საქმე №ას-1123-2025 22 ოქტომბერი, 2025 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
არჩილ კოჭლამაზაშვილი, თეა ძიმისტარაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები: გ.ფ–ი, ლ.წ–ძე, ლ.ნ–ძე, ა.ლ–ძე, შპს „ს–ო“ (მოსარჩელე); სს „ვ–ი“, სს „ს.კ–ი“, სს „ე–ი“, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ი“, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი“ (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 12 ივნისის განჩინება
კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება, ზიანი ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
სასარჩელო მოთხოვნა:
1. გ.ფ–მა, ლ.წ–ძემ, ლ.ნ–ძემ, ა.ლ–ძემ და შპს „ს–ომ“ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში მოპასუხეების – სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–-ის“, სს „ე–ის ჰოსპიტლების“, სს „ე–ის კლინიკების“ მიმართ და მოითხოვეს:
2. სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ს“, სს „ე–ის ჰოსპიტლებს“, სს „ე–ის კლინიკებს“ (სს „სამედიცინო კორპორაცია ე–ის“ უფლებამონაცვლეები) გ.ფ–ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ 6 783 620 აშშ დოლარისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე - 6 783 620 აშშ დოლარის წლიური 10%-ის გადახდა; ლ.წ–ძის სასარგებლოდ – სოლიდარულად 6 783 620 აშშ დოლარისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 6 783 620 აშშ დოლარის წლიური 10%-ის გადახდა; ლ.ნ–ძის სასარგებლოდ სოლიდარულად – 981 826,56 აშშ დოლარისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 981 826 აშშ დოლარის წლიური 10%-ის გადახდა; ა.ლ–ძის სასარგებლოდ სოლიდარულად – 1 215 875 აშშ დოლარისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 1 215 875 აშშ დოლარის წლიური 10%-ის გადახდა; შპს „ს–ოს“ სასარგებლოდ სოლიდარულად – 1 375 475 აშშ დოლარისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 1 375 475 აშშ დოლარის წლიური 10%-ის გადახდა.
სარჩელის საფუძვლები:
3. მოსარჩელეთა განმარტებით, 2012 წლის მაისამდე წარმოადგენდნენ 1995 წელს №211358494 საიდენტიფიკაციო კოდით დაფუძნებული სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ აქციონერებს, შესაბამისი წილობრივი მონაწილეობით. განვითარების მოცემულ ეტაპზე კომპანია იყო სადაზღვევო ბაზრის ერთ-ერთი ლიდერი, ახორციელებდა საქმიანობას დაზღვევის ყველა სახეობაში, ფლობდა შესაბამის ლიცენზიებს, დაზღვეული იყო 25 000-მდე ფიზიკური პირი და 4000-მდე იურიდიული პირი, გააჩნდა 10 ფილიალი საქართველოს მასშტაბით. მის საკუთრებაში შედიოდა უძრავი ქონება და მასში განთავსებული ინვენტარი, კომპიუტერული ტექნიკა, სხვადასხვა დასახელების ავტომობილები და სხვა. კომპანიას გააჩნდა შვილობილი კომპანიები საქართველოს რეგიონებში: შპს „უ.ს–ე“ (ს/ნ.......), შპს „უ.ა–ა“ (ს.ნ ........), შპს „უ.კ–ი“ (ს.ნ ........), შპს „ი.დ–ი“ (ს.ნ .......), შპს „გ.ვ–ი“ (ს/ნ ......), შპს „ა–ი“ (ს/ნ ........).
4. შვილობილი კომპანიები ფლობდნენ უძრავ-მოძრავ ქონებას, აწარმოებდნენ შესაბამის ბიზნესსაქმიანობას და სარგებლობდნენ განვითარების პერსპექტივებით. მათ შორის, მოსარჩელეების მიერ მითითებული ე.წ. „უ–ის“ კომპანიები შეიქმნა იმ მიზნით, რომ განეხორციელებიათ სახელმწიფო პროგრამა ჰოსპიტალური სექტორის განვითარების შესახებ. „უ–ის“ სახელწოდებით შექმნილი შვილობილი კომპანიების განვითარების მიზნით, 2010 წელს რეგიონებში საკუთარი სახსრებით შეძენილ იქნა მიწის ნაკვეთები და, როგორც საკუთარი, ასევე, მოზიდული საკრედიტო ფინანსური რესურსებით დაიწყო 20-დან 112-მდე საწოლიანი საავადმყოფოების მშენებლობა.
5. ზემოაღნიშნულ რეგიონებში აშენებული საავადმყოფოები მოეწყო და აღიჭურვა იმ დროისთვის არსებული უახლესი მოდიფიკაციის თანამედროვე სამედიცინო აპარატურითა და მოწყობილობებით, ავეჯითა და ინვენტარით, ასევე გათბობა-გაგრილების, წყალმომარაგებისა და კანალიზაციის სისტემებით. პროექტირების და მოწყობის პროცესში ანალოგად გამოყენებულ იქნა უცხოეთის ქვეყნების მსგავსი სტაციონარული სამედიცინო დაწესებულებები და მათი გამოცდილება.
6. 2012 წლის აპრილისთვის უკვე აშენებული და ექსპლუატაციაში შეყვანილი იყო ექვსი საავადმყოფო, ხოლო ბათუმის, ქობულეთის, თელავისა და ხულოს საავადმყოფოებში დასრულებული იყო შენობების კონსტრუქციული ნაწილის მშენებლობა და მიმდინარეობდა შიდა სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოები.
7. სადაზღვევო კომპანიის სხვა შვილობილი საწარმოებიც ფუნქციონირებდნენ თავიანთი დანიშნულების შესაბამისად და ეწეოდნენ შესაბამის მომგებიან სამეწარმეო საქმიანობას, რის შედეგადაც სადაზღვევო კომპანია იღებდა დივიდენდებს.
8. საქართველოს ეროვნული ბანკის მონაცემებით, კომპანიის სადაზღვევო საქმიანობა სხვადასხვა წელს გამოიყურებოდა შემდეგნაირად: 2007 წელს მოზიდული პრემია - 13 929 158 ლარი, 2008 წელს - 46 466 474 ლარი, 2009 წელს - 61 718 681 ლარი, 2010 წელს - 79 693 890 ლარი, 2011 წელს - 51 987 003 ლარი, 2012 წლის 9 თვის მონაცემებით - 52 850 280 ლარი. შესაბამისად, სადაზღვევო კომპანია ამ წლებში მუდმივად პირველ სამეულში იკავებდა ადგილს სადაზღვევო ბაზარზე.
9. სადაზღვევო კომპანიის ასეთი მზარდი და წარმატებული განვითარების პირობებში, მოსარჩელეების მიმართ, როგორც აქციონერების მიმართ, მიზანმიმართულად განხორციელდა ძალადობრივი და იძულებითი ხასიათის ქმედებები, რაც გამოიხატა მათ კუთვნილი აქციების დათმობის მოთხოვნაში სადაზღვევო ბაზარზე მოქმედი კონკურენტი კომპანიის „ა. ბ–ის“ სასარგებლოდ, არაადეკვატურად დაბალ ფასად, ხოლო წინააღმდეგობის გამოხატვის შემთხვევაში, მოსარჩელეების მიმართ გატარდებოდა სხვადასხვა იძულებითი ხასიათის ღონისძიება.
10. აქციათა გასხვისების შესახებ ხელშეკრულების გაფორმებას წინ უძღოდა სადაზღვევო კომპანიის შვილობილი საწარმოების მიერ, რომლებიც ზემოაღნიშნულ რეგიონებში „უ–ის“ სახელწოდებით სამშენებლო საქმიანობას ახორციელებდნენ, სს „ს.ბ–ის“ საკრედიტო რესურსებით სარგებლობა.
11. სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში, მშენებლობის ფინანსირების მიზნით, 2010 წლის 6 სექტემბერს, სს „ს.ბ–თან“ გაფორმდა საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულება, 15 000 000 აშშ დოლარზე. ამ მიზნით კომპანიის მიერ მშენებლობისათვის დათქმულ და ურთიერთშეთანხმებულ ვადებში ბანკმა გამოყო, ხოლო „უ–მა“ აითვისა სესხის ნაწილი - 10 000 000 აშშ დოლარი, კერძოდ: 2010 წლის 6 სექტემბერს შპს „უ.ა–ასთან“ საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი საკრედიტო №767569 ხელშეკრულება გაფორმდა 2010 წლის 7 სექტემბერს; შპს „უ.კ–თან“ 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი საკრედიტო №767861 ხელშეკრულება გაფორმდა 2010 წლის 9 სექტემბერს; შპს „უ.ს–ესთან“ 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი საკრედიტო №768843 ხელშეკრულება გაფორმდა 2010 წლის 7 სექტემბერს. იმავდროულად, კომპანიამ პროექტის პირველ ეტაპზე გასწია საკუთარი ფინანსური ხარჯი დაახლოებით 2 500 000 აშშ დოლარის ოდენობით.
12. სახელმწიფო პროექტის ბოლომდე განხორციელება საჭიროებდა დამატებით ფინანსებს, შესაბამისად, 2011 წელს სადაზღვევო კომპანიასა და ბანკს შორის მიღწეულ იქნა შეთანხმება საკრედიტო დაფინანსების 35 000 000 აშშ დოლარამდე გაზრდის შესახებ, საკრედიტო ხაზით მომსახურების №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულებაში შესაბამისი ცვლილება შევიდა 2011 წლის 9 სექტემბერს.
13. 2011 წლის სექტემბერში „უ–ების“ საკრედიტო ხელშეკრულების მომზადების პროცესში, ბანკმა მოულოდნელად მოითხოვა კომპანიისგან საკომისიოს სახით 900 000 აშშ დოლარის გადახდა. ბანკის მხრიდან ხელოვნური დაბრკოლებების შექმნის თავიდან ასაცილებლად, შემდგომი საკრედიტო სახსრების ათვისებისა და „უ–ების“ ახალი საკრედიტო ხელშეკრულების გაფორმების მიზნით (რომლის გარეშე საფრთხე შეექმნებოდა კომპანიის მიერ სახელმწიფოს წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას) კომპანია იძულებული გახდა, დათანხმებოდა აღნიშნული „საკომისიოს“ ბანკისთვის გადახდას.
14. 2011 წლის 9 სექტემბერს განხორციელებული ცვლილების შემდგომ, გაზრდილი საკრედიტო რესურსის უზრუნველსაყოფად, ბანკის მოთხოვნით, 2011 წლის 12 სექტემბერს გირავნობის უფლებით დამატებით დაიტვირთა კომპანიის შვილობილი კომპანიების - შპს „უ.ა–ას“, შპს „უ.კ–ისა“ და შპს „უ.ს–ეს“ პარტნიორის 100% წილები, რომელთა ქონებას წარმოადგენდა ყველა მშენებარე და აშენებული სამედიცინო ობიექტი. აგრეთვე, ბანკმა დამატებით გირავნობით დატვირთა „ი.ე– ი–ის“ არსებული და სამომავლო მოძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, გირავნობით დატვირთა შპს „მ–ს“ (სადაზღვევო კომპანიის აქციათა 51% მფლობელის) პარტნიორების - გ.ფ–ისა და ლ.წ–ძის, სულ - 100% წილები და გაფორმდა ხელშეკრულებები თითოეულთან 35 000 000 აშშ დოლარზე სოლიდარული თავდებობების შესახებ. დამატებით, განსაკუთრებულ პირობას წარმოადგენდა შპს „მ–ას“ პარტნიორების მიერ, 2011 წლის 15 ოქტომბრამდე, ბანკის სასარგებლოდ შპს „მ–ას” საკუთრებაში არსებული კომპანიის 51% აქციის დაგირავების მოთხოვნა, წინააღმდეგ შემთხვევაში არსებობდა 100 000 აშშ დოლარის ჯარიმის დაკისრებისა და სესხის სრული მოცულობის უკან გამოთხოვის საშიშროება. აგრეთვე, მსესხებლები იძულებულები იყვნენ, ეკისრათ ვალდებულება, 2011 წლის 15 ოქტომბრამდე ბანკთან გაფორმებული ყველა ხელშეკრულების, ბანკისვე მოთხოვნის შესაბამისად, დაკორექტირების შესახებ, წინააღმდეგ შემთხვევაში ბანკს ენიჭებოდა სესხის უკან გამოთხოვის უფლება. ამ მძიმე მოთხოვნების ფონზე, 2011 წლის 30 სექტემბერს შპს „მ–ა“ იძულებული გახდა, დაეგირავებინა მისი კუთვნილი - 918 000 ცალი აქცია, რაც კომპანიის აქციათა 51%-ს წარმოადგენდა.
15. აღნიშნულის შემდგომ, სს „ს.ბ–მა“, დაფინანსების გაგრძელების ნაცვლად, მოულოდნელად უარი განაცხადა საკრედიტო სახსრების მთლიანი მოცულობით გამოყოფაზე და დათანხმდა „უ–ებისათვის“ მხოლოდ 5 000 000 აშშ დოლარის გამოყოფას, ამასთანავე, ძალაში დატოვა 900 000 აშშ დოლარის საკომისიოს გადახდის პირობა. საავადმყოფოების მშენებლობის შეჩერების თავიდან აცილების მიზნით, ბანკის მოქმედებით მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩენილმა კომპანიამ ისესხა დამატებით 5 000 000 აშშ დოლარი. შესაბამისად, შპს „უ.ა–ასთან“ 2011 წლის 15 სექტემბერს გაფორმდა 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი №970593 საკრედიტო ხელშეკრულება (ბანკის მიმართ გადახდილი იყო ე.წ. „რესტრუქტურიზაციის საკომისიო“ - 598 065 აშშ დოლარი) და იმავე დღეს გაფორმდა 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი საკრედიტო №970702 ხელშეკრულება. შპს „კ–თან“ 2011 წლის 15 სექტემბერს გაფორმდა 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი №970722 საკრედიტო ხელშეკრულება (ბანკის მიმართ გადახდილი იყო ე.წ. „რესტრუქტურიზაციის საკომისიო“ - 259 839 აშშ დოლარი) და იმავე დღეს გაფორმდა 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი №970748 საკრედიტო ხელშეკრულება. შპს „უ.ს–ესთან“ 2011 წლის 15 სექტემბერს გაფორმდა 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი №970749 საკრედიტო ხელშეკრულება (ბანკს აუნაზღაურდა ე.წ. „რესტრუქტურიზაციის საკომისიო“ - 42 097 აშშ დოლარი) და იმავე დღეს გაფორმდა 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი №970828 საკრედიტო ხელშეკრულება. იმავე პერიოდში ბანკმა სს „ი.ე– ი–ის“ აქციონერებს შესთავაზა მათი კუთვნილი აქციების მიყიდვა ამავე ბანკის შვილობილი სადაზღვევო კომპანია „ა. ბ–ის“ სასარგებლოდ.
16. იმ დროისათვის სს „ს.ბ–ი“ წარმოადგენდა სს „ა. ბ–ის“ 100% აქციების მესაკუთრე აქციონერს, ანუ მოსარჩელეების სადაზღვევო კომპანიის პირდაპირი და ისტორიული კონკურენტის მფლობელ პირს. მოსარჩელეებს, როგორც სს „ი.ე– ი–ის“ აქციონერებს, შესთავაზეს აქციონერ კომპანიებში წილების ან პირდაპირ სადაზღვევო კომპანიის აქციების შეძენა და საკუთრებაში გადაცემა. მოსარჩელეთა მხრიდან ბანკისათვის უარის გაცხადების შემდეგ, ბანკმა, ყოველგვარი განმარტების და მიზეზების დასახელების გარეშე, უარი განაცხადა საკრედიტო დაფინანსების გაგრძელებაზე.
17. აღნიშნულის გამო, მოსარჩელეები გამოთქვამდნენ პროტესტს და ითხოვდნენ შეხვედრას ბანკის ხელმძღვანელობასთან. ბანკში ამგვარი ფორმატით გამართულ შეხვედრებს, ხელმძღვანელი პირების გარდა, ესწრებოდა სადაზღვევო კომპანია „ა. ბ–ის“ ხელმძღვანელი. მოლაპარაკებების პროცესში, მოსარჩელეთა მხრიდან სადაზღვევო კომპანიის გასხვისებაზე არაერთხელ გამოხატული უარის გამო, ბანკმა უარი განაცხადა საკრედიტო დაფინანსებაზე. მოსარჩელეების კუთვნილი სადაზღვევო კომპანია აღმოჩნდა საფრთხის წინაშე, ვინაიდან, დაფინანსების გარეშე, იგი დროულად ვეღარ შეასრულებდა ნაკისრ ვალდებულებებს სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში საავადმყოფოების მშენებლობებთან დაკავშირებით.
18. მოსარჩელე მხარე არ წყვეტდა ბანკთან მოლაპარაკებებს, რათა გამოენახა შესაძლებლობა სახელმწიფოს წინაშე აღებული ვალდებულებების შესასრულებლად, რა მიზნითაც შესთავაზა, გაეცა დამატებით კრედიტი - 15 000 000 აშშ დოლარი ერთი წლის ვადით (მშენებლობის დასასრულებლად), რაზეც მიიღო ფინანსურად მიუღებელი, კაბალური პირობა, - კომპანიას ამგვარი სესხის ასაღებად უნდა გადაეხადა ბანკისათვის საკომისიოს სახით 6 000 000 აშშ დოლარი.
19. ვითარებიდან გამოსავლის მოძებნისა და თვითგადარჩენის მიზნით, აქციონერებმა მიიღეს გადაწყვეტილება, შეეწყვიტათ სახელმწიფო პროგრამით გათვალისწინებული საქმიანობა და შესთავაზეს ბანკს, სრულად გადაეცა მხოლოდ სახელმწიფო სოციალური პროგრამით გათვალისწინებული სამედიცინო ობიექტები, ანუ სადაზღვევო კომპანიის მიერ აშენებული და მშენებარე საავადმყოფოები კომპანიას დაეთმო ბანკის შვილობილი სადაზღვევო კომპანია „ა.ბ–ის“. აღნიშნული, იმავდროულად, მოიცავდა სოციალური სამედიცინო დაზღვევის პორტფელს, ანუ ბიზნესსაქმიანობის სრულად გადაცემას, რომლის საფუძველზე სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ი–ი“ გამოვიდოდა სახელმწიფო სოციალური სამედიცინო დაზღვევის პროგრამიდან.
20. ბანკმა ამ შეთავაზებაზეც უარი განაცხადა და კვლავ მოითხოვა სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ გადაცემა მისი კუთვნილი სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ სასარგებლოდ. მოსარჩელეები იძულებული გახდნენ, ინფორმაცია მიეწოდებინათ შესაბამისი სახელმწიფო მარეგულირებელი ორგანოების, საქართველოს ეროვნული ბანკისა და ჯანდაცვის სამინისტროსათვის, რომლებსაც აცნობეს, რომ „ს.ბ–ი“ არამართებულად უარს აცხადებდა საკრედიტო დაფინანსებაზე, რაც რისკის ქვეშ აყენებდა სახელმწიფო პროექტის ვადაში შესრულებას და აიძულებდა სადაზღვევო კომპანიის გასხვისებას. სამწუხაროდ ამ მიმართვებს და შეხვედრებს არანაირი შედეგი არ მოჰყოლია, მათ შორის, ობიექტების ჩაბარების ვადის გაგრძელების თვალსაზრისით.
21. შექმნილი ვითარების შესაბამისად, მოსარჩელე მხარემ დაიწყო სხვა დაფინანსების წყაროების მოძიება, რომელთა ფარგლებში ხელშეკრულება გააფორმა გერმანულ კომპანიასთან. ამ უკანასკნელმა ხელშეკრულებით იკისრა 2012 წლის 16 ივლისამდე ალტერნატიული დაფინანსების წყაროების მოძიება და დაიწყო აქტიური მუშაობა ამ მიმართულებით, როგორც საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებთან, აგრეთვე, უცხოურ კერძო საინვესტიციო ფონდებთან.
22. სადაზღვევო კომპანია, იმავდროულად, საკუთარი სახსრებით აგრძელებდა სახელმწიფო პროექტის დაფინანსებას სამედიცინო ობიექტების მშენებლობის მიმართულებით. მოსარჩელეთა მიერ ინვესტირებული თანხის მოცულობამ, სულ, დაახლოებით 8 600 000 აშშ დოლარი შეადგინა და 2011 წლის ბოლოდან 2012 წლის თებერვლის ჩათვლით, დაფინანსების უკიდურესი დეფიციტის მიუხედავად, შეძლო ექვსი საავადმყოფოს ბოლომდე აშენება, ხოლო დანარჩენი 4 საავადმყოფოს ნაგებობის კონსტრუქციული სახით დასრულება და შიდა სამუშაოების დაწყება.
23. 2012 წლის დასაწყისიდან სს „ს.ბ–მა“ განაახლა მოთხოვნები მოსარჩელეთა მიმართ სადაზღვევო კომპანიის გასხვისების შესახებ, სს „ა. ბ–ის“ სასარგებლოდ. ბანკის ხელმძღვანელობა ღია მუქარითა და აგრესიით ითხოვდა კომპანიის აქციების დათმობას, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სანქციებს დაუწესებდა. მითითებული გამოიხატებოდა არა მარტო იმაში, რომ 35 000 000 აშშ დოლარის ღირებულების გენერალური ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, არ მისცემდა მოთხოვნილი თანხის გამოყენების საშუალებას, რაც გამოიწვევდა სახელმწიფოს წინაშე აღებული ვალდებულებების შეუსრულებლობას და კომპანიის სახელმწიფოს მხრიდან დაჯარიმებას. აღნიშნული კომპანიისთვის მძიმე ფინანსური შედეგების მომტანი იქნებოდა. შესაძლოა, დამდგარიყო საკითხი ბანკის მხრიდან სესხის გამოთხოვის შესახებ და სხვა, აგრეთვე, სახელმწიფო ძალოვანი უწყებების ჩარევის საფუძველზე იძულებულს გახდიდა აქციონერებს, ნებაყოფლობით დაეთმოთ აქციები ბანკის მიერ დასახელებული სადაზღვევო კომპანია „ა.ბ–ის“. მოსარჩელეთა სადაზღვევო კომპანიის 100% წილების გასხვისების საფასურად, ბანკმა შესთავაზა 2012 წლის დასაწყისიდან 5 000 000 აშშ დოლარის გადაცემა. ამ შეთავაზებას კვლავ თან ახლდა მუქარა, ამ წინადადებაზე უარის თქმის შემთხვევაში უკვე ორ დღეში თანხის 2 000 000 (ორი მილიონი) აშშ დოლარამდე შემცირების შესახებ, ხოლო კვლავ უარის შემთხვევაში, შემოთავაზებული ფასი კიდევ უფრო დაიკლებდა.
24. მოსარჩელეებს, იმავდროულად, იბარებდნენ საქართველოს ეროვნულ ბანკში და ჯანდაცვის სამინისტროში, სადაც განიხილებოდა მათი წილების გაყიდვის საკითხი სს „ა.ბ–ის“ სასარგებლოდ. ეროვნულ ბანკში შეხვედრას ესწრებოდა ბანკის ხელმძღვანელი პირი და შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი. მათ პირდაპირ მოითხოვეს უმოკლეს დროში აქციების შემოთავაზებულ ფასად გასხვისება.
25. აღნიშნულ პერიოდში კომპანიის შემოსავლები და ფულადი სახსრების ბრუნვა სადაზღვევო საქმიანობაში ყოველთვიურად რამდენიმე მილიონ ლარს შეადგენდა. კრედიტის უზრუნველყოფაში იმყოფებოდა მოსარჩელეების სადაზღვევო კომპანიისა და მასთან დაკავშირებული პირების ქონება და წილები, სოლიდარული თავდებობები და სხვა.
26. ზემოაღნიშნულის შედეგად, სადაზღვევო კომპანიის 51% წილის მესაკუთრე აქციონერ შპს „მ–ას“ 100% პარტნიორ ორ ფიზიკურ პირთან (გ.ფ–ი და ლ.წ–ძე), მათი სურვილის საწინააღმდეგოდ, გაფორმდა ჯერ წერილობითი შეთანხმება „ა. ბ–ის“ მიმართ სავალდებულო ფორმით შპს „მ–ას“ 100% წილის 2 000 000 აშშ დოლარად მიყიდვის შესახებ, გამაოგნებელი პირობით - მიყიდვაზე უარის თქმის შემთხვევაში ფინანსური სანქციის, ანუ პირგასამტეხლოს სახით 1 000 000 აშშ დოლარის ოდენობით დაკისრების შესახებ. რამდენიმე დღის შემდგომ კი მოხდა შპს „მ–ში“ პარტნიორთა 100% წილების ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმება „ა. ბ–ის“ სასარგებლოდ. აღსანიშნავია, რომ ყველა დოკუმენტი გაფორმდა „ს.ბ–ის“ სათავო ოფისში - თბილისში, .........., სადაც მოწვეულ იქნა ნოტარიუსი. მან შეასრულა სანოტარო მოქმედებები. ასევე, შპს „მ–ას“ დირექტორს მოსთხოვეს, მიეცა სანოტარო მინდობილობა ცვლილებების რეგისტრაციის შესახებ „ა.ბ–ის“ თანამშრომლის მიმართ.
27. ასეთ პირობებში, კომპანიის ორი აქციონერის - შპს „მ–სა“ (51%) და შპს „ი. ჰ–ის“ (9,6118889%) პარტნიორებმა ხელი მოაწერეს მათ საკუთრებაში არსებულ წილთა 100%-ის ნასყიდობის ხელშეკრულებებს, ხოლო მესამე აქციონერის, შპს „ს–ოს“ (5.3888111%) პარტნიორებმა ხელი მოაწერეს მათ კუთვნილებაში არსებული კომპანიის აქციათა (5.3888111%) ნასყიდობის ხელშეკრულებას უკვე „ა.ბ–ის“ საკუთრებაში მყოფი შპს „ი. ლ. ჰ–ის“ (9,611 8889%) მიმართ.
28. აქციონერ კომპანიებში წილებისა და პირდაპირ აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულებების გაფორმების შედეგად, აქციონერებს გადაუხადეს საბაზრო და სამართლიან ღირებულებასთან შეუდარებლად, არაადეკვატური დაბალი ფასი. აქციონერებს გასული წლების განმავლობაში აკუმულირებული (გაუნაწილებელი) კომპანიის წმინდა მოგება რომ გაენაწილებინათ, მოსარჩელეები მიიღებდნენ თითქმის იმავე რაოდენობის თანხას, რაც საბოლოოდ მიიღეს.
29. სადაზღვევო და სამედიცინო დაწესებულებების შეფასების სფეროში სპეციალიზირებული საექსპერტო კომპანიის „გ.გ.კ–ის“ (აშშ) მიერ გაკეთებული დასკვნის საფუძველზე დადგინდა, რომ საკუთრივ სადაზღვევო კომპანიის 100% აქციათა სამართლიანი ფასი გასხვისების მომენტისთვის წარმოადგენდა დიაპაზონს არანაკლებ 20 312 000 აშშ დოლარსა და არაუმეტეს 24 702 000 აშშ დოლარს შორის, ხოლო შვილობილი კომპანიების საკუთრებაში არსებული სამედიცინო დაწესებულებების სამართლიანი ფასი წარმოადგენდა 8 017 000 აშშ დოლარს. შესაბამისად, საშუალო ღირებულება სულ შეადგენდა 30 524 000 აშშ დოლარს.
30. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კომპანიის აქციონერებმა მისაღები სამართლიანი ფასის ნაცვლად (რაც წარმოადგენდა შპს „მ–ას“ (კომპანიის აქციათა 51%) პარტნიორებისთვის: გ.ფ–ისთვის (შპს „მ–ას“ 50% წილი) 7 783 620,00 აშშ დოლარს და ლ.წ–ძისთვის (შპს „მ–ას“ 50% წილი) 7 783 620,00 აშშ დოლარს; შპს „ი. ლ. ჰ–ის“ (კომპანიის აქციათა 9,6118889%) პარტნიორებისთვის: ა.ლ–ძისთვის (შპს „ი.ლ. ჰ–ის“ 49,56% წილი) - 1 454 057.17 აშშ დოლარს, ლ.ნ–ძისთვის (შპს „ი.ლ. ჰ–ის“ 40,02% წილი) - 1 174 159,97 აშშ დოლარს; შპს „ს–ოს“ (კომპანიის აქციათა 5,3888111%) პარტნიორებისთვის: ა.ტ–თვის (შპს „ს–ოს“ 62,93% წილი) - 1 035 123,42 აშშ დოლარს და ი.ტ–თვის (შპს „ს–ოს“ 37,07% წილი) - 609 757,28 აშშ დოლარს), მიიღეს: შპს „მ–ს“ (51%) პარტნიორებმა: გ.ფ–მა - 1 000 000,00 აშშ დოლარი, ლ.წ–ძემ - 1 000 000,00 აშშ დოლარი; შპს „ი.ლ.ჰ–ის“ (9,6118889 %) პარტნიორებმა: ა.ლ–ძემ - 238 182,00 აშშ დოლარი და ლ.ნ–ძემ - 192 333,41 აშშ დოლარი; შპს „ს–ოს“ (5,3888111%) პარტნიორებმა: ა.ტ–მა - 169 536,57 აშშ დოლარი და ი.ტ–მა - 99 868,43 აშშ დოლარი.
31. მათ წინააღმდეგ განხორციელებული ქმედებების გამო, კომპანიის აქციონერებმა განიცადეს შემდეგი ოდენობის პირდაპირი ზარალი - შპს „მ–ს“ (51%) პარტნიორებმა: გ.ფ–მა - 6 783 620,00 აშშ დოლარი, ლ.წ–ძემ 6 783 620,00 აშშ დოლარი; შპს „ი.ლ.ჰ–ის“ (9,6118889 %) პარტნიორებმა: ა.ლ–ძემ - 1 215 875,17 აშშ დოლარი, ლ.ნ–ძემ - 981 826,56 აშშ დოლარი; შპს „ს–ოს“ (5,3888111%) პარტნიორებმა: ა.ტ–მა - 865 586,85 აშშ დოლარი, ი.ტ–მა - 509 888,85 აშშ დოლარი.
32. მოსარჩელეთა სადაზღვევო კომპანიის დაუფლებისთანავე, მაშინ როდესაც მოსარჩელეებს უარს ეუბნებოდნენ მსგავსი შეღავათების მინიჭებაზე, სახელმწიფო ორგანოებმა ოფიციალურად გაუგრძელეს ახალ მფლობელს - სადაზღვევო კომპანია „ა.ბ–ის“ სამედიცინო დაწესებულებების სამშენებლო პროექტის ჩაბარების ვადები.
33. მითითებული გარიგების გაფორმებით, მოსარჩელეთა სადაზღვევო კომპანიის აქციების 100%-ის სამართლიანი ღირებულებიდან გამომდინარე, სულ კომპანიის 64,99844118% აქციის 2 669 920,41 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარად შეძენის შედეგად „ა. ბ–ი“ გახდა 19 999 248,67 აშშ დოლარის ღირებულების აქტივების მესაკუთრე (კომპანიის აქციათა 64,99844118% შესაბამისად). ამდენად, მოსარჩელეებისაგან შეძენილი წილების/აქციების რეალური საბაზრო ღირებულება 17 299 328,26 აშშ დოლარით აჭარბებდა წილის/აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულებებით განსაზღვრულ ფასს, რითაც მოპასუხე მხარე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა.
34. „ა. ბ–იმ“ მალევე განახორციელა მოსარჩელეთა კუთვნილი სადაზღვევო კომპანიის რეორგანიზაცია და მისი აქტივების შერწყმა. მოგვიანებით კი მოახდინა დამატებითი რეორგანიზაცია და ხელახლა კომპანიებად დაფუძნდა, სადაზღვევო სფეროების მიხედვით, „ა–ი ბ–ი“, „სამედიცინო კორპორაცია ე–ი“ და „ი.ლ.“. აქედან ძველმა „ა. ბ–იმ“, როგორც აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულებების მხარემ, მხოლოდ გადაირქვა საფირმო სახელწოდება და ეწოდა „ი.ლ.“, საიდენტიფიკაციო ნომერი იგივე დარჩა.
35. რეორგანიზაციისა და შერწყმის შედეგად გაუქმდა სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ რეგისტრაცია სამეწარმეო რეესტრში. შესაბამისად, გაუქმდა მოსარჩელეთა მიერ გასხვისებული აქციების რეგისტრაციაც და დღეისათვის აღარ არსებობს სადავო საკუთრების ობიექტი აქციათა 100%-ის სახით. ამიტომ მოსარჩელეებს მოესპოთ იურიდიული შესაძლებლობა, მოეთხოვათ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა.
36. შპს „ს–ომ“ სასარჩელო მოთხოვნის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა, რომ მოპასუხეების წინამორბედი სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ი“ 2012 წლის მაისიდან გახდა სს „ი.ლ. ი–ის“ 85% აქციათა მესაკუთრე, იმავე წლის ივლისში გადაიფორმა, როგორც „ი.ე– ი–ის“ აქციონერ შპს „ს–ოს“ 5,3888111% აქციები, მისი საბაზრო ღირებულებასთან შეფარდებით არასამართლიან და არასაბაზრო ფასად. მოპასუხე მხარემ დაარღვია „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 532 მუხლი, სავალდებულო სატენდერო შეთავაზებასთან დაკავშირებით. „ს–ოს“ აქციათა შეძენა უნდა განხორციელებულიყო სავალდებულო სატენდერო შეთავაზების გზით, რომლის მიხედვით მინორიტარი აქციონერისათვის უნდა შეთავაზებულიყო სამართლიანი საბაზრო ღირებულება.
37. მოსარჩელე მხარემ მიიჩნია, რომ ამ კანონის მოთხოვნები არ იყო შესრულებული სს „ა–ი ბ–ის“ მიერ 2012 წლის 30 აპრილიდან, როდესაც მან შეიძინა შპს „მ–ს“ 100%-იანი წილი, რომელიც, თავის მხრივ, ფლობდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ის“ აქციათა 51%-იან პაკეტს. ამ მომენტიდან მას გაუჩნდა საშუალება, ეკონტროლებინა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ლ. ი–ის“ აქციათა 51%, ანუ 1/2-ზე მეტი. „ა–ი ბ–ის“ შესაბამისი სატენდერო შეთავაზება არ განუხორციელებია შპს „ს–ოს“ მიმართ, რომელიც იმ დროისთვის ფლობდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ლ. ი–ის“ აქციათა 5,3888111%-ს. 2012 წლის მაისში შპს „ს–ოს“ დირექტორმა - ა.ტ–მა მიმართა სს სადაზღვევო კომპანია „ა. ბ–ის“ დირექტორს წერილით, სადაც მოუწოდა, ემოქმედა კანონის ფარგლებში, - გაეკეთებინა სავალდებულო სატენდერო შეთავაზება კომპანია „ს–ოსთვის“. 2012 წლის 29 მაისით დათარიღებულ საპასუხო წერილში (წერილის №GE 0617) კოპანიამ ამგვარი სატენდერო შეთავაზების ვალდებულება უარყო, რადგან არ აკონტროლებდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ლ. ი–ის“ აქციების 51%-ს, მიუხედავად იმისა, სს „ა. ბ–ი“ რეალურად აკონტროლებდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ლ. ი–ის“ 51% წილს, როგორც შპს „მ–ს“ 100% წილის მფლობელი.
38. ზემოხსენებული ასევე დასტურდება იმით, რომ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ს“ ყოფილი აქციონერების სარჩელის შესაგებელში სს „ა.ბ–ი“ თვითონ აღიარებს „ი.ე-ის“ 51% წილის აქციებს შეძენასა და გაკონტროლებას. სს „ა.ბ–იმ“, მის მფლობელობაში არსებული შპს „ი.ლ.ჰ–ის“ მეშვეობით, 2012 წლის 26 ივლისს შეიძინა შპს „ს–ოს“ მფლობელობაში არსებული სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ის“ 5,3888111% აქციები, „ი.ე–ის“ აქციათა 51% -ის შეძენიდან 84 დღეში, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ აშკარად დაირღვა სავალდებულო სატენდერო შეთავაზების კანონით მითითებული 45-დღიანი ვადა. ასევე, დაირღვა სავალდებულო სატენდერო შეთავაზების შესახებ კანონის მოთხოვნა შეთავაზებულ ფასთან დაკავშირებით და „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლი.
39. 2012 წლის 26 ივლისამდე და მას შემდეგაც მოსარჩელეებს არანაირი საშუალება არ გააჩნდათ, დაედგინათ, თუ რა მაქსიმალური ფასი იყო გადახდილი სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ის“ აქციებში მოსარჩელეთა აქციების შეძენამდე 6 თვის განმავლობაში, რადგან მათთვის არ იყო ხელმისაწვდომი ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ რა ფასი გადაიხადა სს „ა. ბ–იმ“ „E-ს“ მფლობელობაში არსებული სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ლ.-ის“ 34% აქციათა პაკეტში.
40. სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ლ. ი–ის“ ყოფილი აქციონერების სარჩელზე სს „ა.ბ–ის“ შესაგებელიდან მოსარჩელე მხარემ შეიტყო, რომ მის მიერ სს „ი.ე–ის“ აქციების შესაძენად სულ გადახდილია 9 626 000 ლარი (ანუ 5 700 000 აშშ დოლარზე მეტი). ამდენად, შესაძლებელია ირიბად დადგინდეს, რომ „ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკს“ („EBRD“) თითოეულ აქციაში გადაუხადეს დანარჩენ აქციონერებთან შედარებით არაპროპორციულად მაღალი ფასი. აქედანვე შეიძლება გაკეთდეს დასკვნა, რომ „EBRD-ს“ აქციათა 34%-იან პაკეტში გადახდილია თანხა, რომლის მიხედვითაც გამოდის, რომ „ი.ლ.-ის“ აქციათა სრული პაკეტის (100%) ღირებულება შეადგენდა 8 600 000 აშშ დოლარს, იმ დროს, როდესაც სს „ა–ი ბ–ის“ მიერ დეკლარირებული „ი.ლ.-ის“ სრული ღირებულება უდრიდა 5 000 000 აშშ დოლარს. რადგან სს „ა–ი ბ–იმ“ შპს „ს–ოს“ აქციების შეძენამდე 6 თვით ადრე მაქსიმალური ფასი აქციაში გადაუხადა სს „EBRD-ს“, სავალდებულო სატენდერო შეთავაზების პირობებში, მას ეს მაქსიმალური ფასი უნდა შეეთავაზებინა დანარჩენი აქციონერებისთვისაც, მათ შორის, შპს „ს–ოსთვის“. სავარაუდო სხვაობა გადახდილ და კანონით დადგენილ თანხებს შორის, შპს „ს–ოს“ შემთხვევაში, შეადგენს 198 700 აშშ დოლარს.
41. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს „ა.ბ–ის“ რეორგანიზაციის შედეგად წარმოქმნილი უფლებამონაცვლე მოპასუხე სუბიექტებისაგან მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას. ზიანი გამოიხატება წილთა/აქციათა გასხვისების შედეგად არასამართლიანი და არასაბაზრო ფასის გადახდის გამო, სახელშეკრულებო და საბაზრო ფასებს შორის სხვაობის ანაზღაურების მოთხოვნაში. მოპასუხე მხარე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა ნასყიდობის ხელშეკრულებით გადახდილი არასამართლიანი ფასის გადახდით და ამის შედეგად წარმოეშვა სოლიდარული ვალდებულება, აანაზღაუროს აღნიშნულით მიყენებული ზიანი, სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული უსაფუძვლო გამდიდრების წესებიდან და ზიანის ანაზღაურების სხვა სამართლებრივი საფუძვლებიდან გამომდინარე. მოპასუხე კომპანიების სოლიდარული ვალდებულების შესახებ მეტყველებს „ა.ბ–ის“ აქციონერთა კრების ოქმი, რომლის 1.4 პუნქტის მიხედვით რეორგანიზაციის შედეგად ფორმირებული სამივე საწარმო სოლიდარულად აგებს პასუხს თავდაპირველი საწარმოს გაყოფამდე არსებული ვალდებულებებისათვის. „ა. ბ–ის“ უფლებამონაცვლეობის შესახებ, ასევე, მითითებულია დასახელებული მოპასუხეების წესდებაშიც.
მოპასუხის პოზიცია:
42. მოპასუხე მხარემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ იგი დაუსაბუთებელია, ვინაიდან არცერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება სადავო კომპანიის ყოფილ აქციონერთა მიმართ რაიმე სახის მუქარის, ძალადობის, იძულებისა თუ მსგავსი შინაარსის ქმედებების განხორციელების ფაქტები. ამასთან, აღნიშნული ქმედებების განხორციელების მტკიცების ტვირთი სწორედ მოსარჩელეებს ეკისრებათ. ამდენად, არ დასტურდება ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის კანონიერად მიჩნევისათვის სავალდებულო წინაპირობები. კომპანიის წილები „ა–მა“ შეიძინა სამართლიან ფასად, შესაბამისად, თუ შესყიდვა სამართლიანი ღირებულებით მოხდა, ბუნებრივია, ზიანის არსებობაზე მსჯელობაც აბსურდულია.
43. მოპასუხე მხარის განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 85-ე მუხლზე მოსარჩელეებმა მხოლოდ ირიბად მიუთითეს. მათ აღნიშნეს, რომ სადავო კომპანიის „ა–თან“ შერწყმის გამო, მოესპოთ გარიგების ბათილად ცნობისა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის შესაძლებლობა, რაც არასწორია, ვინაიდან სსკ-ის 409-ე მუხლის თანახმად, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება. კომპანიათა შერწყმა განხორციელდა 2012 წლის ნოემბერში, ანუ აღნიშნულ თარიღამდე საკმარისი პერიოდი იყო შეცილებისათვის, მაგრამ, თუნდაც ამ თარიღის შემდეგაც, ფულადი ფორმით კომპენსაციის მოთხოვნის უფლება მათ კანონის ძალით მაინც უზრუნველყოფილი ჰქონდათ. მოცემულ საკითხთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანია შეცილების ვადა, რომელიც მოქმედი კანონმდებლობით მკაცრადაა ლიმიტებული. სსკ-ს 89-ე მუხლით დადგენილი ერთწლიანი ვადა მინიმუმ 2,5 წლის წინ ამოიწურა. შეცილების ვადა აითვლება იძულების დასრულების თარიღიდან და ასეთად მოცემულ შემთხვევაში შესაბამისი ხელშეკრულებების გაფორმების თარიღი უნდა იქნას მიჩნეული, მათი გაფორმება კი დენადი პროცესი იყო და 2012 წლის აპრილი-ივლისის პერიოდში ხორციელდებოდა. ამდენად, აღნიშნული ხანდაზმულობის ვადის გაშვება სრულად გამორიცხავს მოსარჩელეთა მოთხოვნების სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.
44. იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელეთათვის მათი მხრიდან შეცილების ვადის გაშვების შესახებ ცნობილი იყო, მოსარჩელეებმა გვერდი აუარეს სსკ-ს 85-ე მუხლს და სრულიად ხელოვნურად და უსაფუძვლოდ, სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად სამოქალაქო კოდექსის კანონისმიერი ვალდებულებების კარიდან (მაშინ, როდესაც მხარეთა შორის წმინდა სახელშეკრულებო ურთიერთობა იყო დამყარებული და, ამ ურთიერთობიდან გამომდინარე, მოთხოვნებიც სახელშეკრულებო ურთიერთობათა მარეგულირებელ ნორმებს უნდა ემყარებოდეს), კერძოდ კი, უსაფუძვლო გამდიდრების თავიდან მუხლები დაასახელეს, მოსარჩელეებმა მიუთითეს სსკ-ს 978-ე და 979-ე მუხლებზე.
45. მოპასუხეთა მოსაზრებით, სარჩელში ასახული მსჯელობა წინააღმდეგობრივია, რადგან მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად, ერთი მხრივ, დასახელებულია კანონისმიერ ვალდებულებათა მარეგულირებელი ნორმები, მეორე მხრივ კი, უთითებენ სსკ-ს 109-ე, 361-ე, 412-ე და 414-ე მუხლებზე, რომლებიც სახელშეკრულებო სამართლებრივი რეგულაციებია და სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში არსებულ ურთიერთობებზე ვრცელდება, რაც სრულიად გაუგებარს ხდის, რა ტიპის სამართლებრივ მსჯელობას ეფუძნება სარჩელი.
შეგებებული სარჩელის ავტორის პოზიცია:
46. სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ის“, სს „ე–ის ჰოსპიტლებისა“ და სს „ე–ის კლინიკების“ (სს „სამედიცინო კორპორაცია ე–ის“ უფლებამონაცვლეები) მიერ აღიძრა შეგებებული სარჩელი ლ.ნ–ძის წინააღმდეგ 100 000 აშშ დოლარის გადახდის შესახებ.
47. შეგებებული სარჩელის ავტორთა მითითებით, სს სადაზღვევო კომპანია „ა.ბ–ის“, როგორც მყიდველსა და ლ.ნ–ძეს, როგორც გამყიდველს, შორის 2012 წლის 21 მაისს გაფორმდა წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება. მყიდველმა შეიძინა შპს „ი.ე. ჰ–ის“ 40.02% წილი. შპს „ი.ე. ჰ–ი“, თავის მხრივ, წარმოადგენდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ის“ (სადაც მოპასუხე გენერალური დირექტორის მოადგილის სახით იყო დასაქმებული 2012 წლის მაისამდე) აქციონერს. წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების 4.1.2. პუნქტის თანახმად: „ლ.ნ–ძემ მყიდველს უნდა წარუდგინოს მის მიერ ხელმოწერილი ვალდებულება „გ“ დანართში მოცემული ფორმით, რომ მომდევნო 12 (თორმეტი) თვის განმავლობაში პირდაპირ ან არაპირდაპირ, თავად ან მასთან დაკავშირებული პირების მეშვეობით არ გაუწევენ კონკურენციას მყიდველს ან/და „ი.ე–ს“ (ან მათ შვილობილ კომპანიებს, რომელთა საქმიანობა ეხება სადაზღვევო, სადაზღვევო-საბროკერო, გადაზღვევის და/ან ჯანდაცვის სფეროებს”. აღნიშნული პირობა მოპასუხემ დააკმაყოფილა და 2012 წლის 21 მაისს წარადგინა განცხადება კონკურენციის აკრძალვის თაობაზე, რომლის ძალითაც მოპასუხემ იკისრა შემდეგი ვალდებულება: „წინამდებარე განაცხადით (შემდგომში “განცხადება”), „განმცხადებელი“ საკუთარი და მასთან აფილირებული პირების (მათ შორის, მათი ოჯახის წევრების, ახლო ნათესავების ან/და იმ იურიდიული პირების, სადაც განმცხადებელი ან/და მასთან აფილირებული პირები ფლობენ წილის/აქციების 5%-ზე მეტს ან სადაც დაკავებული აქვთ მმართველი თანამდებობა, ან სხვაგვარად აკონტროლებენ ამგვარ იურიდიულ პირებს) სახელით იღებს ვალდებულებას, რომ „განმცხადებელი“ ან/და მასთან აფილირებული პირები წინამდებარე „განცხადების“ ხელმოწერიდან მომდევნო 12 (თორმეტი) თვის განმავლობაში, სს სადაზღვევო კომპანია „ა. ბ–ის“ (შემდგომში „ა–ი“), წინასწარი წერილობით თანხმობის გარეშე, ერთობლივად და/ან ინდივიდუალურად არ აწარმოებენ (პირდაპირ ან მესამე პირების მეშვეობით) და უზრუნველყოფენ, რომ მათმა აფილირებულმა პირებმა არ აწარმოონ (პირდაპირ ან მესამე პირების მეშვეობით) ნებისმიერი იმ სხვა კომპანიის, ან პიროვნების საკონსულტაციო ან მსგავსი მომსახურება, რომლის ბიზნესიც კონკურენციას უწევს, ხელყოფს, ზოგადად აზიანებს ან/და დაბრკოლებებს უქმნის სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ (შემდგომში „კომპანია“) ან/და „ა–ის“ (ან მათი შვილობილი კომპანიების) საქმიანობას, ან რომლის ინტერესებიც ეწინააღმდეგება „კომპანიის“, „ა–ის“ ან/და მათი შვილობილი კომპანიების ინტერესებს, კერძოდ, აღნიშნული ბიზნესები მოიცავს სადაზღვევო, სადაზღვევო-საბროკერო, გადაზღვევის და/ან ჯანდაცვის სფეროებს. აღნიშნული, ყოველგვარი შეზღუდვის გარეშე, მოიცავს აგრეთვე, ამგვარ კონკურენტ კომპანიაში (კომპანიებში) წილის/აქციების ფლობას ან დაქირავებულად (მათ შორის, მმართველ ან არჩევით თანამდებობაზე) მუშაობას“. ამავე დოკუმენტით ზემოხსენებული ვალდებულების დარღვევისათვის დადგინდა პირგასამტეხლო - 100 000 აშშ დოლარი.
48. 2012 წლის ოქტომბერში მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ ლ.ნ–ძემ წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებითა და კონკურენციის აკრძალვის შესახებ განცხადებით ნაკისრი ვალდებულებები და შეთანხმებული პირობები დაარღვია, კერძოდ, იგი დასაქმდა (საქმიანობდა) შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“, რის გამოც უნდა დაეკისროს 100 000 აშშ დოლარის გადახდა.
49. ლ.ნ–ძემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მას შეზღუდვის ხელშეკრულება გაფორმებული ჰქონდა სადაზღვევო კომპანია „ა.ბ–ისთან“, ხოლო მოსარჩელეები წარმოადგენენ მის უფლებამონაცვლეებს საზოგადოების გაყოფის შედეგად, რაც მათ უფლებამოსილებას წარდგენილ მოთხოვნის მიმართ ეჭვქვეშ აყენებდა.
შეგებებული სარჩელის ავტორის პოზიცია:
50. სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–მა“ შეგებებული სარჩელი აღძრა ა.ლ–ძეს მიმართ ზიანის - 69 631,72 ლარის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით:
51. 2012 წლის 16 ოქტომბერს სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–სა“ და „R.I-ს“ („რ.ი–ი“) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საგანსაც წარმოადგენდა „რ-ი–ის“ მიერ სადაზღვევო კომპანიისათვის ფულადი სახსრების მოძიებაში დახმარების გაწევა. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 9 თვით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნის მიღწევის თარიღი (რომელიც უფრო ადრე დადგებოდა). ხელშეკრულების თანახმად, სადაზღვევო კომპანია ვალდებული იყო, „რ.ი–თვის“ ყოველთვიურად გადაეხადა ფიქსირებული ანაზღაურება - 2000 აშშ დოლარი. ამავე ხელშეკრულებით, თუ ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტა მოხდებოდა სადაზღვევო კომპანიის მიერ, რომლის საფუძველიც არ იქნებოდა „რ.ი–ის“ მხრიდან ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობა, სადაზღვევო კომპანიას დაეკისრებოდა საჯარიმო სანქცია - 75 000 აშშ დოლარი.
52. 2012 წლის 8 აპრილს ა.ლ–ძემ (რომელსაც აღნიშნული თარიღისათვის ეკავა კომპანიის გენერალური დირექტორის თანამდებობა), იმ მოტივით, რომ დაგეგმილი იყო კომპანიის გასხვისება, ვადამდე შეწყვიტა ზემოთ აღნიშნული ხელშეკრულება.
53. „რ.ი–ი“ დაეყრდნო რა ხელშეკრულებით შეთანხმებულ პირობას, მოითხოვა საჯარიმო სანქციის - 75 000 აშშ დოლარის გადახდა.
54. ა.ლ–ძეს არც სადაზღვევო კომპანიის გასხვისებისას და არც შემდგომ არ უცნობებია სს სადაზღვევო კომპანია ა. ბ.ა–თვის“, რომელიც წარმოადგენდა სადაზღვევო კომპანიის ახალ მფლობელს, ხელშეკრულების საკუთარი ინიციატივით შეწყვეტის შესახებ.
55. სადაზღვევო კომპანიამ შეატყობინა ა.ლ–ძეს, რომ „რ.ი–ს“ განზრახული ჰქონდა, სასამართლო წესით მოეთხოვა თანხის დაკისრება და აცნობა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ სადაზღვევო კომპანიას მოუწევდა მოსარჩელე მხარისათვის თანხის გადახდა, თავის მხრივ, სადაზღვევო კომპანია მისგან მოითხოვდა ზიანის ანაზღაურებას, კერძოდ: „რ.ი–ის“ გადახდილი თანხისა და გერმანიის სასამართლოში წარმომადგენლობითი ხარჯების კომპენსაციას.
56. აღნიშნული გარემოება გამოაშკარავდა მას შემდეგ, რაც „რ.ი–მა“ სადაზღვევო კომპანიას მოსთხოვა 75 000 აშშ დოლარის გადახდა. კომპანიამ „M & R“, რომელიც წარმოადგენდა „რ.ი–ის“ მრჩეველს იურიდიულ საკითხებში, თანხის გადახდის მოთხოვნასთან ერთად, სადაზღვევო კომპანიას წარუდგინა ა.ლ–ძის მიერ გაგზავნილი წერილი, რომლითაც ვადამდე შეწყდა ხსენებული ხელშეკრულება. სადავო თანხის გადახდის მოთხოვნით, „რ.ი–ის“, კერძოდ კი, მისი წარმომადგენლის მიერ, შეიტანა სარჩელი ბერლინის საოლქო სასამართლოში, როგორც ამას მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ითვალისწინებდა.
57. სადაზღვევო კომპანია იძულებული გახდა, საკუთარი ინტერესების დასაცავად, დაექირავებინა შპს „ბ. ე.ს.“, რომელმაც უზრუნველყო როგორც დავასთან დაკავშირებით სათანადო კონსულტაციის გაწევა, ასევე, ბერლინის საოლქო სასამართლოში წარმომადგენლობის განხორციელების მიზნით, ადვოკატის შერჩევა (L& S) და მასთან კომუნიკაციის წარმოება. სადაზღვევო კომპანიის ძალისხმევის შედეგად „რ.ი–სა“ და სადაზღვევო კომპანიას შორის დავა დასრულდა მორიგებით. სადაზღვევო კომპანიამ: 1) „რ.ი–ს“ გადაუხადა 25,000 ევრო, რომელიც გადახდის თარიღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი ოფიციალური კურის მიხედვით, შეადგენდა 57,180 ლარს; 2) შპს „ბ.ე. ს–ის“ გადაუხადა 1 000 აშშ დოლარი და დღგ, რომელიც, გადახდის დღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსის მიხედვით, შეადგენდა 2089.66 ლარს; 3) „L & S-ს“ ორ ნაწილად გადაუხადა 4,368 ევრო, რომელიც, გადახდის დღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსის მიხედვით, შეადგენდა 10,282.83 ლარს; ზემოაღნიშნული გადარიცხვების საკომისიომ შეადგინა სულ - 240.99 ლარი. ამდენად, სადაზღვევო კომპანიამ განიცადა 69,631.72 ლარის ოდენობის ზარალი.
58. 2014 წლის 31 ივლისის „ა–ის“ რეორგანიზაციის (გაყოფა გამოყოფის გზით) შედეგად სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ს“ (ს/კ: ........) გამოეყო 2 იურიდიული პირი: 1) სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი“, რომლის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს ყველა სახის დაზღვევა, გარდა ჯანმრთელობისა და სამოგზაურო დაზღვევისა და რომელსაც მიენიჭა ახალი საიდენტიფიკაციო კოდი - ........; 2) სს „ს. კ. ე–ი“, - საიდენტიფიკაციო კოდით: .......... აღნიშნული კომპანიის საქმიანობის სფეროს წარმოადგენს ჯანდაცვა. თავად სს სადაზღვევო კომპანია „ა–მა“ (ს/კ: .........) რეორგანიზაციის დროს შეიცვალა საფირმო სახელწოდება და მის საფირმო სახელწოდებად განისაზღვრა სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე.“, თუმცა შეინარჩუნა რეორგანიზაციამდე არსებული საიდენტიფიკაციო კოდი - ....... ამ უკანასკნელის საქმიანობის სფეროს წარმოადგენს ჯანმრთელობის, სიცოცხლის (არა მაგროვებადი და დაბრუნებადი), უბედური შემთხვევებით გამოწვეული გარდაცვალებისა და/ან შრომისუუნარობისა და სამოგზაურო დაზღვევა.
59. ალ.ლ–ძემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ არ არსებობს მისი, როგორც დირექტორის ქმედებიდან გამომდინარე, მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წინაპირობა და მოსარჩელე იურიდიულად არასწორად ითხოვს შესაბამისი მცდარი ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლით ზიანის ანაზღაურებას.
შეგებებული სარჩელის ავტორის პოზიცია:
60. სს სადაზღვევო კომპანია „ა–მა“ შეგებებული სარჩელი წარადგინა ა.ლ–ძის წინააღმდეგ ზიანის ანაზღაურების სახით - 198 000 აშშ დოლარისა და 41 094,70 ფუნტი სტერლინგის გადახდის მოთხოვნით. მხარემ განმარტა, რომ 2010 წლის 14 ნოემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–სა“ და შპს „ა.ს.ვ–ის“ შორის გაფორმდა დაზღვევის ხელშეკრულება და გაიცა ავიაგადამზიდველის პასუხისმგებლობის დაზღვევის №SNW141110 პოლისი, რომელიც სრულად შეესაბამებოდა 2010 წლის 14 ნოემბერს გაფორმებული დაზღვევის ხელშეკრულების პირობებს. იმავე თარიღში, უცნობი მიზეზით, აღნიშნულ პოლისში შევიდა №SNW141110/1-Add ცვლილება, რომლის მიხედვით მზღვევლის პასუხისმგებლობის ლიმიტი განისაზღვრა 500 000 000 აშშ დოლარით. პოლისი მოიცავდა მესამე პირების წინაშე პასუხისმგებლობის, მგზავრების წინაშე პასუხისმგებლობისა და ტვირთის გამო პასუხისმგებლობის დაზღვევას. სადაზღვევო პერიოდი განისაზღვრა 2010 წლის 14 ნოემბრიდან 13 დეკემბრის პერიოდით. პოლისში ცვლილებებით განსაზღვრული ლიმიტები წინააღმდეგობაში მოდიოდა ხელშეკრულების პირობებთან. ამავე ცვლილებით დაფარვის ტერიტორიას დაემატა პაკისტანიც.
61. 2010 წლის 14 ნოემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ის“ გენერალური დირექტორი იყო ა.ლ–ძე, რომელიც ხელს აწერდა 2010 წლის 14 ნოემბრის დაზღვევის ხელშეკრულებასა და სადაზღვევო პოლისებს.
62. საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე.ი–ი“ ავიაგადამზიდავის პასუხისმგებლობის დაზღვევის სფეროში აქტიურად თანამშრომლობდა შპს „ა.ს.ვ–ისთან“ და გაცემული აქვს არაერთი ავიაგადამზიდავის პასუხისმგებლობის დაზღვევის პოლისი, თუმცა აღნიშნული პოლისებით ნაკისრი რისკის 99% გადაზღვეული იყო გადამზღვეველ კომპანიაში. შესაბამისად, სადაზღვევო შემთხვევის ხდომილებისას გადამზღვეველი კომპანია ვალდებული იყო, აენაზღაურებინა შემთხვევით გამოწვეული ზიანის 99%. მოსარჩელისთვის უცნობი მოტივაციით ა.ლ–ძის მიერ არ მოხდა 2010 წლის 14 ნოემბერს გაცემული №SNW141110/1-Add სადაზღვევო პოლისის გადაზღვევა და, შესაბამისად, პოლისით ნაკისრი პასუხისმგებლობის მთლიანი რისკი ეკისრებოდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ს“.
63. 2010 წლის 28 ნოემბერს სადაზღვევო პოლისი №SNW141110/1-Add დაზღვეულმა შპს „ა.ს.ვ–ის“ თვითმფრინავმა „IL-76TD“ რეგისტრაციის ნომრით „4L-GNI“ განიცადა კატასტროფა პაკისტანის ტერიტორიაზე, კარაჩიში, ჯინაჰის საერთაშორისო აეროპორტის მიმდებარედ. შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა ოთხი ფიზიკური პირი: 1. ე.ჰ–ი; 2. შ.ი–ი; 3. ხ.ბ–ში; 4. მ.რ–ის. შემთხვევის შედეგად, ასევე, დაზიანდა შემდეგი ორგანიზაციების ქონება: 1. კომპანია Nevy Housing Scheme (HTS); კომპანია M. P.C.; 3. კომპანია M/s I.C. (PVT) L.; 4. კომპანია M/s P. I..
64. 2010 წლის 2 დეკემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ის“ გენერალურმა დირექტორმა ა.ლ–ძემ გააფორმა იურიდიული მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება საერთაშორისო იურიდიულ კომპანია „გ.ე.პ–თან“, რომელმაც იკისრა ვალდებულება, გაეწია სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე.ი–ის“ მომსახურება (სასამართლოში წარმომადგენლის ჩათვლით) პაკისტანის სასამართლოში.
65. შემთხვევის შედეგად დაზარალებული პირების მემკვიდრეების სასარჩელო მოთხოვნები შემდეგნაირად იყო განსაზღვრული: ე.ჰ–ის მემკვიდრეები, სულ - 32 163 აშშ დოლარის ეკვივალენტი; შ.ი–ის მემკვიდრეები, სულ - 454 803 აშშ დოლარის ეკვივალენტი; ხ.ბ–შის მემკვიდრეები, სულ - 318 118 აშშ დოლარის ეკვივალენტი; მ.რ–სს მემკვიდრეები, სულ - 477 388 აშშ დოლარის ეკვივალენტი.
66. 2012 წლის 16 ნოემბერს განხორციელდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ის“ შერწყმა/მიერთება სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ისთან“, რის შედეგადაც აღნიშნული თარიღიდან სს სადაზღვევო კომპანია „ა. ბ–ი“ გახდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ის“ სამართალმემკვიდრე და უფლებამონაცვლე და მასზე, როგორც ახალ მზღვეველზე, გადავიდა ყველა ის უფლება-მოვალეობა, რომელიც წარმოშობილი და გათვალისწინებული იყო სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–სა“ და შპს „ა.ს.ვ–ის“ შორის გაფორმებული დაზღვევის ხელშეკრულების საფუძველზე. 2013 წლის 2 ივლისიდან სს სადაზღვევო კომპანია „ა.ბ–ის“ შეეცვალა საფირმო სახელწოდება და გახდა სს „სადაზღვევო კომპანია ა–ი“. სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“ მიერ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ის“ მიერთების შემდეგ, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი“ განაგრძობდა მითითებულ საქმეზე „გ.ე.პ–თან“ ურთიერთობას, ხოლო მოგვიანებით, 2013 წლის 31 ოქტომბერს „გ.ე.პ–ის“ რეორგანიზაციის შედეგად, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–მა“ ხელშეკრულება გააფორმა იურიდიულ კომპანია „კ–თან“ ისეთივე პირობებით, როგორც ეს განსაზღვრული იყო „გ.ე.პ–თან“.
67. საქმის მასალების შესწავლის შემდეგ იურიდიული კონსულტანტების მიერ სადაზღვევო კომპანია „ა–ს“ მიეცა საბოლოო რეკომენდაცია შემთხვევის შედეგად დაზარალებული პირების მემკვიდრეებთან საქმის მორიგებით დასრულების თაობაზე. მოლაპარაკების შედეგად მიღწეულ იქნა შეთანხმება თითოეული გარდაცვლილის მემკვიდრეთათვის 50 000 აშშ დოლარის ანაზღაურების თაობაზე. აღნიშნული მორიგების პირობით დაზარალებული პირების მემკვიდრეები სრულად ათავისუფლებდნენ შპს „ა.ს.ვ–ის“ და მის მზღვეველს, ასევე, სხვა პირს ყოველგვარი პასუხისმგებლობისაგან, რაც შეიძლება დაკავშირებული ყოფილიყო 2010 წლის 28 ნოემბერს მომხდარ ავიაკატასტროფასთან. აღნიშნული მორიგების აქტების გაფორმების საფუძველზე სს „სადაზღვევო კომპანია ა–ის“ მიერ გადახდილ იქნა სულ 200 000 აშშ დოლარი.
68. მითითებულ საქმეზე სადაზღვევო კომპანიის მიერ სარჩელის შეტანის თარიღისათვის გაღებულია იურიდიული მომსახურების ხარჯი - 41 509,80 გირვანქა სტერლინგის ეკვივალენტი ლარი.
69. აღნიშნული თანხა სრულად სადაზღვევო კომპანია „ა–მა“ გაიღო, რაც გამოწვეულია შესაბამისი გადაზღვევის არარსებობით. მოსარჩელე თვლის, რომ ა.ლ–ძის ქმედებამ „ი.ე-ს“ და შემდეგ სადაზღვევო კომპანია „ა–ს“ ზიანი მიაყენა.
70. ალ.ლ–ძემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სადაზღვევო პოლისებით გათვალისწინებული ლიმიტები არ ეწინააღმდეგებოდა სადაზღვევო ხელშეკრულების პირობებს. ავიაგადამზიდველის პასუხისმგებლობის დაზღვევას გააჩნია სპეციფიკა, რაც ხელშეკრულებაში და პოლისებში ასახულია. 500 000 000 ლიმიტი ვრცელდებოდა ევროკავშირისა და გარეთიანებული ემირატების ტერიტორიაზე გადაფრენას, ხოლო სხვა სხვა ქვეყნების ტერიტორიაზე მოქმედებდა 10 000 000 ლიმიტი. აღნიშნული ლიმიტები შეესაბამებოდა საერთაშორისო კანონმდებლობასა და პრაქტიკას.
71. მხარის მითითებით, საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობა გადაზღვევის ვალდებულებას არ ითვალისწინებს. ამასთან, პოლისის მოქმედების პერიოდში დასახლებელი ავიაკომპანია არ ასრულებდა ფრენებს ევროკავშირის მიმართულებით. იმ შემთხვევაში, თუ გაჩნდებოდა ევროკავშირის მიმართულებით ფრენის აუცილებლობა, ავიაკომპანია აცნობებდა ამის შესახებ და 500 000 000 ლიმიტი აუცილებლად იქნებოდა გადაზღვეული.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
72. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით არც ძირითადი და არც შეგებებული სარჩელები არ დაკმაყოფილდა, რაც მხარეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:
73. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 31 იანვრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, რაზეც მხარეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივრები.
საკასაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:
74. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივრებს ეთქვათ უარი.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
75. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით გ.ფ–ის, ლ.წ–ძის, ლ.ნ–ძის, ა.ლ–ძისა და შპს „ს–ოს“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ს“ სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ს“, სს „ე–ის ჰოსპიტალებსა“ და სს „ე–ის კლინიკებს“ (სს „სამედიცინო კორპორაცია ე–ის“ უფლებამონაცვლეები) გ.ფ–ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 5 293 091 აშშ დოლარისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 5 293 091 აშშ დოლარის წლიური 5%-ის გადახდა, ლ.წ–ძის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 5 293 091 აშშ დოლარისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 5 293 091 აშშ დოლარის წლიური 5%-ის გადახდა, ლ.ნ–ძისა და ა.ლ–ძის (შპს „ი.ლ.ჰ–ის“ მესაკუთრეები) სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 1 941 116 აშშ დოლარისა და, მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 21 მაისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 1 941 116 აშშ დოლარის წლიური 5%-ის გადახდა, შპს „ს–ოს“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 215 000 აშშ დოლარისა და, მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 26 ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 215 000 აშშ დოლარის წლიური 5%-ის გადახდა. სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ის“, სს „ე–ის ჰოსპიტალებისა“ და სს „ე–ის კლინიკების“ (სს „სამედიცინო კორპორაცია ე–ის“ უფლებამონაცვლეები) შეგებებული სარჩელი ლ.ნ–ძის მიმართ თანხის დაკისრების შესახებ, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ის“ შეგებებული სარჩელი ა.ლ–ძის მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, ისევე, როგორც სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“ შეგებებული სარჩელი ა.ლ–ძის მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.
76. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მხარეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:
77. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 12 ივნისის განჩინებით მხარეთა სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
78. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი“ თავისი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით წარმოადგენდა სააქციო საზოგადოებას. იგი შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება „ი-ის“ საქართველო-გერმანიის ერთობლივი სადაზღვევო კომპანია შპს „ი-სა“ და შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი-ის“ უფლებამონაცვლეა.
79. საზოგადოების მოქმედების არეალი მოიცავდა ყველა სახის სადაზღვევო საქმიანობას, დაზღვევის, გადაზღვევის ხელშეკრულებების გაფორმებასა და განხორციელებასთან დაკავშირებულ საკითხებს.
80. სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–იI-ის“ მიერ 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული იყო 6 კომპანია, მათ შორის: შპს „უ.ა–ა“, შპს „უ.ს–ე“, შპს „უ.კ–ი“, შპს „ი. დ.“, შპს „ა–ი“, შპს „G. W.“.
81. ყველა შვილობილი კომპანია ფლობდა უძრავ-მოძრავ ქონებას, გააჩნდათ შესატყვისი ბიზნესსაქმიანობა, მათ შორის, მოსარჩელეების მიერ მითითებული ე.წ „უ–ის“ კომპანიები შექმნილი იყო იმ მიზნით, რომ განეხორციელებინა სახელმწიფო პროგრამა ჰოსპიტალური სექტორის განვითარების შესახებ. აღნიშნული გულისხმობდა რეგიონებში თანამედროვე საავადმყოფოების მშენებლობას და შემდგომი სამედიცინო მომსახურების გაწევას მოსახლეობისათვის.
82. სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში, სამედიცინო რაიონების მიხედვით, სადაზღვევო ვაუჩერის ფასის დადგენისა და მზღვეველი კომპანიის გამოვლენის მიზნით, საქართველოს მთავრობის უწყებათაშორისი კომისიის მიერ 2010 წლის 20 აპრილს ჩატარებულ კონკურსში, სხვადასხვა ლოტებში გამარჯვებულად გამოვლინდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი. I.“, რაც, თავის მხრივ, საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 9 დეკემბრის „სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაზღვევის მიზნით გასატარებელი ღონისძიებების და სადაზღვევო ვაუჩერის პირობების განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის №218 დადგენილების საფუძველზე ითვალისწინებდა შესაბამის გამარჯვებულ რაიონებში (ლოტებში) შემდეგი ჰოსპიტლების მშენებლობას, მათი მშენებლობა-აღჭურვის დასრულებასა და ექსპლუატაციაში კანონით დადგენილი წესით მიღებას შემდეგი ვადების მიხედვით: ა) აჭარა: ბ.. - 100-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2012 წლის პირველი ივნისისა; ა.ბ. ქ–ი - 70-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2012 წლის 31 მარტისა; ა.გ. ჩ... - 15-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა; ა.დ. ქ... - 15-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა; ა.ე. ხულო - 25-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2012 წლის პირველი ივნისისა; ა.ვ. შუახევი - 15-საწოლიანი - არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა; ბ) კ–ი: ბ.ა. თ.. - 70-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2012 წლის 31 მარტისა; ყ–ი 15-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა; ბ.გ. ა–ა - 15-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა; ბ.დ. ა–ი - 15-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა; ბ.ე. ა–ქი - 15-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა.
83. სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში, მშენებლობის ფინანსირების მიზნით, 2010 წლის 6 სექტემბერს, სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმდა საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულება, ერთიან საკრედიტო ლიმიტად განისაზღვრა 15 000 000 აშშ დოლარი, ხაზის მოქმედების ვადა - 120 თვით, წლიური საპროცენტო სარგებელი - 14%-დან 18%-მდე.
84. შპს „უ.ა–ასთან“ 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი №767569 საკრედიტო ხელშეკრულება გაფორმდა 2010 წლის 7 სექტემბერს. კრედიტების სახით შპს „უ.ა–ას“ გამოეყო 6 200 000 აშშ დოლარი.
85. შპს „უ.კ–თან“ 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი №767861 საკრედიტო ხელშეკრულება გაფორმდა 2010 წლის 9 სექტემბერს. შპს „უ.კ–ს“ გამოეყო 3 300 000 აშშ დოლარი.
86. შპს „უ.ს–ესთან“ 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი №768843 საკრედიტო ხელშეკრულება გაფორმდა 2010 წლის 7 სექტემბერს. შპს „უ.ს–ეს“ გამოეყო 500 000 აშშ დოლარი.
87. 2011 წელს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის მიღწეულ იქნა შეთანხმება საკრედიტო დაფინანსების 35 000 000 აშშ დოლარამდე გაზრდის შესახებ, კერძოდ, 2011 წლის 9 სექტემბერს შევიდა შესაბამისი ცვლილება საკრედიტო ხაზით მომსახურების №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულებაში.
88. 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად სს „ს.ბ–ის“ სასარგებლოდ იპოთეკით დაიტვირთა შპს „უ.ა–ას“, შპს „უ.კ–ის“, შპს „უ.ს–ეს“, შპს „G.W-ის“, შპს „ი–ი დ–სა“ და სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებები.
89. 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად გირავნობით დაიტვირთა შპს „უ.ა–ას“, შპს „უ.კ–ის“, შპს „უ.ს–ესა“ და სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი. I-ში“ არსებული და სამომავლო ყველა მოძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, შპს „მ–ში“ გ.ფ–ის კუთვნილი 50%-იანი წილი, ლ.წ–ძის კუთვნილი 50%-იანი წილი, შპს „უ.ა–აში“ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ კუთვნილი 100% წილი, შპს „უ.კ–ში“ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ კუთვნილი 100% წილი და შპს „უ.ს–ეში“ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ კუთვნილი 100% წილი.
90. 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულება უზრუნველყოფილ იქნა აგრეთვე თავდებობის ხელშეკრულებებით, კერძოდ, თავდებებს წარმოადგენდნენ შპს „მ–“, გ.ფ–ი, გ.ლ–ძე და ლ.წ–ძე.
91. შპს „ი. ჰ.“, შპს „მ“ და შპს „ს–ო“ 2012 წლის მაისამდე წარმოადგენდნენ სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ აქციონერებს შესაბამისი წილობრივი მონაწილეობით: შპს „ი. ჰ–ი“ - 9.6118889% წილი, შპს „მ“ – 51% წილი, ხოლო შპს „ს–ო“ - 5.3881111% წილი.
92. თავის მხრივ, შპს „ს–ოში“ ა.ტ–ი იყო 62,93% წილის, ხოლო ი.ტ–ი - 37,07% წილის მესაკუთრე. შპს „მ–ში“ 50-50%-იანი წილის მესაკუთრეები იყვნენ გ.ფ–ი და ლ.წ–ძე. ხოლო შპს „ი. ჰ–ში“ ა.ლ–ძე ფლობდა 49,56%-იან წილს, ლ.ნ–ძე - 40,02%-იან წილს და საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება - 10.42%-იან წილს.
93. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2012 წლის 21 მაისს ლ.ნ–ძეს (გამყიდველი) და სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ (მყიდველი) შორის დაიდო შპს „ი. ჰ–ში“ ლ.ნ–ძის კუთვნილი 40,02% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, წილის ღირებულება განისაზღვრა 192 334 აშშ დოლარით, რომელიც ლ.ნ–ძეს მიღებული აქვს.
94. 2012 წლის 24 აპრილს გ.ფ–ს, ლ.წ–ძეს, შპს „მ–სა“ (გამყიდველი) და სს სადაზღვევო კომპანია „ა. ბ–ის“ (მყიდველი) შორის დაიდო შპს „მ–ში“ გ.ფ–ის კუთვნილი 50% წილისა და ლ.წ–ძის კუთვნილი 50% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება. წილის ღირებულება განისაზღვრა 2 000 000 აშშ დოლარით, რომელიც მიღებული აქვთ გ.ფ–სა და ლ.წ–ძეს თავიანთი წილის პროპორციულად, თითოეულს - 1 000 000 აშშ დოლარი.
95. უდავოა, რომ 2012 წლის 21 მაისს ა.ლ–ძეს (გამყიდველი) და სს სადაზღვევო კომპანია „ა. ბ–ის“ (მყიდველი) შორის დაიდო შპს „ი. ჰ–ში“ ა.ლ–ძის კუთვნილი 49,56% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება. წილის ღირებულება განისაზღვრა 238 182 აშშ დოლარით, რომელიც ა.ლ–ძემ მიიღო.
96. 2012 წლის 26 ივლისს შპს „ს–ოს“ (გამყიდველი) და შპს „ი.ჰ–ს“ (მყიდველი) შორის გაფორმდა აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შპს „ს–ოს“ 62.93% წილის მფლობელმა პარტნიორმა - ა.ტ–მა მიიღო 169 536.57 აშშ დოლარი, ხოლო შპს „ს–ოს“ 37.07% წილის მფლობელმა პარტნიორმა ი.ტ–მა - 99 868.43 აშშ დოლარი.
97. 2014 წლის დეკემბერში, „ი–ი I-ის“ ყოფილმა აქციონერებმა მიმართეს შპს „G. G. C.-ს“ შემდეგი მომსახურების გაწევის მიზნით: ა) განეხილა და გაეანალიზებინა აუდიტორული დასკვნა და აუდიტორი „BDO-ს“ მიერ „ი–ის“ საბალანსო ღირებულებაში შეტანილი აუდიტორული კორექტირებები 2012 წლის 31 მარტისთვის; ბ) მოემზადებინა „ი–ი“-ის შეფასების დასკვნა 2012 წლის პირველი აპრილისათვის, ყველა შვილობილი კომპანიის ჩათვლით, შეესრულებინა ობიექტური საექსპერტო ქმედებები ამ შეფასების მომზადებისათვის; გ) წარმოედგინა წერილობითი დასკვნა აქციონერებისათვის შეფასებასთან („ანგარიში“) დაკავშირებით და დ) საჭიროების შემთხვევაში, მიეცა ჩვენება სასამართლოში „ი–ი-ს“ შეფასებასთან დაკავშირებით.
98. საქმეში წარმოდგენილი „G. V-ის“ საექსპერტო შეფასების ანგარიში აღნიშნავს აუდიტორებისა და „ი-ის“ ახალი მენეჯმენტის მიერ კომპანიის საბალანსო ღირებულებაში შეტანილი კორექტირების არამართებულების მთავარ მიზეზს, აღწერს „G. V-ის“ მიერ შესრულებული შეფასების პროცესს, შეფასების მეთოდებს, რომლებიც გამოყენებულ იქნა, 2012 წლის პირველი აპრილის მდგომარეობით, „ი-ის“ ღირებულების დიაპაზონის დასადგენად.
99. საექსპერტო შეფასების ანგარიშის თანახმად, „ი-ის“ სამართლიანი ღირებულების შეფასების შედეგად დადგინდა დიაპაზონი 28.3 მილიონი აშშ დოლარიდან - 32.7 მილიონ აშშ დოლარამდე.
100. კომპანიის ღირებულების შეფასებისას გამოყენებულ იქნა რამდენიმე მეთოდი, კერძოდ: პრეცედენტულ გარიგებათა ანალიზი - 20,312-24,005 მილიონი აშშ დოლარი; დისკონტირებული ფულადი ნაკადების მეთოდი - 20,836-24,702 მილიონი აშშ დოლარი; სადაზღვევო ბიზნესის შეფასება - 20,312-24,702 მილიონი აშშ დოლარი; ჯანდაცვის ბიზნესის შეფასება - 8,008-8,008 მილიონი აშშ დოლარი; მთლიანი სამართლიანი ღირებულება - 28,320-32,710 მილიონი აშშ დოლარი;
101. აღნიშნული დასკვნის მიხედვით, შეფასების შუა წერტილი განისაზღვრა 30 515 მილიონი აშშ დოლარით.
102. მოსარჩელეების მოთხოვნის საფუძველზე სსიპ „ლ– სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულმა ბიურომ“ ჩაატარა ექსპერტიზა. ექსპერტს დაევალა აქციების საბაზრო ღირებულების დადგენა.
103. 2016 წლის 5 ოქტომბრის №005880116 დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი მასალების, ჩატარებული კვლევისა და ანალიზის საფუძველზე დაშვებებისა და შეზღუდვების გათვალისწინებით გაანგარიშდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება 2012 წლის აპრილის მდგომარეობით და განისაზღვრა 40 147 455 ლარით, რაც, 2012 წლის 30 აპრილის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი ვალუტის ოფიციალური კურსის შესაბამისად, წარმოადგენს 24 678 790 აშშ დოლარს.
104. ექსპერტიზაზე წარდგენილ იქნა შპს „ბ–ოს“ მიერ შედგენილი სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ დამოუკიდებელ აუდიტორთა დასკვნები, სადაც მოცემულია 2009-2010-2011 წლების ანგარიშები ფინანსური ანგარიშგებების შესახებ. აღნიშნული დასკვნები დათარიღებულია 2010 წლის პირველი მაისით და 2012 წლის 14 მაისით. ექსპერტიზაზე წარდგენილ იქნა, ასევე, სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ ფინანსური ანგარიშების შესახებ აუდიტორული დასკვნის „დრაფტი“, რომელიც დათარიღებულია 2012 წლის 4 მაისით, გ. ლ–ას მიერ 2012 წლის 13 ნოემბერს შედგენილი აუდიტორული დასკვნა სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ და სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ შერწყმის შესახებ, 2015 წლის იანვრის მდგომარეობით შედგენილი „G. V-ის“ საექსპერტო ანგარიში, „G. V-ის“ საპასუხო ანგარიში, რომელიც მომზადდა 2012 წლის პირველი აპრილის მდგომარეობით, სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-იანი მონაწილეობით დაფუძნებული კომპანიების ბალანსები 2012 წლის 31 მარტის მდგომარეობით.
105. დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე წარდგენილი მასალების გათვალისწინებით სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა დისკონტირებული ფულადი ნაკადების მეთოდის გამოყენებით, რა დროსაც ექსპერტიზაზე წარდგენილი საპროგნოზო მონაცემების გათვალისწინებით განისაზღვრა საზოგადოების თავისუფალი ფულადი ნაკადები საპროგნოზო პერიოდისათვის. აღნიშნული ფულადი ნაკადების, ტერმინალური ღირებულების და დისკონტის განაკვეთის (17%) გათვალისწინებით დაანგარიშდა საზოგადოების ღირებულება, რომელიც შეადგენს 40 147 455 ლარს.
106. ექსპერტის განმარტებით, სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრება შვილობილი კომპანიების ღირებულების გათვალისწინების გარეშე. როგორც დასკვნაშია აღნიშნული, ექსპერტიზაზე წარდგენილი შვილობილი კომპანიების ბალანსების მიხედვით ირკვევა, რომ რიგ შემთხვევაში კომპანიების ვალდებულებები აღემატება მათ აქტივებს. გარდა ამისა, მოწოდებული ინფორმაციით აღნიშნული კომპანიები მოიცავდა 11 საავადმყოფოს (მათგან 6 დასრულებული და 5 დაუსრულებელი), შესაბამისად, აღნიშნული კომპანიების ნაწილს განსაზღვრული პროფილით ფუნქციონირებაც დაწყებული არ ჰქონდათ. ვინაიდან საექსპერტო კვლევისათვის საჭირო მონაცემები საქმეში სრულყოფილად არ მოიპოვება, იმ ეტაპზე ვერ განხორციელდა შვილობილი კომპანიების საბაზრო ღირებულების დადგენა 2012 წლის აპრილის მდგომარეობით.
107. „სამედიცინო კორპორაცია ე–ის“ მოთხოვნის საფუძველზე შპს „ბ.ტ.ჯ–ას“ მიერ განხორციელდა სსიპ „ლ– სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ მიერ ჩატარებული ექსპერტიზის საფუძველზე 2016 წლის 5 ოქტომბერს გაცემულის დასკვნის (№005880116) ლიმიტირებული ანალიზი/მიმოხილვა.
108. ჩატარებულ პროცედურებთან დაკავშირებით შპს „ბ.ტ.ჯ–ას“ ანგარიშის თანახმად, მითითებულ დასკვნაში შეფასება განხორციელებულია დისკონტირებული ფულადი ნაკადების მეთოდით (DCF). ამ მეთოდის მოკლე შინაარსი მდგომარეობს შემდეგში: შემფასებელი/ანალიტიკოსი ახორციელებს შესაფასებელი კომპანიის მომავალი საოპერაციო ფულადი ნაკადების პროგნოზირებას. პროგნოზირება ხორციელდება მომავალი 5-10 წლის პერიოდისათვის, სტაბილური ფულადი ნაკადების მიღწევის მომენტამდე. ძირითადი საშუალებების შეძენასთან და გადასახადებთან დაკავშირებული ფულადი ნაკადების გათვალისწინებაც ხდება ამ ფულადი ნაკადების პროგნოზირებისას. საპროგნოზო პერიოდის ბოლოსთვის ხორციელდება ასევე ტერმინალური ღირებულების გაანგარიშება, რომელშიც აისახება საპროგნოზო პერიოდის შემდგომი პერიოდის კომპანიის ფულადი ნაკადების ღირებულება. იმ შემთხვევაში, თუ საპროგნოზო ფულად ნაკადებში არ ხდება ფინანსური ვალდებულებების მომსახურებისათვის და დაფარვისათვის გადასახდელი ფულადი ნაკადების გათვალისწინება, მაშინ ასეთი სახის ფულად ნაკადებს პრაქტიკაში ეწოდება საწარმოსათვის ხელმისაწვდომი ფულადი ნაკადები. ამ სახით ხდება კომპანიის დამფუძნებლებზე განაწილებისათვის და ფინანსური ვალდებულების გასტუმრებისათვის ხელმისაწვდომი ფულადი ნაკადების ოდენობის განსაზღვრა.
109. ანგარიშში მითითებულია, რომ ექსპერტის მიერ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100% წილის ღირებულება შეფასებულია 40 147 455 ლარის ოდენობით. შეფასებული ღირებულების ძირითადი გაანგარიშება მოცემულია ექსპერტიზის დასკვნის მე-4 დანართში. გაანგარიშებაში ნათლად ჩანს, რომ შეფასება განხორციელებულია არა საწესდებო კაპიტალისათვის, არამედ საწარმოსათვის ხელმისაწვდომი თავისუფალი ფულადი ნაკადების დისკონტირების გზით, ანუ FCFF ფულადი ნაკადის გამოყენებით. ამდენად, შეფასება განხორციელებულია იმ ფულადი ნაკადების დისკონტირების გზით, რომელშიც არ არის ასახული ფინანსური ვალდებულების დაფარვასთან დაკავშირებული საპროგნოზო თანხა. შესაბამისად, ექსპერტის დასკვნაში შეფასებული ღირებულება მეთოდოლოგიურად წარმოადგენს კომპანიის/საწარმოს ღირებულებას და არა კომპანიის წილთა/აქციათა 100%-ის ღირებულებას. თუ დავუშვებთ, რომ ყველა სხვა ასპექტში ექსპერტის დასკვნა საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისი და სწორია (მათ შორის, ადეკვატურია საპროგნოზო შემოსავლების გაანგარიშებების ნაწილში), მაშინ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100% წილის საბაზრო ღირებულების გაანგარიშებისათვის აუცილებელია, ამ მიზნით, სხვა ჩასწორებებთან ერთად, ექსპერტის მიერ გაანგარიშებული თანხა - 40 147 455 ლარი შემცირდეს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ სასესხო ვალდებულების - 4 385 000 ლარისა და საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ მიერ, თავისი შვილობილი კომპანიების მიერ აღებული სესხების უზრუნველყოფის მიზნით, გაცემული თავდებობის საბაზრო ფასით, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ექსპერტის დასკვნაში შეფასებული თანხა (40 147 455 ლარი) არ შეიძლება ჩაითვალოს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ წილთა/აქციათა 100 პროცენტის საბაზრო ღირებულებად.
110. „სამედიცინო კორპორაცია ე–ის“ მოთხოვნის საფუძველზე სსიპ „ლ– სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ მიერ ჩატარებული ექსპერტიზისას ექსპერტს დაევალა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ (მისი შვილობილი კომპანიების გათვალისწინებით) 100% წილის საბაზრო ღირებულების დადგენა 2012 წლის აპრილის მდგომარეობით.
111. ექსპერტის 2017 წლის 12 ივნისის №003264717 დასკვნით, ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი მასალების, ჩატარებული კვლევისა და ანალიზის საფუძველზე, დაშვებებისა და შეზღუდვების გათვალისწინებით დაანგარიშდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ (მისი შვილობილი კომპანიების გათვალისწინებით) 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება 2012 წლის აპრილის მდგომარეობით, რაც განისაზღვრა 10 207 700 ლარით.
112. სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“, როგორც მყიდველსა და ლ.ნ–ძეს, როგორც გამყიდველს, შორის 2012 წლის 21 მაისს გაფორმებული წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების 4.1.2. პუნქტით: „ლ.ნ–ძემ მყიდველს უნდა წარუდგინოს მის მიერ ხელმოწერილი ვალდებულება დანართ „ბ-ში“ მოცემული ფორმით, რომ მომდევნო 12 თვის განმავლობაში პირდაპირ ან არაპირდაპირ, თავად ან მასთან დაკავშირებული პირების მეშვეობით, არ გაუწევენ კონკურენციას მყიდველს ან/და „ი.ე–ს“ (ან მათ შვილობილ კომპანიებს, რომელთა საქმიანობა ეხება სადაზღვევო, სადაზღვევო საბროკერო, გადაზღვევის და/ან ჯანდაცვის სფეროებს“.
113. აღნიშნული პირობა ლ.ნ–ძის მიერ დაკმაყოფილდა და 2012 წლის 21 მაისს წარდგენილ იქნა განცხადება კონკურენციის აკრძალვის თაობაზე, რომლის ძალით მოპასუხემ იკისრა შემდეგი ვალდებულება: „წინამდებარე განაცხადით (შემდგომში „განცხადება“), „განმცხადებელი“ საკუთარი და მასთან აფილირებული პირების (მათ შორის მათი ოჯახის წევრების, ახლო ნათესავების ან/და იმ იურიდიული პირების, სადაც განმცხადებელი ან/და მასთან აფილირებული პირები ფლობენ წილის/აქციების 5%-ზე მეტს ან სადაც დაკავებული აქვთ მმართველი თანამდებობა, ან სხვაგვარად აკონტროლებენ ამგვარ იურიდიულ პირებს) სახელით იღებს ვალდებულებას, რომ „განმცხადებელი“ ან/და მასთან აფილირებული პირები წინამდებარე „განცხადების“ ხელმოწერიდან მომდევნო 12 (თორმეტი) თვის განმავლობაში, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“, წინასწარი წერილობით თანხმობის გარეშე, ერთობლივად და/ან ინდივიდუალურად არ აწარმოებენ (პირდაპირ ან მესამე პირების მეშვეობით) და უზრუნველყოფენ, რომ მათმა აფილირებულმა პირებმა არ აწარმოონ (პირდაპირ ან მესამე პირების მეშვეობით) ნებისმიერი იმ სხვა კომპანიის, ან პიროვნების საკონსულტაციო ან მსგავსი მომსახურება, რომლის ბიზნესიც კონკურენციას უწევს, ხელყოფს, ზოგადად აზიანებს ან/და დაბრკოლებებს უქმნის სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ ან/და „ა–ის“ (ან მათი შვილობილი კომპანიების) საქმიანობას, ან რომლის ინტერესებიც ეწინააღმდეგება „კომპანიის“, „ა–ის“ ან/და მათი შვილობილი კომპანიების ინტერესებს, კერძოდ, აღნიშნული ბიზნესები მოიცავს სადაზღვევო, სადაზღვევო საბროკერო, გადაზღვევის და/ან ჯანდაცვის სფეროებს. აღნიშნული, ყოველგვარი შეზღუდვის გარეშე მოიცავს, აგრეთვე, ამგვარ კონკურენტ კომპანიაში (კომპანიებში) წილის/აქციების ფლობას ან დაქირავებულად (მათ შორის მმართველ ან არჩევით თანამდებობაზე) მუშაობას“.
114. ამავე დანართით ზემოხსენებული ვალდებულების დარღვევისათვის დადგინდა პირგასამტეხლო - 100 000 აშშ დოლარი.
115. 2011 წლის 16 ოქტომბერს სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–სა“ და „R.I-ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა „R.I-ის“ მიერ სადაზღვევო კომპანიისათვის ფულადი სახსრების მოძიებაში დახმარების გაწევა. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად განისაზღვრა 9 თვე ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნის მიღწევის თარიღი (რომელიც უფრო ადრე დადგებოდა). სადაზღვევო კომპანია ვალდებული იყო, „R.I-ისათვის“ ყოველთვიურად გადაეხადა ფიქსირებული ანაზღაურება - 2000 აშშ დოლარი.
116. ამავე ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტით, თუ დამკვეთი შეწყვეტს ამ ხელშეკრულებას ტრანზაქციის დახურვის ვადამდე და ამის მიზეზი არ იქნება აქ განსაზღვრული ვალდებულებების უხეში დარღვევა ან განზრახ შეუსრულებლობა კონსულტანტის მხრიდან, რასაც დაადასტურებს სათანადო სასამართლო საბოლოო განაჩენით, დამკვეთი გადაუხდის კონსულტანტს შეწყვეტის საზღაურს - 75 000 აშშ დოლარს (შეწყვეტის საზღაური).
117. ხელშეკრულების მიზნებისათვის ტრანზაქცია ნიშნავს: ცალკეულ ტრანზაქციას ან ტრანზაქციების ერთობლიობას, რომლის ფარგლებშიც დამკვეთი მოიზიდავს 30 მლნ აშშ დოლარამდე თანხას, რომ ნაწილობრივ ან მთლიანად ჩაანაცვლოს „ს.ბ–ში“ ამჟამად არსებული/მოქმედი კრედიტი, გამოყოფილი აღნიშნული პროექტის დასაფინანსებლად; ხოლო „ტრანზაქციის დასრულება“ ნიშნავს ტრანზაქციასთან დაკავშირებული ყველა სავალდებულო ხელშეკრულების გაფორმების თარიღს.
118. 2012 წლის 8 აპრილს ა.ლ–ძემ (რომელსაც აღნიშნული თარიღისათვის ეკავა კომპანიის გენერალური დირექტორის თანამდებობა), იმ მოტივით, რომ დაგეგმილი იყო კომპანიის გასხვისება, ვადამდე შეწყვიტა 2011 წლის 16 ოქტომბრის ხელშეკრულება, კერძოდ: ა.ლ–ძემ „R.I-ის“ უფლებამოსილ პირს - ვ.ვ–ის აცნობა, რომ სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ აქციონერებმა მიიღეს გადაწყვეტილება, გაყიდონ კომპანია. ამავე წერილით აქციონერთა გადაწყვეტილების გათვალისწინებით, ა.ლ–ძემ მოითხოვა ვაშინგტონში 17 აპრილს ინვესტორებთან დანიშნული შეხვედრის გაუქმება და „R.I-ის“ ნებისმიერი საქმიანობის შეწყვეტა 2011 წლის 16 ოქტომბრის ხელშეკრულების ფარგლებში.
119. „R.I-ი“ დაეყრდნო ხელშეკრულებით შეთანხმებულ პირობას და მოითხოვა საჯარიმო სანქციის - 75 000 აშშ დოლარის გადახდა.
120. სადავო თანხის გადახდის მოთხოვნით, „R.I-მა“ სარჩელი წარადგინა ბერლინის საოლქო სასამართლოში, როგორც ამას მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ითვალისწინებდა.
121. სადაზღვევო კომპანია „ა–მა“ საკუთარი ინტერესების დასაცავად, დაიქირავა კომპანია შპს „ბ–სი", რომელმაც უზრუნველყო, როგორც დავასთან დაკავშირებით სათანადო კონსულტაციის გაწევა, ასევე, ბერლინის საოლქო სასამართლოში წარმომადგენლობის განხორციელების მიზნით, ადვოკატის შერჩევა („L& S“) და მასთან კომუნიკაციის წარმოება.
122. „R.I-სა“ და სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ს“ შორის დავა დასრულდა მორიგებით; სადაზღვევო კომპანიამ: 1) „R.I-ს“ გადაუხადა 25 000 ევრო, რომელიც გადახდის თარიღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი ოფიციალური კურსის მიხედვით, შეადგენდა 57,180 ლარს; 2) შპს „ბ.ს–ის“ გადაუხადა 1 000 აშშ დოლარი და დღგ, რომელიც გადახდის დღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსის მიხედვით, სულ შეადგენდა 2089.66 ლარს; 3) „L & S-ს“ ორ ნაწილად გადაუხადა 4,368 ევრო, რომელიც გადახდის დღისათვის ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსის მიხედვით, შეადგენდა 10,282.83 ლარს; ზემოაღნიშნული გადარიცხვების საკომისიომ სულ შეადგინა 240.99 ლარი.
123. 2014 წლის 31 ივლისს განხორციელდა სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“ რეორგანიზაცია (გაყოფა-გამოყოფის გზით), რომლის შედეგადაც სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ს“ (ს/კ .....) გამოეყო 2 იურიდიული პირი: 1) სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი“, რომლის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს ყველა სახის დაზღვევა, გარდა ჯანმრთელობისა და სამოგზაურო დაზღვევისა და რომელსაც მიენიჭა ახალი საიდენტიფიკაციო კოდი - .........; 2) სს „სამედიცინო კორპორაცია ე–ი“ (ს/კ ......), აღნიშნული კომპანიის საქმიანობის სფეროს წარმოადგენს ჯანდაცვა.
124. სადაზღვევო კომპანია „ა–მა“ (ს/კ: .........) რეორგანიზაციის შედეგად შეიცვალა საფირმო სახელწოდება და მის საფირმო სახელწოდებად განისაზღვრა სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე“, თუმცა, შეინარჩუნა რეორგანიზაციამდე არსებული საიდენტიფიკაციო კოდი - ......... ამ უკანასკნელის საქმიანობის სფეროს წარმოადგენს ჯანმრთელობის, სიცოცხლის (არა მაგროვებადი და დაბრუნებადი), სამოგზაურო, უბედური შემთხვევებით გამოწვეული გარდაცვალებისა და/ან შრომისუუნარობის დაზღვევა.
125. 2010 წლის 14 ნოემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–სა“ და შპს ავიაკომპანია „ს.ვ–ის“ შორის გაფორმდა დაზღვევის ხელშეკრულება და გაიცა ავიაგადამზიდველის პასუხისმგებლობის დაზღვევის №SNW141110 პოლისი. იმავე თარიღით, აღნიშნულ პოლისში შევიდა ცვლილება №SNW141110/1-Add, რომლის მიხედვით მზღვევლის პასუხისმგებლობის ლიმიტი განისაზღვრა 500 000 000 აშშ დოლარით. პოლისი მოიცავდა მესამე პირების წინაშე პასუხისმგებლობის, მგზავრების წინაშე პასუხისმგებლობისა და, ტვირთის გამო, პასუხისმგებლობის დაზღვევას. სადაზღვევო პერიოდი განისაზღვრა 2010 წლის 14 ნოემბერიდან 13 დეკემბრის პერიოდით. ამავე ცვლილებით დაფარვის ტერიტორიას დაემატა პაკისტანიც.
126. ხელშეკრულების დადებისას, 2010 წლის 14 ნოემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ის“ გენერალური დირექტორი იყო ა.ლ–ძე, რომელიც ხელს აწერს 2010 წლის 14 ნოემბრის დაზღვევის ხელშეკრულებასა და სადაზღვევო პოლისებს.
127. 2010 წლის 28 ნოემბერს №SNW141110/1-Add სადაზღვევო პოლისით დაზღვეულმა შპს ავიაკომპანია „ს.ვ–ის“ თვითმფრინავმა „IL-76TD“ რეგისტრაციის ნომრით „4L-GNI“ განიცადა კატასტროფა პაკისტანის ტერიტორიაზე, კარაჩიში, ჯინაჰის საერთაშორისო აეროპორტის მიმდებარედ. შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა ოთხი ფიზიკური პირი: 1. ე.ჰ–ი; 2. შ.ი–ი; 3. ხ.ბ–ში; 4. მ.რ–ის. შემთხვევის შედეგად, ასევე, დაზიანდა შემდეგი ორგანიზაციების ქონება: 1. კომპანია „N.H.S“ (HTS); კომპანია „M/s P. C“; 3. კომპანია „M/s I. C. (PVT) L“; 4. კომპანია „M/s P.I“.
128. 2010 წლის 2 დეკემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ გენერალურმა დირექტორმა ა.ლ–ძემ გააფორმა იურიდიული მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება საერთაშორისო იურიდიულ კომპანია „გ.ე.პ–თან“, რომელმაც იკისრა ვალდებულება, გაეწია სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ მომსახურება (სასამართლოში წარმომადგენლობის ჩათვლით) პაკისტანის სასამართლოში.
129. შემთხვევის შედეგად დაზარალებული პირების - მემკვიდრეების სასარჩელო მოთხოვნები შემდეგნაირად იყო განსაზღვრული: ე.ჰ–ის მემკვიდრეები ითხოვდნენ, სულ - 32 163 აშშ დოლარის ეკვივალენტს; შ.ი–ის მემკვიდრეები, სულ - 454 803 აშშ დოლარის ეკვივალენტს; ხ.ბ–შის მემკვიდრეები - 318 118 აშშ დოლარის ეკვივალენტს; მ.რ–სს მემკვიდრეები - 477 388 აშშ დოლარის ეკვივალენტს.
130. 2012 წლის 16 ნოემბერს განხორციელდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ შერწყმა/მიერთება სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ისთან“, რის შედეგადაც აღნიშნული თარიღიდან სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ი“ გახდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ სამართალმემკვიდრე და უფლებამონაცვლე და მის, როგორც ახალი მზღვევლის სახელზე გადავიდა ყველა ის უფლება-მოვალეობა, რომელიც წარმოშობილი და გათვალისწინებული იყო სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–სა“ და შპს „ა.ს.ვ–ის“ შორის გაფორმებული დაზღვევის ხელშეკრულების საფუძველზე. 2013 წლის 2 ივლისიდან სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ შეეცვალა საფირმო სახელწოდება და გახდა სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი“.
131. სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“ მიერ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ მიერთების შემდეგ, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი“ განაგრძობდა მითითებულ საქმეზე „გ.ე.პ–თან“ ურთიერთობას, ხოლო მოგვიანებით, 2013 წლის 31 ოქტომბერს „გ.ე.პ–ის“ რეორგანიზაციის შედეგად, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–მა“ ხელშეკრულება გააფორმა იურიდიულ კომპანია „კ–თან“ იმავე პირობებით, როგორც ეს განსაზღვრული იყო „გ.ე.პ–თან“.
132. საქმის მასალების შესწავლის შემდეგ იურიდიული კონსულტანტების მიერ სადაზღვევო კომპანია „ა–ისათვის“ მიცემულ იქნა საბოლოო რეკომენდაცია შემთხვევის შედეგად დაზარალებული პირების მემკვიდრეებთან საქმის მორიგებით დასრულების თაობაზე. მოლაპარაკების შედეგად მიღწეულ იქნა შეთანხმება თითოეული გარდაცვლილის მემკვიდრეთათვის 50 000 აშშ დოლარის ანაზღაურების თაობაზე. აღნიშნული მორიგების პირობით დაზარალებული პირების მემკვიდრეები სრულად ათავისუფლებდნენ შპს ავიაკომპანია „ს.ვ–ის“ და მის მზღვეველს, ასევე, სხვა პირს ყოველგვარი პასუხისმგებლობისაგან, რაც შეიძლება დაკავშირებული ყოფილიყო 2010 წლის 28 ნოემბერს მომხდარ ავიაკატასტროფასთან. აღნიშნული მორიგების აქტების გაფორმების საფუძველზე სს სადაზღვევო კომპანია „ა–მა“ გადაიხადა 200 000 აშშ დოლარი.
133. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ თავდაპირველად წარმოდგენილი სარჩელით მოსარჩელეები ითხოვდნენ მოპასუხეებისთვის თანხის დაკისრებას, ხოლო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად უთითებდნენ უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმებს.
134. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ის სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევაც სურთ მოსარჩელეებს, ამ უკანასკნელთა მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 992-ე და 408.1-ე მუხლების შემადგენლობიდან გამომდინარეობს.
135. სამოქალაქო კანონმდებლობაში მოქმედი მტკიცების სტანდარტზე მითითებით სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეებმა თავ–თი მოთხოვნები იმ გარემოებებზე დააფუძნეს, რომ მათ მიმართ სს „ს.ბ–ისა“ და სახელმწიფო ორგანოების მხრიდან განხორციელებული იძულების შედეგად დათანხმდნენ შემძენის - სს „ა–ი ბ–ის“ მიერ შეთავაზებულ აქციათა ღირებულებას, რომლის საფუძველზე მოხდა არასამართლიან და არასაბაზრო ფასზე ხელშეკრულების გაფორმება. შედეგად აქციონერებმა მიიღეს გასხვისებული წილების არაადეკვატური ანაზღაურება შემდეგი ოდენობით: გ.ფ–ი - შპს „მ–ს“ (კომპანიის 51% აქციათა მფლობელი) 50% წილის მფლობელი პარტნიორი, კომპანიის აქციათა 25,50% - 1 000 000,00 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი; ლ.წ–ძე - შპს „მ–ს“ (კომპანიის 51% აქციათა მფლობელი) 50% წილის მფლობელი პარტნიორი, კომპანიის აქციათა 25,50% - 1 000 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი; ა.ლ–ძე - შპს „ი.ლ.ჰ–ის“ (კომპანიის აქციათა 9,6118889 % მფლობელი) 49,56% წილის მფლობელი პარტნიორი - 238 182,00 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი; ლ.ნ–ძე - შპს „ი.ლ.ჰ–ის“ (კომპანიის აქციათა 9,6118889 % მფლობელი) 40,02% წილის მფლობელი პარტნიორი - 192 333,41 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი; ა.ტ–ი - შპს „ს–ოს“ (კომპანიის აქციათა 5,3888111% მფლობელი) 62,93% წილის მფლობელი პარტნიორი – 169 536,57 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი; ი.ტ–ი - შპს „ს–ოს“ (კომპანიის აქციათა 5,3888111% მფლობელი) 37,07% წილის მფლობელი პარტნიორი – 99 868,43 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი.
136. სსკ-ის 50-ე მუხლის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში სადავო იყო თავისუფალი ნების გამოვლენის ფაქტი, მოსარჩელის მიმართ განხორციელებული იძულების გამო. უნდა შემოწმებულიყო, არსებობდა თუ არა ამავე კოდექსის 85-89-ე მუხლების წინაპირობები.
137. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას მოსარჩელეთა მიმართ იძულების განხორციელების შესახებ, რის გარეშეც სადავო გარიგებები არ დაიდებოდა.
138. მოსარჩელეთა განმარტებით, სს „ს.ბ–ი“ შეგნებულად წინასწარ უქმნიდა მათ წინაპირობებს, რათა არ მიეცა საკრედიტო დაფინანსება სახელმწიფო პროგრამის განხორციელების პროცესში და არ გაეგრძელებინა საავადმყოფოების მშენებლობა. ამასთან, იგი ცდილობდა, ზეგავლენა მოეხდინა მოსარჩელეებზე იმ ფორმითაც, რომ დაიწყებდნენ კრედიტის უზრუნველსაყოფად ჩადებული მთელი ქონების მიმართ იძულებითი ხასიათის ღონისძიებების გატარებას, ზემოთ დასახელებული მიზეზების საფუძველზე.
139. საქმეზე დაკითხული მოწმე გ.ლ–ძის განმარტებით: „2011 წლის მაისში, თუ არ ვცდები, დაახლოებით 3.5 მილიონ დოლარამდე გვრჩებოდა 10 მილიონიდან ასათვისებელი და ჩანდა, რომ არ გვეყოფოდა, შესაბამისად, ეს თანხები. იმიტომ, რომ 2011 წლის აპრილის თვეში საქართველოს მთავრობის (თარიღი ზუსტად არ მახსოვს, მაგრამ კარგად მახსოვს ნომერი) 184-ე იყო, დადგენილებით ჩვენ საწოლების რაოდენობა გაგვიზარდეს. ცოტა ვადა გადაგვიწიეს 6 თუ 8 თვით, მაგრამ საწოლების რაოდენობა გაგვიზარდეს... წინარე შეთანხმების თანახმად, როცა ვიცოდით, რომ ბანკი მოგვყვებოდა ამ პროექტში, მოვითხოვეთ დამატებითი თანხების გაზრდა... სადღაც 2011 წლის ივნისის თვეში დავუკავშირდით ნ.ა–ძეს და ვუთხარით, რომ ჩვენ გვსურს კრედიტის მოცულობის გაზრდა, რაც ნორმალურად იყო აღქმული. სამუშაო პროცესი წავიდა“. „ი–ი-მა“ განაახლა ურთიერთობა ბანკთან საკრედიტო მოცულობის შეპირებულ გაზრდასთან დაკავშირებით. ივნისის ბოლოდან აქტიურად ჩაერთო ხსენებულ პროცესში ნ. ა–ძე. „უ–ების“ საჭიროებისთვის გამოიკვეთა 31 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობის სესხის გამოყოფის აუცილებლობა, საავადმყოფოთა მშენებლობის დასამთავრებლად, არანაკლებ ექვსთვიანი საშეღავათო პერიოდით. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, უკვე გამოყოფილი 10 მილიონი აშშ დოლარის გარდა, მსესხებლები ბანკისგან დამატებით 21 მილიონ აშშ დოლარს მოელოდნენ“.
140. მოწმე გ. ლ–ძის განმარტებით, 2011 წლის აგვისტოს მეორე ნახევარსა და სექტემბრის პირველ რიცხვებში ბანკთან კვლავ მოლაპარაკებები წარმოებდა. „მთელი აგვისტოს მეორე ნახევარი მიდიოდა ბანკთან ეს კომუნიცირება, ურთიერთობა და ჩვენ, ვგულისხმობ ჩემს თავს, სამეთვალყურეო საბჭო, ვინც ჩემს ზემოთ იდგა, კერძოდ, ბატონ წ–ძეს, ფ–ს, კომპანიის გენერალური დირექტორს ა.ლ–ძეს, ყველას, ბანკთან, ნ.ა–ძის მეშვეობით ვიყავით შეთანხმებული შემდეგ საკითხებზე: 14%-დან 11%-მდე დაეწიათ საპროცენტო განაკვეთი, გაეზარდათ ვადა 120 თვიდან 240 თვემდე, ამათანავე უნდა მოეცათ დამატებით 21 მილიონი დოლარი. შესაბამისად, ბანკი გვიყენებდა გარკვეულ პირობებს ამის სანაცვლოდ, რომლებზედაც ჩვენ ვიყავით თანახმა. რა იყო ეს პირობები. ჩვენ უნდა გაგვეძლიერებინა უზრუნველყოფები (რაც პატივცემულო მოსამართლე ნიშნავს არა მხოლოდ გადაწერას, იპოთეკის და გირავნობის ხელშეკრულებებით უზრუნველყოფილი 15 მილიონი დოლარის საკრედიტო ხაზის გაზრდას 35 მილიონ დოლარამდე (მათ შორის სოლიდარული თავდებობების), არამედ დამატებით პირობად უნდა დაგირავებულიყო „ი–ი-ის“ ყველა არსებული და სამომავლო ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, მოძრავ ქონებას ვგულისხმობ, პლიუს ამას უნდა დაგირავებულიყო შპს „მ–ში“ პარტნიორების წილები - 50% გ.ფ–ისა და 50% ლ.წ–ძის, ასევე, უნდა დაგირავებულიყო შპს „მ–ს“ კუთვნილი 51% აქცია სს „ი–ი-ში“ და ჩვენ წინასწარ ვაცხადებდით, საკრედიტო ხაზის ცვლილებების შეთანხმებაზე ხელმოწერით, რომ ჩვენ იმ ტექსტუალურ შემადგენელს საკრედიტო ხელშეკრულებებისას, რომელსაც ბანკი ახალს შემოგვთავაზებდა, აპრიორი ვეთანხმებოდით. წინააღმდეგ შემთხვევაში მათ ეძლეოდათ სესხის გამოთხოვის უფლება. ანუ მეტი დასაგირავებელი არაფერი არ იყო. საკმაოდ ხისტი პირობები იყო შემოთავაზებული. მაგრამ ეს იყო დამატებით 21 მილიონის მიღების სანაცვლოდ, რაც საშუალებას გვაძლევდა ჩვენ დაგვემთავრებინა მშენებლობის პროცესი“.
141. მოწმე ლ–ძე აღნიშნავს: „სექტემბრის დასაწყისში იყო, სადღაც პერიოდი 4-5-6 სექტემბერი, აი ეს პერიოდი, როდესაც ნ.ა–ძემ პირადად მე შემატყობინა ბანკის მოთხოვნის შესახებ, რომ გადახდილი ყოფილიყო 900 ათასი დოლარის საკომისიო სესხის გაცემაზე...“, ,ჩვენ თანახმა ვიყავით, გადაგვეხადა 900 ათას დოლარი 35 მილიონი აშშ დოლარის საკრედიტო ლიმიტიდან (ჯამში იმ ათსაც ვგულისხმობ), 32 მილიონის ათვისება გამოგვივიდოდა და 32-დან გადავიხდიდით 900 ათას დოლარს“.
142. ზემოაღნიშნული გარემოებები დასტურდება მოწმე გ.ქ–ის დაკითხვითაც, კერძოდ: „2011 წელს 35 მილიონამდე რომ გაიზარდა... მე უნდა შემხვედროდა თანხა - 14.4 მილიონი დოლარი, საიდანაც საკომისიოს სახით უნდა გადამეხადა 600 ათასი დოლარი ბანკისთვის.“
143. საქმეში 2022 წლის 30 მარტს წარმოდგენილი „ს.ბ–ის“ წარმომადგენლის - ე.ტ–ის მიერ გ.ლ–ძისადმი (სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ იმჟამინდელი აღმასრულებელი დირექტორი) ელექტრონული ფოსტის საშუალებით 2011 წლის 21 ივლისს გაგზავნილი წერილით, სადაც განხილულია სესხის სტრუქტურა 2011 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით და სხვა მასთან დაკავშირებული დეტალები, დგინდება, რომ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ ხელმძღვანელობას ჰქონდა საფუძვლიანი მოლოდინი, რომ „ს.ბ–ი“ გასცემდა 31 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობით სესხს.
144. საქმეში წარმოდგენილი 2011 წლის 11 სექტემბერს გაგზავნილი წერილით, რომლის ერთ-ერთი ადრესატია ნ.ა–ძე („ს.ბ–ის“ წარმომადგენელი) დგინდება, რომ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ ხელმძღვანელობას აქვს სწორედ 31 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობით სესხის მიღების მოლოდინი. წერილის თანდართული ფაილიდან ჩანს, რომ 900 000 აშშ დოლარის საკომისიოც სწორედ გასაცემი 31 მილიონი აშშ დოლარიდან უნდა ჩამოჭრილიყო და არა 5 მილიონიდან, როგორც ეს მოხდა ამ წერილის გაგზავნიდან რამდენიმე დღეში.
145. შეთანხმების მიღწევის შემდგომ, 2011 წლის 9 სექტემბრიდან 12 სექტემბრამდე პერიოდში, „ი–ი-ის“ და მისი შვილობილი კომპანიების მიერ ბანკის მოთხოვნის შესაბამისად, განხორციელდა ყველა არსებული იპოთეკისა და გირავნობის ხელშეკრულებების ცვლილება, ახალი გირავნობის ხელშეკრულებების და სოლიდარული თავდებობის განცხადებების გაფორმებები – უკვე 35 000 000 მილიონი აშშ დოლარის უზრუნველყოფის მიზნით.
146. ამ მომენტამდე „ი–ი-ის“ ქონებიდან მხოლოდ სამ „უ–ში“ არსებული წილები იყო დაგირავებული და „ი–ი-ის“ უძრავი ქონების მხოლოდ მცირე ნაწილი და შვილობილი კომპანიების უძრავი ქონება იყო იპოთეკით დატვირთული, ხოლო 2011 წლის სექტემბერში დაგირავდა „ი–ი-ის“ კუთვნილი ყველა წილი თუ სხვა მოძრავი ქონება, გარდა ამისა, დაგირავდა შპს „მ–ს“ კუთვნილი 51% აქცია „ი–ი-ში“ და, ამავდროულად, შპს „მ–ში“ პარტნიორთა 100% წილი, გაიცა „ი.ე–ის“ სოლიდარული თავდებობა - ანუ, პრაქტიკულად, მთლიანად „ი–ი“ ჩაერთო უზრუნველყოფით ღონისძიებებში. არცერთი ეს ქონება მანამდე არ ყოფილა დაგირავებული/იპოთეკით დატვირთული.
147. 2010 წლის სექტემბერში განხორციელებული უზრუნველყოფის ღონისძიებებს, გარდა ზემოთ მითითებული ახალი უზრუნველყოფებისა, ასევე, დაემატა ქვემოთ ჩამოთვლილი უზრუნველყოფები, რომლებიც უკავშირდება სწორედ 35 000 000-იან ხაზს: 2011 წლის 9 სექტემბერს შპს „მ–ს“ მიერ 35 000 000 აშშ დოლარზე – „წერილობითი განცხადება სოლიდარული თავდებობის შესახებ №000739/525167/839601/839624-უ“; 2011 წლის 9 სექტემბერს გ.ფ–ის მიერ 35 000 000 აშშ დოლარზე – „წერილობითი განცხადება სოლიდარული თავდებობის შესახებ №000739/525167/839601/839624-ფ“; 2011 წლის 9 სექტემბერს გ.ლ–ძის მიერ 35 000 000 აშშ დოლარზე – „წერილობითი განცხადება სოლიდარული თავდებობის შესახებ № №000739/525167/839601/839624-ქ“; 2011 წლის 9 სექტემბერს ლ.წ–ძის მიერ 35 000 000 აშშ დოლარზე – „წერილობითი განცხადება სოლიდარული თავდებობის შესახებ №000739/525167/839601/839624-ღ“; ასევე, ბანკის მოთხოვნის საფუძველზე, სოლიდარული ხასიათის თავდებობა დამატებით გაიცა: 2011 წლის 9 სექტემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი–ის“ მიერ 35 000 000 აშშ დოლარზე – „წერილობითი განცხადება სოლიდარული თავდებობის შესახებ №000739/525167/839601/839624-ჭ.“
148. ზემოაღნიშნული სოლიდარული თავდებობების შესახებ წერილობითი განცხადებების გაცემა განხორციელდა 2011 წლის 9 სექტემბერს. უზრუნველყოფილი მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენდა 2011 წლის 9 სექტემბრის „შეთანხმება ცვლილებების შეტანის შესახებ მხარეთა შორის 2010 წლის 6 სექტემბერს დადებულ №000739/525167/839601/839624 საკრედიტო ხაზით მომსახურების ხელშეკრულებაში“ განსაზღვრული ცვლილებების შესაბამისად, 2010 წლის 6 სექტემბრის „საკრედიტო ხაზით მომსახურების №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების“ საფუძველზე ბანკის წინაშე არსებული სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი–ის“, შპს „უ.ა–ას“, შპს „უ.კ–ის“ და შპს „უ.ს–ეს“ ვალდებულებები. ზემოაღნიშნული სოლიდარული თავდებობებით უზრუნველყოფილი იყო 35 000 000 მილიონი აშშ დოლარი, მოქმედების ვადა - 240 თვე, წლიური საპროცენტო განაკვეთი - 10 %–დან 18%–მდე; დოკუმენტურ ოპერაციებზე - 1%–დან 10 პროცენტამდე.
149. გარდა ზემოთ ჩამოთვლილისა, ბანკის მოთხოვნის საფუძველზე, დამატებით დაგირავდა 35 000 000 აშშ დოლარის უზრუნველსაყოფად:
150. 2011 წლის 12 სექტემბერს გ.ფ–სა და ბანკს შორის გაფორმებული წილის „გირავნობის №000739/525167/839601/839624-ჰ-1“ ხელშეკრულების საფუძველზე, საკრედიტო ხაზით მომსახურების №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების თანახმად, განსაზღვრული 35 000 000 აშშ დოლარის უზრუნველსაყოფად - გ.ფ–ის კუთვნილი 50% წილი შპს „მ–ში“; 2011 წლის 12 სექტემბერს ლ.წ–ძესა და ბანკს შორის გაფორმებული წილის „გირავნობის №000739/525167/839601/839624-ჰ-2 ხელშეკრულების“ საფუძველზე საკრედიტო ხაზით მომსახურების №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების თანახმად, განსაზღვრული 35 000 000 აშშ დოლარის უზრუნველსაყოფად - ლ.წ–ძის კუთვნილი 50% წილი შპს „მ–ში“; 2011 წლის 12 სექტემბერს „ი–ი-სა“ და ბანკს შორის გაფორმებული წილის „გირავნობის №000739/525167/839601/839624-ხ ხელშეკრულების“ საფუძველზე, საკრედიტო ხაზით მომსახურების №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების თანახმად, განსაზღვრული 35,000,000 აშშ დოლარის უზრუნველსაყოფად - სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი-ის“ კუთვნილი 100% წილი შპს „უ.ა–აში“; 2011 წლის 12 სექტემბერს „ი–ი-სა“ და ბანკს შორის გაფორმებული წილის „გირავნობის №000739/525167/839601/839624-ჰ ხელშეკრულების“ საფუძველზე, საკრედიტო ხაზით მომსახურების №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების თანახმად, განსაზღვრული 35 000 000 აშშ დოლარის უზრუნველსაყოფად - სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი-ის“ კუთვნილი 100 % წილი შპს „უ.კ–იში“; 2011 წლის 12 სექტემბერს „ი–ი-სა“ და ბანკს შორის გაფორმებული წილის „გირავნობის №000739/525167/839601/839624-ჯ ხელშეკრულების“ საფუძველზე, საკრედიტო ხაზით მომსახურების №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების თანახმად, განსაზღვრული 35,000,000 აშშ დოლარის უზრუნველსაყოფად - სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი-ის“ კუთვნილი 100% წილი შპს „უ.ს–ეში“; 2011 წლის 12 სექტემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი“-ს და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „გირავნობის №000739/525167/839601/839624-ჰ-3“ ხელშეკრულების საფუძველზე, საკრედიტო ხაზით მომსახურების №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების თანახმად, განსაზღვრული 35 000 000 აშშ დოლარის უზრუნველსაყოფად - სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი-ის“ არსებული და სამომავლო ყველა მოძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე;
151. ზემოაღნიშნული გირავნობის ხელშეკრულებების ცვლილებებით უზრუნველყოფილი იყო 35 000 000 მილიონი აშშ დოლარი, მოქმედების ვადა - 240 თვე, წლიური საპროცენტო განაკვეთი - 10%-დან 18%-მდე; დოკუმენტურ ოპერაციებზე ერთი%–დან 10 %-მდე (გირავნობის ხელშეკრულებები, 12.09.2011წ.).
152. ბანკის მოთხოვნის შესაბამისად, 35 000 000 აშშ დოლარის უზრუნველყოფის მიზნით, 2011 წლის 12 სექტემბერს შეტანილ იქნა ცვლილებები შემდეგ არსებულ გირავნობის ხელშეკრულებებში: 2010 წლის 22 სექტემბერს შპს „უ.ა–ას“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „გირავნობის №000739/525167/839601/839624-რ ხელშეკრულება“; 2010 წლის 22 სექტემბერს შპს „უ.კ–ის“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „გირავნობის №000739/525167/839601/839624-ს“ ხელშეკრულება; 2010 წლის 22 სექტემბერს შპს „უ.ს–ეს“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „გირავნობის №000739/525167/839601/839624-ტ ხელშეკრულება “.
153. ზემოაღნიშნული გირავნობის ხელშეკრულებების ცვლილებები განხორციელდა 2011 წლის 12 სექტემბერს. უზრუნველყოფილი მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენდა 2011 წლის 9 სექტემბრის „შეთანხმება ცვლილებების შეტანის შესახებ“ მხარეთა შორის 2010 წლის 6 სექტემბერს დადებულ №000739/525167/839601/839624 საკრედიტო ხაზით მომსახურების ხელშეკრულებაში“ განსაზღვრული ცვლილებების თანახმად, 2010 წლის 6 სექტემბრის „საკრედიტო ხაზით მომსახურების №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების“ შესაბამისად, ბანკის წინაშე არსებული სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი-ის“, შპს „უ.ა–ას“, შპს „უ.კ–ის“ და შპს „უ.ს–ეს“ ვალდებულებები. ზემოაღნიშნული გირავნობის ხელშეკრულებების ცლილებებით უზრუნველყოფილი იყო 35,000,000 მილიონი აშშ დოლარი.
154. ბანკის მოთხოვნის შესაბამისად, 35 000 000 აშშ დოლარის უზრუნველყოფის მიზნით, 2011 წლის 12 სექტემბერს შეტანილ იქნა ცვლილებები შემდეგ არსებულ გირავნობის ხელშეკრულებებში: 2010 წლის 22 სექტემბერს შპს „უ.ა–ას“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „გირავნობის №000739/525167/839601/839624-რ ხელშეკრულება“; 2010 წლის 22 სექტემბერს შპს „უ.კ–ის“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „გირავნობის №000739/525167/839601/839624-ს“ ხელშეკრულება; 2010 წლის 22 სექტემბერს შპს „უ.ს–ეს“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „გირავნობის №000739/525167/839601/839624-ტ ხელშეკრულება “.
155. ზემოაღნიშნული გირავნობის ხელშეკრულებების ცვლილებები განხორციელდა 2011 წლის 12 სექტემბერს. უზრუნველყოფილი მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენდა 2011 წლის 9 სექტემბრის „შეთანხმება ცვლილებების შეტანის შესახებ“ მხარეთა შორის 2010 წლის 6 სექტემბერს დადებულ №000739/525167/839601/839624 საკრედიტო ხაზით მომსახურების ხელშეკრულებაში“ განსაზღვრული ცვლილებების თანახმად, 2010 წლის 6 სექტემბრის „საკრედიტო ხაზით მომსახურების №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების“ შესაბამისად, ბანკის წინაშე არსებული სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი-ის“, შპს „უ.ა–ას“, შპს „უ.კ–ის“ და შპს „უ.ს–ეს“ ვალდებულებები. ზემოაღნიშნული გირავნობის ხელშეკრულებების ცლილებებით უზრუნველყოფილი იყო 35,000,000 მილიონი აშშ დოლარი.
156. ბანკის მოთხოვნის შესაბამისად, 35 000 000 აშშ დოლარის უზრუნველყოფის მიზნით, 2011 წლის 12 სექტემბერს შეტანილ იქნა ცვლილებები მანამდე არსებულ ქვემოჩამოთვლილ იპოთეკის ხელშეკრულებებში: 2010 წლის 7 სექტემბერს შპს „უ.ა–ასა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-ა ხელშეკრულება“; 2010 წლის 7 სექტემბერს შპს „უ.ა–ას“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-ბ“ ხელშეკრულება; 2010 წლის 7 სექტემბერს შპს „უ.ა–ასა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-გ ხელშეკრულება“; 2010 წლის 7 სექტემბერს შპს „უ.ა–ასა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-დ ხელშეკრულება“; 2010 წლის 7 სექტემბერს შპს „უ.ა–ასა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-ე ხელშეკრულება“; 2010 წლის 5 ნოემბერს შპს „უ.ა–ასა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-ვ ხელშეკრულება“; 2010 წლის 7 სექტემბერს შპს „უ.კ–ი“–ს და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის ხელშეკრულება №000739/525167/839601/839624-ზ“; 2010 წლის 7 სექტემბერს შპს „უ.კ–სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-თ ხელშეკრულება“; 2010 წლის 7 სექტემბერს შპს „უ.კ–სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-ი ხელშეკრულება“; 2010 წლის 7 სექტემბერს შპს „უ.ს–ესა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-კ ხელშეკრულება“; 2010 წლის 7 სექტემბერს შპს „G. W.–ს“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-ლ ხელშეკრულება“; 2010 წლის 7 სექტემბერს შპს „ი–ი დენტსა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-მ ხელშეკრულება“ თანახმად; 2010 წლის 7 სექტემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-ნ ხელშეკრულება“; 2010 წლის 8 სექტემბერს შპს „G. W.-სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის ხელშეკრულება №000739/525167/839601/839624-ო“; 2010 წლის 8 სექტემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-პ ხელშეკრულება“; 2010 წლის 17 სექტემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-ჟ ხელშეკრულება“; 2010 წლის 19 ოქტომბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი Internationa-სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-ყ ხელშეკრულება“; 2011 წლის 29 მარტს შპს „უ.ა–ასა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-შ ხელშეკრულება“; 2011 წლის 29 მარტს შპს „უ.ა–ასა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-ჩ ხელშეკრულება“; 2011 წლის 29 მარტს შპს „უ.ა–ასა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-ც ხელშეკრულება“; 2011 წლის 29 მარტს შპს „უ.ს–ესა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-ძ ხელშეკრულება“; 2011 წლის 8 აპრილს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული „იპოთეკის №000739/525167/839601/839624-წ ხელშეკრულება“; შესაბამისად, 2011 წლის 12 სექტემბრისთვის „ი–ი-ისა“ და „უ–ების“ მხრიდან უზრუნველყოფის მხრივ დაკმაყოფილებული იყო ბანკის ყველა მოთხოვნა.
157. ზემოაღნიშნული უზრუნველყოფების მიღების შემდეგ, 2011 წლის 13–14 სექტემბერს, ბანკმა შეცვალა თავისი პოზიცია და განაცხადა უარი მსესხებლისათვის 31 000 000 აშშ დოლარის ოდენობის კრედიტების სრული მოცულობით გაცემაზე.
158. მას შემდეგ, რაც განხორციელდა ზემოაღნიშნული უზრუნველყოფები, ბანკმა მოითხოვა, მის მიერ გამოყოფილი „ახალი“ 15 000 000 აშშ დოლარიდან გადაფარულიყო (რეფინანსირებულიყო) „უ–ების“ არსებული სესხები 10 000 000 აშშ დოლარის ოდენობით. შესაბამისად, საკრედიტო თანხა დაემატებოდა მხოლოდ 5 000 000 აშშ დოლარის ოდენობით, საიდანაც ბანკს სურდა უკან წაეღო საკომისიოს სახით 900 000 აშშ დოლარი.
159. ზემოაღნიშნულ მოვლენებს ადასტურებს მოწმე ლ–ძის შემდეგი ჩვენება: „ჩემი და ბატონი გ. გაღიზიანება გამოიწვია იმან, რომ ამ საუბრების ფონზე „ს.ბ–მა“ დაარღვია პრაქტიკულად ჩვენთვის მოცემული პირობა და.... გაყიდვის იძულების მიზნით, გამოიყენა ზუსტადაც საკრედიტო ბერკეტი. ანუ გადაუხვია ყველა დათქმას, ყველა პირობას და, შესაბამისად, მხოლოდ ეს 5 მილიონი გამოყო, რაც კომპანიას 2-3 თვის სუნთქვის საშუალებას მისცემდა და მეტს არაფერს.... ს.ბ–ი კატეგორიულად ითხოვდა ფ–ისგან „მ–ს“ 100% წილის მიყიდვას. ფ–ი კატეგორიულად ითხოვდა ბატონი გ–გან, რაც შემპირდი ის გააკეთე. ვციტირებ: მე შეიძლება მოგყიდო „მ–“, მაგრამ ჯერ კრედიტი მომეცი, რასაც შემპირდი. ანუ ნუ მიზღუდავ არჩევანის თავისუფლებასო. შესაბამისად, სადღაც მესამე შეხვედრაზე დაახლოებით მეც პირადად შემექმნა ისეთი შთაბეჭდილება, რომ „მ–ს“ გასხვისებას ძალიან ცოტა აკლდა პარტნიორების მხრიდან „ს.ბ–ზე“, კერძოდ, თავიდან მთლიანად, შვილობილებიანად კომპანიის ღირებულებად დასახელდა 25 მლნ. აშშ დოლარი. შემდგომ „ს.ბ–თან“ ბატონი გ. საუბრობდა, ბატონი ლ–ნაც ჰქონდა უფლებამოსილება, მოგვ–ებით საუბრობდა 100% წილზე 18 მილიონ აშშ დოლარზე. იყო მომენტი, როცა თითქმის შედგა შეთანხმება. იყო 2-3-დღიანი პაუზა. კარგად მახსოვს მაშინ „ა–ი ბ–ის“ წარმომადგენლები „უ–ების“ ოფისშიც მოვიდნენ, გაცნობითი ხასიათის შეხვედრა იყო. მაგრამ მერე რაღაცამ ჩაშალა ეს მომენტი. ჩაშალა ალბათ ორმა რამემ - პირველი ის, რომ შემდგომ შეხვედრაზე დაუყენა ბატონმა ი. გ–მა ფ–ს შემდეგი სახის პირობა, რომ 18-მილიონიდან „მ–ს“ გადაგიხდით 9 180 ათას დოლარსო და დანარჩენ აქციონერებს, როგორ მივხედავთ, ჩვენი საქმეაო, თქვენ არ გეხებათო..... ყველას ინტერესებს ნუ იცავთ, თქვენს თავს მიხედეთო.... და მეორე, თან ფონი შეიქმნა ისეთი, მთელმა საქართველომ დაიწყო, რომ „ა–ი ბ–იმ“ „ი–ი“ იყიდა. ეს სექტემბერში ხდება. ბიზნეს-კურიერშიც კი გავიდა მაგის სპეციალური სიუჟეტი, როგორც ჟურნალისტებს სჩვევიათ - ჩვენს ხელთ არსებული ინფორმაციით და ა.შ.... შპს „მ–მ“ მხოლოდ თავისი ინტერესები არ დააყენა სხვა აქციონერებზე წინ. ეს ფაქტი იყო და მე ძალიან ამაყი ვარ, რომ „მ–ს“ ასეთი პოზიცია გააჩნდა მაშინ. ბევრი ამას არ გააკეთებდა ალბათ“.
160. სასტუმრო „ამბასადორში“ გამართული შეხვედრების დროს გ–ი და გ–ძე ცდილობდნენ საკუთარი პოზიციების გამყარებას იმ არგუმენტებით, რომ „ფული მხოლოდ მათ აქვთ“ და „ი–ი“ „ვერ მოახერხებდა სხვა მყიდველის ან პარტნიორის პოვნას“. ისინი ყველა ღონეს ხმარობდნენ, რომ კომპანიისთვის ეჩვენებინათ ბანკსა და „ა–ი ბ–ის“ პირობებზე დათანხმების გარდუვალი აუცილებლობა.
161. ერთ-ერთ შეხვედრაზე, ცხარე კამათისას გ–მა მოულოდნელად განაცხადა, რომ რადგან მეორე მხარე განხილვისთვის ასე ჯიუტად ითხოვდა კრედიტის მიღების შესაძლებლობას, გაყიდვის შესაძლებლობის ალტერნატივასთან ერთად, მაშინ ის აყენებდა ახალ პირობას, რომლის გათვალისწინებაც „ი–ი-ს“ მოუწევდა გადაწყვეტილების მიღებისას 15 000 000 აშშ დოლარის საკრედიტო რესურსის ასათვისებლად ი. გ– ბანკისათვის 3 000 000 აშშ დოლარის საკომისიოს გადახდა. ამ განცხადებას თავიდან გაოგნება მოჰყვა. გაურკვეველი იყო, ი. გ–ი ხუმრობდა სიტუაციის განსამუხტავად, თუ სერიოზულად აყენებდა ზემოხსენებულ მოთხოვნას. აღელვებული გ–ი გამუდმებით იმეორებდა – „თუ არ გინდათ გაყიდვა, მაშინ უნდა გადამიხადოთ სამი მილიონი, კრედიტი რომ მოგცეთო“. „ი–ი-ის“ წარმომადგენლები კვლავ დაჟინებით ითხოვდნენ კრედიტის გაცემას ბანკისგან ადრე შეთანხმებული პირობებით. აღნიშნული შეხვედრაც უშედეგოდ დასრულდა.
162. ლ–ძის ჩვენებით: „მეხუთე თუ მეექვსე შეხვედრაზე ისევ გაგრძელდა კრედიტზე იგივე საუბარი. არ მოგცემ კრედიტს. რატომ არ მომცემ? ჩაგიდე ყველაფერი, შევასრულე ყველა პირობა. ამ დროს აფეთქდა ი. გ–ი. მე არ ვიცნობდი მას ასე კარგად. საკმაოდ ემოციური პიროვნებაა, როგორც ჩანს და სრული ამ სიტყვის მნიშვნელობით დაიწყო მაგიდაზე ხტუნაობა და ყვირილი და თქვა, რომ გინდათ ფული 15 მილიონი დოლარი, მაშინ 3 მილიონი გადამიხადეთ საკომისიო. ფ–ის და ჩემი მხრიდან ამას გაოგნება მოჰყვა. რაღაც ცოტა ბაზარში ვაჭრობას ჰგავდა ეს ყველაფერი.... ბოლოს თქვა არ მოგცემთო, პირდაპირ თქვა. იმიტომ, რომ თქვენ რომ კრედიტი მოგცეთ და 5-6 თვეო სამშვიდობოს გახვალთო. გ.მაც საკმაოდ კორექტულად უთხრა, რომ კარგი დავფიქრდებით კიდევო და გამოვედით. მეექვსე შეხვედრის შემდეგ, ამ შეხვედრის შემდეგ კომპანიის სათავო ოფისში მივედით და ვისაუბრეთ. ნათელი იყო, რომ ბანკი კრედიტს აღარ მოგვცემდა. თავიდან ბოლომდე - 2011 წლის ზაფხულიდან ვიდრე ცნობილი მოვლენები არ განვითარდა, ეს ყველაფერი იყო კარგი რეჟისურის ქვეშ სპექტაკლი, რომელიც, ჩემი ღრმა რწმენით, ერთადერთ მიზანს ემსახურებოდა - „ა–ი ბ–ის“ ხელში ჩაეგდო თავისი ისტორიული მეტოქე და ბაზრის უალტერნატივო ლიდერი (ვგულისხმობ არა მხოლოდ სადაზღვევო ბაზრის, არამედ რეგიონალური ჯანდაცვის) გამხდარიყო და გახდა კიდეც“.
163. მოსარჩელეთა განმარტებით, ზემოაღნიშნულის გარდა, იძულების ფაქტები განხორციელდა სახელმწიფო სტრუქტურებიდანაც.
164. 2011 წლის ოქტომბრიდან შსს სტრუქტურების მიერ მნიშვნელოვნად გაძლიერდა „უ–ების“ წარმომადგენლებთან ურთიერთობის მასშტაბი. დაბარებები, დეტალური გამოკითხვები სისტემატურ ხასიათს ატარებდა. პრაქტიკულად ყოველდღიურად შესრულებული სამუშაოს დონეზე ბარდებოდა ანგარიში ხსენებული სტრუქტურის წარმომადგენლებს. მათთან ხშირად მიმდინარეობდა პირდაპირი ტექსტით საუბრები იმ მძიმე შედეგების შესახებ, რომლებიც გარდაუვლად დადგებოდა „უ–ების“ და „ი–ი-ის“ ხელმძღვანელების მიმართ საავადმყოფოთა მშენებლობის ვადის დარღვევის შემთხვევაში.
165. მიუხედავად „ს.ბ–ისა“ და „ა–ი ბ–ის“ ქმედებებით გამოწვეული მძიმე ვითარებისა, „ი–ი-ისა“ და „უ–ების“ ძალისხმევით, მოხერხდა თანამედროვე ტექნიკით გამართული, საუკეთესო სტანდარტების შესაბამისი ექვსი მაღალტექნოლოგიური საავადმყოფოს აშენება და სრულად აღჭურვა. საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროსთან შეთანხმებული გრაფიკების მიხედვით, აღნიშნულ საავადმყოფოთა ოფიციალური გახსნის ღონისძიებები 2011 წლის 26 დეკემბერს ჩატარდა ადიგენში, 27 დეკემბერს - ქედასა და შუახევში, 29 დეკემბერს - ჩაქვში, 2012 წლის 27 თებერვალს - ყვარელში, ხოლო 5 მარტს - ახმეტაში. აღნიშნული მოვლენები მასმედიის საშუალებებით ფართოდ გაშუქდა.
166. მოწმე ლ–ძე თავის ჩვენებაში აცხადებს შემდეგს: „2011 წლის დეკემბერში 4 საავადმყოფოს გახსნამ ზეწოლა ორგანოების მხრიდან შეარბილა, ასევე, თებერვალში 2 საავადმყოფოს გახსნამაც, ასევე, პოზიტივი მოიტანა. მაგრამ მარტში გაასმაგდა უკვე ეს ზეწოლა.... ამას პირდაპირ არ ვუკავშირებ ჩვენს თას გადახდენილ მოვლენებს.. იმ დროს არსებულ პოლიტიკურ სიტუაციას, თუმცა შეგახსენებთ, პატივცემულო მოსამართლე, რომ „დაზღვევა ყველას“ ერთ-ერთი პოლიტიკური ძალის მთავარი სლოგანი იყო და შესაბამისად.... ამიტომ იყო ზეწოლა - უნდა აშენებულიყო, გაკეთებულიყო.... თორემ.... მოდით დავსვათ სამი წერტილი, რაც მოხდებოდა....“.
167. 2012 წლის 23 ან 24 მარტს სასტუმრო „რედისონში“ მოხდა შეხვედრა წ–ძეს, ლ–ძეს და გ–ძეს შორის. გ–ძემ განაცხადა, რომ განიხილავდა მთლიანად „ი–ი-ის“ ყიდვას. „შარშან ვერ მოვრიგდით, იქნებ ეხლა მოვრიგდეთ“ – აღნიშნა მან. აგრეთვე განაცხადა, რომ მოახდენდა კომუნიკაციას იმჟამად საზღვარგარეთ მყოფ ი. გ–თან და მასთან გასაუბრების მერე კვლავ შეხვდებოდა კომპანიის წარმომადგენლებს. ორიოდე დღეში, კვლავ შედგა შეხვედრა იმავე პირებს შორის, იმავე ადგილას. გ–ძემ კვლავ განაცხადა, რომ მას სურს მხოლოდ „ი–ი-ის“ შეძენაზე საუბარი და გ–თან გავლილი კონსულტაციების შედეგად შეუძლია წ–ძეს და ფ–ს ერთად, შპს „მ–ს“ პარტნიორთა 100% წილის სანაცვლოდ, შესთავაზოს 2 000 000 აშშ დოლარი. „ყველას და ყველაფერს სხვას ჩვენ მივხედავთო“ – აღნიშნა გ–ძემ და დაამატა „ი. (გ–ი) ისეთი გაბრაზებულია თქვენზე, მეტის გადამხდელი არ არისო“. საუბარი უშედეგოდ დამთავრდა - „მ–ს“ პარტნიორების მხრიდან ეს „წინადადება“ არასერიოზულად იქნა აღქმული.
168. მოწმე ლ–ძე ამ შეხვედრას აღწერს შემდეგნაირად: „მარტის ბოლოს....სადღაც 15-20 მარტს ბატონმა ლ.წ–ძემ დაურეკა ბატონ ნ. გ–ძეს, რომელიც იმ მოლაპარაკებებში არ გადიოდა დასაშვების ფარგლებიდან.. გ–თან შედარებით კორექტული იყო. გ–ივით, ბოდიშით და „პეპეშა“ ხელში მიჭირავს და ახლა მე თქვენ დაგხვრიტავთ და რაღაც ეგეთ სისულელეებს არ როშავდა და ძალიან კორექტულად იქცეოდა.... ბატონმა ლ–მა დაურეკა ბატონ ნ–ს სთხოვა შეხვედრა, მეც წამიყოლია თან... შეხვედრა შედგა სასტუმრო „რედისონში“, პირველ სართულზე კაფეა და ბატონმა ლ–მა მეგობრულ-ახლობლურ ფორმატში უთხრა - კაი ნ., მაშინ რაც იყო… დავჯდეთ თავიდან დავილაპარაკოთ... იქნებ მოვილაპარაკოთ.. სთხოვა თემას დავბრუნებოდით. ბატონი გ–ძე მგონი თავად არაფერს არ წყვიტავდა. წავიდა, ბატონ ი–ს გადასცა და მოვიდა მეორე დღეს, იგივე დროს და იგივე ადგილას.... და ბატონ ლ–ს განუცხადა, რომ ბატონი ი. ისეთი გამწარებულია თქვენზე, თქვენი გაგონება ხომ არ უნდა, მაქსიმუმ შენ და ფ–ს თითო მილიონს მოგიგდებთ და იკმარეთო.... მე ვიცნობ ბატონ ლ–ს და გამიკვირდა ბატონმა ლ–მა როგორ გააკონტროლა თავი.... მაგრამ გააკონტროლა, ადგა და გამოვიდა“.
169. 2012 წლის აპრილის შუა რიცხვებისთვის შპს „მ–ს“ პარტნიორები - ლ.წ–ძე და გ.ფ–ი, ასევე „ი–ი-ის“ აღმასრულებელი დირექტორი გ.ლ–ძე გვიან ღამით დაბარებული იყვნენ საქართველოს ეროვნულ ბანკში. მეორე მხრიდან შეხვედრას ესწრებოდნენ ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი გ. ქ–ძე, ჯანდაცვის მინისტრი ზ.ჭ–ი და ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრი - ლ.ჯ–ი. საუბარი მიჰყავდა გ. ქ–ძეს.
170. ქ–ძემ საუბრის დასაწყისშივე ცალსახად განაცხადა, რომ საუბრობდა სახელმწიფოს სახელით. მისი სიტყვებით, „ი–ი-ს“ „დიდხანს აცადეს გამოსავლის ძიება, მაგრამ მან ვერაფერი კონკრეტული ვერ შესთავაზა მთავრობას“. ქ–ძემ თქვა, რომ კომპანიის წარმომადგენლების მისვლამდე მასთან იყვნენ ი. გ–ი და ნ. გ–ძე, რომლებმაც დადეს მთავრობისთვის გამოსავალი, რაც მდგომარეობდა „ა–ი ბ–ის“ მიერ შპს „მ–ს“ პარტნიორთა წილების 2 000 000 აშშ დოლარად ყიდვის შემდგომ სიტუაციის დარეგულირებაში, კერძოდ, „ს.ბ–ი“ და „ა–ი ბ–ი“ „ი–ი-ის“ საკონტროლო პაკეტის შეძენის მერე მოახდენდნენ ინვესტირებას კომპანიაში დაახლოებით 20 000 000 აშშ დოლარის ოდენობით, რომელიც მოხმარდებოდა, როგორც არსებული ვალდებულებების გასტუმრებას, ასევე, საავადმყოფოების მშენებლობის გაგრძელებას. „ფული მხოლოდ მათ აქვთ და სხვა არავინ გვყავს გაჭედილი თემების გამოსაყვანად“ – აღნიშნა ქ–ძემ.
171. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტმა კატეგორიულად მოთხოვა „ი–ი-ს“ „ა–ი ბ–ისთან“ კომუნიკაციის დამყარება და მათი წარმომადგენლების დაუყოვნებლივ კომპანიაში შემოშვება ვითარების შესწავლის მიზნით. მან თქვა, რომ თუ უახლოეს რამდენიმე დღეში არ მოხდებოდა შპს „მ–ს“ პარტნიორების მხრიდან ბანკის მოთხოვნების დაკმაყოფილება, შპს „მ–ში“ პარტნიორთა წილების შემოთავაზებულ ფასად გაყიდვასთან დაკავშირებით, ან ისინი განაცხადებდნენ უარს, ასეთ შემთხვევაში უკვე იმოქმედებდა სახელმწიფო. „ჩვენ თქვენთან შემოვალთ, კომპანიას დავხლეჩთ და ნაწილ–ნაწილ გავყიდით“, „მაშინ აქციონერებს საერთოდ არაფერი არ შეგხვდებათ“ – ერთმნიშვნელოვნად განაცხადა ქ–ძემ.
172. „ი–ი-ის“ წარმომადგენლების მხრიდან აღნიშნული იყო, რომ ყაჩაღივით იქცეოდა ბანკი და უბრალოდ ართმევდა აქციონერებს კომპანიას, მათ შორის, არ ითვალისწინებდა არც მის სამართლიან საბაზრო ღირებულებას, არც მის მიერ საავადმყოფოების პროექტში ინვესტირებულ 9 მილიონ აშშ დოლარამდე თანხას და არც მრავალ სხვა ფაქტორს. მათ გამოთქვეს მოსაზრება, რომ „ა–ი ბ–ის“ წაეღო კომპანიის აქტივები „უ–ების“ ნაწილში, მათ შორის, სერიოზული დისკონტირების ფონზე. ქ–ძე გაღიზიანდა და გაიმეორა, „მათ ყველაფერი უნდათ და სხვა გზა არაა“. „სახელმწიფოს არ აინტერესებს თქვენი აქციონერული ინტერესი“ და შპს „მ“ უნდა მოიქცეს ისე, როგორც ის ეუბნება – „წინააღმდეგ შემთხვევაში პრობლემებს ვერ ასცდებით“ დაამატა მან. „ჩვენ წინააღმდეგი არ ვართ, თუ „ს.ბ–ს“ მეტ თანხაზე მოელაპარაკებით და გამოართმევთ“ – ირონიით აღნიშნა ქ–ძემ.
173. საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტმა შპს „მ–ს“ პარტნიორებისგან დამატებით მოითხოვა, დახმარებოდნენ „ს.ბ–ს“ და „ა–ი ბ–ის“ კომპანიის ერთ-ერთ აქციონერთან, ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკთან წარმოებულ მოლაპარაკებაში. ამასთანავე, შპს „მ–ს“ პარტნიორებს უნდა განეცხადებინათ, რომ თავისი ნებით ყიდიან 2 000 000 აშშ დოლარად თავ–თ წილებს.
174. საუბრისას, ქ–ძემ განაცხადა: „ჩვენ ვიცით, რომ თქვენ ფული არ გიკეთებიათ, თორემ სხვანაირად დაგელაპარაკებოდით“. „თუ ისევ სადაზღვევო კომპანიის გაკეთება მოინდომეთ, ხვალვე მოგცემთ ლიცენზიას“ – დაამატა ქ–ძემ.
175. საქართველოს ეროვნული ბანკის იმდროინდელი პრეზიდენტის მიერ განხორციელებული ზეწოლის ფაქტი დასტურდება მოწმე ლ–ძის ჩვენებით: „გადის დრო, დაახლოებით სამი კვირა და ღამის 11 საათზე ბატონ ალ. ლ–ძეს ტელეფონზე ხორციელდება ზარი საქართველოს ეროვნული ბანკიდან. რამდენადაც მე ვიცი (ჯობია ბატონმა ა–მ თქვას) ეს იყო ერ. ბანკის საბჭოს წევრი ჯ–ი და ის ითხოვს მხოლოდ წ–ძე, მხოლოდ ფ–ი და მხოლოდ მე რატომღაც დაუყოვნებლივ გამოვცხადებულიყავით და ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის კაბინეტში. ახლავე და დაუყოვნებლივ. შესაბამისად, ყველანი ოფისში ვიყავით იმიტომ, რომ გვიანობამდე ვმუშაობდით, ავდექით, დავჯექით მანქანაში, წავედით, შევედით ერ. ბანკში (აღწერა) პრეზიდენტის ასევე თეთრ კაბინეტში (თეთრი სკამებით, მაგიდებით) დავსხედით და ჩვენ იქ უკვე დაგვხვდნენ სამნი: ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი გ. ქ–ძე, მარჯვნივ ჯ–ი - ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრი (თუ სწორად მახსოვს), მარცხნივ ჭ–ლი - ჯანდაცვის მინისტრი. ბატონ ლ.ჯ–ს ხმა არ ამოუღია, ბატონმა ჭ–მა ერთი-ორი კომენტარი გააკეთა მხოლოდ. საუბარი დაიწყო და დაამთავრა ქ–ძემ. ქ–ძემ თქვა (ვციტირებ შეძლებისდაგვარად, პატივცემულო მოსამართლე), რომ მასთან დღეს იყო „ს.ბ–ი“, კონკრეტულად გ–ი და გ–ძე და მათ შესთავაზეს საავადმყოფოების დასასრულებლად გამოსავალი და რომ არანაირ ექსცესებს ადგილი არ ჰქონდეს. მან თქვა, რომ (ყველას მოგვმართა) ლაპარაკობდა სახელმწიფოს სახელით. შემდეგ დაამატა, რომ ეს რომ არჩევნების წელი არ იყოს, ალბათ ასე არ მოგექცეოდითო. კარგად იქცეოდითო, ფული სახლში არ წაგიღიათო, მაგრამ სახელმწიფოს თქვენი აქციონერული ინტერესები არ აინტერესებს და რასაც ახლა მე გეტყვით, ის უნდა გააკეთოთო. დავიძაბეთ ყველანი ძალიან. მან თქვა, ხვალვე უნდა ადგეთო და „ს.ბ–ს“ მიყიდოთ კომპანიაო, (ეგ უთხრა პირადად ფ–ს, წ–ძეს და მეც) იმ ფასად, რა ფასადაც გეუბნებიანო....ამაზე მე ვერ მოვითმინე, წამოვხტი და ცოტა ემოციურად ვუთხარი - რა 2 მილიონად მივყიდოთ 51% წილი მეთქი. ემოციურად ვუთხარი ცოტა - ამ ბიზნესიდან გავალთ, საავადმყოფოები წაიღონ, მაგრამ კომპანია მაინც დატოვონ.... საკმაოდ მოჭრა ცინ–დ - ვერ გაიგეო, არ მაინტერესებსო თქვენი კომპანიის აქციონერული ინტერესიო, რასაც გთხოვენ ის უნდა გააკეთოთო. სხვა ალტერნატივა არ არისო. ამდენი ხანი გიყურებდითო, თქვენ გაგვიმტყუნეთ იმედებიო, სისტემაწარმომქმნელი კომპანია იყავით, თქვენი იმედი გვქონდაო... და იმასაც ვერ მიხვდით, რომ ჩვენ მხოლოდ რაოდენობა გვჭირდებოდა და არა ხარისხიო და აგრეთვე დაამატა, რომ მაშინაც მაგრად შეცდით, „ს.ბ–ი“ რომ გელაპარაკებოდათო და რომ არ მიყიდეთო და ახლა თქვენივე შეცდომას იმკითო. ამიტომ დანარჩენი არაფერი არ მაინტერესებსო. ხვალვე გახვალთო, მე მითხრა შენ დაგირეკავენო, გაუხსენით კომპანიაო, ყველანი შეუშვით და, შესაბამისად, გააკეთეთ რასაც გეტყვიანო. მერე მოითხოვა კიდევ ორი რამე - სამწუხაროდ ჩემი კომპანიის აქციონერებს ჰქონდა გულუბრყვილო რწმენა, როგორც ჩანს, რომ 34%-ის აქციონერად იბიარდის ყოლა, რაღაც სტატუსი და დაცვა იყო..... როცა იბიარდი ვახსენეთ ქ–ძესთან, რა ვუქნათ, როგორ ავუხსნათ.... გვითხრა არ მაინტერესებსო ეს იბიარდიო, თქვენ დადგებით, მიხვალთ და ეტყვით, რომ ყველაფერი ნებით ხდებაო, რომ ეს თქვენი გადაწყვეტილებააო, რომ არანაირი ზეწოლა არ ყოფილაო. ეს არის ჩემი პირველი მოთხოვნაო. მეორე ჩემი მოთხოვნაო - არ დავინახო ვინმემ პრესასთან ან სადმე კომენტარი გააკეთოთო, მხოლოდ პოზიტიურიო. და მესამეო - თქვენც ხომ იცითო, რომ არსად ხმა არ უნდა ამოიღოთო. ასე დაგვმოძღვრეს, გამოვედით და ყველასთვის ყველაფერი ნათელი იყო.“
176. მოწმე ლ–ძემ სასამართლოზე დასმულ შეკითხვაზე, თუ რატომ აღიქვა ზეწოლად ეროვნულ ბანკში შემდგარი შეხვედრა, უპასუხა შემდეგი: „მე ბოლო 4-5 წელიწადია საქართველოში არ ვცხოვრობ, მე ცოტა სხვა საქართველო მახსოვს, სადაც სხვანაირად წყდებოდა რაღაც-რაღაც საკითხები.... ეგ ჰკითხეთ ბატონ გ. და ბატონ ლ–ს, მაგრამ ჩემს წარმოდგენაში, როცა წინ მიზის სახელმწიფო თანამდებობის პირი და მკაცრი სახით, „ენკავედეს“ სტილში მეუბნება, რომ თუ ამას არ გააკეთებთ, ჩვენ ვიცით როგორც ვიმოქმედებთ და პლიუს ამას რამდენიმე თვის წინ ჯარიმის სახით.... ერთ დღეში ორი მილიონი მიმატანინეს, პირადად მე როგორც კომპანიის წარმომადგენელს, კომფორტული შეგრძნებები არ გამიჩნდება და ცუდად მეხუმრება და ეგეთი მომენტი არ მაქვს. მე ამას აღვიქვამ აბსოლუტური სერიოზულობით იმიტომ, რომ იმ წუთას, იმ მომენტში და იმ მოცემულობაში ამ საზოგადოების წევრი ვიყავი და ყურებში ბამბა არ მქონდა გაჩრილი, კარგად ვიცოდი და კარგად ვხვდებოდი, რაც ხდებოდა..... პატივცემულმა აქციონერებმა როგორ აღიქვეს, ეს კითხვა მე არ მეხება.“
177. მოწმე გ.ქ–ი შეკითხვაზე, იცის თუ არა მან აქციონერებზე განხორციელებული ზეწოლის შესახებ, რომ მათ დაეთმოთ აქციები, პასუხობს შემდეგს: „დაახლოებით აპრილის თვეში, აპრილის დასაწყისში ალბათ 2012 წლის, კვლავ რაღაც საქმეებზე ჩამოსული ვიყავი თბილისში და ვიცი აქციონერებისგან, კერძოდ, გ.ფ–ისგან, ლ.წ–ძისგან, გ.ლ–ძისგანაც, რომ ისინი აპრილის თვის განმავლობაში იყვნენ დაბარებულნი „ს.ბ–შიც“ და საქართველოს ეროვნულ ბანკშიც, სადაც ითხოვდნენ, გაეყიდათ აქციები „ა–ი ბ–იზე“. ისიც ვიცი, რომ, არ ვიცი ვინ, მაგრამ ერთ-ერთი მაღალჩინოსანი საქართველოს ეროვნულ ბანკში, საკმაოდ დიდ ზეწოლას ახდენდა მათზე, რომ დაეთმოთ, გაეყიდათ აქციები, რომ ქვეყანას ასე სჭირდება, ასეთი ტერმინებით, თორემ პრობლემებს შეუქმნიდნენ, დააკავებდნენ და ბანკი მაინც წაიღებდა მაგ აქციებს, „ა–ი“ მაინც წაიღებდა ბანკის მეშვეობით.“
178. ზემოაღწერილი მოვლენების ქრონოლოგიით, სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელეთა ინტერესს არ წარმოადგენდა კუთვნილი წილების გასხვისება და მათი დათმობა, მოსარჩელეებს სს „ს.ბ–ის“ მხრიდან განხორციელებული ქმედებები შედეგად, არასამართლიან ფასად მოუწიათ.
179. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 54-ე მუხლის დანაწესზე და აღნიშნა, რომ საქმეში არსებული სსიპ „ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2016 წლის 5 ოქტომბრის №005880116 დასკვნით დგინდება, რომ სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება 2012 წლის აპრილის მდგომარეობით იყო - 40 147 455 ლარი, რაც, 2012 წლის 30 აპრილის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი ვალუტის ოფიციალური კურსის შესაბამისად, წარმოადგენდა - 24 678 790 აშშ დოლარს.
180. სადავო გარიგებების გაფორმების შემდეგ კი შპს „მ–ს“ (51%) პარტნიორებმა: გ.ფ–მა მიიღო - 1 000 000,00 აშშ დოლარი და ლ.წ–ძემ - 1 000 000 აშშ დოლარი; შპს „ი.ე– ჰოლდინგის“ (9,6118889 %) პარტნიორებმა: ა.ლ–ძემ - 238 182,00 აშშ დოლარი და ლ.ნ–ძემ - 192 333,41 აშშ დოლარი; შპს „ს–ოს“ (5,3888111%) პარტნიორებმა: ა.ტ–მა - 169 536,57 აშშ დოლარი და ი.ტ–მა - 99 868,43 აშშ დოლარი.
181. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან შეცილების განხორციელების მომენტიდან მოსარჩელე მხარის ნება უძრავი ქონების გასხვისების შესახებ ითვლება ბათილად, აღნიშნული გულისხმობს იმ სამართლებრივი შედეგის გაუქმებას, რაც ამ გარიგებას მოჰყვა. რადგან დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შესაბამისად, გადაცემული ქონების დაბრუნება არსებული მდგომარეობით შეუძლებელია, უნდა მოხდეს მისი ფულადი სახით კომპენსირება უსაფუძვლო გამდიდრების წესების საფუძველზე. წარმოდგენილ შემთხვევაში, სასამართლომ დაადგინა, რომ წილების გასხვისების პროცესში, მოსარჩელე მხარემ, რომელიც წარმოადგენდა ქონების მესაკუთრეს, ქონება გაასხვისა ნამდვილი ნების გამოვლენის გარეშე, მის რეალურ საბაზრო ღირებულებასთან შედარებით, გაცილებით ნაკლებ ფასად. დადგენილია, რომ არსებული მდგომარეობით ქონების ნატურის სახით დაბრუნება შეუძლებელია. ამდენად, მნიშვნელოვანია, თუ რას შეადგენდა „ი–ი-ის“ წილის საბაზრო ღირებულება და რამდენად თვალსაჩინოდ აღემატებოდა იგი ფაქტობრივად გადახდილ ფასს.
182. მოსარჩელე მხარემ, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურების მიზნით, მიუთითა მის მიერ წარდგენილ სსიპ „ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2016 წლის 5 ოქტომბრის №005880116 დასკვნასა და „გრეის ვანდეკრუზის“ დასკვნაზე.
183. მოსარჩელეების განმარტებით, სადაზღვევო და სამედიცინო დაწესებულებების შეფასების სფეროში სპეციალიზირებული საექსპერტო კომპანიის „გ.გ.კ–ის“ (აშშ) მიერ გაკეთებული დასკვნის საფუძველზე დადგინდა, რომ საკუთრივ სადაზღვევო კომპანიის 100% აქციათა სამართლიანი ფასი, გასხვისების მომენტისთვის, წარმოადგენდა დიაპაზონს არანაკლებ 20 312 000 აშშ დოლარსა და არაუმეტეს 24 702 000 აშშ დოლარს შორის, ხოლო შვილობილი კომპანიების საკუთრებაში არსებული სამედიცინო დაწესებულებების სამართლიანი ფასი - 8 017 000 აშშ დოლარს. შესაბამისად, საშუალო ღირებულება, სულ იყო 30 524 000 აშშ დოლარი, ხოლო ექსპერტიზის ეროვნულმა ბიურომ უშუალოდ „ი–ი-ის“ 100% წილის საბაზრო ღირებულება განსაზღვრა 24 678 790 აშშ დოლარით. ამდენად, ორივე ექსპერტის დასკვნა დაახლოებით ერთნაირად აფასებს კომპანიის ღირებულებას და სხვაობა ამ ორი დასკვნით დადგენილ ფასებს შორის ჯდება დასაშვები ცდომილების ფარგლებში.
184. საქმეში არსებული სსიპ „ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2016 წლის 5 ოქტომბრის №005880116 დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი მასალების, ჩატარებული კვლევისა და ანალიზის საფუძველზე, დაშვებებისა და შეზღუდვების გათვალისწინებით, გაანგარიშებულ იქნა სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება 2012 წლის აპრილის მდგომარეობით, რაც განისაზღვრა 40 147 455 ლარით, 2012 წლის 30 აპრილის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი ვალუტის ოფიციალური კურსის შესაბამისად, - 24 678 790 აშშ დოლარით.
185. ექსპერტიზაზე წარდგენილ იქნა შპს „ბ–ოს“ მიერ შედგენილი სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ დამოუკიდებელ აუდიტორთა დასკვნები, სადაც მოცემულია 2009-2010-2011 წლების ანგარიშები ფინანსური ანგარიშგებების შესახებ. აღნიშნული დასკვნები დათარიღებულია 2010 წლის პირველი მაისით და 2012 წლის 14 მაისით. ექსპერტიზაზე წარდგენილ იქნა ასევე, სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ ფინანსური ანგარიშგების შესახებ აუდიტორული დასკვნის „დრაფტი“, რომელიც დათარიღებულია 2012 წლის 4 მაისით; გ. ლ–ას მიერ, 2012 წლის 13 ნოემბერს შედგენილი აუდიტორული დასკვნა სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ და სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ შერწყმის შესახებ. 2015 წლის იანვრის მდგომარეობით შედგენილი „G. V-ის“ საექსპერტო ანგარიში; „G. V-ის“ საპასუხო ანგარიში, რომელიც მომზადდა 2012 წლის პირველი აპრილის მდგომარეობით; სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-იანი მონაწილეობით დაფუძნებული კომპანიების ბალანსები 2012 წლის 31 მარტის მდგომარეობით.
186. დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე წარდგენილი მასალების გათვალისწინებით, სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა დისკონტირებული ფულადი ნაკადების მეთოდის გამოყენებით, რა დროსაც, ექსპერტიზაზე წარდგენილი საპროგნოზო მონაცემების გათვალისწინებით, დადგინდა საზოგადოების თავისუფალი ფულადი ნაკადები საპროგნოზო პერიოდისათვის. აღნიშნული ფულადი ნაკადების, ტერმინალური ღირებულებისა და დისკონტის განაკვეთის (17%) გათვალისწინებით, დაანგარიშდა საზოგადოების ღირებულება, რამაც 40 147 455 ლარი შეადგინა.
187. ექსპერტის განმარტებით, სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრება შვილობილი კომპანიების ღირებულების გათვალისწინების გარეშე. როგორც დასკვნაშია აღნიშნული, ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი შვილობილი კომპანიების ბალანსების მიხედვით ირკვევა, რომ რიგ შემთხვევაში კომპანიების ვალდებულებები აღემატება მათ აქტივებს. გარდა ამისა, მოწოდებული ინფორმაციის თანახმად, აღნიშნული კომპანიები მოიცავდა 11 საავადმყოფოს (მათგან 6 დასრულებული და 5 დაუსრულებელი), შესაბამისად, აღნიშნული კომპანიების ნაწილს განსაზღვრული პროფილით ფუნქციონირებაც დაწყებული არ ჰქონდა. საექსპერტო კვლევისათვის საჭირო მონაცემები საქმეში სრულყოფილად არ მოიპოვება, ამ ეტაპზე ვერ განხორციელდა შვილობილი კომპანიების საბაზრო ღირებულების დადგენა, 2012 წლის აპრილის მდგომარეობით.
188. მოპასუხე მხარემ სადავოდ გახადა მითითებული ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილი სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულების გაანგარიშება და მისი მხრიდან წარდგენილი ამავე საექსპერტო დაწესებულების 2017 წლის 12 ივნისის №003264717 დასკვნა.
189. ექსპერტს დაევალა სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ (მისი შვილობილი კომპანიების გათვალისწინებით) 100%-წილის საბაზრო ღირებულების დადგენა 2012 წლის აპრილის მდგომარეობით.
190. ექსპერტის 2017 წლის 12 ივნისის №003264717 დასკვნით ექსპერტიზაზე წარდგენილი მასალების, ჩატარებული კვლევისა და ანალიზის საფუძველზე, დაშვებებისა და შეზღუდვების გათვალისწინებით დაანგარიშდა სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100% (მისი შვილობილი კომპანიების გათვალისწინებით) წილის საბაზრო ღირებულება 2012 წლის აპრილის მდგომარეობით, რომელიც განისაზღვრა 10 207 700 ლარით.
191. ექსპერტის 2017 წლის 12 ივნისის №03264717 დასკვნა შეიცავს შეფასების მეთოდოლოგიას და განსაზღვრულია საბაზრო ღირებულების დეფინიცია - „საბაზრო ღირებულება წარმოადგენს გამოთვლად ფულად სიდიდეს, რომელითაც გაიცვლება ქონება შეფასების თარიღისათვის დაინტერესებულ მყიდველსა და დაინტერესებულ მყიდველს შორის „გაშლილი მკლავის“ პრინციპით ტრანზაქციისას, მართებული მარკეტინგის ჩატარების შემდეგ, როდესაც თითოეული მხარე მოქმედებს გათვითცნობიერებულად, წინდახედულად და ძალდატანების გარეშე“ (IVშ-1, პარა. 3.1.). უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულება მიღებულია აღნიშნული პერიოდისათვის მომსახურების ბაზარზე იდენტური (ხოლო მისი არარსებობის შემთხვევაში, მსგავსი) ქონების მოთხოვნისა და მიწოდების ურთიერთზემოქმედების შედეგად დადებული გარიგების საფუძველზე. უძრავი ქონების ბაზრად ითვლება მიმოქცევის სფერო, რომელიც განისაზღვრება გამყიდველის/მყიდველის შესაძლებლობებით, მნიშვნელოვანი დანახარჯის გარეშე გაყიდოს/შეიძინოს ქონება გამყიდველისათვის/მყიდველისათვის უახლოეს ტერიტორიაზე საქართველოში. ამ შეფასების მიზნებისათვის შემფასებელმა გამოიყენა საბაზრო (გაყიდვების შედარების მიხედვით) მიდგომა, რაც გულისხმობს შემდეგს: შესაფასებელი ობიექტის პირდაპირ შედარებას ანალოგების იმ მონაცემებთან, რომლებიც გაყიდულ იქნა ან რომლებიც განცხადებული არიან გასაყიდად.
192. საქმეში წარმოდგენილია, აგრეთვე, შპს „ბ.ტ.ჯ–ას“ ანგარიში, რომელიც ეხება სსიპ „ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ მიერ ჩატარებული ექსპერტიზის საფუძველზე 2016 წლის 5 ოქტომბერს გაცემული დასკვნის (№005880116) ანალიზს.
193. ანგარიშის თანახმად, სსიპ „ლ– სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ მიერ 2016 წლის 5 ოქტომბერს გაცემულ დასკვნაში (№005880116) შეფასება განხორციელებულია დისკონტირებული ფულადი ნაკადების მეთოდით (DCF). ამ მეთოდის მოკლე შინაარსი მდგომარეობს შემდეგში: შემფასებელი/ანალიტიკოსი ახორციელებს შესაფასებელი კომპანიის მომავალი საოპერაციო ფულადი ნაკადების პროგნოზირებას. პროგნოზირება ხორციელდება მომავალი 5-10 წლის პერიოდისათვის, სტაბილური ფულადი ნაკადების მიღწევის მომენტამდე. ძირითადი საშუალებების შეძენასთან და გადასახადებთან დაკავშირებული ფულადი ნაკადების გათვალისწინებითაც ხდება ამ ფულადი ნაკადების პროგნოზირებისას. საპროგნოზო პერიოდის ბოლოსათვის ხორციელდება, ასევე, ტერმინალური ღირებულების გაანგარიშება, რომელშიც აისახება საპროგნოზო პერიოდის შემდგომი პერიოდის კომპანიის ფულადი ნაკადების ღირებულება. იმ შემთხვევაში, თუ საპროგნოზო ფულად ნაკადებში არ ხდება ფინანსური ვალდებულებების მომსახურებისათვის და დაფარვისათვის გადასახდელი ფულადი ნაკადების გათვალისწინება, მაშინ ასეთი სახის ფულად ნაკადებს პრაქტიკაში ეწოდება საწარმოსათვის ხელმისაწვდომი ნაკადები (Free Cash Flow to Firm შემოკლებით - „FCFF“). ამ სახით ხდება კომპანიის დამფუძნებლებზე განაწილებისათვის და ფინანსური ვალდებულების გასტუმრებისათვის ხელმისაწვდომი ფულადი ნაკადების ოდენობის განსაზღვრა. ამ საპროგნოზო ფულადი ნაკადების დისკონტირება ხორციელდება შეფასების თარიღისათვის დისკონტირების კოეფიციენტით - საშუალო შეწონილი კაპიტალის ღირებულებით. ეს დისკონტირების განაკვეთი წარმოადგენს ვალისა და საკუთარი კაპიტალის გარკვეული თანაფარდობის მქონე კაპიტალის საშუალო შეწონილ ღირებულებას. მიღებული გაანგარიშებული ღირებულება ასახავს კომპანიის მიერ საოპერაციო საქმიანობის შედეგად შექმნილ ღირებულებას, რომელსაც უნდა დაემატოს არასაოპერაციო აქტივების საბაზრო ღირებულება, რომელიც ჯამში ასახავს საწარმოს საწესდებო/საკუთარი კაპიტალის და ფინანსურ ვალდებულებების ღირებულებათა ჯამს, ამ ღირებულებას უწოდებენ „საწარმოს ღირებულებას“. საწესდებო/საკუთარი კაპიტალის ღირებულების დასადგენად ანუ კომპანიის წილთა 100%-ის ღირებულების დასადგენად „საწარმოს ღირებულებას“ უნდა გამოაკლდეს ფინანსურ ვალდებულებათა საბაზრო ღირებულება. ალტერნატიულად, უშუალოდ საწარმოს საწესდებო/საკუთარი კაპიტალი (ანუ კომპანიის წილთა 100%-ის ღირებულების) შეფასდება იმავე პროცედურებით, რაც ზემოთ იქნა აღნიშნული, იმ განსხვავებით, რომ შეფასებისას გამოყენებული იქნება საკუთარი კაპიტალის მფლობელებზე განაწილებისათვის ხელმისაწვდომი ფულადი ნაკადები. ასეთ შემთხვევაში, საპროგნოზო ფულად ნაკადებში უნდა იქნას შეტანილი ფინანსური ვალდებულებების მომსახურებისათვის და დაფარვისათვის გადასახდელი ფულადი ნაკადები. ამ სახის ფულად ნაკადებს პრაქტიკაში ეწოდება საწარმოს კაპიტალისათვის ხელმისაწვდომი ფულადი ნაკადები (Free Cash Flow to Equity, შემოკლებით - „FCFE“), რომელიც დისკონტირებული იქნება მხოლოდ საკუთარი კაპიტალის დისკონტირების კოეფიციენტით.
194. ამავე ანგარიშით, სსიპ „ლ– სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2016 წლის 5 ოქტომბრის დასკვნით (№005880116) შეფასება განხორციელებულია არა საწესდებო კაპიტალისათვის, არამედ საწარმოსათვის ხელმისაწვდომი თავისუფალი ფულადი ნაკადების დისკონტირების გზით, ანუ „FCFF“ ფულადი ნაკადის გამოყენებით. ანუ შეფასება განხორციელებულია იმ ფულადი ნაკადების დისკონტირების გზით, რომელშიც არ არის ასახული ფინანსური ვალდებულებების - სესხების, სესხების პროცენტებისა და სხვა ფინანსური ვალდებულების დაფარვასთან დაკავშირებული საპროგნოზო ფულადი თანხა, შესაბამისად, ექსპერტის დასკვნაში შეფასებული ღირებულება მეთოდოლოგიურად წარმოადგენს კომპანიის/საწარმოს ღირებულებას და არა კომპანიის წილთა/აქციათა 100%-ის ღირებულებას და თუ დავუშვებთ, რომ ყველა სხვა ასპექტში ექსპერტის დასკვნა საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისი და სწორია (მათ შორის ადექვატურია საპროგნოზო შემოსავლების გაანგარიშების ნაწილში), მაშინ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ ასპროცენტიანი წილის საბაზრო ღირებულების გაანგარიშებისათვის აუცილებელია, ამ მიზნით სხვა ჩასწორებებთან ერთად, ექსპერტის მიერ გაანგარიშებული თანხა - 40 147 455 ლარი შემცირდეს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი I-ის“ სასესხო ვალდებულების - 4 385 000 ლარისა და სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ მიერ, თავისი შვილობილი კომპანიების მიერ აღებული სესხების უზრუნველყოფის მიზნით, გაცემული თავდებობის საბაზრო ფასით, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ექსპერტის დასკვნაში შეფასებული თანხა (40 147 455 ლარი) არ შეიძლება ჩაითვალოს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ წილთა/აქციათა 100 პროცენტის საბაზრო ღირებულებად.
195. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 170-ე მუხლის მეორე ნაწილისა და 172-ე მუხლის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ საქმეში არსებული 3 დასკვნიდან, რომელთა კვლევის საგანსაც წარმოადგენს „ი–ი-ის“, როგორც კომპანიის შეფასება და „ი–ი-ის“ აქციების საბაზრო ღირებულების დადგენა, საქმისათვის მნიშვნელოვნად მიიჩნია ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2016 წლის 5 ოქტომბრის დასკვნა.
196. გრეის ვანდეკრუზის დასკვნასთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ გაიზიარა მოპასუხისა და სასამართლოს შეფასება, რომ „ვანდერკრუზის“ მიერ შედგენილი საშემფასებლო დოკუმენტი არ შეიძლება გამოყენებულ იქნას მტკიცებულებად.
197. „ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების შესახებ“ საქართველოს კანონის 28.8 მუხლის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტების თანახმად, საშემფასებლო საქმიანობისათვის (მათ შორის, ბიზნესის შესაფასებლად), აუცილებელია, პირი ფლობდეს შესაბამის სერთიფიკატს, რომელიც ამ საქმიანობის უფლებამოსილების მიმნიჭებელია.
198. მოპასუხის წარმომადგენლის მიმართვის საფუძველზე „A-ს“ (American Institute of Certified Public Accountants, სერთიფიცირებული საჯარო ბუღალტრების ამერიკის ინსტიტუტი) და „FVS-ს“ (Forensic and Valuation Services - საექსპერტო და შეფასების) №5578245 სერთიფიკატი გამოხატავს თუ არა ქ-ნ ვანდერკრუზის მიერ შეფასების საერთაშორისო სტანდარტების ცოდნას და თუ აძლევს მას კომპანიების/ბიზნესის შეფასების უფლებას შეფასების საერთაშორისო სტანდარტებთან სრულ შესაბამისობაში, თუ არა, შეფასების რა სტანდარტებს ფარავს მოცემული სერთიფიკატი, „A-ს“ წევრთა სამსახურმა განმარტა, რომ ქ-ნ ვანდერკრუზის მიერ „FVS“ სერთიფიკატის ფლობა არ ადასტურებს მის მიერ შეფასების საერთაშორისო სტანდარტების ცოდნას ან მის უფლებას, განახორციელოს კომპანიების/ბიზნესის შეფასება შეფასების საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობაში. აღნიშნული სერთიფიკატის ფლობა ადასტურებს მხოლოდ „FVS“ სექციის წევრობას, რაც გულისხმობს მხოლოდ წვდომას საგანგებო ბენეფიტებზე, ინფორმაციასა და ღონისძიებებზე სექციასთან დაკავშირებულ საკითხებსა და თემატიკაზე, ანუ ეს დოკუმენტი წარმოადგენს ორგანიზაციის წევრობის დასტურს, საწევროს და არავითარ კავშირში არ იმყოფება ქალბატონი ვანდერკრუზის ან საშემფასებლო ცოდნასთან და კომპეტენციებთან, ან მის საშემფასებლო საქმიანობის ნებართვასთან ამერიკის შეერთებული შტატების ან რომელიმე სხვა ქვეყნის ტერიტორიაზე.
199. იმავე შეკითხვაზე, ნიუ-იორკის შტატის განათლების დეპარტამენტის (DPLSDSU) 2018 წლის 26 ივლისის პასუხით დგინდება, რომ გრეის ვანდერკრუზი ლიცენზირებულია დამოუკიდებელი სერთიფიცირებული ბუღალტერიის საწარმოებლად ნიუ-იორკის შტატში. მისი ლიცენზიის ნომერია: 058688.
200. „A-ს“ კიდევ ერთი ოფიციალური წარმომადგენლისგან, „A-ს“ უმაღლესი მმართველი ორგანოს - დირექტორთა საბჭოს მოქმედი წევრისგან მიღებული პასუხით დგინდება, რომ ქ-ნ ვანდერკრუზის „FVS“ სექციის წევრობა მოითხოვს მხოლოდ წლიური საფასურის გადახდას და „A-ს“ წევრობის შენარჩუნებას. იგი არ ადასტურებს კომპეტენციას ან შესაბამისი პრაქტიკის რომელიმე თემის ან სფეროს ცოდნას.
201. რაც შეეხება ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 12 ივნისის დასკვნას, რომელიც მოპასუხის დაკვეთით ჩატარდა, აღნიშნული დასკვნით „ი–ი-ის“ და მისი შვილობილი კომპანიების 100% წილის ღირებულება განისაზღვრა 10 207 700 ლარით მაშინ, როცა „ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2016 წლის 5 ოქტომბრის №005880116 დასკვნით „ი–ი-ის“ 100% წილის საბაზრო ღირებულება განსაზღვრა 24,678,790 აშშ დოლარით.
202. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა მოსარჩელეთა განმარტება, რომ ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნებს შორის ამხელა სხვაობა განაპირობა 2017 წლის 12 ივნისის დასკვნის შეფასების წარმოებამ არა ფულადი ნაკადების დისკონტირების, არამედ აქტივების შეფასების მეთოდით.
203. 2017 წლის 12 ივნისის აღნიშნული დასკვნა რომ რეალურად არ ასახავს „ი–ი-ის“ წილის საბაზრო ღირებულებას, ეს უშუალოდ ამ დასკვნის ავტორმა - შ.ი–მაც აღნიშნა დაკითხვისას, როცა მიუთითა, რომ აქტივების შეფასების მეთოდით წილის ღირებულების განსაზღვრა შეუძლებელია. ექსპერტმა, ასევე, ერთმნიშვნელოვნად თქვა, რომ „ი–ი-ის“ წილის 100%-ის საბაზრო ღირებულება იყო 24,678,790 აშშ დოლარი, ანუ მის პირველ საექსპერტო დასკვნაში მითითებული ფასი. მეტიც შ. ი–ის განცხადებით, ეს 24 700 000 აშშ დოლარი კიდევ უფრო გაიზრდებოდა, თუ მას ექნებოდა ის დამატებითი მონაცემები, რაც მის ხელთ აღმოჩნდა მეორე დასკვნის მომზადებისას.
204. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებას, რომ „ი–ი-ის“ წილის 100%-ის საბაზრო ღირებულების დადგენის დროს გაზიარებულ უნდა იქნეს 2016 წლის 5 ოქტომბრის №005880116 დასკვნა, რომელსაც საფუძვლად დაედო დისკონტირებული ფულადი ნაკადების მეთოდი, რომელიც ექსპერტ-სპეციალისტების მიერ მიჩნეულია შეფასების ყველაზე ობიექტურ კრიტერიუმად. დასკვნაში სრულად და დამაჯერებლად არის გაწერილი ყველა მეთოდი, რიცხვი და კომპონენტი, რასაც ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო დაეყრდნო.
205. მხარეთა შორის სადავოა აგრეთვე სს „სადაზღვევო კომპანია ა–ი ბ–ის“ მიერ შპს „ს–ოს“ მიმართ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 532 მუხლით გათვალისწინებული სავალდებულო სატენდერო შეთავაზების დარღვევის საკითხი.
206. მოცემულ შემთხვევაში, როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ი“ არ ფლობდა აქციებს ნომინალური მფლობელის მეშვეობით ან/და საერთაშორისო დეპოზიტარული ხელწერილების გაცემის მიზნებისათვის.
207. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 532 მუხლის პირველი პუნქტი ითვალისწინებს ისეთი აქციონერის ან აქციონერთა ჯგუფის მიმართ ვალდებულებას, რომლებიც შეიძენენ აქციათა პაკეტს, რის შედეგადაც აკონტროლებენ ხმათა საერთო რაოდენობის 1/2-ზე მეტს. შესაბამისად, იმისათვის, რომ ამოქმედდეს აღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულება აუცილებელია, პირმა (ან პირთა ჯგუფმა) შეიძინოს აქციები და, აღნიშნული შეძენის შედეგად, გახდეს საზოგადოების 1/2-ზე მეტი ხმის უფლების მქონე აქციონერი. მოცემულ შემთხვევაში, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ მიერ 1/2-ზე მეტი აქციების შეძენა არ მომხდარა. სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–იმ“ მოახდინა შპს „მ–ს“ 100%-იანი წილის შესყიდვა. ამასთან, ხაზი უნდა გაესვას იმ გარემოებას, რომ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე.ი–ის“ არსებული აქციონერის ცვლილება ამით არ მომხდარა და მდგომარეობა მინორიტარი აქციონერებისათვის სრულიად არ შეცვლილა, ვინაიდან შპს „მ–მ“ გააგრძელა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ის“ 51% აქციების ფლობა.
208. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 532 მუხლის პირველი პუნქტი ადგენს იმ პირობას, თუ როდის წარმოიშობა სავალდებულო სატენდერო შეთავაზების ვალდებულება, ხოლო შემდგომ ადგენს გამონაკლისს ამ წესიდან. მითითებული დანაწესი, ყოველგვარი სხვა მინიშნების გარეშე, ეხება მხოლოდ ამ პუნქტში მოცემულ პირებს, კერძოდ, საუბარია სხვისი სახელით ან სასარგებლოდ აქციათა ფლობაზე და თუ კი ასეთი არ არსებობს, - იმ პირდაპირ თუ არაპირდაპირ მაკონტროლებლებზე, ვისაც შეიძლება წარმოეშვას ამ მუხლით დადგენილი ვალდებულება.
209. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 532 მუხლის დანაწესით, სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ არ შეიძლებოდა, წარმოშობოდა სავალდებულო სატენდერო შეთავაზების გაკეთების ვალდებულება შპს „ს–ოს“ მიმართ, რადგან: ა) მას არ განუხორციელებია აქციათა 1/2-ზე მეტის შეძენა და ბ) იგი არ ფლობდა აქციებს ნომინალური მფლობელის მეშვეობით ან/და საერთაშორისო დეპოზიტარული ხელწერილების გაცემის მიზნებისათვის. აღნიშნული გარემოება, თავის მხრივ, დაუსაბუთებელს ხდის სამართლიანი ფასის დადგენის ნაწილში, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობაზე მოსარჩელის განმარტებას.
210. შპს „ს–ოს“ მოთხოვნასთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა მისი წარმომადგენლების პოზიციას, რომ შპს-ს აქციონერებზე ზეგავლენა იქონია ძირითად აქციონერებზე განხორციელებულმა ზეწოლამ და შპს „ს–ოს“ აქციონერები იძულებული გახდნენ თავ–თი აქციები გაეყიდათ რეალურ ღირებულებაზე ნაკლებ ფასად.
211. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარეების განმარტება, რომ შპს „ს–ოს“ წილის ღირებულება დათვლილია 5,4%-დან, როდესაც მას წილის გასხვისების მომენტისთვის გააჩნდა 1,54%. პალატამ აღნიშნა, რომ ძირითად აქციონერებზე განხორციელებული ზეწოლისა და წილების გადაფორმების შემდგომ კომპანიაში განხორციელდა კაპიტალიზაცია, რამაც შპს „ს–ოს“ წილი შეამცირა, თუმცა კაპიტალიზაციის პირობებში შპს „ს–ოს“ წილის ღირებულება არ შემცირებულა. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ შპს „ს–ოს“ წილის მოცულობის შემცირება, რასაც, ასევე, უფლებრივი მდგომარეობის გაუარესება მოჰყვებოდა, აიძულებდა შპს „ს–ოს“, დაეთმო წილი.
212. საქმეში წარმოდგენილი სადაზღვევო კომპანიის 2012 წლის ფინანსური შედეგების აუდიტორული დასკვნით დგინდება, რომ სს „ა–ი ბ–იმ“ სს „ი.ლ.-ის“ აქციები შეიძინა 9 626 000 (5 800 000 აშშ დოლარი) ლარად. აღნიშნული თანხიდან შპს „მ–ს“ აქციონერებმა მიიღეს 2 000 000 აშშ დოლარი, „EBRD -მა“ მიიღო - 3 050 000 აშშ დოლარი, დანარჩენმა აქციონერებმა კი - 750 000 აშშ დოლარი. „EBRD“ ფლობდა აქციათა 34%-ს და მისთვის კომპანიის ღირებულება შეფასდა 8 970 000 აშშ დოლარად, ასეთ შემთხვევაში შპს „ს–ოს“ აქციების ღირებულება უნდა შეფასებულიყო 484 000 აშშ დოლარად. რეალურად კი, „ს–ომ“ მიიღო 269 000 აშშ დოლარი ანუ - 215 000 აშშ დოლარით ნაკლები.
213. ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით მოსარჩელე მხარის მოთხოვნა ქონების ღირებულების ანაზღაურების თაობაზე სააპელაციო პალატამ დასაბუთებულად მიიჩნია.
214. სსკ-ის 411-ე მუხლის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეები, მიუღებელი შემოსავლის სახით, მოპასუხეებისათვის დაკისრებული თანხის წლიური 10%-ის დარიცხვას მოითხოვენ 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. მათი განმარტებით, 2012 წლის პირველი კვარტალის მონაცემებით ანაბარზე განთავსებულ თანხას ერიცხებოდა წლიური 10%.
215. მოცემულ საქმეზე დადასტურდა, რომ სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ის“ 100% აქციათა საშუალო ღირებულება გასხვისების მომენტისთვის წარმოადგენდა 24 678 790 აშშ დოლარს. შესაბამისად, მოსარჩელეების მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.
216. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მოტივებს, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის სახით 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე თანხის დაკისრების შესახებ დასაბუთებულია, თუმცა, გონივრული ოდენობა შეიძლება განისაზღვროს დაკისრებული თანხის 5 და არა 10%-ით, როგორც ამას მოსარჩელეები მოითხოვენ. მართალია, 2012 წლის პირველი კვარტლის მონაცემებით, საშუალო წლიური საპროცენტო განაკვეთები კომერციული ბანკებში უცხოური ვალუტით გრძელვადიან დეპოზიტებზე შეადგენდა 10%-ს, თუმცა 2012 წლიდან მოყოლებული აღნიშნული საპროცენტო განაკვეთი ყოველწლიურად მცირდებოდა და სარჩელი აღძვრის დროს შეადგენდა დაახლოებით 5,5%-ს. 2022 წლის მონაცემებით კი, 3,0%-მდე შემცირდა. შესაბამისად, მიუღებელი შემოსავლის სახით დაკისრებული თანხის საპროცენტო განაკვეთის განსაზღვრა უნდა მოხდეს 2012 წლიდან გადაწყვეტილების მიღებამდე არსებული საპროცენტო განაკვეთების ცვლილების გათვალისწინებით და სამართლიან ოდენობად უნდა განისაზღვროს წლიური 5%.
217. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხეთა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებასთან დაკავშირებით აპელანტთა პოზიცია.
218. სსკ-ის 316-ე და 317-ე მუხლების პირველი ნაწილების, 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის, ასევე, 408-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 409-ე მუხლის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სარჩელის დამფუძნებელ გარემოებას წარმოადგენდა ის ფაქტი, რომ ლ.ნ–ძე დასაქმებული იყო შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ და მან 2012 წლის 21 მაისის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებითა და კონკურენციის აკრძალვის შესახებ განცხადებით ნაკისრი ვალდებულებები დაარღვია, რასაც პალატა არ დაეთანხმა.
219. წარმოდგენილ შემთხვევაში, მოსარჩელე მხარის მთავარ არგუმენტს შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ დასაქმებასთან დაკავშირებით წარმოადგენს ის გარემოება, რომ 2012 წლის 29 ოქტომბერს ლ.ნ–ძეს გაეგზავნა გაფრთხილების წერილი, რომლითაც ნაკისრი ვალდებულების დარღვევისათვის სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ კონკურენტ კომპანიაში - შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ დასაქმების გამო, მოეთხოვა პირგასამტეხლოს გადახდა, წერილის მიღებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში. ამასთან, მოპასუხის მიერ წერილი მიღებულ იქნა მისი ახალი სამუშაო ადგილის, სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“ ერთ-ერთ ოფისში, მისამართზე: თბილისი, ........ გამზ. №62 და მან საკუთარ კაბინეტში, გზავნილის ჩაბარების უწყისზე ხელმოწერით დაადასტურა წერილის სამუშაო ადგილზე ჩაბარების ფაქტი.
220. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შეგებებული სარჩელის ავტორებმა მათ მიერ მითითებული ფაქტების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება ვერ წარმოადგინეს. შესაბამისად, მათ ვერ შეძლეს კუთვნილი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დადასტურება, რაც შეეხებოდა შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ ლ.ნ–ძის დასაქმებას.
221. მოწმის სახით დაკითხული ა.კ–ძისა და დ.ქ–ძის ჩვენებიდან სასამართლომ ვერ გამოიტანა საქმისათვის არსებითი გარემოების - შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ ლ.ნ–ძის დასაქმების შესახებ დასკვნა. სასამართლომ მოწმის ჩვენების სანდოობის შეფასებისას მხედველობაში მიიღო შემდეგი ფაქტორები: მოწმის ქცევა ჩვენების მიცემისას: თანმიმდევრულობა, თავდაჯერებულობა, რეაქციები კითხვების დასმის დროს, მოწმის ჩვენების შინაარსის შესაბამისობა სხვა მტკიცებულებებთან.
222. მოწმე დ.ქ–ძემ მიუთითა, რომ 2012 წელს მუშაობდა შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ სამი თვის განმავლობაში, თუმცა ლ.ნ–ძე მუშაობდა თუ არა აღნიშნულ კომპანიაში და რა ფუნქციები გააჩნდა, მისთვის უცნობია. რაც შეეხება ელექტრონულ მიმოწერას, აღნიშნული დოკუმენტი მან ნ.ქ–ას გადასცა მისივე დაჟინებული თხოვნით, თუმცა მეილში არსებული ინფორმაციის შესახებ დეტალები არ ახსოვს და არც ის გარემოება, თუ რატომ სთხოვდა ლ.ნ–ძე შეხვედრას.
223. ასევე მნიშვნელოვანია, რომ მოწმის დ.ქ–ძის აღნიშნული ჩვენების შინაარსი არ შეესაბამება მოსარჩელის ახსნა-განმარტებას, რადგან კითხვაზე - მუშაობდა თუ არა ლ.ნ–ძე შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“, მოწმე დ.ქ–ძემ კონკრეტული პასუხი ვერ გასცა.
224. მოწმე ა.კ–ძის განმარტებით, ნ.ქ–ას დავალებით, გადაეცა გზავნილი, რომელიც უნდა ჩაებარებინა სადაზღვევო კომპანია „არდიში“ ლ.ნ–ძისათვის. განსაკუთრებული დავალებით გზავნილი უნდა გადაეცა პირის იდენტიფიცირების შემდეგ ხელიდან ხელში. სადაზღვევო კომპანია არდიში მისვლისას რეგისტრატურაში პირველ სართულზე იკითხა, სად შეიძლებოდა ლ.ნ–ძის ნახვა და მიუთითეს მის სამუშაო კაბინეტზე, სადაც არავინ დახვდა. უკან დაბრუნების შემდეგ რეგისტრატურაში სთხოვა დაკავშირებოდნენ ლ.ნ–ძეს. რეგისტრატურაში უთხრეს, რომ სავარაუდოდ შეხვედრა ჰქონდა ქვედა სართულზე და ჩააცილეს. შევიდნენ ოთახში, სადაც რამდენიმე პირი იდგა, ერთ-ერთი გაეცნო როგორც ლ.ნ–ძე და ჰკითხა, თუ რა საკითხზე იყო მისული, რაზედაც განუმარტა, რომ გზავნილი უნდა გადაეცა, თუმცა გზავნილის გადაცემას ვერ შეძლებდა, სანამ არ მოახდენდა მის იდენტიფიცირებას პირადობის მოწმობის საფუძველზე. ლ.ნ–ძემ უთხრა, რომ პირადობა ოთახში ჰქონდა და ავიდნენ ზედა სართულზე. ლ.ნ–ძემ აიღო პირადობის მოწმობა და შეავსეს სპეციალური ფორმა გზავნილი გადაცემამდე, რომელსაც გაეცნო ლ.ნ–ძე და ხელი მოაწერა, რის შემდეგაც გადასცა აღნიშნული გზავნილი.
225. შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ ლ.ნ–ძის მუშაობა კატეგორიულად უარყო კომპანიის გენერალურმა დირექტორმა ქ.ყ–მა, რომელიც სადავო პერიოდისათვის გენერალური დირექტორის მოადგილის თანამდებობაზე მუშაობდა.
226. მოწმე ქ.ყ–ის განმარტებით, 2010 წლის მარტიდან მუშაობს შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ სხვადასხვა პოზიციებზე, კერძოდ, ჯერ იყო იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი, შემდეგ გენერალური დირექტორის მოადგილე, შემდეგ აღმასრულებელი დირექტორი და დღეის მდგომარეობით ასრულებს გენერალური დირექტორის მოვალეობას. კითხვაზე „თქვენ თუ გახსენდებათ შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ ლ.ნ–ძის მუშაობა“, მოწმემ განმარტა, რომ ლ.ნ–ძის „ა–ში“ არასდროს უმუშავია. მოწმის განმარტებით, იგი ლ.ნ–ძეს იცნობს, რადგან ის მეგობრობს „ა–ის“ დამფუძნებელ ა.თ–ძესთან და, მასთან მეგობრობის წყალობით, გაიცნო. ლ.ნ–ძესთან სადაზღვევო საკითხებთან დაკავშირებით არანაირი შეხება არ ჰქონია, მისგან არც დავალებებს იღებდა და არც რჩევას.
227. მოწმე ქ.ყ–მა დ.ქ–ძესთან და ელექტრონულ მიმოწერსთან დაკავშირებით განმარტა, რომ დ.ქ–ძე შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ მუშაობდა სამი თვის განმავლობაში, გადაზღვევის სფეროში, თუმცა რადგან თავი ვერ გაართვა გამოსაცდელ ვადას, დატოვა სამსახური. რაც შეეხება ელექტრონულ მიმოწერას, სადაც ლ.ნ–ძე ქ.ყ–ს სთხოვდა, სადაზღვევო საკითხის გადაწყვეტის მიზნით, შეხვედრას, მოწმემ კიდევ ერთხელ გამორიცხა რაიმე საქმიანი ურთიერთობა კომპანიასა და ლ.ნ–ძეს შორის და განმარტა, რომ ვინაიდან დ.ქ–ძე ლ.ნ–ძის ყოფილი თანამშრომელი იყო ,,დაზღვევის საერთაშორისო კომპანია „ი.ე–ში“ შეიძლება მისი დახმარების მოტივით ითხოვდა შეხვედრას, თუმცა მისი მხრიდან რაიმე რჩევის მიღება და გადაზღვევის საკითხის გადაწყვეტა არ მომხდარა.
228. მოწმე ქ.ყ–მა კითხვაზე: „შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ის“ ოფისში, სადაც მოხდა ლ.ნ–ძისათვის გზავნილის ჩაბარება, ჰქონდა თუ არა მას სამუშაო კაბინეტი?“, მოწმემ განმარტა, რომ ლ.ნ–ძესთან არანაირი ხელშეკრულება არ ყოფილა გაფორმებული. 2012 წელს კომპანიას პატარა ოფისი ჰქონდა დაქირავებული და პატარა ოთახები იყო. იმის საშუალება არ იყო, კომპანიას სტუმრებისთვის დაეთმო ოთახები, შესაბამისად, ლ.ნ–ძეს არათუ კაბინეტი, არამედ ოთახიც ვერ ექნებოდა.
229. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ასეთ ვითარებაში სასამართლო ვერ დაეყრდნობა მოწმე ქ.ყ–ის ჩვენებას, როგორც სათანადო და სარწმუნო მტკიცებულებას. მტკიცებულებათა შეფასება გულისხმობს მტკიცებულებათა როგორც ინდივიდუალურად, ასევე - ერთობლივად შეფასებას. სასამართლო, ვალდებულია, მოწმეთა ჩვენებებიც და საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებიც შეაფასოს მათი შინაარსისა და იურიდიული დამაჯერებლობის კუთხით. აღნიშნული გულისხმობს ყველა იმ ობიექტურ და სუბიექტურ კრიტერიუმებს, მხარეთა დამოკიდებულებას, ფიზიკურ მდგომარეობას და სხვა. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სასამართლომ არ გაიზიარა მოწმეების - ა.კ–ძის, დ.ქ–ძის და ქ.ყ–ის ჩვენებები. ამდენად, შეგებებულ სარჩელზე მოსარჩელემ ვერ შეძლო სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი წესით, სარწმუნო და საკმარისი მტკიცებულებების წარდგენით დაედასტურებინა სადავო პერიოდში ლ.ნ–ძის შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ მუშაობის ფაქტი, ისევე, როგორც წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებითა და კონკურენციის აკრძალვის შესახებ განცხადებით ნაკისრი ვალდებულებების დარღვევა, რის გამოც შეგებებული სარჩელი სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა.
230. განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს ა.ლ–ძისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება წარმოადგენს, რომელიც მან სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–სა“ და სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ს“ მიაყენა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ში“ დირექტორად მისი მუშაობის პერიოდში, ანუ შეგებებული სარჩელის ავტორები თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობას უკავშირებენ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტსა და ამავე კანონის 56-ე მუხლის მე-4 პუნქტს.
231. სადავო პერიოდში მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 56.4. მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ კომპანიის წინაშე დირექტორის პირადი პასუხისმგებლობის სამართლებრივი საფუძველია „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტი, ასევე, სსკ-ის 709-ე მუხლი, 712-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები, 394.1 მუხლი.
232. შეგებებული სარჩელის ავტორების მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია, დადგინდეს, დაირღვა თუ არა დირექტორის - ა.ლ–ძის მხრიდან საზოგადოებაზე ზრუნვის მოვალეობა.
233. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ 2011 წლის 16 ოქტომბერს სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–სა“ და „R.I-ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საგანსაც წარმოადგენდა ამ უკანასკნელის მიერ სადაზღვევო კომპანიისათვის ფულადი სახსრების მოძიებაში დახმარების გაწევა. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად განისაზღვრა 9 თვე ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნის მიღწევის თარიღი (რომელიც უფრო ადრე დადგებოდა).
234. ხელშეკრულების თანახმად, სადაზღვევო კომპანია ვალდებული იყო, „R.I-სათვის“ ყოველთვიურად გადაეხადა ფიქსირებული ანაზღაურება - 2000 აშშ დოლარი.
235. ამავე ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თუ დამკვეთი შეწყვეტს ამ ხელშეკრულებას ტრანზაქციის დახურვის ვადამდე და ამის მიზეზი არ იქნება აქ განსაზღვრული ვალდებულებების უხეში დარღვევა ან განზრახ შეუსრულებლობა კონსულტანტის მხრიდან, რასაც დაადასტურებს სათანადო სასამართლო საბოლოო განაჩენით, დამკვეთი გადაუხდის კონსულტანტს შეწყვეტის საზღაურს - 75 000 აშშ დოლარს.
236. ხელშეკრულების მიზნებისათვის ტრანზაქცია ნიშნავს: ცალკეულ ტრანზაქციას ან ტრანზაქციების ერთობლიობას, რომლის ფარგლებშიც დამკვეთი მოიზიდავს 30 მლნ აშშ დოლარამდე თანხას, რომ ნაწილობრივ ან მთლიანად ჩაანაცვლოს „ს.ბ–ში“ ამჟამად არსებული/მოქმედი კრედიტი, გამოყოფილი აღნიშნული პროექტის დასაფინანსებლად; ხოლო ,,ტრანზაქციის დასრულება“ ნიშნავს: ტრანზაქციასთან დაკავშირებული ყველა სავალდებულო ხელშეკრულების გაფორმების თარიღს. მოცემულ შემთხვევაში მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის ფაქტი, რომ სს „ს.ბ–მა“ უარი განუცხადა სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ს“ დამატებითი კრედიტის დამტკიცებაზე. სწორედ აღნიშნული გარემოება გახდა სხვა ფინანსური წყაროების მოძიების საფუძველი და, ფულადი სახსრების მოძიებაში დახმარების გაწევის მიზნით, დაიდო 2011 წლის 16 ოქტომბერს სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–სა“ და „R.I-ს“ შორის მითითებული ხელშეკრულება.
237. სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–სა“ და „R.I-ს“ შორის დადებული ხელშეკრულება ითვალისწინებდა საზღაურის გადახდას მათ მიერ გაწეული საქმიანობისათვის. მათ შორის, 2000 აშშ დოლარს ყოველთვიურად, მოზიდულ 15 000 000 აშშ დოლარზე 5% საკომისიოს და მომდევნო 15 000 000-ზე 2,5%-ს.
238. მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ არც ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ „R.I-ის“ მიერ 2011 წლის 16 ოქტომბრის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების მიზნით, 2011 წლის 17 აპრილს დანიშნული იყო შეხვედრები აშშ-ს სხვადასხვა ქალაქში პოტენციურ ინვესტორებთან. სწორედ აღნიშნულ გარემოებებზე აპელირებდა ა.ლ–ძე „R.I-ისათვის“ 2011 წლის 8 აპრილს გაგზავნილ წერილში და ითხოვდა ხელშეკრულების შეწყვეტას, რადგან სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ აქციონერებს მიღებული ჰქონდათ კომპანიის გაყიდვის გადაწყვეტილება, რაც შემდგომში განხორციელდა კიდეც. შესაბამისად, აღარ არსებობდა ფულადი სახსრების მოძიებაში დახმარების გაწევის აუცილებლობა.
239. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ პოტენციური დანახარჯებისა და ალტერნატიული შესაძლებლობების აწონ-დაწონის შედეგად, ა.ლ–ძის მხრიდან ზრუნვის მოვალეობის დარღვევა ვერ დადასტურდა. როგორც უკვე აღინიშნა, ხელშეკრულება ითვალისწინებდა საზღაურის მოზიდულ 15 000 000 აშშ დოლარზე 5%-ს, იმ შემთხვევაში თუკი 2011 წლის 17 აპრილს დანიშნულ შეხვედრაზე პოტენციურ ინვესტორებთან შედგებოდა მოლაპარაკება და „R.I“ შეძლებდა ფულადი სახსრების მოძიებას, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ს“ მოუწევდა 750 000 აშშ დოლარის გადახდა, რაც ბევრად აღემატება ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის გათვალისწინებულ თანხას - 75 000 აშშ დოლარს. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 75 000 აშშ დოლარი, მხარეთა მორიგების საფუძველზე შემცირდა.
240. ამდენად, ა.ლ–ძემ მიიღო, მისივე მოსაზრებით, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ საუკეთესო ინტერესების შესაბამისი გადაწყვეტილება. იგი ნაკარნახები იყო შესაძლო დანაკარგის თავიდან აცილების სურვილით, რაც ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის გადასახდელ თანხაზე ბევრად მეტი იქნებოდა.
241. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ა.ლ–ძის მხრიდან ზრუნვის მოვალეობის დარღვევა არც სადაზღვევო პოლისის გაცემის ნაწილში დაფიქსირებულა.
242. მოსარჩელის მოსაზრებით, ა.ლ–ძემ უხეშად დაარღვია „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 ნაწილისა და 56-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნები, მის მიერ უკვე არსებული და აპრობირებული გადაზღვევის სქემით არ იქნა გადაზღვეული სადაზღვევო პოლისი SNW141110/1-Add, რითაც საზოგადოებას მიადგა ზიანი.
243. მოპასუხის განმარტებით, სადაზღვევო პოლისებით გათვალისწინებული ლიმიტები არ ეწინააღმდეგებოდა სადაზღვევო ხელშეკრულების პირობებს. ავიაგადამზიდველის პასუხისმგებლობის დაზღვევას გააჩნია სპეციფიკა. ეს კი, თავის მხრივ, ასახულია ხელშეკრულებაში და პოლისებში, კერძოდ, 500 000 000 ლიმიტი ვრცელდებოდა ევროკავშირისა და გარეთიანებული ემირატების ტერიტორიაზე გადაფრენას, ხოლო სხვა ქვეყნების ტერიტორიაზე, შესაბამისად, მოქმედებდა ლიმიტი - 10 000 000. აღნიშნული ლიმიტები შესაბამისობაშია საერთაშორისო კანონმდებლობასთან და პრაქტიკასთან. ყოველივე ზემოაღნიშნული კარგად არის ცნობილი მოსარჩელისათვის, ხოლო მისი მცდელობა, განავრცოს 500 000 000 ლიმიტი ქვეყანაზე, რომელშიც მოხდა სადაზღვევო შემთხვევა, არის სასამართლოს შეცდომაში შეყვანის მცდელობა.
244. გარდა ამისა, მოპასუხე განმარტავს, რომ გადაზღვევის ვალდებულებას არ მოითხოვს საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობის არცერთი ნორმა. ამასთანავე, ხაზი უნდა გაესვას იმ მნიშვნელოვან გარემოებას, რომ პოლისის მოქმედების პერიოდში დასახლებელი ავიაკომპანია არ ასრულებდა ფრენებს ევროკავშირის მიმართულებით. იმ შემთხვევაში, თუ გაჩნდებოდა ევროკავშირის მიმართულებით ფრენის აუცილებლობა, ავიაკომპანია აცნობებდა ამის შესახებ და 500 000 000 ლიმიტი აუცილბელად იქნებოდა გადაზღვეული. ანალოგიურ გადაზღვევებს ადგილი ჰქონდა ადრეულ პერიოდშიც, რაც მოსარჩელისათვის არის ძალიან კარგად ცნობილი მათ განკარგულებაში მყოფი საბუთებიდან, რომლებსაც მოსარჩელე მიზანდასახულად არ წარუდგენს სასამართლოს, რათა იგი შეიყვანოს შეცდომაში.
245. „სადაზღვევო კომპანია ა–ის“ მხრიდან მის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურების მიზნით დამატებით წარმოდგენილი იქნა სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“ განცხადება და სსიპ საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის 2015 წლის 18 ნოემბრის წერილი. მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ სადაზღვევო საქმიანობის სპეციფიკა და არსებული საუკეთესო პრაქტიკა ითვალისწინებს ისეთი მაღალრისკიანი სადაზღვევო პროდუქტის, როგორიც არის საავიაციო რისკების დაზღვევა, დიდი წილით გადაზღვევის აუცილებლობას. მოსარჩელის მოსაზრებით, მოყვანილი მტკიცებულებები, საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთად, ადასტურებს, რომ ისეთი მსხვილი კომპანიები როგორებიც გახლდათ სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი“ და სს „საერთაშორისო ს.კ..ი.ე. ი–ი“ ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად, მათი ჩვეულებრივი სამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში ახდენდნენ საავიაციო რისკების დაზღვევის პოლისების გადაზღვევას, „ა–ის“ შემთხვევაში ყველა პოლისებზე გადაზღვეული არის რისკი 100%-ით, ხოლო ი.ე– ი–ის“ შემთხვევაში, დამზღვევისათვის მოზიდული პრემიისა და გადაზღვევისათვის გაწეული ხარჯის ურთიერთშეჯერებით საშუალოდ გადაზღვეულია რისკის 75%.
246. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები არ ადასტურებს, რომ მიღებულ იქნა დაუფიქრებელი და გაუაზრებელი გადაწყვეტილება. ა.ლ–ძემ გააანალიზა ყველა შესაძლო ალტერნატიული გადაწყვეტილება, კონკრეტულ კორპორაციულ ტრანზაქციასთან დაკავშირებით, რა დროსაც გაითვალისწინა ტრანზაქციის მნიშვნელობა კომპანიისათვის. სასამართლო სხდომაზე მოპასუხემ განმარტა, რომ მან გადაწყვიტა, გადაზღვევის გარეშე, გაეკეთებინა სადაზღვევო პოლისი, რათა კომპანიისათვის შეენარჩუნებინა 50 000 აშშ დოლარი, ხოლო ევროპის მიმართულებით ფრენისას, გადაზღვევა ამ შემთხვევაში გაკეთდებოდა, რაც მიღებული წესია ავიაციის დაზღვევის სფეროში. ამდენად, სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ გადაწყვეტილება შესაბამისი, სრულყოფილი ინფორმაციის საფუძველზე იქნა მიღებული. აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულებები საქმეში არ წარმოდგენილა, რის გამოც მოსარჩელის მიმართ არახელსაყრელი მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგი მართლზომიერად დადგა.
247. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ თითოეული მხარე იღებს საკუთარ თავზე, როგორც ფაქტების გადმოცემის, ისე მათი დამტკიცება-დასაბუთების ტვირთს. აღნიშნული მსჯელობა გამომდინარეობს სსსკ-ის მე-4 მუხლის დანაწესიდან, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლით განსაზღვრულია მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის გადანაწილების წესი, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.
248. აღნიშნული გარემოებები სასამართლოს უქმნის რწმენას, რომ მოსარჩელის მსგავსი მითითებები მომდინარეობს არა მხარეთა შორის არსებული რეალური ურთიერთობიდან, არამედ მიუთითებს იმაზე, რომ მოსარჩელე გარემოებებს აფასებს მისთვის სასურველი შედეგების მიღწევის სურვილიდან გამომდინარე.
249. მოცემულ შემთხვევაში, იმ გარემოებაზე აპელირება, რომ ვინაიდან „ი.ე– ი–ის“ შემთხვევაში, დამზღვევისათვის მოზიდული პრემიისა და გადაზღვევისათვის გაწეული ხარჯის ურთიერთშეჯერებით საშუალოდ გადაზღვეულია რისკის 75%, სასამართლო მოსაზრებით, არ წარმოადგენდა იმის ვარაუდის საფუძველს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, ა.ლ–ძის მიერ მიღებულ იქნა დაუფიქრებელი და გაუაზრებელი გადაწყვეტილება.
250. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება, რომელიც ეხება სადაზღვევო პოლისის გაცემის დროისათვის საწარმოს საწესდებო კაპიტალს, რაც, მოსარჩელის მოსაზრებით, მოპასუხის არამართლზომიერ ქმედებაზე მიუთითებს, რადგან საწესდებოს კაპიტალის ოდენობის - 1 800 000 აშშ დოლარის პირობებში საზოგადოების სახელით 500 000 000 აშშ დოლარის რისკის აღება, გადაზღვევის არსებობის გარეშე, ზიანის მომტანი იყო კომპანიისათვის. მოსარჩელე, აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებაზე მითითებით, ცდილობს, დაადასტუროს არამართლზომიერი ქმედების არსებობა, თუმცა მან ვერ შეძლო იმ გარემოების უარყოფა, რომლის მიხედვითაც სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაზღვევა განხორციელდა ლიმიტირებული ოდენობით და ეს ყველა ინდივიდუალურ შემთხვევაში განისაზღვრება მიყენებული ზიანის და არა სადაზღვევო ლიმიტის სრული ოდენობით. საქმეში წარმოდგენილია შპს „სადაზღვევო ბროკერი რიმსის“ ანგარიშგებები, რომლითაც განსაზღვრულია პასუხისმგებლობის ლიმიტი, კერძოდ: თითოეულ მოვლენასთან ან მოვლენათა სერიასთან დაკავშირებით ერთი შემთხვევის შედეგად (სამხედრო და სხვა რისკების ჩათვლით „AVN52E“ დათქმის შესაბამისად), მათ შორის, 20 000 აშშ დოლარი ერთ მგზავრზე, მგზავრთა წინაშე პასუხისმგებლობის მიმართ და 20 აშშ დოლარი ტვირთის ერთ კგ. ტვირთზე პასუხისმგებლობის მიმართ და/ან დაზღვევის ორიგინალური პირობების შესაბამისად.
251. საქმეში წარმოდგენილია აგრეთვე პაკისტანის სამოქალაქო ავიაციის სამსახურის უსაფრთხოებისა და გამოძიების საბჭოს შეტყობინება უბედური შემთხვევის შესახებ. შეტყობინების თანახმად, 2010 წლის 28 ნოემბერს, „M/S Sunway IL-76“ საჰარეო ხომალდი, სარეგისტრაციო ნომრით „4LGNI“, საძახებელი სიგნალით „MGC-4412“ (სატვირთო რეისი), ყარაჩიდან გაემგზავრა ხარტუმში (სუდანი). რეისის დაწყებიდან დაახლოებით 1 საათსა და 30 წუთში აეროდრომიდან „5NM“ დასავლეთით საჰაერო ხომალდმა განიცადა ავიაკატასტროფა. ეკიპაჟის რვავე წევრმა მიიღო სიცოცხლესთან შეუთავსებელი დაზიანება. საჰაერო ხომალდი მთლიანად განადგურდა და დაიწვა.
252. სააპელაციო პალატა დაეთანხმება ა.ლ–ძის განმარტებას, რომ სადაზღვევო პოლისის, გადაზღვევის გარეშე, გაცემისათვის განმსაზღვრელი ერთ-ერთი გარემოება სწორედ ის ფაქტი იყო, რომ აღნიშნული ავიარეისი გამიზნული იყო ტვირთის გადასატანად, სადაც იმყოფებოდა მომსახურე ეკიპაჟი. აღნიშნული დასტურდება, ზემოაღნიშნული პაკისტანის სამოქალაქო ავიაციის სამსახურის უსაფრთხოებისა და გამოძიების საბჭოს შეტყობინებით. შესაბამისად, სასამართლო მიიჩნევს, რომ ა.ლ–ძემ გააანალიზა ყველა ასპექტი და კომპანიის მიზნების მისაღწევად მიიღო გადაწყვეტილება - გაიცა სადაზღვევო პოლისი, რაც დაუსაბუთებელს ხდის მოსარჩელის განმარტებას კომპანიისათვის მიყენებულ ზიანთან დაკავშირებით.
253. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე ალ. ლ–ძეს ზრუნვის მოვალეობა არ დაურღვევია, რის გამოც სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ისა“ და სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“ შეგებებული სარჩელი უსაფუძვლოა და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.
მოსარჩელე კასატორების მოთხოვნა და საფუძვლები:
254. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მხარეებმა წარადგინეს საკასაციო საჩივრები.
255. მოსარჩელეებმა - გ.ფ–მა, ლ.წ–ძემ, ლ.ნ–ძემ და ა.ლ–ძემ მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების იმ ნაწილში გაუქმება, რომლითაც სარჩელს უარი ეთქვა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
256. კასატორთა მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ სადაზღვევო კომპანიის წილის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრისას გაითვალისწინა ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2016 წლის 5 ოქტომბრის დასკვნა და არასწორად არ მიიღო მხედველობაში გრეის ვანდერკრუზის შეფასება მაშინ, როცა ეს უკანასკნელი სწორედ სადაზღვევო კომპანიების შეფასების კუთხით კვალიფიციურ ექსპერტს წარმოადგენს აშშ-ში. მისი შეფასება ეფუძნება ფინანსური და იურიდიული დოკუმენტაციის შესწავლას, ასევე, იგი მოიცავს საზოგადოების წილის ღირებულებას შვილობილი კომპანიების ღირებულების გათვალისწინებით.
257. კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2016 წლის 5 ოქტომბრის დასკვნის თანახმად, შვილობილი კომპანიების წილების ღირებულება არ შეფასებულა. ასეთის შემთხვევაში საერთო ღირებულება 3 მლნ ლარით გაიზრდებოდა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატას შვილობილი კომპანიების ღირებულება სადაზღვევო კომპანიის ღირებულებისათვის უნდა დაემატებინა.
258. რაც შეეხება სასარჩელო მოთხოვნას წლიური სარგებლის 10%-ით განსაზღვრასთან დაკავშირებით, კასატორებმა მიუთითეს, რომ სასამართლო პრაქტიკაში აღიარებულია ფულის თავისებურება - მისი გამოყენების შედეგად სარგებლის მოტანის შესაძლებლობა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატას უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ სადავო თანხით მოსარჩელეები მიიღებდნენ მოგებას, თუნდაც თანხის ანაბარზე განთავსების გზით. ამასთან, ერთ-ერთ სამოქალაქო საქმეზე (თბილისის სააპელაციო პალატის 2013 წლის 2 ოქტომბრის №2ბ/3778-13 გადაწყვეტილება, რომელიც უცვლელად დარჩა საკასაციო პალატის მიერ) განიმარტა, რომ ქვეყანაში არსებული საბანკო საპროცენტო განაკვეთების გათვალისწინებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია მიზანშეწონილად სარგებლის წლიური ოდენობა 12%-ით განესაზღვრა, კასატორები კი მხოლოდ 10%-ს ითხოვდნენ.
259. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა შპს „ს–ომაც“.
260. კასატორმა შპს-მ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელე საზოგადოების აქციათა ღირებულება არასწორად დაადგინა. ლ. ნ–ძისა და ალ.ლ–ძის, როგორც შპს „ი.ლ.ჰ–ის“ დამფუძნებლების მფლობელობაში იყო სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ლ. ი–ის“ 9,6118889%-იანი აქციათა პაკეტი, რომლის ღირებულება სასამართლომ სამხარაულის საექსპერტო დასკვნის საფუძველზე 1 941 115 აშშ დოლარად შეაფასა. იმ დროს, როცა შპს „ს–ოს“ მფლობელობაში არსებული სადავო კომპანიის 5,388111% აქციათა პაკეტი, ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე, შეფასდა მხოლოდ 215 000 აშშ დოლარად, რაც არასწორია და არც ექსეპრტიზის დასკვნაში დადგენილ „ი.ლ. ი–ის“ ღირებულებას, არც მოსარჩელე შპს-ს მფლობელობაში არსებულ სადაზღვევო კომპანიის 5,388111%-იანი აქციათა პაკეტის მოცულობას არ შეესაბამება. სასამართლოს სადავო წილის ღირებულება უნდა დაედგინა „გრეის გლობალ კონსალტინგის“ მიერ განსაზღვრული კომპანიის ღირებულებიდან, რომელმაც სადავო ღირებულება დაიანგარიშა კომპანიისა და მისი შვილობილი კომპანიების საერთო შეფასებით.
261. მხარის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია, დაირღვა თუ არა სავალდებულო სატენდერო შეთავაზების საკანონმდებლო მოთხოვნა. აღნიშნულთან დაკაშვირებით გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობა უსაფუძვლოა.
262. კასატორმა შპს-მ გაიზიარა დანარჩენ მოსარჩელეთა საკასაციო პრეტენზია მიუღებელი შემოსავლის წლიური ოდენობის 10%-მდე გაზრდასთან დაკავშირებით.
მოპასუხე კასატორების მოთხოვნა და საფუძვლები:
263. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა სს „ს.კ–მა“ და განჩინების დასაბუთება სადავოდ გახადა მისი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში. მხარის მითითებით, ლ.ნ–ძემ დაარღვია 2012 წლის 21 მაისის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება და დასაქმდა კასატორის კონკურენტ „ა.ჯ–ში“.
264. მოპასუხე კასატორი არ დაეთანხმა სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ ლ.ნ–ძის სადავო სადაზღვევო კომპანიაში დასაქმების ფაქტი შეგებებული სარჩელის ავტორმა ვერ დაადასტურა, ვინაიდან აღნიშნული გარემოება დამტკიცდა ლ.ნ–ძის მიერ გზავნილის „ა.ჯ–ის“ საკუთარ სამუშაო ადგილას ჩაბარებით, ასევე, მოწმე დ.ქ–ძის ელექტრონული ფოსტით კომუნიკაციის მასალებით, სადაც საუბარია ლ.ნ–ძის მხრიდან ქ.ყ–ისა და დ.ქ–ძისათვის სამსახურებრივი დავალებების მიცემაზე. მოგვიანებით, მოწმის სახით დაკითხულმა დ.ქ–ძემ დაადასტურა ლ.ნ–ძის „ა–ში“ სიარულის ფაქტი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულ პირს სადავო პირგასამტეხლოს გადახდა უკანონოდ არ დააკისრა.
265. ა.ლ–ძის წინააღმდეგ შეტანილი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ 2015 წლის 2 სექტემბრის განჩინების გაუქმების ნაწილში სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმება მოითხოვა სს სადაზღვევო კომპანია „ა–მა“.
266. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტი და ამავე კანონის 56-ე მუხლის მე-4 პუნქტი. სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია, არსებულ დავაში ალ.ლ–ძის ქმედება რამდენად შეესაბამებოდა და აკმაყოფილებდა „საღად აზროვნებისა“ და კეთილგონივრულობის სტანდარტს. დაუსაბუთებელია ალ.ლ–ძის მითითება, რომ ევროპის მიმართულებით ფრენების გადაზღვევა არ ხდებოდა, ვინაიდან ამ კონკრეტული ავიაკომპანიის სადაზღვევო პოლისებს დირექტორი სხვა შემთხვევაში ყველა მიმართულებით ფრენისას გადააზღვევდა. მეტიც, დირექტორმა მიუთითა, რომ შეგნებულად დაზოგა 50 000 აშშ დოლარი კომპანიისათვის, თუმცა, ფაქტობრივად, 10 000-ჯერ მაღალი რისკის წინაშე დააყენა იგი. ასევე, გაურკვეველია არგუმენტი ევროპის მიმართულებით ფრენებთან დაკავშირებით, ვინაიდან ფრენის მიმართულებას არსებულ რისკებთან კავშირი არ აქვს. ამავდროულად, განმსაზღვრელი ვერ იქნება ვერც ის გარემოება, ფრენა ტვირთის გადაზიდვას მიზნით ხორციელდებოდა თუ მგზავრების გადაყვანისათვის.
267. კასატორმა არ გაიზიარა გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობა არც სადაზღვევო ლიმიტებთან მიმართებით. სასამართლომ არასწორად გაიგო მესამე პირთა წინაშე ლიმიტის შინაარსი და შეცდომით მიიჩნია, რომ 500 000 000 აშშ დოლარი მესამე პირთა წინაშე (რომლებიც არ წარმოადგენენ ეკიპაჟსა და ტვირთის მფლობელს) დამატებით ლიმიტირებული იყო რაიმე თანხით. ავიაკატასტროფა საცხოვრებელ ადგილზე რომ მომხდარიყო, ნგრევის მასშტაბიდან გამომდინარე, სადაზღვევო პოლისის სრული სადაზღვევო ლიმიტის ათვისებას გამოიწვევდა. შესაბამისად, აღნიშნული მაგალითი ადასტურებს, რომ არგუმენტი ფრენის მიმართულების - პაკისტანისა და თვითმფრინავში მგზავრების არყოფნის გამო, გადაზღვევის აუცილებლობის არარსებობის თაობაზე უსაფუძვლოა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატას უნდა დაედგინა, რომ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ი“, დამკვიდრებული პრაქტიკის ძალით, ყველა ავიაგადამზიდავის პასუხისმგებლობის პოლისის გადაზღვევას ახდენდა.
268. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ალ.ლ–ძის მიმართ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–მაც“.
269. კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატამ დაადგინა 2012 წლის 8 აპრილს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–სა“ და „R. I-ს“ შორის 2011 წლის 16 აპრილს გაფორმებული ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის ფაქტი, რამაც, თავის მხრივ, გამოიწვია სადაზღვევო კომპანიისათვის ამავე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საჯარო სანქციის - 75 000 აშშ დოლარის დაკისრება, თუმცა სამართლებრივად არასწორად შეაფასა დირექტორის ქმედება, როდესაც მისი მხრიდან გულმოდგინე ხელმძღვანელობის მოვალეობა დარღვეულად არ მიიჩნია. კომპანიის დირექტორს უნდა გაეცნობიერებინა, რომ დამკვეთის მხრიდან ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტა შემსრულებელს საჯარო სანქციის გადახდის უფლებას მიანიჭებდა.
270. კასატორმა არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ ალ.ლ–ძემ თავისი ქმედებით კომპანიას 750 000 აშშ დოლარის გადახდა აარიდა. ხელშეკრულების თანახმად, აღნიშნული თანხის გადახდა კომპანიას მოუწევდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ „R. I-ი“ ხელშეკრულების მოქმედების ვადის ამოწურვამდე მართლაც შეძლებდა ინვესტორების დაინტერესებასა და აღნიშნულის საფუძველზე სადაზღვევო კომპანიისათვის 30 000 000 აშშ დოლარის მოძიებას. თუ ასეთი მაინც განხორციელდებოდა, გადაწყვეტილებას მიიღებდა კომპანიის უკვე ახალი ხელმძღვანელობა. მითითებულის ნაცვლად, ალ.ლ–ძემ წერილობით მიმართა კონტრაჰენტს და ინვესტორებთან შეხვედრა გააუქმა.
271. სს სადაზღვევო კომპანია „ა–მა“, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–მა“, სს „ს.კ–მა“, სს „ვ–მა“ (სს „ე–ის ჰოსპიტლების“ უფლებამონაცვლეები) და სს „ე–მა“ (სს „ე–ის კლინიკების“ უფლებამონაცვლე) ერთობლივი საკასაციო საჩივარი წარადგინეს სააპელაციო პალატის გასაჩივრებულ განჩინებაზე, მოითხოვეს მისი სრულად გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
272. კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ სააპელაციო პალატამ უგულებელყო უზენაესი სასამართლოს მითითები და საჭიროდ არ ჩათვალა საქმეზე განმეორებით ექსპერტიზის ჩატარება. გასაჩივრებული განჩინებით არ შეფასებულა არც მოსარჩელეთა მიმართ შესაძლო იძულების განხორციელების გამო, გარიგების შეცილების ვადის საკითხი, სსკ-ის 85-ე და 89-ე მუხლების შესაბამისად. იმ შემთხვევაშიც, თუ სასარჩელო მოთხოვნა გამომდინარეობდა სსკ-ის 992-ე მუხლიდან, სააპელაციო პალატას უნდა შეეფასებინა სამწლიანი ხანდაზმულობის საკითხი.
273. მხარემ მიიჩნია, რომ 2010 წლის სექტემბერში ბანკსა და სადაზღვევო კომპანიას, შვილობილ კომპანიებთან ერთად, ჩამოუყალიბდა ბანკსა და კლიენტს შორის არსებული სტანდარტული ურთიერთობა, რომლის ფარგლებშიც მიღწეულ იქნა შეთანხმება 10 000 000 აშშ დოლარის გადაცემაზე. მოწმე გ.ლ–ძემ დაადასტურა, რომ იმაზე მეტი სესხის ოდენობის საჭიროების თაობაზე მოსარჩელეთათვის თავიდანვე ცნობილი არ ყოფილა. მათ მოგვიანებით შეიტყეს, რომ პროექტის დასამთავრებლად დამატებით 25 000 000 აშშ დოლარის ოდენობით სესხი უნდა მოეზიდათ. რეალურად ბანკთან გაფორმებულ დოკუმენტაციაში დამატებითი საკრედიტო რესურსის გაცემის შესახებ შეთანხმება არ დაფიქსირებულა. ამასთან, იგივე მოწმემ დაადასტურა, რომ მოსარჩელე მხარეს ჰქონდა მოლოდინი, საკრედიტო თანხა სადაზღვევო კომპანიის აქციონერის - ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკისაგან მიეღო. საბოლოოდ, 2010 წლის 6 სექტემბერს სს „ს.ბ–სა“ და „ი.ე–ის“ ჯგუფს შორის დაიდო გენერალური საკრედიტო ხელშეკრულება 15 000 000 აშშ დოლარის ფარგლებში და უზრუნველყოფაც სწორედ ამ ღირებულების ქონებაზე განხორციელდა. 2011 წლის სექტემბერში გაფორმებული ყველა უზრუნველყოფა წარმოადგენდა სამართლებრივი ტექნიკის თვალსაზრისით ბანკის მოთხოვნების უკეთ დაცვის საშუალებას და არა თვისობრივად ახალ, დამატებით უზრუნველყოფას. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია მოსარჩელე მხარის არგუმენტი, რომ ახალი უზრუნველყოფები მიმართული იყო 21 000 000 აშშ დოლარის ოდენობით კრედიტის აღებისთვის. საყოველთაოდ ცნობილია საბანკო სფეროში დამკვიდრებული პრაქტიკა სასესხო ვალდებულებებსა და უზრუნველყოფას შორის თანაფარდობის 50%-იანი კოეფიციენტის შესახებ, რომელიც საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის 2018 წლის 17 აპრილის №65/04 (3„ე“ პუნქტი) ბრძანების თანახმად, ნორმატიულ დონეზეც დამტკიცდა. შესაბამისად, 21 000 000 აშშ დოლარის ოდენობით სესხის უზრუნველყოფას დაახლოებით 2-ჯერ მეტი ღირებულების აქტივები დასჭირდებოდა.
274. საქმეში არსებული წერილობითი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ 2011 წლის სექტემბერში ბანკმა მოახდინა სს „ი.ე–ის“ ჯგუფის ვალდებულებების რესტრუქტურიზაცია და მსესხებლის სასარგებლოდ უარი განაცხადა 2011 წლის 15 სექტემბრიდან 2012 წლის 15 აგვისტომდე როგორც ძისი კრედიტის, ისე სარგებლის მიღებაზე და დამატებით მიანიჭა 5-თვიანი საშეღავათო პერიოდი ყველა შესაბამის კომპანიას, რისთვისაც სულ მიიღო რესტრუქტურიზებული საკომისიო 900 000 აშშ დოლარის ოდენობით. მოსარჩელე მხარე და მოწმე გ.ლ–ძე კი ცდილობდნენ მცდარი შთაბეჭდილების შექმნას, რომ ბანკის მიერ მოთხოვნილი საკომისი ეხებოდა ახალი სესხის გაცემას. დასახელებულმა მოწმემ მხოლოდ ერთგან დაადასტურა, რომ 900 000 აშშ დოლარი გადახდილი იყო ბანკისათვის საშეღავათო პერიოდის მოსაპოვებლად. სადავო წილების დაუფლების სურვილის შემთხვევაში, ბანკს შეეძლო, უარი განეცხადებინა დამატებითი საკრედიტო რესურსის გამოყოფაზე და არსებული საკრედიტო ვალდებულებების რესტრუქტურიზაციაზე, რაც მძიმე მდგომარეობაში ჩააყენებდა სადაზღვევო კომპანიას.
275. კასატორთა მოსაზრებით, მოსარჩელე მხარის პოზიცია წინააღმდეგობრივია. მოსარჩელეთა მითითებით, მათ არ სურდათ სადაზღვევო კომპანიის წილების გაყიდვა. სასამართლო სხდომაზე კობა ბობოხიძის განმარტებით, აქციონერები სთავაზობდნენ სს „ს.ბ–ს“, ეყიდა მხოლოდ ჰოსპიტალური ბეზნესი, ანუ შვილობილი კომპანიები და არა „ი.ე–ის“ ჯგუფი მთლიანად. გ.ლ–ძემ კი აღნიშნა, რომ 2011 წლის აგვისტო-ოქტომბერში მიმდინარე მოლაპარაკებების შედეგად გ.ფ–ი და ლ.წ–ძე თანახმა იყვნენ, მათი წილის სანაცვლოდ, მიეღოთ სულ 9 180 000 აშშ დოლარი, მაგრამ მოლაპარაკება ჩაიშალა სხვა აქციონერების ინტერესების დაცვის გამო.
276. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ მხოლოდ შვილობილი კომპანიების შეძენის შეთავაზება რომც მომხდარიყო, ბანკისა და „ა–ის“ უარი ამგვარ გარიგებაზე სრულიად ბუნებრივი იქნებოდა, რადგან ჰოსპიტლების მშენებლობა იმჟამად დასრულებული არ იქნებოდა, შესაბამისად, შეთავაზება კომერციულად საინტერესო სწორედ სადაზღვევო პრემიასთან ერთად იყო.
277. კასატრებმა ყურადღება გაამახვილეს მოსარჩელე მხარისა და მოწმეთა პოზიციაზე, რომ სადავო პროექტის განხორციელებისას სახელმწიფო ორგანოები ხისტი და მკაცრი დამოკიდებულებით გამოირჩეოდნენ.
278. კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ სახელმწიფოს მხრიდან მკაცრი მიდგომა გამოიწვია პროექტის წარმატებით დასრულების სურვილმა და აღნიშნული სს „ს.ბ–თან“ მიმდინარე მოლაპარაკებებზე დამოკიდებული არ ყოფილა. შესაბამისად, მოწმე გ.ლ–ძის განმარტებით, ქ–ძის გამონათქვამი სადაზღვევო კომპანიის მიერ იმედის გაცრუების შესახებ შეეხებოდა სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში საავადმყოფოს მშენებლობას და დროულად დასრულებას. გ.ლ–ძის პასუხიც მოპასუხეთა კითხვაზე იყო, რომ საუბარი ეხებოდა საავადმყოფოების მშენებლობის დასრულებას.
279. კასატორთა მითითებით, სადავო წილთა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას სადაზღვევო კომპანიის დაუსრულებელი ჰოსპიტლების ნაწილის ექსპლუატაციაში გაშვების ვადები უკვე დარღვეული იყო, ნაწილს კი აღნიშნული ვადა მალევე ეწურებოდა. ბუნებრივია, გარიგების დადების შემდეგ ახალ ხელმძღვანელობას მიეცა გონივრული ვადა, დაესრულებინა მშენებლობა და შეესრულებინა ნაკისრი ვალდებულებები. „ა–ის“ მიერ განხორციელებული სწორი მენეჯმენტის პირობებში კომპანიის ფინანსური მდგომარეობა გამოსწორდა.
280. რაც შეეხება სადაზღვევო კომპანიის სადავო ღირებულებას, კასატორმა მხარემ განმარტა, რომ იხელმძღვანელა მსოფლიოს დიდ ოთხეულში შემავალი აუდიტორული ფირმის -„Ernst and Young-ის“ შეფასებით, რომლის მიხედვითაც „ა–ის“ მიერ გადახდილი ღირებულება - 9 626 000 ლარი კომპანიის რეალურ ღირებულებაზე 474 000 ლარით მეტია.
281. კასატორთა მოსაზრებით, გ. ლ–ას დასკვნის საფუძველზე მოსარჩელე მხარე ცდილობდა იმ გარემოების დადასტურებას, რომ „ა–თან“ შერწყმისას სადაზღვევო კომპანიას სტაბილური ფინანსური მდგომარეობა ჰქონდა, რაც რეალობას არ შეესაბამებოდა. აღნიშნულ დასკვნაზე დართული დოკუმენტების ანალიზის შედეგად ირკვევა, რომ ბალანსი ეკუთვნოდა მხოლოდ სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ს“ და მასში შვილობილი კომპანიები გათვალისწინებული არ ყოფილა. სინამდვილეში, კომპანიის ფინანსური წარმატება უკავშირდება სს „ა–ის“ ძალისხმევას.
282. კასატორმა მხარემ არ გაიზიარა არც გრეის ვანდერკრუზის დასკვნა და მიიჩნია, რომ იგი რეალურ ვითარებას არ ასახავდა.
283. მხარის მითითებით, სადავო გარიგებები 2012 წლის აპრილ-ივლისში დაიდო. მოსარჩელემ კი სარჩელი 2015 წლის გაზაფხულზე აღძრა. გაურკვეველია, სარჩელის საფუძვლად დასახელებული მოვლენების პირობებში მოსარჩელეებმა შესაბამის ოფიციალურ უწყებებს რატომ არ მიმართეს. მოსარჩელეებმა ვერ დაასაბუთეს მათ მიმართ იძულების განხორციელებისა და შედეგად ზიანი მიყენების ფაქტები.
284. კასატორმა მხარემ არ გაიზიარა არც სსიპ „ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2016 წლის 5 ოქტომბრის დასკვნის შინაარსი. სააპელაციო პალატამ მხედველობაში არ მიიღო შპს „ბ.ტ.ჯ–ას“ ანგარიში, რომელიც ასახავდა დასახელებული დასკვნის ნაკლოვანებებს.
285. 2016 წლის 5 ოქტომბრის დასკვნის კვლევით ნაწილში მიმოხილულია არაერთი დოკუმენტი, თუმცა დასკვნა მხოლოდ ერთ ცხრილს ეფუძნება. შესაფასებელი კომპანიის მოგების რამდენიმეწლიანი კლებადი დინამიკის პირობებში, ექსპერტს უნდა ემსჯელა, რამდენად შესაძლებელია მოგების მდგრადი ზრდის პროგნოზირება. როგორც დასახელებულ, ისე გრეის ვანერკრუზის დასკვნების მიღებისას დაირღვა შეფასების საერთაშორისო სტანდარტების 30 სექციის მოთხოვნები, რომლის მიხედვით შემფასებელმა უნდა ახსნას შეფასებაში მონაწილე საკვანძო კომპონენტები, ანუ - საპროგნოზო მონაცემები, რაც არ განხორციელებულა. ექსპერტმა არასწორად გამოიყენა კვლევის მეთოდი, რის შედეგადაც მეთოდოლოგიურადაც გამორიცხული იყო ფულადი ნაკადებისათვის სასესხო ვალდებულების გამოკლება, მით უფრო, რომ ასეთი არ მომხდარა. ეროვნული ბიუროს მეორე დასკვნა ეფუძნებოდა კვლევის ორ - ფულადი ნაკადების დისკონტირებისა (ღირებულებად განისაზღვრა 1 541 693 ლარი) და აქტივების (ძირითადი კომპანიის ღირებულებად განისაზღვრა 6 753 549 ლარი) მეთოდებს. სააპელაციო პალატამ კი არასწორად მიუთითა, რომ დასკვნაში მხოლოდ აქტივების მეთოდი იქნა გამოყენებული. ასევე, შეფასდა შვილობილი კომპანიების ღირებულება, რამაც 3 454 117 ლარი შეადგინა, საბოლოოდ მიღებული ციფრი - 10 207 666 ლარი შეესაბამება სს „ა–ის“ მიერ გადახდილი ღირებულების ოდენობას.
286. კასატორთა მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად აითვალა ხანდაზმულობის ვადა შპს „მ–სთან“ მიმართებით, რადგან შპს-ს წილის ნასყიდობა გაფორმდა 2012 წლის 24 აპრილს, ხოლო სარჩელი წარდგენილ იქნა 2015 წლის 5 მაისს. სასამართლომ კი, სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა არასწორად ივლისიდან აითვალა.
287. კასატორთა განმარტებით, მოსარჩელეები აპელირებდნენ სსკ-ის 978-979-ე მუხლებზე მაშინ, როდესაც წინამდებარე დავა უსაფუძვლო გამდიდრების კატეგორიის დავათა რიცხვს არ განეკუთვნება. განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა შორის არსებობდა ხელშეკრულება, რომლის ბათილად ცნობა მხარეებს არ მოუთხოვიათ, შესაბამისად, დავაც სახელშეკრულებო სამართლის ნორმების საფუძველზე უნდა გადაწყვეტილიყო. ამასთან, მოსარჩელეთა პოზიცია წინააღმდეგობრივია, ვინაიდან კანონისმიერ ვალდებულებებთან ერთად, უთითებენ 409-ე, 361-ე, 412-ე და 414-ე მუხლებზეც, რომლებიც სახელშეკრულებო-სამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმებია. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ 2011 წლის 11 ნოემბრის განჩინებით სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად სსკ-ის 85-ე მუხლი მართებულად მიუთითა.
288. კასატორები დაეთანხმნენ სააპელაციო პალატის მჯელობას შპს „ს–ოს“ დაზუსტებულ მოთხოვნაზე, რომ სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–მ“ დაარღვია „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 532 მუხლი სატენდერო შეთავაზების შესახებ. აღნიშნულის მიუხედავად, პალატამ არასწორად გაიზიარა შპს-ს დირექტორის მითითება სადაზღვევო კომპანიიდან მისი წილის გასხვისებისას იძულების თაობაზე. ხსენებულ არგუმენტს გამორიცხავს შპს „ს–ოს“ დირექტორის 2012 წლის 28 მაისის წერილი საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის სახელზე, რომლითაც ის თავად ითხოვს შუამდგომლობას „ა–ის“ წინაშე შპს-ს წილის შესყიდვასთან დაკავშირებით. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინებით არასწორად დადგინდა, რომ შპს „ს–ოს“ წილი კომპანიაში 5,4% იყო, ფაქტობრივად, მას ეკუთვნოდა წილთა 1,54%.
289. კასატორმა მხარემ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია შემოსავლების დაკარგვის რეალურობაზე, არ შეუფასებია მოსარჩელეთა საინვესტიციო ისტორია და პრაქტიკა.
290. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებებით საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
291. საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეთა საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო მოპასუხეთა საკასაციო საჩივრებს უნდა ეთქვათ უარი შემდეგ გარემოებათა გამო:
292. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა), შეფასების საგანი იქნება კასატორების შედავების საფუძვლიანობა, კერძოდ, კასატორთა მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ემყარება კანონდარღვევას, რადგან სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი მატერიალური და საპროცესო ნორმების დარღვევით.
293. სსსკ-ის 393-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ: არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა; არასწორად განმარტა კანონი. საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.
294. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს, ბათილი გარიგების პირობებში, უსაფუძვლო გამდიდრების შედეგად მიღებული თანხისა და მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება.
295. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზის თანახმად, სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა.
296. მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის მნიშნელოვანია, განიმარტოს სსკ-ის 50-ე მუხლი, რომლის თანახმად, გარიგება არის ცალხმრივი, ორმხრივი, ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ.
297. აღნიშნული ნორმის დეფინიციის შესაბამისად, გარიგება წარმოადგენს მხოლოდ ისეთი ნების გამოვლენას, რომელიც მხარეთათვის მათი სურვილისა და მიზნების შესაბამისად, მათთვის წინასწარ განსაზღვრული და აღქმადი კონკრეტული სამართლებრივი შედეგების გამომწვევია. სასამართლომ განმარტა, რომ გარიგება არის მისი მონაწილე მხარის განსჯის შედეგი, რომელსაც გაცნობიერებული აქვს მისი შედეგები და შესაძლო სამომავლო რისკები. აღნიშნული დანაწესის შესაბამისად, რამდენადაც გარიგება ვლინდება პირის მიერ ნების გამოვლენაში, არსებობს ნამდვილი და ბათილი გარიგებები. ნამდვილად ითვლება ისეთი გარიგება, რომელიც იწვევს გარიგების მონაწილეების მიერ დასახული სამართლებრივი შედეგის დადგომას მათი თავისუფალი ნების გამოვლების პირობებში, ხოლო ბათილია გარიგება, თუ მას შედეგად არ მოჰყვება დასახული მიზანი იმის გამო, რომ მოქმედი სამართალი განხორციელებულ ქმედებას სამართლებრივად უვარგისად მიიჩნევს. კერძო სამართლის სუბიექტების ავტონომია, თავისუფლად დადონ გარიგებები გარკვეულად შეზღუდულია. შეზღუდვა გამომდინარეობს, უპირველეს ყოვლისა, კანონის მოთხოვნებიდან. სამართლებრივი შედეგის დადგომისთვის მნიშვნელოვანია ნების ნამდვილობა, რომლის შეფასების დროსაც „ყურადღება უნდა გამახვილდეს სამ კომპონენტზე: ნება, მისი გამოვლენა და მათი ურთიერთშესაბამისობა. ამ სამი ელემენტიდან ერთ-ერთის ხარვეზი განაპირობებს ნების გამოვლენის არარსებობას ან არანამდვილობას ნამდვილობის შემაფერხებელი გარემოებების გამო. ასეთია ის გარემოება, რომელიც ნების გამოვლენის გარეგნული გამოხატულების, მისი შემადგენლობის არსებითი ელემენტების არსებობის მიუხედავად, გავლენას ახდენს გარიგების ნამდვილობაზე. სამართლებრივი შედეგის გამოწვევა შეიძლება მიუღებელი იყოს გარიგების შინაარსის დაუშვებლობის, მისი დადების გარემოებების, ნების გამოვლენის ფორმის, ნების ნაკლის გამო“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 29 მარტის №ას-1215-2018 განჩინება).
298. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნულ საქმეში ასევე უნდა იქნეს გამოყენებული სსკ-ის 54-ე მუხლი, რომლის მიხედვით ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს. აღნიშნული ნორმის თანახმად, არ შეიძლება ნამდვილი იყოს მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნება, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონით დადგენილ წესებს, საჯარო წესრიგს ან ზნეობრივ ნორმებს.
299. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამართლებრივ სახელმწიფოში მართლწესრიგის არსებობას უზრუნველყოფს, როგორც კანონი, ასევე, მორალური ქცევის სტანდარტი, შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ კერძო-სამართლებრივ ურთიერთობებში კერძო ავტონომიისა და თავისუფალი კონტრაჰირების პრინციპი მოქმედებს, გარიგება, რომელიც საზოგადოებაში „საყოველთაოდ მიღებულ ქცევის სტანდარტს“ ეწინააღმდეგება, ამორალურ გარიგებად მიიჩნევა და ბათილობის სამართლებრივ შედეგებს უკავშირდება. სსკ-ის 54-ე მუხლის საკანონმდებლო დანაწესის მიზანს სწორედ იმგვარი გარიგებების თავიდან აცილება წარმოადგენს, რომლებიც ფორმალურად კანონსაწინააღმდეგო არ არის, თუმცა, თავისი არსით, საზოგადოებრივ მართლწესრიგს არღვევს და სამოქალაქო ბრუნვის სუბიექტთა თანაცხოვრებას აუარესებს, რაც შედეგობრივად, სამოქალაქო ბრუნვას აფერხებს. ამდენად, გარიგების ბათილობისას უნდა არსებობდეს ამ ნორმის რომელიმე კომპონენტის დარღვევით დადებული ხელშეკრულება (იხ.: სუსგ №ას-15-15-2016, 01.03.2016წ.; №ას-1106-1026-2017, 10.11.2017წ.; №ას-28-25-2017, 28.02.2018წ.; №ას-726-2019, 05.07.2019წ.).
300. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად უნდა ჩაითვალოს შემდეგი გარემოებანი:
301. სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ი“ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება „ი–ი-ის“, საქართველო-გერმანიის ერთობლივი სადაზღვევო კომპანია შპს „ი–ი I-ისა“ და შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ უფლებამონაცვლეა.
302. საზოგადოების მოქმედების არეალი მოიცავდა ყველა სახის სადაზღვევო საქმიანობას, დაზღვევის, გადაზღვევის ხელშეკრულებების გაფორმებასა და განხორციელებასთან დაკავშირებულ საკითხებს.
303. სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ მიერ 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული იყო 6 კომპანია, მათ შორის: შპს „უ.ა–ა“, შპს „უ.ს–ე“, შპს „უ.კ–ი“, შპს „ი–ი დენტი“, შპს „ა–ი“, შპს „G. W.“.
304. ყველა შვილობილი კომპანია ფლობდა უძრავ და მოძრავ ქონებას და ეწეოდა შესაბამის ბიზნესსაქმიანობას. მათ შორის, მოსარჩელეების მიერ მითითებული ე.წ. „უ–ის“ კომპანიები შექმნილი იყო იმ მიზნით, რომ განეხორციელებინა ჰოსპიტალური სექტორის განვითარების სახელმწიფო პროგრამა, რაც გულისხმობდა რეგიონებში თანამედროვე საავადმყოფოების მშენებლობასა და შემდგომ მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების გაწევას.
305. სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში, სამედიცინო რაიონების მიხედვით, სადაზღვევო ვაუჩერის ფასის დადგენისა და მზღვეველი კომპანიის გამოვლენის მიზნით, საქართველოს მთავრობის უწყებათაშორისი კომისიის მიერ 2010 წლის 20 აპრილს ჩატარებულ კონკურსში, სხვადასხვა ლოტებში გამარჯვებულად გამოვლინდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ი“, რაც, თავის მხრივ, საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 9 დეკემბრის „სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაზღვევის მიზნით გასატარებელი ღონისძიებების და სადაზღვევო ვაუჩერის პირობების განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის №218 დადგენილების საფუძველზე ითვალისწინებდა შესაბამის გამარჯვებულ რაიონებში (ლოტებში) შემდეგი ჰოსპიტლების მშენებლობას, მათი მშენებლობა-აღჭურვის დასრულებასა და ექსპლუატაციაში კანონით დადგენილი წესით მიღებას შემდეგი ვადების მიხედვით: ა) აჭარა: ბათუმი - 100-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2012 წლის პირველი ივნისისა; ა.ბ. ქობულეთი - 70-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2012 წლის 31 მარტისა; ა.გ. ჩაქვი - 15-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა; ა.დ. ქედა - 15-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა; ა.ე. ხულო - 25-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2012 წლის პირველი ივნისისა; ა.ვ. შუახევი - 15-საწოლიანი - არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა; ბ) კახეთი: ბ.ა. თელავი - 70-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2012 წლის 31 მარტისა; ყვარელი 15-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა; ბ.გ. ახმეტა - 15-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა; ბ.დ. ადიგენი - 15-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა; ბ.ე. ახალქალაქი - 15-საწოლიანი, არაუგვიანეს 2011 წლის პირველი დეკემბრისა.
306. სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში, მშენებლობის ფინანსირების მიზნით, 2010 წლის 6 სექტემბერს, სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმდა საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულება, ერთიან საკრედიტო ლიმიტად განისაზღვრა 15 000 000 აშშ დოლარი, ხაზის მოქმედების ვადა - 120 თვით, წლიური საპროცენტო სარგებელი - 14%-დან 18%-მდე.
307. შპს „უ.ა–ასთან“ 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი №767569 საკრედიტო ხელშეკრულება გაფორმდა 2010 წლის 7 სექტემბერს. კრედიტების სახით შპს „უ.ა–ას“ გამოეყო 6 200 000 აშშ დოლარი.
308. შპს „უ.კ–თან“ 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი №767861 საკრედიტო ხელშეკრულება გაფორმდა 2010 წლის 9 სექტემბერს. შპს „უ.კ–ს“ გამოეყო 3 300 000 აშშ დოლარი.
309. შპს „უ.ს–ესთან“ 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი №768843 საკრედიტო ხელშეკრულება გაფორმდა 2010 წლის 7 სექტემბერს. შპს „უ.ს–ეს“ გამოეყო 500 000 აშშ დოლარი.
310. 2011 წელს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის მიღწეულ იქნა შეთანხმება საკრედიტო დაფინანსების 35 000 000 აშშ დოლარამდე გაზრდის შესახებ, კერძოდ, 2011 წლის 9 სექტემბერს შევიდა შესაბამისი ცვლილება საკრედიტო ხაზით მომსახურების №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულებაში.
311. 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად სს „ს.ბ–ის“ სასარგებლოდ იპოთეკით დაიტვირთა შპს „უ.ა–ას“, შპს „უ.კ–ის“, შპს „უ.ს–ეს“, შპს „G. W.-ის“, შპს „ი–ი დ–სა“ და სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება.
312. 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად გირავნობით დაიტვირთა შპს „უ.ა–ას“, შპს „უ.კ–ის“, შპს „უ.ს–ესა“ და სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ში“ არსებული და სამომავლო ყველა მოძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, შპს „მ–ში“ გ.ფ–ის კუთვნილი 50%-იანი წილი, ლ.წ–ძის კუთვნილი 50%-იანი წილი, შპს „უ.ა–აში“ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ კუთვნილი 100% წილი, შპს „უ.კ–ში“ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ კუთვნილი 100% წილი და შპს „უ.ს–ეში“ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ კუთვნილი 100% წილი.
313. 2010 წლის 6 სექტემბრის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ №000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულება უზრუნველყოფილ იქნა, აგრეთვე, თავდებობის ხელშეკრულებებით, კერძოდ, თავდებებს წარმოადგენდნენ შპს „მ.“, გ.ფ–ი, გ.ლ–ძე და ლ.წ–ძე.
314. შპს „ი. ჰ.“, შპს „მ–“ და შპს „ს–ო“ 2012 წლის მაისამდე წარმოადგენდნენ სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ის“ აქციონერებს შესაბამისი წილობრივი მონაწილეობით: შპს „ი. ჰ–ი“ - 9.6118889% წილი, შპს „მ. – 51% წილი, ხოლო შპს „ს–ო“ - 5.3881111% წილი.
315. თავის მხრივ, შპს „ს–ოში“ ა.ტ–ი იყო 62,93% წილის, ხოლო ი.ტ–ი - 37,07% წილის მესაკუთრე. შპს „მ–ში“ 50-50%-იანი წილის მესაკუთრეები იყვნენ გ.ფ–ი და ლ.წ–ძე. ხოლო შპს „ი. ჰ–ში“ ა.ლ–ძე ფლობდა 49,56%-იან წილს, ლ.ნ–ძე - 40,02%-იან წილს და საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება - 10.42%-იან წილს.
316. 2012 წლის 21 მაისს ლ.ნ–ძეს (გამყიდველი) და სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ (მყიდველი) შორის დაიდო შპს „ი.ჰ–ში“ ლ.ნ–ძის კუთვნილი 40,02% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, წილის ღირებულება განისაზღვრა 192 334 აშშ დოლარით, რომელიც ლ.ნ–ძეს მიიღო.
317. 2012 წლის 24 აპრილს გ.ფ–ს, ლ.წ–ძეს, შპს „მ–სა“ (გამყიდველი) და სს სადაზღვევო კომპანია „ა. ბ–ის“ (მყიდველი) შორის დაიდო შპს „მ–ში“ გ.ფ–ის კუთვნილი 50% წილისა და ლ.წ–ძის კუთვნილი 50% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება. წილის ღირებულება განისაზღვრა 2 000 000 აშშ დოლარით, რომელიც მიღებული აქვთ გ.ფ–სა და ლ.წ–ძეს თავიანთი წილის პროპორციულად, თითოეულს - 1 000 000 აშშ დოლარი.
318. 2012 წლის 21 მაისს ა.ლ–ძეს (გამყიდველი) და სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ (მყიდველი) შორის დაიდო შპს „ი. ჰ–ში“ ა.ლ–ძის კუთვნილი 49,56% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება. წილის ღირებულება განისაზღვრა 238 182 აშშ დოლარით, რომელიც ა.ლ–ძემ მიიღო.
319. 2012 წლის 26 ივლისს შპს „ს–ოს“ (გამყიდველი) და შპს „ი.ე.ჰ–ს“ (მყიდველი) შორის გაფორმდა აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შპს „ს–ოს“ 62.93% წილის მფლობელმა პარტნიორმა - ა.ტ–მა მიიღო 169 536.57 აშშ დოლარი, ხოლო შპს „ს–ოს“ 37.07% წილის მფლობელმა პარტნიორმა - ი.ტ–მა - 99 868.43 აშშ დოლარი.
320. მოსარჩელეთა პრეტენზია მდგომარეობს იმაში, რომ სადავო სადაზღვევო კომპანიაში მათი წილების ნასყიდობა განხორციელდა სს „ს.ბ–ისა“ და სახელმწიფო სტრუქტურებში მომუშავე მაღალი თანამდებობის პირთა დაჟინებითა და ზეწოლით. ბანკმა ისარგებლა საკუთარი სტატუსით და შეთანხმებულ საკრედიტო ფინანსირებაზე უარი განუცხადა, რათა მხარე მძიმე ფინანსურ მდგომარეობაში ჩაეყენებინა და კომპანიამ სახელმწიფოს წინაშე არსებული ვალდებულებები ვერ შეესრულებინა. შედეგად, ზემოხსენებული აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულებით მოსარჩელეებმა კუთვნილი წილები სადაზღვევო კომპანიაში გაასხვისეს მათ რეალურ ღირებულებაზე მნიშვნელოვნად დაბალ ფასად. სადავო წილების საბაზრო ღირებულებასა და ნასყიდობის ფასს შორის არსებული სხვაობით კი მოპასუხე მხარე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა.
321. აღნიშნულის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტისთვის უნდა გაირკვეს გასხვისების მომენტისათვის სადაზღვევო კომპანიის წილების რეალური ღირებულება, რაც შესაძლებელია საექსპერტო შეფასების შედეგად.
322. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქმეზე იმგვარი გარემოებების დადგენა, რომელთა გასარკვევად სპეციალური ცოდნაა საჭირო, უნდა მოხდეს ექსპერტიზის ჩატარების გზით. აღნიშნული საკითხი მოწერიგებულია სსსკ-ის 162-ე მუხლით (რომლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს გამოაქვს მოტივირებული განჩინება. მხარეებს შეუძლიათ სასამართლოსგან დამოუკიდებლად უზრუნველყონ ექსპერტიზის ჩატარება. ასეთ შემთხვევაში ექსპერტის დასკვნა სასამართლოს უნდა წარედგინოს სასამართლოში საქმის აღძვრის ან საქმის მომზადების სტადიაზე. სარჩელის (შესაგებლის) წარდგენისას მხარეს უფლება აქვს, მოითხოვოს ვადა ექსპერტის დასკვნის წარმოსადგენად). კანონის დასახელებული დანაწესი ითვალისწინებს ექსპერტიზის დანიშვნას როგორც სასამართლოს მიერ, ისე უშუალოდ მხარეთა ჩართულობით, სასამართლოსათვის მტკიცებულებათა წარდგენის პირობებში, სადავო გარემოების ექსპერტიზის დასკვნით დადასტურებას.
323. მოცემულ საქმეზე ჩატარებულია არაერთი ექსპერტიზა და წარმოდგენილია რამდენიმე დასკვნა, რომლებითაც განსაზღვრულია სადავო პერიოდში სადაზღვევო კომპანიის წილების ღირებულება. აღნიშნული დოკუმენტების შინაარსი არსებითად განსხვავდება, ხოლო დასკვნებში ასახული ნასყიდობის ფასები ერთმანეთს მნიშვნელოვნად აცდენილია. შესაბამისად, იმის შეფასება, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან რომელია ობიექტურად სადავო ღირებულების განსაზღვრისათვის მიღებული, წარმოადგენს სასამართლოს პრეროგატივას.
324. საკასაციო სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ მტკიცებულებათა შეფასება არა სპონტანური და ინტუიციური, არამედ სათანადოდ მოტივირებული და დამაჯერებელი უნდა იყოს (იხ.: სუსგ №ას-398-371-2017, 06.06.2017წ.). მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტი მიუთითებს სასამართლოსათვის არა სუბიექტურ მოსაზრებებზე დაყრდნობით მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადგენილად მიჩნევაზე, არამედ, მოსამართლის შინაგან რწმენაზე, რომელიც შეჯიბრებითობის ფარგლებში მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ შეფასებაზეა დაფუძნებული (იხ.: სუსგ №ას-279-264-2017, 21.04.2017წ.).
325. სასამართლო მტკიცება წარმოადგენს მტკიცებულებათა შეგროვების, შემოწმებისა და შეფასებისათვის სასამართლოსა და მხარეების სამართლით მოწესრიგებულ საქმიანობას, რომლის მიზანია საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების (ფაქტების) დადგენა. პირველი, რაც უნდა გააკეთოს მხარემ დამტკიცების მოვალეობის შესასრულებლად - ესაა მტკიცებულებათა წარმოდგენა სასამართლოში იმ ფაქტის დადგენის მიზნით, რომლის დამტკიცების მოვალეობაც მას ეკისრება. წარმოდგენილი მტკიცებულება ისეთ კავშირში უნდა იყოს დასადგენ გარემოებასთან, რომ შეიძლებოდეს ამ გარემოების არსებობა-არარსებობის შესახებ უტყუარი დასკვნის გაკეთება. მხარე საქმის შედეგით დაინტერესებული პირია, რამაც შესაძლოა, გავლენა მოახდინოს მისი ახსნა-განმარტების სისწორესა და უტყუარობაზე. მხარის ყოველი განმარტება ფაქტების შესახებ, რომელიც გაკეთებულია მის სასარგებლოდ, მართალია, მტკიცებულებაა, მაგრამ არასაკმარისია და მოითხოვს დადასტურებას სხვა მტკიცებულების მეშვეობით. სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით, ხოლო მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამავე კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, ხოლო მე-3 ნაწილის თანახმად, მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. ფაქტობრივ გარემოებათა მტკიცების ვალდებულება აკისრიათ მხარეებს, რომლებიც თავის სამართლებრივ მოთხოვნას აფუძნებენ აღნიშნულ გარემოებებს და, შესაბამისად, ისინი მათ უნდა მიუთითონ. სსსკ-ი ადგენს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთის განაწილების სტანდარტს. მხარეს, რომელიც თავის მოთხოვნას თუ შესაგებელს აფუძნებს კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებას, ეკისრება მითითებული გარემოების მტკიცების ტვირთი. ამასთან, არამარტო მოსარჩელეა ვალდებული, ამტკიცოს სარჩელში მოყვანილი გარემოებები, არამედ მოპასუხეცაა ვალდებული, დაამტკიცოს მის მიერ შესაგებელში მოყვანილი ფაქტები (იხ.: სუსგ №ას-125-2024, 01.05.2024წ.).
326. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობით დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლიობაში, რისი ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტის არსებობა.
327. მოცემულ საქმეში წარმოდგენილია: სსიპ „ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2016 წლის 5 ოქტომბრის №005880116 დასკვნა, რომლის მიხედვითაც სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება, 2012 წლის აპრილის მდგომარეობით, განისაზღვრა 40 147 455 ლარით, რაც შეადგენდა 24 678 790 აშშ დოლარს; „სამედიცინო კორპორაცია ე–ის“ მოთხოვნის საფუძველზე შპს „ბ.ტ.ჯ–ამ“ განახორციელა 2016 წლის 5 ოქტომბერს გაცემული დასკვნის (№005880116) ლიმიტირებული ანალიზი/მიმოხილვა, რომლის მიხედვით ექსპერტის დასკვნაში შეფასებული თანხა არ შეიძლება ჩაითვალოს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ წილთა/აქციათა 100 პროცენტის საბაზრო ღირებულებად, თუ, სხვა ჩასწორებებთან ერთად, ექსპერტის მიერ გაანგარიშებული თანხა - 40 147 455 ლარი არ შემცირდება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ სასესხო ვალდებულების - 4 385 000 ლარითა და საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ მიერ, თავისი შვილობილი კომპანიების მიერ აღებული სესხების უზრუნველყოფის მიზნით, გაცემული თავდებობის საბაზრო ფასით; სსიპ „ლ– სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2017 წლის 12 ივნისის №003264717 დასკვნა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ (მისი შვილობილი კომპანიების გათვალისწინებით) 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულებად, 2012 წლის აპრილის მდგომარეობით, 10 207 700 ლარით შეფასების შესახებ; „G. V-ის“ საექსპერტო შეფასების ანგარიში, რომლის თანახმად „ი–ი-ის“ სამართლიანი ღირებულების შეფასების შედეგად დადგინდა დიაპაზონი 28.3 მილიონი აშშ დოლარიდან - 32.7 მილიონ აშშ დოლარამდე. აღნიშნული დასკვნის მიხედვით, შეფასების შუა წერტილი განისაზღვრა 30 515 მილიონი აშშ დოლარით.
328. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ დეტალურად იმსჯელა რა საქმის მასალებში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნებზე, ექსპერტების მიერ გამოყენებულ მეთოდოლოგიასა და შეფასების კრიტერიუმებზე, მხედველობაში მიიღო ის დოკუმენტაცია, რომელიც თითოეულ საექსპერტო კვლევას დაედო საფუძვლად, ასევე, იმსჯელა ექსპერტის კვალიფიკაციის დამადასტურებელ გარემოებებზე და მართებულად გაიზიარა მოსარჩელეთა ინიციატივით წარმოდგენილი სსიპ „ლ– სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2016 წლის 5 ოქტომბრის №005880116 დასკვნით მოცემული შეფასება.
329. აღნიშნულ ექსპერტიზაზე წარდგენილ იქნა შპს „ბ–ოს“ მიერ შედგენილი სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ დამოუკიდებელ აუდიტორთა დასკვნები, სადაც მოცემულია 2009-2010-2011 წლების ანგარიშები ფინანსური ანგარიშგებების შესახებ. მითითებული დასკვნები დათარიღებულია 2010 წლის პირველი მაისით და 2012 წლის 14 მაისით. ექსპერტიზაზე წარდგენილ იქნა, ასევე, სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ ფინანსური ანგარიშების შესახებ აუდიტორული დასკვნის „დრაფტი“, რომელიც დათარიღებულია 2012 წლის 4 მაისით, გ. ლ–ას მიერ 2012 წლის 13 ნოემბერს შედგენილი აუდიტორული დასკვნა სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ და სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ შერწყმის შესახებ, 2015 წლის იანვრის მდგომარეობით შედგენილი „G. V-ის“ საექსპერტო ანგარიში, „G. V-ის“ საპასუხო ანგარიში, რომელიც მომზადდა 2012 წლის პირველი აპრილის მდგომარეობით, სააქციო საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-იანი მონაწილეობით დაფუძნებული კომპანიების ბალანსები 2012 წლის 31 მარტის მდგომარეობით.
330. დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე წარდგენილი მასალების გათვალისწინებით სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა დისკონტირებული ფულადი ნაკადების მეთოდის გამოყენებით, რა დროსაც ექსპერტიზაზე წარდგენილი საპროგნოზო მონაცემების გათვალისწინებით განისაზღვრა საზოგადოების თავისუფალი ფულადი ნაკადები საპროგნოზო პერიოდისათვის. აღნიშნული ფულადი ნაკადების, ტერმინალური ღირებულების და დისკონტის განაკვეთის (17%) გათვალისწინებით დაანგარიშდა საზოგადოების ღირებულება, რომელიც შეადგენს 40 147 455 ლარს.
331. ექსპერტის განმარტებით, სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი–ი I-ის“ 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა შვილობილი კომპანიების ღირებულების გათვალისწინების გარეშე. როგორც დასკვნაშია აღნიშნული, ექსპერტიზაზე წარდგენილი შვილობილი კომპანიების ბალანსების მიხედვით ირკვევა, რომ, რიგ შემთხვევაში, კომპანიების ვალდებულებები აღემატება მათ აქტივებს. გარდა ამისა, მოწოდებული ინფორმაციით აღნიშნული კომპანიები მოიცავდა 11 საავადმყოფოს (მათგან 6 დასრულებული და 5 დაუსრულებელი), შესაბამისად, აღნიშნული კომპანიების ნაწილს განსაზღვრული პროფილით ფუნქციონირებაც დაწყებული არ ჰქონდათ. ვინაიდან საექსპერტო კვლევისათვის საჭირო მონაცემები საქმეში სრულყოფილად არ მოიპოვებოდა, იმ ეტაპზე ვერ განხორციელდა შვილობილი კომპანიების საბაზრო ღირებულების დადგენა 2012 წლის აპრილის მდგომარეობით.
332. სსიპ „ლ– სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2017 წლის 12 ივნისის №003264717 დასკვნასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებას, რომ თავად ექსპერტის მიერ სასამართლოსათვის მიცემული განმარტების თანახმად, აქტივების შეფასების მეთოდით წილის ღირებულების განსაზღვრა შეუძლებელია. „ი–ი-ის“ წილის 100%-ის საბაზრო ღირებულება იყო 24,678,790 აშშ დოლარი, ანუ მის პირველ საექსპერტო დასკვნაში მითითებული ფასი. მეტიც, 24 700 000 აშშ დოლარი კიდევ უფრო გაიზრდებოდა, თუ კვლევისას მას ექნებოდა ის დამატებითი მონაცემები, რაც მის ხელთ აღმოჩნდა მეორე დასკვნის მომზადებისას.
333. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას ვერ გამოიწვევს მოსარჩელე კასატორთა მითითება, რომ სასამართლოს სადაზღვევო კომპანიის სადავო წილების ღირებულების დადგენისას უნდა ესარგებლა გრეის ვანდერკრუზის ანგარიშით.
334. სააპელაციო პალატამ განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით იხელმძღვანელა „ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების შესახებ“ საქართველოს კანონის 28.8 მუხლის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტებით, რომელთა თანახმად საშემფასებლო საქმიანობისათვის (მათ შორის, ბიზნესის შესაფასებლად), აუცილებელია, პირი ფლობდეს შესაბამის სერთიფიკატს, რომელიც ამ საქმიანობის უფლებამოსილების მიმნიჭებელია.
335. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება ფლობს თუ არა გ.ვანდერკრუზი ამგვარ სპეციალურ სერტიფიკატს, ვინაიდან მოპასუხე მხარის მიერ მოპოვებული ინფორმაციით, „A-ს“ (American Institute of Certified Public Accountants, სერთიფიცირებული საჯარო ბუღალტრების ამერიკის ინსტიტუტი) და „FVS-ს“ (Forensic and Valuation Services - საექსპერტო და შეფასების) №5578245 სერთიფიკატის ფლობა არ ადასტურებს მის მიერ შეფასების საერთაშორისო სტანდარტების ცოდნას ან მის უფლებას, განახორციელოს კომპანიების/ბიზნესის შეფასება შეფასების საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობაში. ნიუ-იორკის შტატის განათლების დეპარტამენტის (DPLSDSU) 2018 წლის 26 ივლისის პასუხით დგინდება, რომ გრეის ვანდერკრუზი ლიცენზირებულია დამოუკიდებელი სერთიფიცირებული ბუღალტერიის საწარმოებლად ნიუ-იორკის შტატში. მისი ლიცენზიის ნომერია: 058688. „A-ს“ კიდევ ერთი ოფიციალური წარმომადგენლისაგან, „A-ს“ უმაღლესი მმართველი ორგანოს - დირექტორთა საბჭოს მოქმედი წევრისგან მიღებული პასუხის თანახმად კი, ქ-ნ ვანდერკრუზის „FVS“ სექციის წევრობა მოითხოვს მხოლოდ წლიური საფასურის გადახდას და „A-ს“ წევრობის შენარჩუნებას. იგი არ ადასტურებს კომპეტენციას ან შესაბამისი პრაქტიკის რომელიმე თემის ან სფეროს ცოდნას. შესაბამისად, გ.ვანდერკრუზის შეფასება სააპელაციო პალატამ კანონშესაბამისად არ გაიზიარა.
336. ამდენად, მას შემდეგ, რაც ზემოხსენებული 2016 წლის 5 ოქტომბრის ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე დადგინდა სადაზღვევო კომპანიის წილების რეალური ღირებულება, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობას, რომ წილების სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებით მოსარჩელეებს კუთვილი აქციების გასხვისების ნამდვილი ნება არ გამოუვლენიათ.
337. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს მოპასუხე კასატორთა პრეტენზიას, რომ მოსარჩელეთა სადავო ნების გამოვლენისას ზეწოლა არ განხორციელებულა.
338. გასაჩივრებული განჩინების კვლევით ნაწილში დეტალურადაა წარმოდგენილი მოწმეთა ჩვენებები (მოწმე გ.ლ–ძე, მოწმე გ.ქ–ი), სადაც ისინი დაწვრილებით აღწერენ სახელმწიფო სტრუქტურების იმჟამინდელ მაღალჩინოსან წარმომადგენელთა და სს „ს.ბ–ის“ ხელმძღვანელობასთან მოლაპარაკების წარმოების რთულ პირობებს, რამაც, საბოლოოდ, კრიტიკული გავლენა იქონია მოსარჩელეთა გადაწყვეტილებაზე, შეთავაზებულ მცირე ფასად გაესხვისებინათ კომპანიის წილები. აღნიშნული ზეწოლა გავრცელდა კომპანიის ყველა მეწილის, მათ შორის, შპს „ს–ოს“ მიმართ. მიუხედავად იმისა, როდის მოხდა წილის გადაფორმება.
339. დაუსაბუთებელია მოპასუხე კასატორთა არგუმენტი იმ ნაწილში, რომ სადაზღვევო კომპანიასა და სს „ს.ბ–ს“ შორის გაფორმებული საკრედიტო ხელშეკრულება მოიცავდა მხოლოდ თავდაპირველად გაცემულ კრედიტს - 15 000 000 აშშ დოლარს. დამატებით ფინანსირების შესახებ კი, მხარეთა შორის რაიმე მოლაპარაკება ან შეთანხმება არ ყოფილა.
340. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიუთითა საქმეში არსებულ 2022 წლის 30 მარტის „ს.ბ–ის“ წარმომადგენელ ე.ტ–ის მიერ გ.ლ–ძისადმი (სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ის“ იმჟამინდელი აღმასრულებელი დირექტორი) ელექტრონული ფოსტის საშუალებით 2011 წლის 21 ივლისს გაგზავნილი წერილზე, რაც შეეხებოდა 2011 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით სესხის სტრუქტურის განხილვასა და აღნიშნულთან დაკავშირებულს დეტალებს. ამდენად, ცხადია, რომ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ ხელმძღვანელობას ჰქონდა საფუძვლიანი მოლოდინი „ს.ბ–ისაგან“ 31 მილიონი აშშ დოლარის დამატებითი სესხის გაცემასთან დაკავშირებით.
341. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და მხარეებს კვალიფიციური შედავება არ წარმოუდგენიათ იმ ფაქტის წინააღმდეგ, რომ საქმეს ერთვის 2011 წლის 11 სექტემბრის წერილი ნ.ა–ძის მიმართ („ს.ბ–ის“ წარმომადგენელი), რომელიც ადასტურებს, რომ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე. ი–ის“ ხელმძღვანელობა მოელოდა სწორედ 31 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობით სესხის მიღებას. წერილის თანდართული ფაილის მიხედვით, საკომისიო - 900 000 აშშ დოლარი სწორედ გასაცემი 31 მილიონი აშშ დოლარიდან უნდა ჩამოჭრილიყო და არა 5 მილიონიდან, როგორც ეს ამ წერილის გაგზავნიდან რამდენიმე დღეში მოხდა.
342. შეთანხმების მიღწევის შემდგომ, 2011 წლის 9 სექტემბრიდან 12 სექტემბრამდე პერიოდში, „ი–ი-ის“ და მისი შვილობილი კომპანიების მიერ ბანკის მოთხოვნის შესაბამისად, განხორციელდა ყველა არსებული იპოთეკისა და გირავნობის ხელშეკრულებების ცვლილება, ახალი გირავნობის ხელშეკრულებების და სოლიდარული თავდებობის განცხადებების გაფორმება 35 000 000 მილიონი აშშ დოლარის უზრუნველყოფის მიზნით.
343. ამ მომენტამდე „ი–ი-ის“ ქონებიდან მხოლოდ სამ „უ–ში“ არსებული წილები იყო დაგირავებული და „ი–ი-ის“ უძრავი ქონების მხოლოდ მცირე ნაწილი და შვილობილი კომპანიების უძრავი ქონება იყო იპოთეკით დატვირთული, ხოლო 2011 წლის სექტემბერში ახალი სესხის მოცულობის ფარგლებში დამატებით უფლებრივად დაიტვირთა დიდი ოდენობის ქონება.
344. ზემოხსენებული მტკიცებულებების ერთობლიობაში შეფასების შედეგად საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს მოპასუხე კასატორთა მითითებას, რომ სესხის უზრუნველყოფის დამატებით ღონისძიებანი კვლავაც თავდაპირველი სესხის უზრუნველყოფას ემსახურებოდა. კასატორმა დამაჯერებლად ვერ ახსნა, უკვე გაცემული კრედიტის პირობებში, რა მიზეზით გახდა საჭირო დასახელებული მოცულობის დამატებითი უზრუნველყოფის განხორციელება.
345. ასეთ პირობებში დადებული გარიგების ნამდვილობაზე მსჯელობისას საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში წარმოდგენილი მოპასუხე კასატორთა პრეტენზია საფუძველს მოკლებულია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
346. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, სსკ-ის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით (პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ: ა) ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში) რეგულირებულია ე.წ „შესრულების კონდიქცია“ და ამგვარი სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს სამართლებრივი სიკეთის გადაცემის ფაქტზე, ასევე, მხარეთა შორის ვალდებულების არარსებობაზე (იხ.: სუსგ №ას-653-621-2013, 27.04.2015წ.; №ას-461-2023, 21.07.2023წ.). ამავე კოდექსის 979-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე, ასევე, სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით.
347. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „უსაფუძვლო გამდიდრების მიზანი არის სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე შეძენილი ქონების (რომელშიც უნდა ვიგულისხმოთ უფლების ან გარკვეული შეღავათის, უპირატესობის) ამოღება, რითაც უნდა უზრუნველყოფილ იქნეს სამართლიანობის აღდგენა ანუ იმ მდგომარეობის აღდგენა, რომელიც იარსებებდა არაუფლებამოსილი პირის მიერ დაზარალებულის ხარჯზე გარკვეული შეღავათის, უფლების, უპირატესობის მიღებამდე”... უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის ნორმები აღჭურვილია დაცვითი ფუნქციით, რათა უზრუნველყოს არაუფლებამოსილი სუბიექტისაგან უსაფუძვლოდ მიღებული ქონების ამოღება და მისი უფლებამოსილი პირისათვის გადაცემა. შედეგობრივი თვალსაზრისით, სამართლისათვის არავითარი მნიშვნელობა არ აქვს, თუ რა საშუალებით გამდიდრდა პირი – მიიღო თუ დაზოგა ქონება. ფაქტი ერთია – ვითომ კრედიტორის ქონებრივ სფეროში აღმოჩნდა ქონება, რომელსაც იქ არსებობის სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია და, აქედან გამომდინარე, ექვემდებარება უფლებამოსილი პირისათვის დაბრუნებას“ (იხ.: სუსგ №ას-390-390-2018, 15.05.2018წ). კონდიქციური ვალდებულების არსებობისას, არ გაითვალისწინება არც კონტრაჰენტის კეთილსინდისიერება და არც ბრალეულობა. ამ ვალდებულების მიზანი, სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, გადანაცვლებულ მატერიალურ/არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეთა ისე აღდგენაა, როგორც იარსებებდა, კონდიქციური ვალდებულების მახასიათებელი წინაპირობები რომ არ შექმნილიყო. ქონებრივი წონასწორობის აღდგენის მიზნით, კანონი „განსაზღვრავს უსაფუძვლოდ გადაცემულის დაბრუნებას, რათა ხელი შეეწყოს სტაბილურ სამოქალაქო ბრუნვას და ბრუნვის მონაწილე რომელიმე მხარე იმგვარ მდგომარეობაში არ აღმოჩნდეს, როგორი სამართლებრივი წინაპირობებიც გამდიდრების ეტაპზე არ გააჩნია (ახალაძე მ., უსაფუძვლო გამდიდრება 2015-2018 წლის პირველი ნახევარი, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გამომცემლობა, თბილისი, 2019, 32).
348. განსახილველ შემთხვევაში დგინდება, რომ მოპასუხე მხარემ მოსარჩელისაგან სადაზღვევო კომპანიის წილები მიიღეს ბათილი გარიგების საფუძველზე, შესაბამისად, მიღებული სიკეთის ფარგლებში ისინი უსაფუძვლოდ გამდიდრდნენ. სააპელაციო სასამართლომ დავის ფაქტობრივი გარემოებების გაანალიზების შედეგად მართებულად დაადგინა, რომ გადაცემული ქონების დაბრუნება არსებული მდგომარეობით შეუძლებელია, შესაბამისად, აქციების ღირებულების კომპენსირება უნდა მოხდეს თანხობრივად. გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო პალატამ სწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განსაზღვრული, ზემოხსენებული კომპენსაციის ოდენობა. ამ კუთხით საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორთა პრეტენზიები დაუსაბუთებელია.
349. მოსარჩელე მხარის ერთ-ერთ მოთხოვნას წარმოადგენდა მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება, რაც ეფუძნება გასხვისებული წილების ღირებულების სხვაობის, როგორც ფულადი სახსრების გამოყენების შემთხვევაში გარკვეული მოგების დაკარგულ შესაძლებლობას.
350. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სსკ-ის 411-ე მუხლზე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად წარმოშობილი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად მიიჩნევა შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) და არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული ნორმის მიხედვით, სრული ანაზღაურება ეხება არა საერთოდ ზიანს, რომელიც შეიძლება ვინმემ განიცადოს, არამედ იმ ზიანს, რომელიც, სამოქალაქო პასუხისმგებლობის საერთო საფუძვლებიდან გამომდინარე, ანაზღაურებადია. ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. როდესაც ხელშეკრულების მხარე კისრულობს ვალდებულებას, იგულისხმება მხოლოდ იმ რისკის აღება, რომელიც კანონზომიერად არის დაკავშირებული ხელშეკრულების შესრულებასთან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მისგან შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც ხელშეკრულების დარღვევის ნორმალურ შედეგად აღიქმება. ანაზღაურებას ექვემდებარება მიუღებელი შემოსავალი, ანუ ანაცდური მოგება (lucrum cessans). მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელიც არ იარსებებდა, ხელშეკრულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირი კავშირი გულისხმობს მოვლენების, მოქმედებისა და შედეგის იმ ლოგიკურ ბმას, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს (იხ.: სუსგ №ას-459-438-2015, 07.10.2015წ.; №ას-754-2021, 02.12.2021წ.).
351. მოცემულ საქმეზე ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა ისმჯელეს მოსარჩელთა ზემოთ დასახელებულ მოთხოვნაზე და დაადგინეს მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების საფუძვლიანობა, კერძოდ, გასაჩივრებული განჩინებით უცვლელად დარჩა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ს“ სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ს“, სს „ე–ის ჰ–სა“ და სს „ე–ის კლინიკებს“ (სს „სამედიცინო კორპორაცია ე–ის“ უფლებამონაცვლეები) გ.ფ–ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 5 293 091 აშშ დოლარისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 5 293 091 აშშ დოლარის წლიური 5%-ის გადახდა, ლ.წ–ძის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 5 293 091 აშშ დოლარისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 5 293 091 აშშ დოლარის წლიური 5%-ის გადახდა, ლ.ნ–ძისა და ა.ლ–ძის (შპს „ი.ლ.ჰ–ის“ მესაკუთრეები) სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 1 941 116 აშშ დოლარისა და, მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 21 მაისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 1 941 116 აშშ დოლარის წლიური 5%-ის გადახდა, შპს „ს–ოს“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 215 000 აშშ დოლარისა და, მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 26 ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 215 000 აშშ დოლარის წლიური 5%-ის გადახდა.
352. ამდენად, მიუღებელი შემოსავლის ოდენობის განსაზღვრისას სააპელაციო სასამართლო შემოიფარგლა დაკისრებული თანხის 5%-ით იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე მხარე მოითხოვდა 10%-ის ანაზღაურებას.
353. მოსარჩელე კასატორთა პრეტენზია ამჟამადაც შეეხება ზემოხსენებული საპროცენტო მაჩვენებლის 10%-მდე გაზრდას. მითითებული ოდენობა მხარემ დაუკავშირა 2012 წლის პირველი კვარტალის მონაცემებით, კომერციულ ბანკებში უცხოური ვალუტაში გრძელვადიან დეპოზიტებზე თანხის განთავსების საშუალო წლიურ საპროცენტო განაკვეთს - 10%-ს.
354. საკასაციო სასამართლო ნაწილობრივ იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ 2012 წლიდან მოყოლებული სადავო საპროცენტო განაკვეთი გარკვეულწილად შეიცვალა, თუმცა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ განსაზღვრული საპროცენტო განაკვეთი, აღნიშნულის გათვალისწინებითაც, არარელ–ტურად მცირე მაჩვენებელია და ვერ ასახავს შესაბამის პერიოდზე ფულადი რესურსის გამოყენებით მისაღები სარგებლის რეალურ ეკონომიკურ ღირებულებას. ამდენად, გონივრულ და სამართლიან ოდენობად საკასაციო სასამართლო მოცემულ შემთხვევაში მიიჩნევს საპროცენტო განაკვეთს რვა პროცენტის ოდენობით. საპროცენტო განაკვეთის განსაზღვრა წარმოადგენს გონივრულ და ბაზრის პირობებთან შესაბამის მაჩვენებელს, რაც უზრუნველყოფს მხარისათვის ფინანსური სარგებლის კომპენსირებას.
355. შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და, ზემოთ მოყვანილი მსჯელობიდან გამომდინარე, მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება.
356. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების წინაპირობაზე მხარეებმა ვერ მიუთითეს, ამდენად, იგი უნდა დარჩეს უცვლელად.
357. დაუსაბუთებელია მოპასუხე კასატორის მხარის პრეტენზია ლ.ნ–ძის მიმართ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გასაჩივრების თაობაზე.
358. მოცემულ საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“, როგორც მყიდველსა და ლ.ნ–ძეს, როგორც გამყიდველს, შორის 2012 წლის 21 მაისს გაფორმებული წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების 4.1.2. პუნქტით: „ლ.ნ–ძემ მყიდველს უნდა წარუდგინოს მის მიერ ხელმოწერილი ვალდებულება დანართ „ბ-ში“ მოცემული ფორმით, რომ მომდევნო 12 თვის განმავლობაში პირდაპირ ან არაპირდაპირ, თავად ან მასთან დაკავშირებული პირების მეშვეობით, არ გაუწევენ კონკურენციას მყიდველს ან/და „ი.ე–ს“ (ან მათ შვილობილ კომპანიებს, რომელთა საქმიანობა ეხება სადაზღვევო, სადაზღვევო საბროკერო, გადაზღვევის და/ან ჯანდაცვის სფეროებს)“.
359. 2012 წლის 21 მაისის განცხადებით კონკურენციის აკრძალვის თაობაზე ლ.ნ–ძემ იკისრა შემდეგი ვალდებულება: „წინამდებარე განაცხადით (შემდგომში „განცხადება“), „განმცხადებელი“ საკუთარი და მასთან აფილირებული პირების (მათ შორის მათი ოჯახის წევრების, ახლო ნათესავების ან/და იმ იურიდიული პირების, სადაც განმცხადებელი ან/და მასთან აფილირებული პირები ფლობენ წილის/აქციების 5%-ზე მეტს ან სადაც დაკავებული აქვთ მმართველი თანამდებობა, ან სხვაგვარად აკონტროლებენ ამგვარ იურიდიულ პირებს) სახელით იღებს ვალდებულებას, რომ „განმცხადებელი“ ან/და მასთან აფილირებული პირები წინამდებარე „განცხადების“ ხელმოწერიდან მომდევნო 12 (თორმეტი) თვის განმავლობაში, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“, წინასწარი წერილობით თანხმობის გარეშე, ერთობლივად და/ან ინდივიდუალურად არ აწარმოებენ (პირდაპირ ან მესამე პირების მეშვეობით) და უზრუნველყოფენ, რომ მათმა აფილირებულმა პირებმა არ აწარმოონ (პირდაპირ ან მესამე პირების მეშვეობით) ნებისმიერი იმ სხვა კომპანიის, ან პიროვნების საკონსულტაციო ან მსგავსი მომსახურება, რომლის ბიზნესიც კონკურენციას უწევს, ხელყოფს, ზოგადად აზიანებს ან/და დაბრკოლებებს უქმნის სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ ან/და „ა–ის“ (ან მათი შვილობილი კომპანიების) საქმიანობას, ან რომლის ინტერესებიც ეწინააღმდეგება „კომპანიის“, „ა–ის“ ან/და მათი შვილობილი კომპანიების ინტერესებს, კერძოდ, აღნიშნული ბიზნესები მოიცავს სადაზღვევო, სადაზღვევო საბროკერო, გადაზღვევის და/ან ჯანდაცვის სფეროებს. აღნიშნული, ყოველგვარი შეზღუდვის გარეშე მოიცავს, აგრეთვე, ამგვარ კონკურენტ კომპანიაში (კომპანიებში) წილის/აქციების ფლობას ან დაქირავებულად (მათ შორის, მმართველ ან არჩევით თანამდებობაზე) მუშაობას“.
360. ამავე დანართით ზემოხსენებული ვალდებულების დარღვევისათვის დადგინდა პირგასამტეხლო - 100 000 აშშ დოლარი.
361. კასატორის პრეტენზია ეფუძნება ლ.ნ–ძის მიერ ზემოაღნიშნული ვალდებულების დარღვევას, რის გამოც მას წარმოეშვა შეთანხმებული პირგასამტეხლოს გადახდის ვალდებულება. აღნიშნულის დასტურად მხარემ მიუთითა მოწმეთა ჩვენებებსა და კურიერის განმარტებაზე, რომ ლ.ნ–ძისათვის გაგზავნილი გზავნილი მან ჩაიბარა სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ კონკურენტ სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ არსებულ სამუშაო კაბინეტში, რაც ადასტურებს ლ.ნ–ძის მითითებულ კომპანიაში დასაქმების ფაქტს.
362. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს მხარეთა თანასწორობისა (სსსკ-ის მე-5 მუხლი) და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-4 მუხლი) ფუნდამენტურ პრინციპებზე დაყრდნობით. სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებულნი არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. ამ გარემოებების დამტკიცება სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, შეიძლება მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.
363. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს (იხ.: სუსგ №ას-833-833-2018, 16.11.2018წ.; №ას-867-834-2016, 22.11.2018წ.).
364. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.
365. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.
366. სსსკ-ის მე-3 მუხლის მიხედვით, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს - ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავ–თი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.
367. მტკიცების ტვირთზე მიუთითებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვით თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება.
368. მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებისათვის, რისი შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა.
369. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან).
370. მოცემულ შემთხვევაში შეგებებული სარჩელის ავტორს არსებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა დაედასტურებინა, რომ ლ.ნ–ძე დასაქმდა შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“.
371. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამეწარმეო საზოგადოებაში პირის დასაქმებას უკავშირდება რიგი ფინანსური თუ ორგანიზაციული ხასიათის დოკუმენტაციის შედგენა. აღნიშნულის სამტკიცებლად მხარემ რამდენადმე წონადი წერილობითი მტკიცებულება სასამართლოს ვერ წარუდგინა. მან მიუთითა, რომ სადავო გარემოება დამტკიცდა ლ.ნ–ძის მიერ გზავნილის „ა.ჯ–ის“ საკუთარ სამუშაო ადგილას ჩაბარებით, ასევე, მოწმე დ.ქ–ძის ელექტრონული ფოსტით კომუნიკაციის მასალებით, სადაც საუბარია ლ.ნ–ძის მხრიდან ქ.ყ–ისა და დ.ქ–ძისათვის სამსახურებრივი დავალებების მიცემაზე. მოგვ–ებით, მოწმის სახით დაკითხულმა დ.ქ–ძემ დაადასტურა ლ.ნ–ძის „არდში“ სიარულის ფაქტი.
372. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობას, რომ განსახილველ საკითხზე მხარეთა და მოწმეების განმარტებების შეფასების შედეგად ლ.ნ–ძის მხრიდან სადავო ვალდებულების დარღვევის ფაქტი სარწმუნოდ ვერ დადგინდა. მოწმეების - ა.კ–ძისა და დ.ქ–ძის ჩვენებიდან სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ ლ.ნ–ძის დასაქმება მტკიცებით ფორმით არ დადასტურდა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა დ.ქ–ძის მიერ სასამართლოსათვის მიცემულ ჩვენებაზე, რომ 2012 წელს მუშაობდა სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ სამი თვის განმავლობაში, ლ.ნ–ძის ამავე კომპანიაში მუშაობის ზოგადად, ან რაიმე კონკრეტული თანამდებობის დაკავების თაობაზე მას ინფორმაცია არ გააჩნდა. რაც შეეხება ელექტრონულ მიმოწერას, მოწმემ ვერ ის გაიხსენა, რა შინაარსს შეიცავდა მეილები და რატომ სთხოვდა ლ.ნ–ძე შეხვედრას.
373. მოწმე ა.კ–ძის განმარტებით, ნ.ქ–ას დავალებით, გადაეცა გზავნილი, რომელიც უნდა ჩაებარებინა სადაზღვევო კომპანია „ა–ში“ ლ.ნ–ძისათვის. განსაკუთრებული დავალებით გზავნილი უნდა გადაეცა პირის იდენტიფიცირების შემდეგ ხელიდან ხელში. სადაზღვევო კომპანია „ა–ში“ მისვლისას რეგისტრატურაში პირველ სართულზე იკითხა, სად შეიძლებოდა ლ.ნ–ძის ნახვა და მიუთითეს მის სამუშაო კაბინეტზე, სადაც არავინ დახვდა. უკან დაბრუნების შემდეგ რეგისტრატურაში სთხოვა დაკავშირებოდნენ ლ.ნ–ძეს. რეგისტრატურაში უთხრეს, რომ სავარაუდოდ შეხვედრა ჰქონდა ქვედა სართულზე და ჩააცილეს. შევიდნენ ოთახში, სადაც რამდენიმე პირი იდგა, ერთ-ერთი გაეცნო როგორც ლ.ნ–ძე და ჰკითხა, თუ რა საკითხზე იყო მისული, რაზედაც განუმარტა, რომ გზავნილი უნდა გადაეცა, თუმცა გზავნილის გადაცემას ვერ შეძლებდა, სანამ არ მოახდენდა მის იდენტიფიცირებას პირადობის მოწმობის საფუძველზე. ლ.ნ–ძემ უთხრა, რომ პირადობა ოთახში ჰქონდა და ავიდნენ ზედა სართულზე. ლ.ნ–ძემ აიღო პირადობის მოწმობა და შეავსეს სპეციალური ფორმა გზავნილი გადაცემამდე, რომელსაც გაეცნო ლ.ნ–ძე და ხელი მოაწერა, რის შემდეგაც გადასცა აღნიშნული გზავნილი.
374. შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ ლ.ნ–ძის მუშაობა კატეგორიულად უარყო კომპანიის გენერალურმა დირექტორმა ქ.ყ–მა, რომელიც სადავო პერიოდისათვის გენერალური დირექტორის მოადგილის თანამდებობაზე მუშაობდა.
375. მოწმე ქ.ყ–ის განმარტებით, 2010 წლის მარტიდან მუშაობს შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ სხვადასხვა პოზიციებზე, კერძოდ, ჯერ იყო იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი, შემდეგ გენერალური დირექტორის მოადგილე, შემდეგ აღმასრულებელი დირექტორი და დღეის მდგომარეობით ასრულებს გენერალური დირექტორის მოვალეობას. კითხვაზე „თქვენ თუ გახსენდებათ შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ ლ.ნ–ძის მუშაობა“, მოწმემ განმარტა, რომ ლ.ნ–ძის „ა–ში“ არასდროს უმუშავია. მოწმის განმარტებით, იგი ლ.ნ–ძეს იცნობს, რადგან ის მეგობრობს „არდის“ დამფუძნებელ ა.თ–ძესთან და, მასთან მეგობრობის წყალობით, გაიცნო. ლ.ნ–ძესთან სადაზღვევო საკითხებზე არანაირი შეხება არ ჰქონია, მისგან არც დავალებებს იღებდა და არც რჩევას.
376. მოწმე ქ.ყ–მა დ.ქ–ძესთან და ელექტრონულ მიმოწერსთან დაკავშირებით განმარტა, რომ დ.ქ–ძე შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ში“ მუშაობდა სამი თვის განმავლობაში, გადაზღვევის სფეროში, თუმცა რადგან თავი ვერ გაართვა გამოსაცდელ ვადას, დატოვა სამსახური. რაც შეეხება ელექტრონულ მიმოწერას, სადაც ლ.ნ–ძე ქ.ყ–ს სთხოვდა, სადაზღვევო საკითხის გადაწყვეტის მიზნით, შეხვედრას, მოწმემ კიდევ ერთხელ გამორიცხა რაიმე საქმიანი ურთიერთობა კომპანიასა და ლ.ნ–ძეს შორის და განმარტა, რომ ვინაიდან დ.ქ–ძე ლ.ნ–ძის ყოფილი თანამშრომელი იყო დაზღვევის საერთაშორისო კომპანია „ი.ე–ში“ შეიძლება მისი დახმარების მოტივით ითხოვდა შეხვედრას, თუმცა მისი მხრიდან რაიმე რჩევის მიღება და გადაზღვევის საკითხის გადაწყვეტა არ მომხდარა“.
377. მოწმე ქ.ყ–მა კითხვაზე: „შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.ჯ–ის“ ოფისში, სადაც მოხდა ლ.ნ–ძისათვის გზავნილის ჩაბარება, ჰქონდა თუ არა მას სამუშაო კაბინეტი?“ განმარტა, რომ ლ.ნ–ძესთან არანაირი ხელშეკრულება არ ყოფილა გაფორმებული. 2012 წელს კომპანიას პატარა ოფისი ჰქონდა დაქირავებული და პატარა ოთახები იყო. იმის საშუალება არ იყო, კომპანიას სტუმრებისთვის დაეთმო ოთახები, შესაბამისად, ლ.ნ–ძეს არათუ კაბინეტი, არამედ ოთახიც ვერ ექნებოდა.
378. ამდენად, ზემოაღნიშნული განმარტებების ურთიერთშეჯერებით საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ შეგებებული სარჩელით ლ.ნ–ძის მიერ სადავო ვალდებულების დარღვეულად მიჩნევისა და თანხის ანაზღაურების წინაპირობების არსებობა ვერ დადასტურდა, რის გამოც შეგებებული სარჩელი სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა.
379. საკასაციო სასამართლო, ასევე, დაუსაბუთებლად მიიჩნევს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ის“ საკასაციო საჩივრის მოთხოვნას ა.ლ–ძის მიმართ დირექტორის მიერ სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ საუკეთესო ინტერესებისათვის შეუსაბამო გადაწყვეტილების მიღებასთან დაკავშირებით.
380. მოცემულ ნაწილში სააპელაციო პალატამ დაადგინა, ხოლო მხარეებს კვალიფიციური შედავება არ წარმოუდგენიათ შემდეგი გარემოებების მიმართ:
381. 2011 წლის 16 ოქტომბერს სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–სა“ და „R.I-ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა „R.I-ის“ მიერ სადაზღვევო კომპანიისათვის ფულადი სახსრების მოძიებაში დახმარების გაწევა. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად განისაზღვრა 9 თვე ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნის მიღწევის თარიღი (რომელიც უფრო ადრე დადგებოდა). სადაზღვევო კომპანია ვალდებული იყო, „R.I-ისათვის“ ყოველთვიურად გადაეხადა ფიქსირებული ანაზღაურება - 2000 აშშ დოლარი.
382. ამავე ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტით, თუ დამკვეთი შეწყვეტს ამ ხელშეკრულებას ტრანზაქციის დახურვის ვადამდე და ამის მიზეზი არ იქნება აქ განსაზღვრული ვალდებულებების უხეში დარღვევა ან განზრახ შეუსრულებლობა კონსულტანტის მხრიდან, რასაც დაადასტურებს სათანადო სასამართლო საბოლოო განაჩენით, დამკვეთი გადაუხდის კონსულტანტს შეწყვეტის საზღაურს - 75 000 აშშ დოლარს (შეწყვეტის საზღაური).
383. 2012 წლის 8 აპრილს ა.ლ–ძემ (რომელსაც აღნიშნული თარიღისათვის ეკავა კომპანიის გენერალური დირექტორის თანამდებობა), ვადამდე შეწყვიტა 2011 წლის 16 ოქტომბრის ხელშეკრულება იმ მოტივით, რომ დაგეგმილი იყო კომპანიის გასხვისება, კერძოდ: ა.ლ–ძემ „R.I-ის“ უფლებამოსილ პირს - ვ.ვ–ის აცნობა, რომ სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ აქციონერებმა მიიღეს გადაწყვეტილება, გაყიდონ კომპანია. ამავე წერილით აქციონერთა გადაწყვეტილების გათვალისწინებით, ა.ლ–ძემ მოითხოვა ვაშინგტონში 17 აპრილს ინვესტორებთან დანიშნული შეხვედრის გაუქმება და „R.I-ის“ ნებისმიერი საქმიანობის შეწყვეტა 2011 წლის 16 ოქტომბრის ხელშეკრულების ფარგლებში.
384. „R.I-ი“ დაეყრდნო ხელშეკრულებით შეთანხმებულ პირობას და მოითხოვა საჯარიმო სანქციის - 75 000 აშშ დოლარის გადახდა.
385. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია დირექტორის პასუხისმგებლობის საკითხი, სამეწარმეო საზოგადოების კეთილსინდისიერად გაძღოლასთან დაკავშირებით.
386. სააპელაციო პალატამ მართებულად მიუთითა სადავო პერიოდში მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 56.4. მუხლზე, რომლი შესაბამისად დირექტორებმა კეთილსინდისიერად და გულმოდგინედ უნდა შეასრულონ დაკისრებული ამოცანები. თუ დირექტორი არ შეასრულებს თავის მოვალეობას, იგი ვალდებულია აუნაზღაუროს საზოგადოებას მიყენებული ზარალი. დირექტორები პასუხს აგებენ სოლიდარულად, მთელი თავისი ქონებით, პირდაპირ და უშუალოდ. თუ დადგენილია ზიანის ფაქტი, მაშინ დირექტორებმა უნდა დაადასტურონ, რომ ისინი საქმეს უძღვებოდნენ ამ კანონის 9.6 მუხლის შესაბამისად.
387. საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ სამოქალაქო დავაზე (საქმე №ას-1158-1104-2014, 06.05.2015 წ.) განმარტა, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად, კომპანიის დირექტორს აკისრია განსაკუთრებული მოვალეობები კომპანიის წინაშე, რომლებსაც ეწოდება ფიდუციური მოვალეობები და რომლებიც, სხვასთან ერთად, მოიცავს დირექტორის მოვალოებას საზოგადოების საქმეებს გაუძღვეს კეთილსინდისიერად, კერძოდ, ზრუნავდეს ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის („ზრუნვის მოვალეობა“). აღნიშნული მოვალეობა ხშირ შემთხვევაში განმტკიცებულია როგორც კანონით, ისე კომპანიის წესდებით.
388. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ პრეზუმფცია დირექტორის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების მართებულობის შესახებ გამოიყენება მხოლოდ ოთხი კუმულაციური წინაპირობის არსებობისას: 1) დირექტორმა უნდა მიიღოს გადაწყვეტილება (უნდა იმოქმედოს). ისეთ შემთხვევაში, როცა დირექტორმა გამოიჩინა უმოქმედობა და არ მიიღო გადაწყვეტილება, იგი ვერ იქნება დაცული სამეწარმეო გადაწყვეტილების თავისუფლების წესით (აღნიშნულში არ იგულისხმება შემთხვევა, როდესაც უმოქმედობა, თავისთავად, მიღებული გადაწყვეტილების შედეგია ანუ მიღებულია გადაწყვეტილება მოქმედებისაგან თავის შეკავების შესახებ); 2) გადაწყვეტილების მიღებამდე დირექტორმა უნდა მიიღოს ინფორმაცია, რომელიც ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე ადამიანისათვის საკმარისია მოცემულ გარემოებებში, მოცემული გადაწყვეტილების მისაღებად, ანუ გადაწყვეტილების მიღების პროცესი უნდა აკმაყოფილებდეს კეთილგონივრულობის სტანდარტს; 3) გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნას კეთილსინდისიერად - ეს მოთხოვნა არ ითვლება დაკმაყოფილებულად თუ სხვა გარემოებებთან ერთად, დირექტორისთვის ცნობილია, რომ იგი იღებს კანონსაწინააღმდეგო გადაწყვეტილებას და 4) დირექტორს არ უნდა ჰქონდეს პირადი დაინტერესება. შესაბამისად, თუ საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან იკვეთება გადაწყვეტილების/გარიგების მიმართ დირექტორის პირადი დაინტერესება, მაშინ არსებობს არა ზრუნვის, არამედ დირექტორის ერთგულების მოვალეობის დარღვევა. ამ გამიჯვნას არსებითი პროცესუალური მნიშვნელობა აქვს, რადგან, ერთგულების მოვალეობის დარღვევის გამო, დირექტორის პასუხისმგებლობის შესახებ სარჩელის განხილვისას მოსარჩელის მტკიცების ტვირთში, ზიანის ფაქტთან ერთად, შედის მხოლოდ იმ გარემოების დადასტურება, რომ დირექტორს გადაწყვეტილების/გარიგების მიმართ პირადი დაინტერესება ჰქონდა. თუ მოსარჩელე აღნიშნულის დადასტურებას მოახერხებს, მაშინ დირექტორის გადაწყვეტილების დასაცავად სამეწარმეო გადაწყვეტილების თავისუფლების წესის/ბიზნესგადაწყვეტილების მართებულობის პრეზუმფციის მოქმედება გამორიცხულია, რაც ნიშნავს, რომ მტკიცების ტვირთი გადადის მოპასუხე დირექტორზე, რომელმაც უნდა ამტკიცოს, რომ მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ყოველმხრივ სამართლიანი და გონივრული იყო კორპორაციისათვის. აღნიშნული გულისხმობს სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების შემოწმებას, როგორც გადაწყვეტილების მიღების პროცესის, ისე მატერიალური შინაარსის თვალსაზრისით (იხ.: სუსგ №ას-766-766-2018; 10.06.2019წ.).
389. საზოგადოების წინაშე დირექტორების პასუხისმგებლობის საკითხის განხილვისას საზოგადოების მიერ სარჩელის საფუძვლიანობის დასადასტურებლად წარდგენილი მტკიცებულებების გაქარწყლების ვალდებულება ეკისრება დირექტორს, რომელმაც უნდა დაადასტუროს, რომ მას არ მიუძღვის საზოგადოებისათვის მიყენებული ზიანის დადგომაში ბრალი და, რომ ის მოქმედებდა გულმოდგინე ხელმძღვანელის კეთილსინდისიერებით. მტკიცების თვალსაზრისით, მსგავსი კატეგორიის საქმეებზე მოსარჩელის ვალდებულებას წარმოადგენს ზიანის არსებობის ფაქტის დამტკიცება, ხოლო საწარმოს ხელმძღვანელობითი/წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირი ვალდებულია, გააქარწყლოს ეს გარემოება იმგვარად, რომ იგი, კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად, ასრულებდა დაკისრებულ მოვალეობებს და თუნდაც მატერიალური დანაკლისის არსებობის შემთხვევაში, ეს მდგომაროება არ არის დირექტორის ბრალეული ქმედების შედეგი (იხ.: სუსგ №ას-245-230-2014, 23.10.2015წ.; №ას-112-105-2017, 06.02.2019წ.).
390. ერთ-ერთ საქმეში საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, „საწარმოს ხელმძღვანელობაზე უფლებამოსილი პირის (დირექტორის) მოვალეობები სამ ნაწილად შეიძლება დაიყოს: ა) გულმოდგინება; ბ) ერთგულება და გ) კეთილსინდისიერება. გულმოდგინების მოვალეობა გულისხმობს დირექტორის მიერ ისეთი გადაწყვეტილებების მიღებას, რომლებსაც მიიღებდა ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი. ერთგულების მოვალეობა მოიცავს, კორპორაციის საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე, გადაწყვეტილების მიღებას. კეთილსინდისიერება გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა მოქმედებას პასუხისმგებლობით, და ერთმანეთის უფლებებისადმი პატივისცემით მოპყრობას“ (იხ.: სუსგ №ას-687-658-2016, 06.11.2018წ.; დამატებით იხ. ლ. ჭანტურია, კორპორაციული მართვა და ხელმძღვანელთა პასუხისმგებლობა საკორპორაციო სამართალში, თბ., 2006, გვ. 202-203, 256, 302, 384-386, 405-407; დ. მაისურაძე, სამეწარმეო განსჯის წესი საკორპორაციო სამართალში, საკორპორაციო სამართლის კრებული I, რედ. ი. ბურდული, თბ., 2011, გვ. 113-117. ი. ბურდული, ნ. ზუბიტაშვილი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, მუხლი 37, ველი 5-6, თბ., 2017).
391. ზრუნვის მოვალეობა მოითხოვს დირექტორისაგან, მიიღოს ისეთი გადაწყვეტილებები, რომლებიც გამოიწვევს კომპანიის მოგების გაზრდას. აღნიშნული გადაწყვეტილებები შეიძლება იყოს მაღალი რისკის მატარებელიც და მცდარიც, თუმცა „ბიზნესგადაწყვეტილების მართებულობის“ პრეზუმფციიდან გამომდინარე, თუ ხელმძღვანელი კეთილგონიერების ფარგლებში მოქმედებს იმ რწმენით, რომ მისი გადაწყვეტილება მიღებულია საზოგადოების საუკეთესო ინტერესების დაცვის მიზნით და ამ გადაწყვეტილების მიღებისას იგი ინფორმირებული იყო იმ ზომით, რაც მას მოცემულ ვითარებაში საკმარისად მიაჩნდა, ამ გადაწყვეტილების შედეგებისათვის კომპანიის დირექტორი დაცულია პირადი პასუხისმგებლობისაგან. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამეწარმეო საზოგადოების დირექტორის პასუხისმგებლობის თავისებურებებთან დაკავშირებით ყურადსაღებია გერმანიის საკანონმდებლო და პრაქტიკული მიდგომები, საქართველოსათვის, როგორც რომანულ-გერმანული სამართლებრივი სისტემის ქვეყნისათვის (იხ., Merkt in MüKo zum GmbHG, §13,Rn.343; Raiser in Ulmer/Habersack/Löbbe GmbHG Gr.Komm. 2.Aufl., §13,Rn.51; Fleischer in MüKo zum GmbHG, §43,Rn.276; Walter G. Paefgen in Ulmer/Habersack/Löbbe GmbHG Gr.Komm. 2.Aufl, §43,Rn.214; Haas/Ziemons in Michalski GmbHG Kommentar, 2.Aufl. §43,Rn.34; BGHZ 173, S.246; Zöllner /Noack in Baumbach/Hueck GmbHG Kommentar, 20.Aufl., §43,Rn.62a; Paefgen DB 2007, S1910f).
392. განსახილველ შემთხვევაში საზოგადოების პრეტენზია ყოფილი დირექტორის მიმართ ეფუძნება სწორედ ბიზნესგადაწყვეტილების მართებულობას. როგორც უკვე აღინიშნა, მოსალოდნელი წილების გასხვისების გამო, დირექტორმა შეწყვიტა ხელშეკრულება, რასაც შეთანხმებული ფულადი ვალდებულების წარმოშობა მოჰყვა.
393. საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობას და დამატებით აღნიშნავს, რომ საქმის დადგენილი ფაქტობროვი გარემოებების შესაბამისად, სადავო კომპანია საჭიროებდა რა საკრედიტო რესურსის მოძიებას, მითითებული მიზნით თანამშრომლობდა „R.I-თან“. სანაცვლოდ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ იქნა შესაბამისი, სოლიდური გასამრჯელო. კომპანიის წილების გაყიდვის მომენტში კი, დირექტორმა არჩია, კომპანიას 75 000 აშშ დოლარი გადაეხადა გარიგების შეწყვეტისათვის, ვიდრე „R.I-ს“ ინვესტორებთან უკვე დანიშნულ შეხვედრაზე მოეძიებინა თანხა და სადაზღვევო კომპანიის ახალი ხელმძღვანელობა „R.I-ისათვის“ ხელშეკრულების საფასურის ანაზღაურების წინაშე აღმოჩენილიყო.
394. ა.ლ–ძის აღნიშნული გადაწყვეტილება გონივრული და წინდახედულია. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ სწორად მიიჩნია, რომ მას სადაზღვევო კომპანიის მიმართ სადავო თანხის ანაზღაურების ვალდებულება არ წარმოშობია. მით უფრო, რომ აღნიშნული თანხების ოდენობა მნიშვნელოვნად განსხვავებულია და ხელშეკრულების საფასური საგრძნობლად აღემატება კასატორის მიერ მორიგების პირობებში გადახდილი ძირითადი ვალდებულებისა და დავასთან დაკავშირებული ხარჯების მოცულობას.
395. დასაბუთებულია სააპელაციო პალატის შეფასება, რომ ა.ლ–ძეს სადაზღვევო კომპანიის ინტერესებზე ზრუნვის მოვალეობა არც სადაზღვევო პოლისის გაცემის ნაწილში დაურღვევია.
396. მითითებულ საკითხზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2010 წლის 14 ნოემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–სა“ და შპს ავიაკომპანია „ს.ვ–ის“ შორის გაფორმდა დაზღვევის ხელშეკრულება და გაიცა ავიაგადამზიდველის პასუხისმგებლობის დაზღვევის №SNW141110 პოლისი. იგივე თარიღში, აღნიშნულ პოლისში შევიდა ცვლილება №SNW141110/1-Add, რომლის მიხედვით მზღვეველის პასუხისმგებლობის ლიმიტი განისაზღვრა 500 000 000 აშშ დოლარით. პოლისი მოიცავდა მესამე პირების წინაშე პასუხისმგებლობის, მგზავრების წინაშე პასუხისმგებლობისა და, ტვირთის გამო, პასუხისმგებლობის დაზღვევას. სადაზღვევო პერიოდი განისაზღვრა 2010 წლის 14 ნოემბერიდან 13 დეკემბრის პერიოდით. ამავე ცვლილებით დაფარვის ტერიტორიას დაემატა პაკისტანიც.
397. ხელშეკრულების დადებისას, 2010 წლის 14 ნოემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ გენერალური დირექტორი იყო ა.ლ–ძე, რომელმაც 2010 წლის 14 ნოემბრის დაზღვევის ხელშეკრულებასა და სადაზღვევო პოლისებს ხელი მოაწერა.
398. 2010 წლის 28 ნოემბერს №SNW141110/1-Add სადაზღვევო პოლისით დაზღვეულმა შპს ავიაკომპანია „ს.ვ–ის“ თვითმფრინავმა „IL-76TD“ რეგისტრაციის ნომრით „4L-GNI“ განიცადა კატასტროფა პაკისტანის ტერიტორიაზე, კარაჩიში, ჯინაჰის საერთაშორისო აეროპორტის მიმდებარედ. შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა ოთხი ფიზიკური პირი: 1. ე.ჰ–ი; 2. შ.ი–ი; 3. ხ.ბ–ში; 4. მ.რ–ის. შემთხვევის შედეგად, ასევე, დაზიანდა შემდეგი ორგანიზაციების ქონება: 1. კომპანია „Nevy Housing Scheme“ (HTS); კომპანია „M/s Pioneer Coating“; 3. კომპანია „M/s Imperial Construction (PVT) Limited“; 4. კომპანია „M/s Path I“.
399. 2010 წლის 2 დეკემბერს სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ გენერალურმა დირექტორმა ა.ლ–ძემ გააფორმა იურიდიული მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება საერთაშორისო იურიდიულ კომპანია „გ.ე.პ–თან“, რომელმაც იკისრა ვალდებულება, გაეწია სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ისათვის“ მომსახურება (სასამართლოში წარმომადგენლობის ჩათვლით) პაკისტანის სასამართლოში.
400. შემთხვევის შედეგად დაზარალებული პირების მემკვიდრეების სასარჩელო მოთხოვნები შემდეგნაირად იყო განსაზღვრული: ე.ჰ–ის მემკვიდრეები ითხოვდნენ, სულ - 32 163 აშშ დოლარის ეკვივალენტს; შ.ი–ის მემკვიდრეები, სულ - 454 803 აშშ დოლარის ეკვივალენტს; ხ.ბ–შის მემკვიდრეები - 318 118 აშშ დოლარის ეკვივალენტს; მ.რ–სს მემკვიდრეები - 477 388 აშშ დოლარის ეკვივალენტს.
401. 2012 წლის 16 ნოემბერს განხორციელდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ შერწყმა/მიერთება სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ისთან“, რის შედეგადაც აღნიშნული თარიღიდან სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ი“ გახდა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ სამართალმემკვიდრე და უფლებამონაცვლე და მის, როგორც ახალი მზღვევლის სახელზე გადავიდა ყველა ის უფლება-მოვალეობა, რომელიც წარმოშობილი და გათვალისწინებული იყო სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–სა“ და შპს ავიაკომპანია „ს.ვ–ის“ შორის გაფორმებული დაზღვევის ხელშეკრულების საფუძველზე. 2013 წლის 2 ივლისიდან სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი ბ–ის“ შეეცვალა საფირმო სახელწოდება და გახდა სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი“.
402. სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“ მიერ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია „ი.ე– ი–ის“ მიერთების შემდეგ, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ი“ განაგრძობდა მითითებულ საქმეზე „გ.ე.პ–თან“ ურთიერთობას, ხოლო მოგვ–ებით, 2013 წლის 31 ოქტომბერს „გ.ე.პ–ის“ რეორგანიზაციის შედეგად, სს სადაზღვევო კომპანია „ა–მა“ ხელშეკრულება გააფორმა იურიდიულ კომპანია „კ–თან“ იმავე პირობებით, როგორც ეს განსაზღვრული იყო „გ.ე.პ–თან“.
403. საქმის მასალების შესწავლის შემდეგ იურიდიული კონსულტანტების მიერ სადაზღვევო კომპანია „ა–ისათვის“ მიცემულ იქნა საბოლოო რეკომენდაცია შემთხვევის შედეგად დაზარალებული პირების მემკვიდრეებთან საქმის მორიგებით დასრულების თაობაზე. მოლაპარაკების შედეგად მიღწეულ იქნა შეთანხმება თითოეული გარდაცვლილის მემკვიდრეთათვის 50 000 აშშ დოლარის ანაზღაურების თაობაზე. აღნიშნული მორიგების პირობით დაზარალებული პირების მემკვიდრეები სრულად ათავისუფლებდნენ შპს ავიაკომპანია „ს.ვ–ის“ და მის მზღვეველს, ასევე, სხვა პირს ყოველგვარი პასუხისმგებლობისაგან, რაც შეიძლება დაკავშირებული ყოფილიყო 2010 წლის 28 ნოემბერს მომხდარ ავიაკატასტროფასთან. აღნიშნული მორიგების აქტების გაფორმების საფუძველზე სს სადაზღვევო კომპანია „ა–მა“ გადაიხადა 200 000 აშშ დოლარი.
404. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სამეწარმეო საზოგადოების მართვა და კომპანიის განვითარებისათვის სასურველი მოგების მისაღებად სტრატეგიის განსაზღვრა დირექტორისგან მოითხოვს თითოეული შექმნილი ვითარებისადმი განსხვავებულ მიდგომას. ბიზნესსაქმიანობა, განსაკუთრებით სადაზღვევო სფეროში, დაკავშირებულია გარკვეულ რისკებთან, რაც თავად დაზღვევის როგორც ფაქტობრივ, ისე სამართლებრივ შინაარსს განაპირობებს. შესაბამისად, დირექტორის მიერ დასახული სამომავლო გეგმა ყოველთვის გამართლებული ვერ იქნება. რიგ შემთხვევებში შესაძლებელია, დირექტორის მიერ მიღებული ბიზნესგადაწყვეტილებები საზოგადოებისათვის ზარალის მომტანი აღმოჩნდეს, თუმცა, როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, აღნიშნული გარემოება, თავისთავად, საზოგადოების დირექტორის მიმართ პასუხისმგებლობის წარმოშობის წინაპირობას არ წარმოადგენს. სამართლებრივად მნიშვნელოვანია ისეთი პრინციპის დაცვა, რომლის თანახმადაც დირექტორის პასუხისმგებლობა არ შეიძლება დაეფუძნოს მხოლოდ მის მიერ მიღებული ბიზნესგადაწყვეტილების უარყოფით შედეგს, თუ დგინდება, რომ გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა კეთილსინდისიერად, ინფორმირებულად და საზოგადოების ინტერესებზე ორიენტირებულად.
405. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასაბუთებას იმასთან დაკავშირებით, რომ სადაზღვევო კომპანიის მართვის პროცესში ალ. ლ–ძის მიერ განხორციელებული მოქმედებები საზოგადოების ინტერესების საზიანო დაუფიქრებელ და გაუაზრებელ გადაწყვეტილებებად ვერ შეფასდება. მართალია, სადავო სადაზღვევო პოლისების გადაზღვევის არარსებობამ გამოიწვია გარკვეული თანხის გადახდის აუცილებლობა, თუმცა საღ აზრს მოკლებული არ არის თავად დირექტორის პოზიციაც, რომლის მიხედვითაც გადაზღვევაზე უარის თქმით იგი საზოგადოებისათვის 50 000 აშშ დოლარის დაზოგვას ისახავდა მიზნად. შესაბამისად, გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ავიაგადაზიდვების სფეროში მოქმედი კანონზომიერებებისა და რისკების ურთიერთშეჯერებით, სადავო ფრენასთან დაკავშირებული სპეციფიკის, აგრეთვე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ აღნიშნული რეისი მგზავრების გადაყვანას არ ითვალისწინებდა.
406. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შეგებებული სარჩელის ავტორს ა.ლ–ძის წინააღმდეგ წარდგენილი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე მართებულად ეთქვა უარი.
407. ა.ლ–ძის წინააღმდეგ წარდგენილი მოთხოვნების უპერსპექტივობამ განაპირობა მის მიმართ მანამდე სასამართლოს მიერ 2015 წლის 2 სექტემბრის განჩინებით გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების გაუქმება.
408. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ამ ნაწილშიც კანონიერად დატოვა უცვლელად, ვინაიდან სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენება, თავისთავად, გულისხმობს იმ პირის უფლებათა შეზღუდვას, რომლის მიმართაც უზრუნველყოფის ღონისძიება იქნა გამოყენებული. აღნიშნული შეზღუდვა გამართლებული უნდა იყოს სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფის მიზნით, როგორც უპირატესი სამართლებრივი სიკეთის დაცვის აუცილებლობით. მოცემულ შემთხვევაში კი, დავის მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგი უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებას არ ამართლებდა.
409. სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე.
410. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეთა საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ - მიუღებელი შემოსავლის საპროცენტო განაკვეთის 5%-ით განსაზღვრის ნაწილში უნდა გაუქმდეს და საპროცენტი განაკვეთი განისაზღვროს 8%-ის ოდენობით, ხოლო მოპასუხეთა საკასაციო საჩივრებს ეთქვას უარი.
411. სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად, აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.
412. მოცემულ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა 25 846,87 ლარის ანაზღაურების ნაწილში, რის გამოც მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მოსარჩელის მიერ სასარჩელო განცხადებაზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან 775,4 ლარის გადახდა (25 846,87 ლარის 3%), ხოლო მოსარჩელეს მოპასუხის სასარგებლოდ დაევალოს სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნაწილის - 1033,87 ლარისა (25 846,87 ლარის 4%) და საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნაწილის - 1292,34 ლარის გადახდა (25 846,87 ლარის 5%). მხარეთა მიერ გადახდილი სახელმიწფო ბაჟი კი, დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 410-ე, 411-ე მუხლებით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:
1. გ.ფ–ის, ლ.წ–ძის, ლ.ნ–ძის, ა.ლ–ძისა და შპს „ს–ოს“ საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;
2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 12 ივნისის განჩინება გაუქმდეს მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების თაობაზე გ.ფ–ის, ლ.წ–ძის, ლ.ნ–ძის, ა.ლ–ძისა და შპს „ს–ოს“ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ნაწილობრივ უარის თქმის ნაწილში;
3. გ.ფ–ის, ლ.წ–ძის, ლ.ნ–ძის, ა.ლ–ძისა და შპს „ს–ოს“ სარჩელი მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;
4. სს „ვ–ს“, სს „ს.კ–ს“, სს „ე–ს“, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–სა“ და სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ს“ სოლიდარულად დაეკისროთ: გ.ფ–ის სასარგებლოდ - მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 5 293 091 აშშ დოლარის წლიური 8%-ის გადახდა, ლ.წ–ძის სასარგებლოდ - მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 24 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 5 293 091 აშშ დოლარის წლიური 8%-ის გადახდა, ლ.ნ–ძისა და ა.ლ–ძის (შპს „ი.ლ.ჰ–ის“ მესაკუთრეები) სასარგებლოდ - მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 21 მაისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 1 941 116 აშშ დოლარის წლიური 8%-ის გადახდა, შპს „ს–ოს“ სასარგებლოდ - მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 26 ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, 215 000 აშშ დოლარის წლიური 8%-ის გადახდა;
5. სს „ვ–ის“, სს „ს.კ–ის“, სს „ე–ის“, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ისა“ და სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“ საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;
6. დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 12 ივნისის განჩინება დარჩეს უცვლელად;
7. სს „ვ–ს“, სს „ს.კ–ს“, სს „ე–ს“, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ისა“ და სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ს“ დაეკისროთ გ.ფ–ის, ლ.წ–ძის, ლ.ნ–ძისა და ა.ლ–ძის სასარგებლოდ თითოეულისათვის მათ მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი სულ - 4200 ლარის გადახდა;
8. სს „ვ–ს“, სს „ს.კ–ს“, სს „ე–ს“, სს სადაზღვევო კომპანია „ი.ე–ისა“ და სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ს“ დაეკისროთ შპს „ს–ოს“ სასარგებლოდ მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი სულ - 6000 ლარის გადახდა;
9. საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე
არჩილ კოჭლამაზაშვილი
თეა ძიმისტარაშვილი
