს ქმნის და თავისი არსით ადმინისტრაციული სამართლის სფეროს განეკუთვნება“.

6.3 ამდენად, რეგისტრაციის ფაქტი არ განაპირობებდა საკუთრების უფლების შეძენას, მაგალითად, ისე, როგორც ეს გათვალისწინებულია უძრავ ნივთებთან მიმართებით სსკ- ის 183-ე მუხლით (იხ. სუსგ, საქმე Nას-465-433-2017, 30.06. 2017წ.). შესაბამისად, იმ პირობებში როდესაც დადგენილია, რომ 2016 წლის 02 დეკემბრიდან მოპასუხე გ.ტ–ძის ფლობიდან ავტომობილი გავიდა იურიდიულად ნამდვილი უფლების საფუძველზე და მას დაეუფლა ნ.ნ–ია მხოლოდ ავტოსატრანსპორტო საშუალების ე.პ–იას რეგისტრაციის ფაქტი (ისიც ავტოავარიის შემდეგ პერიოდში) ე.პ–იას ვერანაირად ვერ აქცევს ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირად. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმის მასალებით არ დასტურდება სამოქალაქო კოდექსის 463-ე-464 მუხლებით გათვალისწინებული მოპასუხეთა სოლიდარული ვალდებულების საფუძვლები. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ მხრივაც პირდაპირ ეწინააღმდეგება უზენაესი სასამართლოს განმარტებებსა და მყარად დადგენილ სასამართლო პრაქტიკას.

6.4 კასატორმა აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების 36, 37, 38, 39, 40, 42–ე პუნქტებში სრულიად არასწორად და უკანონოდ დაადგინა ის გარემოება, რომ თითქოს ე.პ–ია იყო ავტომანქანის მფლობელი/მესაკუთრე, რომელიც თითქოს წარმოადგენდა სოლიდარულ მოვალეს ნ.ფ–ძის მიმართ და მიუთითა 2016 წლის 02 დეკემბერს მოპასუხე გ.ტ–ძეს და მოპასუხე ე.პ–იას შორის დადებულ ხელწერილზე, რომლის თანახმადაც ე.პ–იამ აიღო ვალდებულება დაეფარა გ.ტ–ძის მიერ სს „ლ.ბ–ში” 17.02.2016 წელს აღებული სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული N4553634 თანხა სრულად. აღნიშნული ხელწერილი ვერანაირად ვერ ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ თითქოს ე.პ–ია იყო მანქანის შემძენი ან მფლობელი ვინაიდან მანქანა არც საკუთრებაში და არც მფლობელობაში არ გადასცემია ე.პ–იას, ასეთი მითითება ხელწერილში არ არის, ასევე მანქანა ე.პ–იას სახელზეც არ დარეგისტრირებულა. მანქანის რეგისტრაცია ფორმალურად განხორციელდა ე.პ–იას სახელზე მოგვიანებით მხოლოდ ავტოავარიის შემდეგ პერიოდში 2017 წლის 26 დეკემბრიდან 2019 წლის 31 მარტამდე.

6.5 ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლოს 2022 წლის 03 აგვისტოს გადაწყვეტილება უკანონოა, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლების თანახმად სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

6.6 კასატორმა ნ.ნ–იამ განმარტა, რომ სასამართლოებმა არასწორად შეაფასეს მოსარჩელის ავტომობილზე მიყენებული ზიანი შეადგენდა 7400 ლარს, რაც დასტურდება საექსპერტო-კრიმინალისტიკური დასკვნით. დასკვნაში მითითებულია, რომ ა/მანქანის აღდგენა მიზანშეუწონელია. აღნიშნული კი არ გამორიცხავს ა/მანქანის აღდგენის შესაძლებლობას. კასატორმა აღნიშნა, რომ ა/მანქანის აღდგენის საფასური მაქსიმუმ 3500 ლარამდე დაჯდებოდა. შესაბამისად, კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 03 აგვისტოს გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს, როგორც უკანონო და დაუსაბუთებელი.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 ნოემბრის განჩინებით ე.პ–იასა და ნ.ნ–იას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

8. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

10. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

11. მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს ავტოსაგზაო შემთხვევით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. წარმოდგენილი სარჩელი, დელიქტური ზიანის ანაზღაურების სოლიდარულად დაკისრების თაობაზე, მიმართულია ერთდროულად როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალებით მოსარგებლის, ისე აღნიშნული საშუალების მფლობელის (მესაკუთრე) მიმართ,

12. მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

13. 2017 წლის 16 აპრილს, დაახლოებით 20:00 საათზე, ქ. ბათუმი, ......... და ....... ქუჩების კვეთაში ,,ნისანი“-ს მარკის ავტომობილი, სახელმწიფო სანომრე ნიშანი - ,,SP .....’’, რომელსაც მართავდა ნ.ნ–ია, ვერ უზრუნველყო ავტომანქანის უსაფრთხო მართვა, დაარღვია ,,საგზაო მოძრაობის შესახებ’’ საქართველოს კანონის დანართი N1 ,,საგზაო ნიშნები’’ 2.3. ,,დაუთმე გზა’’ პუნქტის მოთხოვნები, რის გამოც შეეჯახა ,,ტოიოტას’’ მარკის ავტომობილს სახ. N,,......’’, რომლის მძღოლმაც, - ნ.ფ–ძემ, მიიღო ჯანმრთელობის ნაკლებად მძიმე ხარისხის დაზიანება (ტომი 1; ს.ფ. 155-162; ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 16.07.2019 წლის განაჩენი);

14. 2017 წლის 11 ივლისის დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილებით, ნ.ფ–ძე ცნობილი იქნა დაზარალებულად (ტომი 1; ს.ფ. 19; 11.07.2017 წლის დადგენილება დაზარალებულად ცნობის შესახებ);

15. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 16 ივლისის განაჩენით, ბრალდებული ნ.ნ–ია ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და ძირითადი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 06 (ექვსი) თვის ვადით, რაც საქართველოს სსკ-ის 63-64-ე მუხლების შესაბამისად, ჩაეთვალა პირობითად 01 (ერთი) წლის გამოსაცდელი ვადით (ტომი 1; ს.ფ. 155-162; ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 16.07.2019 წლის განაჩენი);

16. სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს ინფორმაციით, 2016 წლის 17 თებერვლიდან, - 2017 წლის 26 დეკემბრამდე ავტომობილი მარკა/მოდელი - ,,ნისან სქაილაინი’’, სახელმწიფო სანომრე ნიშანი ,,SP ..........’’, რეგისტრირებული იყო მოპასუხე გ.ტ–ძის სახელზე, ხოლო, 2017 წლის 26 დეკემბრიდან,- 2019 წლის 31 მარტამდე აღნიშნული ავტომობილი რეგისტრირებული იყო ე.პ–იას სახელზე (ტომი 1, ს.ფ. 20-21; ცნობა; ს.ფ. 54; ცნობა);

17. 2016 წლის 02 დეკემბერს, მოპასუხე გ.ტ–ძეს და მოპასუხე ე.პ–იას შორის დაიდო ხელწერილი, რომლის თანახმად, ე.პ–იამ აიღო ვალდებულება დაეფარა გ.ტ–ძის მიერ სს ,,ლ.ბ–ში’’ 17.02.2016 წელს აღებული სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული N4553634 თანხა სრულად მისი კუთვნილი ავტომანქანის ,,NISSAN SKYLINE’’, საიდ. NN......... შესაძენად, ხოლო, გ.ტ–ძემ განაცხადა თანხმობა ე.პ–იას დაეფარა მის მიერ სს ,,ლ.ბ–ში’’ 17.02.2016 წელს აღებული სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული N4553634 თანხა სრულად მისი კუთვნილი ავტომანქანის ,,NISSAN SKYLINE’’, საიდ. NV3....... შესაძენად (ტომი 1, ს.ფ.140; ხელწერილი);

18. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური დეპარტამენტის აჭარის ა/რ საექსპერტო-კრიმინალისტიკური სამსახურის 2017 წლის 08 ივნისის ექსპერტის დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი ავტომანქანის ,,TOYOTA PRIUS’’, სახელმწიფო სანომრე ნიშნით ,,CL ......’’, დაზიანებით მიყენებული მატერიალური ზარალის ოდენობა შეადგენს 7 400 ლარს.

19. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო კანონმდებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროს იურიდიულ მფლობელთა მიმართ, პასუხისმგებლობის მაღალ სტანდარტს აწესებს, რაც ნივთის სპეციფიკური თვისებებიდან - გამოიწვიოს მნიშვნელოვანი ან გამოუსწორებელი ზიანი (ადამიანის სიცოცხლის ხელყოფა, ნივთის დაზიანება და ა.შ.) - გამომდინარეობს. ნორმის მიზანია, ასეთი ნივთის იურიდიული მფლობელები აიძულოს, განსაკუთრებული სიფრთხილით მოეკიდონ თავიანთ საკუთრებაში არსებული საფრთხის შემცველი საშუალების გამოყენებიდან გამომდინარე შესაძლო ნეგატიურ შედეგებს. (შდრ. სუსგ: №ას-630-2019, 30.09.2020წ).

20. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება დელიქტური ვალდებულების კერძო შემთხვევაა და მიუხედავად ბრალისა, მომეტებული საფრთხის წყაროს იურიდიულ მფლობელს (რომელიც შეიძლება მესაკუთრედაც განვიხილოთ) აკისრებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, კერძოდ: სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი, თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა, ანდა ნივთის დაზიანება, ვალდებულია დაზარალებულს აუნაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი. მოხმობილი ნორმა ადგენს სატრანსპორტო საშუალების იურიდიული მფლობელის ვალდებულებას, ნორმაში ჩამოთვლილ სიკეთეთა ხელყოფის შემთხვევაში, აგოს პასუხი. თავის მხრივ, ნორმის სუბიექტები არიან ვალდებული და დაზარალებული პირები. ვალდებულ პირად კანონი განიხილავს ნივთის მფლობელს, ანუ პირს, რომელსაც ამ ქონებაზე საკუთრება მართლზომიერად აქვს მოპოვებული, თუმცა, მფლობელი, როგორც ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირი, შეიძლება იყოს, როგორც პირდაპირი, ისე - არაპირდაპირი. ამ უკანასკნელ შემთხვევაში სახეზე გვყავს კვლავ „მფლობელი“ (არაპირდაპირი) და „მოსარგებლე“ (პირდაპირი მფლობელი). უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლით გათვალისწინებულ გამონაკლისს საფუძვლად უდევს ის გარემოება, რომ სატრანსპორტო საშუალება პოტენციური საფრთხის წყაროა და მისი მოხმარება განაპირობებს შედარებით მაღალი ხარისხით საზიანო შედეგების მიღების შესაძლებლობას, ვიდრე სხვა ჩვეულებრივი საქმიანობისას. ავტოსატრანსპორტო საშუალების ამგვარი თვისების გამო იგი მომეტებული საფრთხის წყაროდაა მიჩნეული და, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მოხმარება სამართლებრივად ნებადართულია, პასუხისმგებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროდან მომდინარე ზიანისათვის, ჩვეულებრივ, სამოქალაქოსამართლებრივ პასუხისმგებლობასთან შედარებით უფრო მკაცრია - ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელს ბრალის მიუხედავად ეკისრება. აღნიშნული გამოწვეულია იმ მატერიალური ობიექტების ფლობითა და სარგებლობით (ექსპლუატაციით ან ნებისმიერი ფორმით მისი გამოყენებით), რომელსაც განსაკუთრებული ხარისხობრივი თვისება აქვთ და ადამიანის მხრიდან მასზე სრული კონტროლის დამყარება შეუძლებელია (იხ. სუსგ №ას-494-463-2010, 9 ნოემბერი, 2010 წელი).

21. დელიქტური ვალდებულების ზოგადი და კერძო შემთხვევის მარეგულირებელი ნორმების ურთიერთმიმართების თაობაზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, დაზარალებულ პირს არ ეკრძალება, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ერთობლივად წაუყენოს როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელს, რომელიც ზიანის მიმყენებელია სსკ-ის 999.4 მუხლის მესამე წინადადების საფუძველზე, ისე - სატრანსპორტო საშუალების მოსარგებლეს, რომელიც ბრალეულად მოქმედებდა და ზიანის მიმყენებელია სსკ-ის 992-ე მუხლის საფუძველზე (სუსგ №ას-254-239-2010, 20.07.2010წ; №ას-1311-2021, 21.04.2022წ; №ას-77-2022, 20.05.2022წ, №ას-589-2021 14.09.2021წ.).

22.დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობის სოლიდარულად დაკისრების საფუძველს სსკ-ის 998-ე მუხლი ადგენს, რომლის პირველი ნაწილის თანახმადაც, თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები.

23. სსკ-ის 463-ე მუხლის მიხედვით, თუ რამდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში (სოლიდარული ვალდებულება), ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების მხოლოდ ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება, მაშინ ისინი წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს. ამავე კოდექსის 464-ე მუხლის თანახმად, სოლიდარული ვალდებულება წარმოიშობა ხელშეკრულებით, კანონით ან ვალდებულების საგნის განუყოფლობით.სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.

24. ე.პ–იას მიერ წარმოდგენილი საკასაციო შედავების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატის შეფასების საგანია ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელისთვის, სატრანსპორტო საშუალების მოსარგებლესთან ერთად, სოლიდარული პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნის მართებულობა.

25. კასატორი სადავოდ ხდის ავტომანქანის შეძენის ფაქტს და შესაბამისად, ავტომანქანის მფლობელობას. აღნიშნული საფუძვლით, კასატორი ასევე დაუსაბუთებლად მიიჩნევს სააპელაციო პალატის სამართლებრივ დასკვნას მისთვის, სატრანსპორტო საშუალების მოსარგებლესთან ერთად, სოლიდარული პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ.

26. საკასაციო პალატა მოიხმობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას (იხ. სუსგ. №ას-914-954-2011 27.10.2011წ), რომლის თანახმად, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა შემდეგი: „საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები ამომწურავადაა დადგენილი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით, რომელიც ერთმანეთისაგან განასხვავებს მოძრავ და უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის სამართლებრივ რეჟიმს. ამავე კოდექსის 186-197-ე მუხლებით განსაზღვრულია რა მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის საფუძვლები, ეს წესები თანაბრად ვრცელდება ყველა მოძრავ ნივთზე და იგი არ ადგენს მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად სავალდებულო რეგისტრაციას. რაც შეეხება „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონს, პირველი მუხლის შესაბამისად, ეს კანონი განსაზღვრავს საქართველოს ტერიტორიაზე საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სამართლებრივ საფუძველს. აღნიშნული კანონით იმპერატიულად დადგენილია სატრანსპორტო საშუალებათა სავალდებულო რეგისტრაცია, რაც თავისთავად არ წარმოადგენს ნივთზე საკუთრების წარმოშობის საფუძველს. რეგისტრაციის განხორციელება არ წარმოადგენს სამოქალაქო-სამართლებრივ აქტს, იგი მხოლოდ საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სამართლებრივ საფუძველს ქმნის და თავისი არსით ადმინისტრაციული სამართლის სფეროს განეკუთვნება“. ამრიგად, რეგისტრაციის არსებობა-არარსებობის ფაქტს არ შეუძლია დააბრკოლოს მოძრავი ნივთის ნამდვილი მესაკუთრის უფლება ამავე ნივთის ფლობის, სარგებლობისა და განკარგვის თვალსაზრისით. (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 9 ნოემბრის №ას-1029-2022 განჩინება).

27. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 2016 წლის 02 დეკემბრის შემდეგ, ე.პ–ია გახდა ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელი ნამდვილი უფლების საფუძველზე. აღნიშნული დასტურდება, საქმეში არსებული 2016 წლის 02 დეკემბრის ხელწერილით, რომლითაც მხარეები შეთანხმდნენ, რომ სამომავლოდ ავტომობილის გადაცემის სანაცვლოდ, ე.პ–იას უნდა დაეფარა მოპასუხე გ.ტ–ძის სასესხო ვალდებულება. როგორც აღინიშნა, ე.პ–იას მიერ, ნივთის(ავტომანქანის) შეძენა დადასტურებულია საქმის მასალებით. საგულისხმოა ასევე, ის გარემოება, რომ მოგვიანებით, 2017 წლის 26 დეკემბრიდან,- 2019 წლის 31 მარტამდე, ავტომობილი მარკა/მოდელი - ,,ნისან სქაილაინი’’, სახელმწიფო სანომრე ნიშანი ,,.......’’, შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ რეგისტრირებული იყო ე.პ–იას სახელზე, რომელიც არის მეორე კასატორის(ავტოსატრანსპორტო საშუალების მოსარგებლის)დედა. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს პირველი კასატორის შედავებას, რომ თითქოს ე.პ–იას ა/მანქანა არც საკუთრებაში და არც მფლობელობაში არ გადასცემია. საკასაციო პალატა, ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს ავტომობილი რეგისტრირებული იყო მოპასუხე გ.ტ–ძის სახელზე. თუმცა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არ განაპირობებს მისი ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელად მიჩნევას.

28. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ივარაუდება, რომ ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე. სააპელაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ასეთი ვარაუდი, იმ შემთხვევებს ასახავს, როცა სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთათვის უცნობია მფლობელობის უკან არსებული უფლება. ხშირად უცნობია მფლობელობის განმაპირობებელი ურთიერთობა, მფლობელობის უკან მდგარი უფლებები. ასეთ ვითარებაში გამოსავალია მფლობელის კეთილსინდისიერებაზე დაყრდნობა და მოძრავი ნივთის მესაკუთრედ მისი მიჩნევა. ამას ითხოვს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთაგან სამართლებრივი წესრიგი, რომელიც განაპირობებს სამოქალაქო ბრუნვაუნარიანობის სიმყარესა და სიმარტივეს.

29. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებით, შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში კონკრეტული პირის სახელზე სატრანსპორტო საშუალების რეგისტრაციის ფაქტი, შეიძლება გამოდგეს ერთ-ერთ მტკიცებულებად, რომ ავტომანქანა იმ პირის საკუთრებაა, ვინც რეგისტრირებულია შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში, მაგრამ ასეთი რეგისტრაცია არ არის აუცილებელი პირობა მოძრავ ქონებაზე - ავტომანქანის მესაკუთრის დასადგენად. (სუსგ. საქმე №ას-465-433-2017წ).

30. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც დადგენილია, რომ 2016 წლის 02 დეკემბრიდან, მოპასუხე გ.ტ–ძის მფლობელობიდან ავტომობილი გავიდა იურიდიულად ნამდვილი უფლების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ, მართებულად დაასკვნა, რომ მხოლოდ ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე მესაკუთრედ რეგისტრაციის ფაქტი, მოპასუხედ მითითებულ გ.ტ–ძეს ვერ აქცევს ავტოსაგზაო შემთხვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირად.

31. საკასაციო პალატა, კვლავ მიუთითებს სსკ-ის 999.4 მუხლზე, რომლის საფუძველზე, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა შეიძლება წაეყენოს, როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელს, რომელიც ზიანის მიმყენებელია ისე - სატრანსპორტო საშუალების მოსარგებლეს, რომელიც ბრალეულად მოქმედებდა და ზიანის მიმყენებელია სსკ-ის 992-ე მუხლის საფუძველზე. სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლი ითვალისწინებს გამონაკლისსაც _ ნივთის იურიდიულ მფლობელს პასუხისმგებლობა არ ეკისრება კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში (ნორმის მე-2 და მე-3 ნაწილები), მათ შორის მაშინაც, როდესაც სატრანსპორტო საშუალებას მართავდა სხვა პირი, თუმცა, ამ შემთხვევაში ვალდებული პირის დადგენა ხდება იმის მიხედვით, თუ რა გზით (იურიდიულად ნამდვილი უფლების საფუძველზე) აღმოჩნდა ნივთი მოსარგებლის ფაქტობრივი ბატონობის არეალში (ნორმის მე-4 ნაწილი).

32. მოცემულ შემთხვევაში, ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელი და მოსარგებლე არიან დედა-შვილი. პრეზუმირებულია, რომ მოპასუხე ე.პ–იამ გადასცა ავტომობილი მესამე პირს სამართავად ან, როგორც მესაკუთრემ, ვერ უზრუნველყო ავტომობილის სათანადო მეთვალყურეობა, რის გამოც შესაძლებელი გახდა მესამე პირის მიერ ავტომობილის გამოყენება, რასაც მოყვა ავტოსაგზაო შემთხვევა. შექმნილ ფაქტობრივ მოცემულობაში, დაზარალებული, ავტომობილის მესაკუთრისთვის ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებით არის აღჭურვილი (სსკ-ის 999.1 მუხლი).

33. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოპასუხემ ვერ შეძლო დამაჯერებელი და სარწმუნო არგუმენტებით მტკიცების ტვირთის რეალიზება. მას პრეზუმირებული ვარაუდის გასაქარწყლებლად სასამართლოსთვის არანაირი მტკიცებულება არ წარუდგენია.

34. მეორე კასატორი სადავოდ ხდის დაკისრებული ზიანის ანაზღაურების ოდენობას და მიუთითებს, რომ ამ გარემოების დასადგენად სასამართლომ არასწორად იხელმძღვანელა ექსპერტიზის დასკვნით და არ გაითვალისწინა, რომ დასკვნაში მითითებული ა/მანქანის აღდგენის მიზანშეუწონლობა არ გამორიცხავს ა/მანქანის აღდგენის შესაძლებლობას.

35. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელემ თავისი მოთხოვნა დააფუძნა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური დეპარტამენტის აჭარის ა/რ საექსპერტო-კრიმინალისტიკური სამსახურის 2017 წლის 08 ივნისის ექსპერტის დასკვნას, რომლის თანახმად, ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი ავტომანქანის ,,TOYOTA PRIUS’’, სახელმწიფო სანომრე ნიშნით ,,CL ....’’, დაზიანებით მიყენებული მატერიალური ზარალის ოდენობამ შეადგინა 7 400 ლარი.

36. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ექსპერტიზის დასკვნა, ესაა მტკიცებულების ერთ-ერთი სახე, რომელიც შესაძლებელია გამოყენებული იქნეს საქმის გარემოებათა დასადგენად. ექსპერტიზის ჩატარების უფლებამოსილება აქვთ იმ საექსპერტო ორგანოებს, რომელთა საქმიანობა რეგულირდება შესაბამისი დადგენილებით დამტკიცებული დებულებისა და სხვა ნორმატიული აქტების საფუძველზე. შესაბამისად, როდესაც საუბარია ექსპერტიზის დასკვნაზე, როგორც სსსკ-ით გათვალისწინებულ ერთ-ერთ მტკიცებულებაზე (სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილი) იგულისხმება კანონით განსაზღვრული უფლებამოსილების მქონე საექსპერტო ორგანოს მიერ ჩატარებული ექსპერტის წერილობითი შედეგი (დასკვნა). თავად ექსპერტი კი, პროცესის მონაწილე დამხმარე სუბიექტია, რომელიც ფლობს სპეციალურ ცოდნას მეცნიერების, ტექნიკის, მედიცინის, ხელოვნების ან ხელობის დარგში. მის მიერ შედგენილ დასკვნაში გადმოცემულია გამოკვლევის შინაარსი, შედეგები და პასუხი მის წინაშე დასმულ კითხვებზე. სსსკ-ის 162-ე მუხლის ნორმატიული გაგებით, მტკიცების ამ საშუალებით შესაძლებელია საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტის დადგენა, ხოლო ამგვარი მტკიცებულების გარეშე, ზოგიერთ შემთხვევაში, საქმეზე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ექსპერტიზის საჭიროება საქმეზე დასადგენი გარემოებების თავისებურებიდან გამომდინარეობს. ექსპერტიზის დასკვნა, როგორც სპეციალური ცოდნით აღჭურვილი პირის კვლევის წერილობითი შედეგი პასუხს სცემს სამოქალაქო საქმესთან დაკავშირებით მხარეთა ანდა სასამართლოს მიერ დასმულ კითხვებს (იხ. „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე“, 2020 წელი, გვ: 97-99,102, 106-107, 112-113).

37. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მტკიცების საპროცესო ვალდებულების შესრულების პირობებში, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის საწინააღმდეგო მტკიცების საპროცესო საშუალების წარმოდგენის ვალდებულებამ, მოპასუხეთა მხარეზე გადაინაცვლა. შესაბამისად, დავის საერთო სასარჩელო წესით განხილვისას, მოპასუხეს შეეძლო საპირისპირო გარემოების დასადასტურებლად და მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის გასაქარწყლებლად თავადაც წარმოედგინა რელევანტური მტკიცებულება, რაც მას არ წარმოუდგენია.

38. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც, საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

39. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც.

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივარი - დაუსაბუთებელი, რაც გამორიცხავს მისი არსებითად განსახილველად დაშვების სამართლებრივ შესაძლებლობას.

41. პროცესის ხარჯები

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 370 ლარის 70% - 259 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ.ნ–იას და ე.პ–იას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად; კასატორებს, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ ი/მ ე.პ–იას მიერ საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით, სს „თიბისი ბანკში“, 2022 წლის 03 ნოემბერს, N0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 370 ლარის 70% - 259 (ორასორმოცდაცხრამეტი) ლარი; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე