19 ნოემბერი 2024 წელი

№ას-547-2024 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე)

ლაშა ქოჩიაშვილი (მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შ.პ.ს. „ო.დ–ი“

მოწინააღმდეგე მხარე - თ.ჩ–ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებზე უარის თქმა

დავის საგანი - ბრძანების ბათილად ცნობა, კომპენსაციის დაკისრება, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. თ.ჩ–მა (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „აპელანტი“, „მოწინააღმდეგე მხარე“, „დასაქმებული“) სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას შ.პ.ს. „ო.დ–ი“-ს (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „კასატორი“, „დამსაქმებელი“) მიმართ, მოსარჩელის თანამდებობიდან განთავისუფლების შესახებ შ.პ.ს. „ო.დ–ი“-ს დირექტორის 2023 წლის 02 მაისის ბრძანების ბათილად ცნობის; ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღიდან დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების თარიღამდე იძულებითი განაცდურის - ყოველთვიურად 1875 ლარის ანაზღაურებისა და 45 000 ლარის ოდენობით კომპენსაციის დაკისრების მოთხოვნებით.

სარჩელის საფუძვლები:

2.1. მოსარჩელე თ.ჩ–ი 2022 წლის 11 ოქტომბრის შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმდა შ.პ.ს. „ო.დ–ში“ გაყიდვების მენეჯერის პოზიციაზე, შრომის ყოველთვიური ანაზღაურება განისაზღვრა 1875 ლარით (დარიცხული). მოსარჩელის განმარტებით, მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს ასრულებდა კეთილსინდისიერად და პატიოსნად. შ.პ.ს. „ო.დ–ი“-ს ოფისი განთავსებული იყო მეჩვიდმეტე სართულზე, რამდენჯერმე იყო შემთხვევა, როდესაც სამსახურში დროულად გამოცხადდა, თუმცა ლიფტს ჰქონდა პრობლემა, ოფისში ასვლას სჭირდებოდა გარკვეული დრო, შესაბამისად, ტაბელზე დააფიქსირა სამსახურში გამოცხადების დრო, რაზეც განუცხადეს, რომ ეს იყო ჩვეულებრივი სისხლისსამართლებრივი დანაშაული, რის გამოც ან სამსახური გამოსცემდა ბრძანებას ან თავად უნდა დაეწერა გათავისუფლების განცხადება. დამსაქმებლის მხრიდან გათავისუფლების შემთხვევაში კი, გათავისუფლების მიზეზად მიეთითებოდა, რომ სისხლის სამართლის დანაშაული ჩაიდინა და, შესაბამისად, შეექმნებოდა შემდგომში დასაქმების პრობლემები. ამასთან, კომპანიის იურისტი ე.დ–ნი დაემუქრა, რომ თუ პირადი განცხადების საფუძველზე არ დატოვებდა დაკავებულ პოზიციას, იგი მიმართავდა სათანადო სამართალდამცავ ორგანოებს რეაგირებისთვის, თითქოს მოსარჩელეს ჩადენილი ჰქონდა სამსახურებრივი სიყალბე.

2.2. მოსარჩელის განმარტებით, გათავისუფლების შესახებ განცხადების დაწერა გადააწყვეტინა, ერთი მხრივ, იმ გარემოებამ, რომ დაადანაშაულეს სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენაში და დაემუქრნენ, რომ მიმართავდნენ შესაბამის ორგანოებს და, მეორე მხრივ, სამომავლოდ დასაქმების შესაძლო გართულების გამო. ამასთან, საკუთარი განცხადებითვე იკისრა ვალდებულება, კომპანიისთვის გადაეხადა თანხა 582 ლარის ოდენობით. განცხადების დაწერის შემდეგ, დამსაქმებელმა დაატოვებინა პირადი სამუშაო ბლოკნოტები, მისმა უშუალო ხელმძღვანელმა - ლ.დ–ვამ ამოუხია ნამუშევარი ფურცლები. მოსარჩელის მოსაზრებით, კომპანიას მისი გათავისუფლება სურდა, რადგანაც მისი მოთხოვნა გათავისუფლების თაობაზე მაშინვე დაკმაყოფილდა და არა კანონით დადგენილი ერთთვიანი ვადის გასვლის შემდეგ. მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ მისი გათავისუფლება მოხდა უკანონოდ, რის გამოც სასამართლო წესით ითხოვს დარღვეული უფლების აღდგენას.

მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ თ.ჩ–ი მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს ასრულებდა არაჯეროვნად და უხეშად არღვევდა შრომის კანონმდებლობასა და კომპანიის რეგულაციებს. მიუხედავად ხელმძღვანელობის არაერთი თხოვნისა და ზეპირსიტყვიერი გაფრთხილებისა, რეგულარულად აგვიანებდა სამსახურში, კონფერენციებზე, საჯარო შეკრებებზე, ზოგჯერ გაუფრთხილებლად არ ცხადდებოდა სამსახურში, რითაც აზარალებდა კომპანიის ინტერესებს. მოსარჩელე თავისი უპასუხისმგებლობით ცუდ მაგალითს აძლევდა სხვა თანამშრომლებს და ცუდად მოქმედებდა მათ მოტივაციაზე, რის გამოც კომპანია იძულებული გახდა, შეემუშავებინა ფინანსური სანქცია. მიუხედავად იმისა, რომ შრომის შინაგანაწესში პირდაპირ არის მითითებული, რომ თვის განმავლობაში ხუთზე მეტი დაგვიანების შემთხვევაში, კომპანია იტოვებდა უფლებას, გაეთავისუფლებინა თანამშრომელი დაკავებული პოზიციიდან, მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა ამ მიზეზით არ მომხდარა. აპრილის თვეში თ.ჩ–ს დაუფიქსირდა დაგვიანება, კომპანიაში მოქმედი შრომის შინაგანაწესის თანახმად, დაგვიანებისთვის დასაქვითმა თანხამ შეადგინა 582 ლარი, რომელიც მას დაერიცხა შეცდომით და შეთანხმების თანახმად, უნდა გამოკლებოდა მოგვიანებით დასარიცხი ბონუსიდან.

3.2. როგორც გაირკვა, საკუთარი ინტერესებიდან გამომდინარე, თ.ჩ–მა გააყალბა შიდა სამუშაო დოკუმენტაცია, კერძოდ, „სამუშაო დროის აღრიცხვის ფორმისა და მისი წარმოების წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2021 წლის 12 თებერვლის ბრძანებით დამტკიცებული სამუშაო დროის აღრიცხვის ფორმა. კომპანიამ, აღნიშნული ფაქტის აღმოჩენის შემდგომ, იურისტის - ე.დ–ნის მეშვეობით, აცნობა თ.ჩ–ს, რომ ჰქონდა არჩევანის უფლება, პირადი განცხადების საფუძველზე დაეტოვებინა დაკავებული პოზიცია, ან დამსაქმებელი კანონის სრული ნორმების დაცვით იმოქმედებდა მასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისას. საუბარს ესწრებოდა კომპანიის კომერციული დირექტორი ლ.დ–ვა. შეხვედრა შედგა თ.ჩ–ის სამუშაო ოთახში, სადაც დამონტაჟებული იყო ვიდეოკამერა, რაზეც ის ინფორმირებული იყო. თ.ჩ–მა მოიხადა ბოდიში და იქვე მიიღო გადაწყვეტილება, დაეტოვებინა სამსახური საკუთარი განცხადების საფუძველზე.

3.3. მოსარჩელეს იმავე დღეს ეცნობა მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ, შესაბამისად, მომდევნო დღეს სამსახურში აღარ გამოცხადებულა და ელ.ფოსტის მეშვეობით გამოითხოვა დოკუმენტაცია, მათ შორის მისი გათავისუფლების შესახებ ბრძანება. ხელმოწერილი ბრძანება გაეგზავნა ელ.ფოსტის მეშვეობით 1 ივნისს, მიმოწერებში ხელშეკრულების შეწყვეტის ფორმასთან დაკავშირებით მას რაიმე პრეტენზია არ გამოუთქვამს. მოპასუხემ დაადასტურა, რომ მოსარჩელესთან აღარ აპირებდა შრომითი ურთიერთობის გაგრძელებას, რადგან მისმა ქმედებამ - სამსახურებრივ ტაბელში არასწორი მონაცემების მითითებამ - გამოიწვია მის მიმართ ნდობის დაკარგვა, თუმცა სისხლისსამართლებრივ დევნას მის მიმართ არავინ აპირებდა და არც ყოფილა ამაზე საუბარი.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით თ.ჩ–ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით თ.ჩ–ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და თ.ჩ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სახელდობრ:

6.1. ბათილად იქნა ცნობილი შ.პ.ს. „ო.დ–ი“-ს 2023 წლის 2 მაისის ბრძანება თ.ჩ–ის გათავისუფლების შესახებ;

6.2. შ.პ.ს. „ო.დ–ს“ თ.ჩ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაცია 5000 ლარის ოდენობით;

6.3. შ.პ.ს. „ო.დ–ს“ თ.ჩ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა ყოველთვიურად 1875 ლარის გადახდა, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღიდან - 2023 წლის 2 მაისიდან - სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

7. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია დავისთვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. 2022 წლის 11 ოქტომბერს მოსარჩელე თ.ჩ–სა და მოპასუხე შ.პ.ს. „ო.დ–ს“ შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მოსარჩელე დასაქმდა მოპასუხე ორგანიზაციაში გაყიდვების მენეჯერის პოზიციაზე, მისი დარიცხული ხელფასი შეადგენდა 1875 ლარს.

7.2. 2023 წლის 02 მაისის განცხადებით მოსარჩელემ მოითხოვა, 2023 წლის 02 მაისიდან გაეთავისუფლებინათ დაკავებული თანამდებობიდან, ამასთან, იკისრა ვალდებულება, დამსაქმებლისთვის დაებრუნებინა დაგვიანებისთვის განსაზღვრული თანხა 582 ლარის ოდენობით.

7.3. შ.პ.ს. „ო.დ“-ს დირექტორის გ.ჩ–ის 2023 წლის 02 მაისის ბრძანებით, თ.ჩ–ი პირადი განცხადების საფუძველზე გათავისუფლდა დაკავებული პოზიციიდან და შეწყდა მასთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება.

8. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს მისცა შემდეგი სამართლებრივი შეფასება:

8.1. მოსარჩელე შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობას ითხოვს იმ გარემოებებზე მითითებით, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების განცხადების დაწერა მისი ნებიდან არ გამომდინარეობდა, არამედ ის დამსაქმებლის მხრიდან განხორციელებული იძულების შედეგია. შესაბამისად, პალატის კვლევის საგანს წარმოადგენდა, შეწყდა თუ არა დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულება მოსარჩელის ნების გამოვლენის საფუძველზე და ხომ არ არსებობდა ამგვარი ნების ბათილობის საფუძვლები.

8.2. სააპელაციო პალატამ მოიხმო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 85-ე მუხლი, რომლის თანახმად, გარიგების დადების მიზნით იმ პირის იძულება (ძალადობა ან მუქარა), რომელმაც დადო გარიგება, ანიჭებს ამ პირს გარიგების ბათილობის მოთხოვნის უფლებას მაშინაც, როცა იძულება მომდინარეობს მესამე პირისაგან, 54-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს.

8.3. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ დასაქმებულის მიერ ხელშეკრულების მოშლის მიმართ ვრცელდება ბათილობისა და შეცილების ზოგადი საფუძვლები. შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ ხელშეკრულების მოშლის შესახებ გადაწყვეტილება შეცდომის, მოტყუების ან იძულების შედეგია, ის დასაქმებულის მიერ ნამდვილი შეცილების შედეგად ბათილი იქნება. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე ფსიქიკურ იძულებაზე აპელირებდა.

8.4. პალატამ განმარტა, რომ მხარემ, რომელიც აპელირებს ნების გამოხატვის იძულების საფუძველზე, უნდა ამტკიცოს კიდეც მისი წინაპირობები. როდესაც მოსარჩელე დაამტკიცებს, რომ იძულების ხასიათი საკმარისია „ნების მოდრეკისათვის“, მეორე მხარემ უნდა ამტკიცოს, რომ, კონკრეტულ შემთხვევაში, ნების გამოხატვა იძულების შედეგი არ იყო და გამომხატველის თავისუფალ გადაწყვეტილებას ემყარებოდა. პალატამ შენიშნა, რომ პირზე იძულების, განსაკუთრებით კი, ფსიქოლოგიური იძულების, განხორციელებისას, იძულების ფაქტის დადასტურება პირდაპირი მტკიცებულებებით ძალიან რთულია და ამ დროს გათვალისწინებული უნდა იყოს მხარის ობიექტური შესაძლებლობა, სასამართლოს იძულების დასადასტურებლად არაპირდაპირი მტკიცებულებები წარმოუდგინოს. ისეთ შემთხვევებში, როცა გარიგების დადების წინ განვითარებული მოვლენები აშკარად ქმნის მოსარჩელის მიმართ განხორციელებული ძალადობის ან მუქარის რწმენას, მტკიცებულებები გონივრულობისა და ჯეროვანების პრინციპიდან გამომდინარე შეფასდეს.

8.5. სადავო გარემოების დადასტურების მიზნით, პალატამ მიუთითა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ელექტრონული ფოსტის მიმოწერაზე, სადაც კომპანიის იურისტი ე.დ–ნი თ.ჩ–ს სწერს, რომ შ.პ.ს. „ო.დ–სა“ და მოსარჩელეს შორის შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის მიზეზი გახდა თ.ჩ–ის მიერ მასზე დაკისრებული მოვალეობების არაჯეროვანი შესრულება, შრომითი კანონმდებლობის, კომპანიის რეგულაციების უხეში დარღვევა. მეილში აღნიშნულია, რომ მოსარჩელემ გააყალბა შიდა სამუშაო დოკუმენტი, კერძოდ, სამუშაო დროის აღრიცხვის ფორმისა და მისი წარმოების წესის დამტკიცების თაობაზე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2021 წლის 12 თებერვლის ბრძანებით დამტკიცებული სამუშაო დროის აღრიცხვის ფორმა, რაც დასტურდება კამერების ჩანაწერებით, ასევე თანამშრომლების მიერ. აღნიშნული კი, წარმოადგენს სამსახურებრივ სიყალბეს და კანონით დასჯადი ქმედებაა. მეილში აღნიშნულია, რომ კომპანიამ ამ ეტაპამდე არ გამოიყენა სხვა რეგულაციები და დასაქმებულს მისცა არჩევანის უფლება, პირადი განცხადების საფუძველზე დაეტოვებინა დაკავებული პოზიცია, აღნიშნული ეტაპიდან კომპანია იმსჯელებდა კანონით გათვალისწინებული ღონისძიებების გატარების თაობაზე შესაბამის სტრუქტურებში.

8.6. პალატამ ყურადღება მიაპყრო საქმეში ასევე წარმოდგენილ, 2023 წლის 31 მაისით დათარიღებულ, ელექტრონული შეტყობინებაზე, სადაც ე.დ–ნი დასაბუთებული ბრძანების მოთხოვნის პასუხად თ.ჩ–ს ატყობინებს, რომ მასსა და შ.პ.ს. „ო.დ–ს“ შორის შრომითი ურთიერთობა შეწყდა პირადი განცხადების საფუძველზე, მას შემდეგ, რაც მისთვის ცნობილი გახდა, რომ გაცხადდა მისი დანაშაულებრივი და არაკეთილსინდისიერი ქმედებები, შესაბამისად, თ.ჩ–ს ეცნობა გათავისუფლების მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ.

8.7. წარმოდგენილი ელექტრონული შეტყობინებებით სასამართლოს შეექმნა რწმენა, რომ სამსახურის საკუთარი ნებით დატოვება არ წარმოადგენდა თ.ჩ–ის ნამდვილ ნებას. სააპელაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი მოსმენისას მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ კომპანიას გადაწყვეტილი ჰქონდა თ.ჩ–ის სამსახურიდან გათავისუფლება, ნაკისრი მოვალეობების უხეში დარღვევის გამო, რადგან იგი სამსახურში მუდმივად აგვიანებდა და არასწორ დროს აფიქსირებდა ტაბელზე. შესაბამისად, იგი არღვევდა შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებას.

8.8. პალატამ მართებულად არ მიიჩნია დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულისთვის ალტერნატივის შეთავაზება, საკუთარი ნებით დაეწერა განცხადება სამსახურიდან წასვლის შესახებ იმ პირობებში, როდესაც თ.ჩ–ს აცნობეს, რომ მისი ქმედებები იყო სამსახურებრივი სიყალბე და წარმოადგენდა დასჯად ქმედებას. სასამართლომ შენიშნა, რომ თ.ჩ–ს არ გააჩნია იურიდიული განათლება, შესაბამისად, მისთვის საკითხის იმგვარად წარმოჩენას, რომ მისი ქმედება წარმოადგენდა დასჯად ქმედებას, სამსახურებრივ სიყალბეს, რასთან დაკავშირებითაც შემდგომი რეაგირებისთვის კომპანია მიმართავდა შესაბამის ორგანოებს, შეეძლო გავლენა მოეხდინა თ.ჩ–ის ნებაზე, გამოეწვია მასში სტრესი და ემოციური ფონის გათვალისწინებით, დაეწერა განცხადება სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ.

8.9. პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ თ.ჩ–ის სამსახურში დაგვიანების ფაქტის გამოვლენა, შემდგომ გასაუბრება, თ.ჩ–ის მიერ განცხადების დაწერა და შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ბრძანების მიღება მოხდა ერთ დღეში. შესაბამისად, თ.ჩ–ი იმყოფებოდა სტრესულ გარემოში, რა დროსაც მას არ შეეძლო ყველა გარემოების გათვალისწინებით მიეღო განცხადების დაწერის გადაწყვეტილება და შესაძლებელი იყო, მარტივად დაჰყოლოდა დამსაქმებლის ნებას.

8.10. სასამართლო სხდომაზე კომპანიის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ თ.ჩ–ის გათავისუფლება იყო გადაწყვეტილი და მხოლოდ ტექნიკური საკითხი იყო, რომელ საფუძველს მიუთითებდნენ ბრძანებაში, კერძოდ, შრომითი ხელშეკრულება შეწყდებოდა დასაქმებულის პირადი განცხადების საფუძველზე თუ დასაქმებულის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების უხეში დარღვევის საფუძვლით.

8.11. პალატამ მიუთითა, რომ დასაქმებულის მხრიდან ვალდებულებების უხეშად დარღვევის საკითხი სასამართლოს მხრიდან არ უნდა შემოწმებულიყო, ვინაიდან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის აღნიშნული საფუძველი მითითებული არ ყოფილა გასაჩივრებულ ბრძანებაში. რაც შეეხება თ.ჩ–ის ნების გამოვლენას, პალატამ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია და საქმეში არსებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა ახსნა-განმარტების გათვალისწინებით მიაჩნია, რომ იგი არანამდვილი იყო, რადგან წარმოადგენდა ნების გამომვლენზე განხორციელებული ზეწოლისა და იძულების შედეგს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიაჩნია, რომ ვლინდებოდა თ.ჩ–ის გათავისუფლების შესახებ შ.პ.ს. „ო.დ“-ს 2023 წლის 2 მაისის ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძველი, სსკ-ის 54-ე მუხლის საფუძველზე.

8.12. სააპელაციო პალატამ მოიხმო საქართველოს შრომის კოდექსის 48-ე მუხლის მე-8 და მე-9 პუნქტები და საკასაციო პალატის განმარტებებზე დაყრდნობით აღნიშნა, რომ საქართველოს შრომის კოდექსის 48.8 მუხლის ნორმატიული მიზანი სწორედ ის არის, რომ ბრძანების ბათილობის შედეგად მოსარჩელემ მიიღოს იურიდიული შედეგი იმ შემთხვევაში, როდესაც ამგვარი შედეგი სამუშაო ადგილზე აღდგენაში არ მდგომარეობს. კომპენსაციამ შეძლებისდაგვარად უნდა უზრუნველყოს სამართლიანი ბალანსის აღდგენა გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის შემთხვევაში და უზრუნველყოს იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც გათავისუფლების შესახებ ბათილი ბრძანების შედეგად წარმოეშვა დასაქმებულს, ამავდროულად, მისი ოდენობა უნდა იყოს გონივრული და არ უნდა ქმნიდეს არც ერთი მხარისათვის უსაფუძვლო გამდიდრების ობიექტურ წინაპირობებს.

8.13. პალატამ ყურადღება მიაპყრო იმ გარემოებას, რომ სასარჩელო მოთხოვნებს წარმოადგენდა მოპასუხისთვის კომპენსაციისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების დაკისრება. პალატამ მიიჩნია, რომ ვინაიდან სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანება არამართლზომიერ გადაწყვეტილებას წარმოადგენდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოს უნდა დაკისრებოდა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, ყოველთვიურად 1875 ლარის ოდენობით, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღიდან სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. ამასთან, კომპენსაციის ოდენობა უნდა განსაზღვრულიყო 5000 ლარით, რაც დაიცავდა გონივრულ ბალანსს დასაქმებულის და დამსაქმებლის ინტერესებს შორის, უზრუნველყოფდა დასაქმებულის უფლებების აღდგენას და წარმოადგენდა გონივრულ ანაზღაურებას სამსახურიდან უკანონოდ გათავისუფლებისთვის.

9. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

9.1. სასამართლო მსჯელობის მიღმა ტოვებს იმ ფაქტს, რომ ლეგიტიმური, კანონითა და ნორმატიულად დასაშვები მოქმედების განხორციელების დაპირება ან/და მითითება ამგვარ შესაძლებლობაზე, ისეთი როგორიცაა - „შესაბამისი სამართლებრივი რეაგირება“, „მიმართვა კომპეტენტური ორგანოსთვის“, მიუხედავად ადრესატის სამართლებრივი განათლებისა, არ წარმოადგენს ზემოქმედების წინაპირობას, იმდენად, რამდენადაც იგი არ შეიცავს მტკიცებითი ფორმით შედეგის დადგომის დაპირებას და არც უკანონო, უსამართლო ან/და ამორალურ შინაარსს.

9.2. საქმის მასალებითა და მხარეთა განმარტებებით, მათ შორის, მოწმის ჩვენებით, რომელზეც სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია, ერთმნიშვნელოვნად დასტურდება, რომ ე.დ–ნმა, მშვიდ გარემოში, კომუნიკაციისა და ეთიკის ყველა წესის დაცვით, მიმდინარე სამუშაო დღეს, მაშინ როცა ოფისში იმყოფებოდა ყველა დასაქმებული, განუმარტა თ.ჩ–ს მოვლენათა განვითარების სამართლებრივი თანმიმდევრობა და შესაძლებლობები, კერძოდ, ის რომ შესაძლებელი იყო, მომზადებულიყო თანამდებობიდან გათავისუფლების ბრძანება უხეში დარღვევის მიზეზით, რაც, სამომავლოდ, მისი პროფესიული და კარიერული განვითარებისთვის დამაბრკოლებელი ფაქტორი შესაძლოა გამხდარიყო. მანვე, სოლიდარობის ნიშნად, შესთავაზა თ.ჩ–ს, თავად დაეწერა განცხადება სამსახურიდან წასვლის შესახებ, ხოლო, აღნიშნული გზით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესაძლებლობის შეთანხმებას დირექტორთან თავის თავზე აიღებდა; დაპირებისამებრ, თ.ჩ–თან შეთანხმებით და გ.ჩ–ის თანხმობის საფუძველზე, ე.დ–ნმა მოამზადა შესაბამისი სამართლებრივი დოკუმენტაცია, რომელიც სრულად პასუხობს შრომითი კანონმდებლობის მოთხოვნებს.

9.3. სასამართლო უგულებელყოფს დადასტურებულ ფაქტობრივ გარემოებებს და განმარტავს, რომ თ.ჩ–ის დაკავებული პოზიციიდან გათავისუფლების ინტერესი მხარეს წარმოეშვა 2023 წლის 02 მაისს და ინტერესის რეალიზაცია განხორციელდა იმ დღესვე, რასაც იშველიებს სტრესული გარემოების არსებობის დადასტურების წინაპირობად. აღნიშნული წარმოადგენს არათუ ფაქტობრივ უზუსტობას, არამედ მიზანმიმართულ ტყუილს. ხელშეკრულების მე-4 მუხლითა და შინაგანაწესის თანახმად, დასაქმებულის სამუშაო დრო განისაზღვრა ორშაბათიდან პარასკევის ჩათვლით დილის 10:00 დან 18:00 მდე; ამავე ხელშეკრულების მე- 6 მუხლის თანახმად, დასაქმებულს გააჩნდა ვალდებულება, სამუშაო ადგილზე გამოცხადებულიყო შეთანხმებულ დროს. აღნიშნულისგან განსხვავებული ინდივიდუალური დათქმის ან/და შეთანხმების არსებობა არ დასტურდება საქმეში არსებული არცერთი მტკიცებულებით. თ.ჩ–ი ზემოაღნიშნულ მოვალეობებს არ არსულებდა ჯეროვნად, არღვევდა სისტემურად, უხეშად და დემონსტრაციულად, კერძოდ, დაწესებულებაში დასაქმების მთლიანი ვადის - არასრული 7 (შვიდი) თვის განმავლობაში მუდამ აგვიანებდა, ხოლო, ცალკეულ შემთხვევებში, წინასწარი გაფრთხილებისა და აღნიშნულის ობიექტურ მიზეზგარეშე, არ ცხადდებოდა სამუშაო ადგილზე, აგვიანებდა კონფერენციებსა და საჯარო შეკრებებზე, რითაც ქმნიდა უხერხულობას დაწესებულების მთლიანი კოლექტივისთვის და არსებითად აზიანებდა დაწესებულების იმიჯსა და რეპუტაციას, მათ შორის, მესამე პირებთან ურთიერთობაში. მოვალეობათა არაჯეროვანი შესრულების განმეორებითი და სისტემური ხასიათის გამოვლენისთანავე, დაწესებულების ხელმძღვანელებისა და ადმინისტრაციული მენეჯმენტის მხრიდან შედგა კომუნიკაცია თ.ჩ–თან აღნიშნული ქცევის მიზეზების გამორკვევის მიზნით. მათ შორის, სამომავლოდ სამუშაო ადგილზე დაგვიანების თავიდან ასაცილებლად, დამსაქმებელმა მოსარჩელეს შესთავაზა, რომ ამავე დაწესებულების სხვა თანამშრომელი უზრუნველყოფდა მის გადაადგილებას სამუშაოს შესრულების ადგილამდე. დაწესებულების მენეჯმენტის მხრიდან პრობლემის კომუნიკაციის გზით გადაჭრის უშედეგო მცდელობების შემდგომ, არაერთგზისი ზეპირსიტყვიერი გაფრთხილებისა და შენიშვნის მიუხედავად, თ.ჩ–ი, შემდგომი პერიოდის განმავლობაში, აგრძელებდა სამსახურში სისტემურ დაგვიანებას, რის გამოც, დამსაქმებელმა თ.ჩ–ის მიმართ პასუხისმგებლობის სახედ და ზომად გამოიყენა სახელფასო ანაზღაურებიდან დისციპლინარული სახდელის სახით თანხის დაქვითვა, რაც დასაქმებულს არ გაუსაჩივრებია.

9.4. დაწესებულების შინაგანაწესი, მითითებული მომენტისთვის, ითვალისწინებდა დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესაძლებლობას, კალენდარული თვის განმავლობაში შვიდზე მეტი დაგვიანების შემთხვევაში. წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, კასატორის მიერ თებერვლის საანგარიშო თვის განმავლობაში დადასტურებულია დაგვიანების მინიმუმ 14 შემთხვევა, ამრიგად, სასამართლოს მსჯელობა, თითქოსდა მოვლენების განვითარება შემოიფარგლებოდა რამდენიმე საათიანი მონაკვეთით, უსაფუძვლოა, ვინაიდან დგინდება, რომ თ.ჩ–ის მიერ სამსახურეობრივ მოვალეობათა შეუსრულებლობის მიზეზით დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების საფუძველი არსებობდა თვეების განმავლობაში, რის შესახებაც ინფორმირებული იყო თავად მოსარჩელე, ხოლო დამსაქმებლის მხრიდან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ მიუღებლობა 02 მაისამდე, განპირობებული იყო მისივე კეთილი ნებით.

9.5. შრომითი მოვალეობების უხეში დარღვევის მიზეზით შრომითი ურთიერთობის მოშლის ისტორია, მაღალსავარაუდოა, გახდეს პირის შემდგომი დასაქმებისთვის არასასურველ კანდიდატად ქცევის საფუძველი. დამსაქმებელს გააჩნდა, მინიმუმ, ორი ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი პირდაპირი საფუძველი, მათ შორის, მტკიცებულებით დადასტურებული სამსახურეობრივი სიყალბის ფაქტი, რომლის საფუძველზეც, სრულიად ლეგიტიმურად იმთავითვე შეეძლო მიეღო თ.ჩ–თან ხელშეკრულების მოშლის გადაწყვეტილება, რაც არ შედიოდა მხოლოდ მოსარჩელის ინტერესში და არ არსებობს ლოგიკური დაშვების წინაპირობა, რომ დამსაქმებელს მოვლენათა მსგავსი განვითარების მიმართ რაიმე ობიექტურად განსჭვრეტადი ინტერესი შეიძლებოდა, ჰქონოდა.

9.6. სააპელაციო სასამართლომ, თავის გადაწყვეტილებით, შ.პ.ს. „ო.დ–ს“ თ.ჩ–ის სასარგებლოდ დააკისრა კომპენსაცია 5000 ლარის ოდენობით. სასამართლო გადაწყვეტილება, არ მოიცავს არავითარ მსჯელობას კომპენსაციის ოდენობასთან დაკავშირებით, გარდა თ.ჩ–ის ანაზღაურებაზე მითითებისა. სასამართლოს არათუ მტკიცებულებებსა და ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით, არამედ მხარეთა ახსნა-განმარტების დონეზეც კი არ უკვლევია დათხოვნილი სუბიექტის ასაკი, კომპეტენცია, სამსახურის შოვნის პერსპექტივა, ოჯახური მდგომარეობა, სოციალური მდგომარეობა, ასევე დამსაქმებლის ფინანსური მდგომარეობა და სხვა დაკავშირებული გარემოებები, მაგალითად, როდის დასაქმედა მოსარჩელე, ჰქონდა თუ არა მას პროფესიული წყვეტა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით და სხვა.

9.7. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული იყო ვადიანი ხელშეკრეულება, 2022 წლის 11 ოქტომბრიდან 1 (ერთი) კალენდარული წლის ვადით. მითითებული შრომითი ურთიერთობა წარმოადგენდა მხარეთა შორის პირველ და ერთადერთ შრომით ურთიერთობას, შესაბამისად, პირდაპირ იყო განსაზღვრული შრომითი ურთიერთობის ის ხანგრძლივობა, რომლის განმავლობაშიც, თეორიულად იყო შესაძლებელი, დასაქმებულს მიეღო ანაზღაურება დამსაქმებლისგან. სასამართლოს მიერ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების მომენტამდე მითითებული ოდენობით განაცდურის სახით ანაზღაურების დაკისრება, მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს ვადიანი ხელშეკრულების არსებობის პირობებში, რომლის ხანგრძლივობაც პირდაპირ იყო განსაზღვრული არაუგვიანეს 2023 წლის 11 ოქტომბრისა.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მივიდა დასკვნამდე, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

14.1. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის ძირითადი პრეტენზია ემყარება იმას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა სამუშაოდან წასვლის შესახებ მოსარჩელის მიერ გამოვლენილი ნების ფორმირების პროცესში დამსაქმებლის არამართლზომიერი ჩარევა.

14.2. მითითებული პრეტენზიის შემოწმების მიზნით, საკასაციო სასამართლო, პირველ რიგში, მოიშველიებს უზენაესი სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში მოცემულ განმარტებას, რომ „შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა ეფუძნება მხარეთა თანასწორუფლებიანობის საფუძველზე ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას (იხ. სშკ-ის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტი). თუმცა, შრომითი ურთიერთობებისადმი წმინდა სახელშეკრულებო მიდგომის გამოყენება არ არის მიზანშეწონილი, რადგან კლასიკურად ასეთი ურთიერთობა მოიცავს მის მონაწილეთა შეთანხმებას თანაბარ საწყისებზე, მაშინ, როდესაც შრომით ურთიერთობაში ერთი პირი ნებაყოფლობით თანხმდება მეორის დაქვემდებარებაში ყოფნას“ (იხ. სუსგ. №ას-98-94-2016, 26.07.2016წ.; №ას-368-2019, 31.07.2019წ.). ამასთან, შრომითსამართლებრივ დავებში მნიშვნელოვანია გამოირიცხოს დამსაქმებლის მიერ საკუთარი უფლების ბოროტად გამოყენება.

14.3. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ფუნქციაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაა. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე გაცხადებულ მოთხოვნათა მართებულობას.

14.4. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე შრომითი დავის განხილვისას, უპირველეს ყოვლისა, სასამართლო ამოწმებს რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებისას. ამ საკითხის გამორკვევა შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (იხ. სუსგ. №ას-151-147-2016, 19.04.2016წ.). ასეთ დროს, სასამართლო იკვლევს მხოლოდ გათავისუფლების ბრძანებაში მითითებულ საფუძველს და ვერ იმსჯელებს საკითხზე, ხომ არ არსებობდა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის სხვა რაიმე წინაპირობა (იხ. სუსგ. №ას-573-2021 21.06.2022წ.; №ას-660-2020 11.03.2022წ.), თუნდაც საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, სხვა საფუძვლები იკვეთებოდეს.

14.5. ამრიგად, საკასაციო პალატა მოცემულ ეტაპზევე მიუთითებს, რომ შრომითი ხელშეკრულების მართლზომიერებას გამოიკვლევს მარტოოდენ სადავო ბრძანებაში დასახელებული სშკ 47.1 „დ“ ქვეპუნქტის ფარგლებში. საკასაციო პრეტენზიაში ასახულ გარემოებები, შესაძლოა, მოსარჩელის მხრიდან შრომითი მოვალეობების დარღვევის გამო ურთიერთობის შეწყვეტის შემადგენლობას იძლეოდეს კიდეც, მაგრამ ვინაიდან სადავო ბრძანება მოტივირებული არ არის სშკ 47.1 მუხლის „ზ“ ან „თ“ ქვეპუნქტებით, დასაქმებულის მხრიდან შრომითი მოვალეობების შეუსრულებლობა ან/და ვალდებულებათა შესრულების ხარისხი წინამდებარე დავის საგანს სცდება, შესაბამისად, შესაძლო გადაცდომათა შესახებ საკასაციო პრეტენზიებს პალატა შეფასების გარეშე დატოვებს.

15.1. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლებას საფუძვლად დაედო დასაქმებულის 2023 წლის 02 მაისის განცხადება, საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლივი შეჯერებით, შესაფასებელია სწორედ მითითებული განცხადების დამსაქმებლის წინაშე წარდგენის განმაპირობებელი ფაქტორები და მის შედგენაში დამსაქმებლის მონაწილეობის ხარისხი.

15.2. მოპასუხე ამტკიცებს, რომ დასაქმებულის მიერ წარდგენილი განცხადებიდან ნათლად და არაორაზროვნად იკვეთება მოსარჩელის ნება სამსახურიდან წასვლის თაობაზე, რომლის უარყოფის საფუძველიც მას არ გააჩნდა.

15.3. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე დასაქმებულის მიერ გამოვლენილი ნება სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლით გათვალისწინებული ცალმხრივი გარიგებაა, რომლის ნამდვილობაც ამავე კოდექსის 51-ე მუხლის წინაპირობის არსებობაზეა დამოკიდებული. ამასთან, როგორც ორმხრივი, ასევე ცალმხრივი გარიგების შემთხვევაში, გამოვლენილი ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან (სსკ 52-ე მუხლი). ცხადია, რომ ეს „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს (კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით) და ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს (იხ. სუსგ. №ას-282-270-2015, 13.05.2015წ.).

15.4. სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისთვის წარდგენილი განცხადებით გამოვლენილი ნების განმარტებისას, უნდა დადგინდეს მხარის შინაგანი ნების შესაბამისობა მის გამოხატულებასთან, ამასთან, შესაფასებელია ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება თუ დოკუმენტი, რომელიც წინ უსწრებს აღნიშნული სახის განცხადების დამსაქმებლისთვის წარდგენას (იხ. სუსგ. №ას-888-2022, 16.11.2022წ.).

15.5. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ მიღებულ გადაწყვეტილებაში ამავე ბრძანების გამოცემის საფუძვლად დასახელებულია დასაქმებულის პირადი განცხადების არსებობა, ამდენად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველს წარმოადგენს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტი - დასაქმებულის მიერ თანამდებობის/სამუშაოს საკუთარი ნებით, წერილობითი განცხადების საფუძველზე დატოვება.

15.6. შრომის სამართალში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციალური სტანდარტისაგან განსხვავებით, როდესაც დამსაქმებელს ევალება, ამტკიცოს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერება, შრომითი ურთიერთობის ფარგლებში წამოჭრილი სამოქალაქოსამართლებრივი კომპონენტის - იძულებით დადებული გარიგების - მტკიცების ტვირთი იმ მხარეზეა, რომელიც გამოხატული ნების ნაკლზე მიუთითებს. საკასაციო სასამართლოს განმარტებების შესაბამისად, თანამდებობიდან გათავისუფლების მოთხოვნით მოსარჩელის მიერ ხელმოწერილი განცხადების არსებობის პირობებში, მოქმედებს აღნიშნულ დოკუმენტში მხარის მიერ გამოხატული ნების ნამდვილობის პრეზუმფცია. საწინააღმდეგოს დადასტურება კი, იმ მხარის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებაა, რომელიც აღნიშნულ განცხადებას სადავოდ ხდის. (იხ. სუსგ. №649-616-2014, 05.11.14წ.; №147-139-2017, 18.12.17წ.; №543-2020, 24.02.21წ.). ამრიგად, სწორედ მოსარჩელეს ევალება, ამტკიცოს, რომ მის მიერ გამოვლენილი ნება - პირადი განცხადება თანამდებობის დატოვებაზე - დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულზე განხორციელებული ნეგატიური ზემოქმედების უშუალო ნაყოფია.

15.7. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პრაქტიკაში, ფორმალურად, მართლაც შესაძლებელია, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის პროცედურა წამოიწყოს დასაქმებულმა, თუმცა, რეალურად, მსგავსი პროცედურა ინიცირებული იყოს დამსაქმებლის მხრიდან, ისეთი მიზეზებით, როგორებიცაა: ფსიქოლოგიური ზეწოლა, სახელფასო და სამუშაო პირობებისა და შრომის გარემო-ვითარების გაუარესება, დამსაქმებლის მიერ შრომითი კონტრაქტის განზრახ რეგულარულად დარღვევა. ამიტომ, როდესაც სადავოა დასაქმებულის მიერ, პირადი ინიციატივის მიუხედავად, ხელშეკრულების შეწყვეტა, უნდა შემოწმდეს ნების გამოვლენის ნამდვილობა იმ მიზნით, ხომ არ მოხდა რეალურად დამსაქმებლის ინიციატივით დასაქმებულის გათავისუფლება (იხ. ზ. შველიძე, თ.თოდრია, ნ. გუჯაბიძე, ქ. მესხიშვილი, თ. ხაჟომია „შრომის სამართალი და საერთაშორისო სტანდარტები, გვ. 242).

16.1. „სამოქალაქო კოდექსის 85-ე-89-ე მუხლებით განსაზღვრული გარიგების იძულებით დადება სამართლებრივი კატეგორიაა და სასამართლო ნორმით გათვალისწინებული შედეგის განსაზღვრისას ხელმძღვანელობს მხარის მიერ მითითებული ფაქტებითა და ამ ფაქტების დადასტურების მიზნით წარდგენილი მტკიცებულებებით, რომლებიც ნორმით გათვალისწინებულ შემადგენლობას უნდა ქმნიდეს“ (იხ.სუსგ. №ას-89-83-2015, 23.10.2015წ.).

16.2. სსკ-ის 86-ე მუხლის დანაწესის თანახმად, გარიგების ბათილად ცნობას საფუძვლად უნდა დაედოს ისეთი იძულება, რომელსაც თავისი ხასიათით შეუძლია გავლენა მოახდინოს პირზე და აფიქრებინოს, რომ მის პიროვნებას ან ქონებას რეალური საფრთხე ემუქრება და ამასთან, მითითებული ნორმის მეორე ნაწილი მიუთითებს, რომ იძულების ხასიათის შეფასებისას მხედველობაში პირთა ასაკი, სქესი და ცხოვრებისეული გამოცდილებანი უნდა იქნეს მიღებული.

16.3. პირზე იძულების, განსაკუთრებით კი ფსიქოლოგიური იძულების, განხორციელებისას, იძულების ფაქტის დადასტურება პირდაპირი მტკიცებულებებით არსებითად რთული, ხშირად კი შეუძლებელიც არის, რადგან იძულების განმახორციელებელი პირი იშივიათად ქმნის წერილობით თუ სხვა მატერიალურ სამხილებს, რომლებიც იძულების პირდაპირ მტკიცებულებად გამოდგება, სწორედ ამიტომ, ასეთი სახის ფაქტების დადგენისას, დიდი მნიშვნელობა აქვს არაპირდაპირ მტკიცებულებათა ერთობლიობას, აგრეთვე, გარიგების დადების წინ განვითარებულ მოვლენებს, რომლებიც, ხშირად, მოსარჩელეზე განხორციელებული დაუშვებელი ზემოქმედების ინდიკატორია (იხ. სუსგ. №ას-1123-2023 27.11.2023წ.)

17.1. წარმოდგენილი შესაგებლითა და საკასაციო პრეტენზიით კასატორი არ უარყოფს, რომ სამსახურიდან გათავისუფლებაზე განცხადების დაწერის ინიციატორი არა დასაქმებული, არამედ თავად დამსაქმებელი იყო. მოსარჩელისგან განსხვავებით, დამსაქმებელი მიუთითებს, რომ პირადი განცხადების წარუდგენლობის თანმდევ შედეგად არა სისხლისსამართლებრივ, არამედ დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახით სამსახურიდან გათავისუფლებას მოიაზრებდა, რაც, მომავალში, მოსარჩელის დასაქმებისთვის არსებით ბარიერად იქცეოდა.

17.2. თავის მხრივ, მოსარჩელე მხარე, დამსაქმებლის მხრიდან განხორციელებული მუქარის დასტურად, მიუთითებს ამონაწერზე ელ. ფოსტის პირადი მიმოწერიდან, რომელშიც მოპასუხე ორგანიზაციის იურისტი ე.დ–ნი სწერს მას, რომ „საბოლოო ჯამში კი საკუთარი ინტერესებიდან გამომდინარე გააყალბეთ შიდა სამუშაო დოკუმენტი, კერძოდ, „სამუშაო დროის აღრიცხვის ფორმისა და მისი წარმოების წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2021 წლის 12 თებერვლის ბრძანებით დამტკიცებული სამუშაო დროის აღრიცხვის ფორმა, რაც დასტურდება კამერის ჩანაწერებით, რაც წარმოადგენს სამსახურებრივ სიყალბეს და კანონით დასჯადი ქმედებაა. მიუხედავად აღნიშნულისა, კომპანიამ ამ ეტაპამდე არ გამოიყენა თქვენს წინააღმდეგ სხვა რეგულაციები და მოგცათ არჩევანის უფლება პირადი განცხადების საფუძველზე დაგეტოვებინათ დაკავებული პოზიცია, თუმცა, ამ ეტაპიდან იმსჯელებს კანონით გათვალისწინებული ღონისძიებების გატარების თაობაზე, შესაბამის სტრუქტურებში“ (იხ. ამონაწერი ელ.ფოსტის მიმოწერიდან, ს.ფ. 22).

17.3. საქმეში ასევე წარმოდგენილია 31 მაისის ელექტრონული შეტყობინება (ს.ფ. 25), სადაც ე.დ–ნი დასაბუთებული ბრძანების მოთხოვნის პასუხად თ.ჩ–ს ატყობინებს, რომ მასსა და შ.პ.ს. „ო.დ–ს“ შორის შრომითი ურთიერთობა შეწყდა პირადი განცხადების საფუძველზე, მას შემდეგ, რაც მისთვის ცნობილი გახდა, რომ გაცხადდა მისი დანაშაულებრივი და არაკეთილსინდისიერი ქმედებები, შესაბამისად, თ.ჩ–ს ეცნობა გათავისუფლების მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ.

17.4. ამავდროულად, წარმოდგენილ შესაგებელში მოპასუხე მტკიცებით ფორმაში მიუთითებს მოსარჩელის მხრიდან დოკუმენტის გაყალბების ფაქტზე. ელექტრონული მიმოწერისა და შესაგებლის მოტივების გათვალისწინებით, პალატა იზიარებს მოსარჩელის მტკიცებას, რომ 2023 წლის 02 მაისს, სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ განცხადების დაწერამდე, დასაქმებულსა და კომპანიის იურისტს შორის შემდგარ შეხვედრას ლაიტმოტივად გასდევდა თ.ჩ–ის მიერ „ჩადენილ დანაშაულსა“ და თანმდევ სისხლისსამართლებრივ შედეგებზე განმარტებები, რისგან თავდაცვის საშუალებადაც, კომპანია დასაქმებულს უსახავდა სამსახურიდან გათავისუფლებაზე განცხადების დაწერას.

17.5. იმ პირობებში, როდესაც სამართლებრივი ცოდნის არმქონე პირი იურიდიული პროფესიის წარმომადგენლისაგან მტკიცებით ფორმაში ისმენს განმარტებებს „დანაშაულის“ თანმდევ შედეგებზე და ამავე შედეგების თავიდან არიდების უალტერნატივო საშუალებაზე, მიუხედავად იმისა, რომ დანაშაულის ჩადენის ბრალდებას, შესაძლოა, პირი არც ეთანხმებოდეს, მას უცილობლად უჩნდება გონივრული შიში იმისა, რომ მის თავისუფლებას ემუქრება საფრთხე და შესაძლოა, ვერ მოახერხოს საკუთარი უდანაშაულობის დადასტურება. საკითხის იმგვარად დაყენება, რომ „დანაშაულის“ შესაბამისი პასუხისმგებლობისგან თავის დახსნის მექანიზმი სამსახურიდან „საკუთარი ნებით“ წასვლაა, მოწყვლად მდგომარეობაში აყენებს დასაქმებულს და აიძულებს მას იმგვარი მოქმედებების შესრულებას, რომელსაც ჯეროვანი იურიდიული კონსულტაციის მიღების შესაძლებლობის არსებობისას, არ შეასრულებდა.

18.1. პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს შრომის კოდექსის 47.1 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის მახასიათებელი სწორედ ის არის, რომ ხსენებული საფუძვლით შრომითი ურთიერთობის დასრულების ინიციატორი ერთმნიშვნელოვნად დასაქმებულია და ნების ფორმირებაში დამსაქმებლის მონაწილეობის ხარისხი ნულოვანი მნიშვნელობისაა, ეს უკანასკნელი მხოლოდ ცნობად იღებს დასაქმებულის მიერ შრომის თავისუფლების კონსტიტუციური უფლების რეალიზების შედეგად მომწიფებულ სურვილს, თავი გაითავისუფლოს სახელშეკრულებო ბოჭვისგან. თუკი დასაქმებულის პირად განცხადებას სამსახურიდან გათავისუფლებაზე დამსაქმებელი უშუალოდ აძლევს ბიძგს, იგი არ შეიძლება განიმარტოს, როგორც სუბიექტური ნების ობიექტურად გამოვლენისა და, მაშასადამე, სამართლებრივი შედეგის წარმომშობ გარიგებად.

18.2. პალატას გადამწყვეტი მნიშვნელობის საკითხად არ მიაჩნია, დამსაქმებელი დასაქმებულს „ემუქრებოდა“ სისხლისსამართლებრივი ზემოქმედებით თუ დისციპლინური პასუხისმგებლობის მექანიზმებითა და მისი უარყოფითი შედეგებით (რაც, სამსახურის პოვნის სირთულეც, შესაძლოა, ყოფილიყო), მთავარი მოცემულ საკითხში ის არის, რომ პირადი განცხადების შედგენის ინიციატორი ერთმნიშვნელოვნად დამსაქმებელია, პირად განცხადებას კი, დამსაქმებელი დასაქმებულს შესაძლო პასუხისმგებლობისგან თავის დახსნის ინსტრუმენტად წარმოუჩენს. ასეთ მოცემულობაში, შრომითი ურთიერთობის სუბორდინაციული ბუნებიდან გამომდინარე, მოსალოდნელია დასაქმებულის ნების იმგვარად დათრგუნვა, რომ დასაქმებულის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება რაციონალურობისგან დაცლილ აქტად იქცეს.

18.3. ამრიგად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ სამუშაოდან წასვლისას გამოვლენილი ნება იყო ნაკლიანი. მოსარჩელემ შეძლო შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის მიერ გამოცემული ბრძანების არამართლზომიერების დადასტურება, რაც მოსარჩელის სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობაზე მიუთითებს. შესაბამისად, ბათილად უნდა იქნას ცნობილი მოპასუხის 2023 წლის 02 მაისის ბრძანება მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ.

19. პალატა აქვე ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ არაკეთილსინდისიერია დამსაქმებლის ქცევა, სამსახურიდან გათავისუფლების შესაძლო საფუძვლების არსებობისას, იმ გარემოებაზე აპელირებით, რომ დისციპლინური პასუხისმგებლობის შედეგად სამსახურიდან გათავისუფლებულ პირს ხელახალი დასაქმება გაურთულდება, „ურჩიოს“ თანამშრომელს განცხადების საკუთარი ნებით დაწერის გზით სამუშაოს დატოვება. დამსაქმებლისგან მომდინარე ამგვარი ბიძგი, პალატის განსჯით, ნაკარნახევია არა დასაქმებულის შრომით პერსპექტივებზე ზრუნვის იდეით, არამედ, შესაძლო დავის წარმოშობის შემთხვევაში, დამსაქმებლის მტკიცების ტვირთისგან დახსნისა და გათავისუფლების პროცესში კუთვნილი პასუხისმგებლობის წილის (მტკიცებულების შეგროვება, გათავისუფლების საფუძვლების დასაბუთება, სშკ-ით გათვალისწინებული პროცედურის დაცვა და ა.შ.) თავიდან არიდების მოტივით.

20.1. საქართველოს შრომის კოდესის 48-ე მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად, სასამართლოს მიერ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდა, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით.

20.2. მითითებული ნორმის გამოყენების შესახებ საკასაციო სასამართლომ არაერთხელ განმარტა: „დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების უკანონოდ (ბათილად) ცნობის შემთხვევაში, დასახელებულ ნორმაში მითითებულია დამსაქმებლის ვალდებულება, რომელიც რამდენიმე შესაძლებლობას მოიცავს, თუმცა, კანონმდებლის მიერ დადგენილი წესი არ შეიძლება იმგვარად განიმარტოს, რომ სასამართლოს, დისკრეციული უფლებამოსილებით, შეუძლია მოხმობილი ნორმის დანაწესის საკუთარი შეხედულებისამებრ გამოყენება. შრომის კოდექსი დამსაქმებელს ავალდებულებს „პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით“.

20.3. დადგენილია, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს არ მოუთხოვია გათავისუფლებამდელ პოზიციაზე აღდგენა, არამედ, მის მოთხოვნას წარმოადგენდა იძულებითი განაცდურისა და კომპენსაციის მიკუთვნება. ამგვარი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს კი, სშკ 48.9 მუხლი წარმოადგენს, რომლის თანახმადაც, დასაქმებულს უფლება აქვს, ამ მუხლის მე-8 პუნქტით გათვალისწინებულ პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაო ადგილზე აღდგენის ან მის ნაცვლად დაკისრებული კომპენსაციის გადახდის გარდა, მოითხოვოს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღიდან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების თარიღამდე. იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების განსაზღვრისას სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს ამ მუხლის პირველი ან მე-2 პუნქტის შესაბამისად დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულისთვის მიცემული კომპენსაცია.

20.4. საკასაციო სასამართლოს განმარტების შესაბამისად, საქართველოს შრომის კოდექსი არ განსაზღვრავს კომპენსაციის გამოანგარიშების წესსა და კრიტერიუმებს. კომპენსაციის, როგორც დასაქმებულის უფლებრივი რესტიტუციის საშუალების, დადგენა და მისი ოდენობის განსაზღვრა სასამართლოს დისკრეციაა, როდესაც გასათვალისწინებელია, რომ შრომითსამართლებრივი კომპენსაცია ერთდროულად ფარავს იმ მატერიალურ დანაკარგს, რაც მხარემ უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც იგი საშუალოდ შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდე განიცდის, ასევე, იმ მორალურ ზიანს, რაც მას უკანონოდ დათხოვნით მიადგა (იხ. სუსგ. საქმე №ას-792-2019, 18.02.2021წ.; №ას-536-2021, 21.09.2021წ.). კომპენსაციის დანიშნულება იმაშიც ვლინდება, რომ დამსაქმებელი აიძულოს, შრომითსამართლებრივი გადაწყვეტიების მიღებისას იყოს მეტად ფრთხილი, შრომითი ურთიერთობის შენარჩუნებაზე ორიენტირებული და ნაკლებად რადიკალური, ამდენად, კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრისას საგულისხმოა, რომ მისი ოდენობა, ერთი მხრივ, კომპენსატორული საშუალებაა, მეორე მხრივ კი, პრევენციული ღონისძიება (იხ. სუსგ. №ას-1613-2023, 28.05.2024წ.).

20.5. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კომპენსაციის განსაზღვრის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია. 5000 ლარის კომპენსაცია, პრაქტიკულად, სახელფასო ანაზღაურების - 1875 ლარის - არასრულ სამმაგ ოდენობას წარმოადგენს, რაც, პალატის განსჯით, გონივრულად მიემართება იმ მორალურ განცდებს, რასაც პირი მის მიმართ არამართლზომიერი შრომითი გადაწყვეტილების მიღების შედეგად განიცდის. საკასაციო პალატას დადასტურებულად მიაჩნია, რომ განცხადების დაწერაზე დაყოლიების პროცესი დასაქმებულისთვის მორალურ წნეხს წარმოადგენდა; საგულისხმოა ისიც, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლად მიჩნეული ფაქტი - შესაძლო სიყალბის ჩადენა - იმდენად მძიმე, რეპუტაციის შემლახველი ბრალდებაა, რომ მისი დაუდასტურებლობისას, კომპენსაციამ უნდა მოიცვას ის მორალური განცდები, რაც ამგვარ ბრალდებას უცილობლად თან სდევს. ამრიგად, 5000 ლარის ოდენობის კომპენსაცია ვერ განიხილება დამსაქმებლისათვის დაკისრებულ არაგონივრულ ტვირთად.

20.6. იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში წარმოდგენილი საკასაციო პრეტენზიის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის ვადიანი ბუნების გამო, არ არსებობდა მისი გადაწყვეტილების აღსრულების თარიღამდე ვადით დაკმაყოფილების საფუძველი, არამედ, იგი უნდა შემოფარგლულიყო ხელშეკრულების მოქმედების ვადით - 2023 წლის 11 ოქტომბრით. დასახელებულ საკასაციო პრეტენზიას პალატა არ იზიარებს და მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 2 მარტის დიდი პალატის გადაწყვეტილების (იხ. სუსგ. №ას-664-635-2016) შინაარსზე, რომლის თანახმად, 2007 წლის 28 დეკემბერს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებების მიხედვითთ, მოპასუხის მიერ პასუხის (შესაგებლის) წარდგენა სავალდებულო ხასიათს ატარებს (საქართველოს 28.12.2007წ.-ის კანონი №5669-სსმ), რაც იმაში გამოიხატება, რომ აღნიშნული საპროცესო ვალდებულების შეუსრულებლობა მხარისათვის უარყოფით საპროცესოსამართლებრივ შედეგებს იწვევს. კერძოდ, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ითვლება შეუდავებლად და, შესაბამისად, დამტკიცებულად. სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შესაგებლის წარუდგენლობის ფაქტი თავისთავად განსაზღვრავს მტკიცების საგანს, რადგანაც მოსარჩელე თავისუფლდება სარჩელში მითითებული ფაქტების მტკიცებისაგან. აღნიშნული გარემოება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობაცაა. საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილია მოპასუხის მიერ კონკრეტული შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება, კერძოდ, სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, პასუხში (შესაგებელში) სრულყოფილად და თანამიმდევრობით უნდა იყოს ასახული მოპასუხის მოსაზრებები სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებასა და მტკიცებულებასთან დაკავშირებით. თუ მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მოყვანილ რომელიმე გარემოებას, იგი ვალდებულია მიუთითოს ამის მიზეზი და დაასაბუთოს შესაბამისი არგუმენტაციით; წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ერთმევა უფლება, შეასრულოს ასეთი მოქმედება საქმის არსებითად განხილვის დროს. ციტირებული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, დგინდება, რომ მოპასუხე უნდა შეედავოს მოსარჩელის გამართულ, დასაბუთებულ მოთხოვნას ანუ დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვან ფაქტობრივ გარემოებებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები (და არა მისი სამართლებრივი შეხედულებები) დამტკიცებულად ითვლება.

20.7. პალატა მოპასუხის შესაგებლისა და სასამართლოს მოსამზადებელი სხდომის ოქმის კვლევის შედეგად შენიშნავს, რომ მას, ხელშეკრულების ვადიანობაზე, როგორც განაცდურის მიკუთვნების სასარჩელო მოთხოვნის დამაბრკოლებელ ფაქტობრივ გარემოებაზე, საქმის მოსამზადებელი სტადიის დასრულებამდე სასამართლოსთვის არ მიუთითებია, მაშასადამე, მოპასუხემ ამგვარი შედავების უფლება დაკარგა სააპელაციო და, მით უფრო, საკასაციო ინსტანციის სასამართლოებში. სამართალწარმოების ფუნდამენტური პრინციპის - შეჯიბრებითობის ამოსავალი დებულებაა, რომ მხარეები თავიანთი მოთხოვნების დასაბუთების, მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნების, მოსაზრებებისა თუ მტკიცებულებების უარყოფისა თუ გაქარწყლების პროცესის წარმმართველები თავად არიან და ამ პროცესში სასამართლო არ მონაწილეობს. სახელშეკრულებო ურთიერთობის ვადა ფაქტის საკითხია და არა სამართლებრივი შეფასების, ამდენად, მოპასუხის მიერ შრომითი ურთიერთობის ვადიანობაზე საამისოდ სწორ საპროცესო ეტაპზე მიუთითებლობისას, სასამართლოს უფლება არ გააჩნდა, ეკვლია და დაედგინა სასარჩელო მოთხოვნის დამაბრკოლებელი ფაქტი შრომითი ურთიერთობის ვადიანობის შესახებ.

20.8. ამრიგად, სააპელაციო პალატამ მართებულად დაასკვნა, რომ განაცდური ხელფასის ანაზღაურებას უნდა მოეცვა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტიდან სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულებამდე დროის შუალედი.

21. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

22. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 1375 ლარის 70%, რაც შეადგენს 962.5 ლარს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შ.პ.ს. „ო.დ–ი“-ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. შ.პ.ს. „ო.დ–ი“-ს (ს/კ .......) დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 1375 ლარის (საგადასახადო დავალება №1712559607, გადახდის თარიღი: 08.04.2024წ, გადამხდელის ბანკი: ს.ს. „თიბისი ბანკი“) 70% – 962 ლარი და 50 თეთრი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე

ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე