ბს-1161-1112(კ-07) 8 მაისი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე

მარიამ ცისკაძე

სხდომის მდივანი _ ქეთევან მაღრაძე

კასატორი (მოპასუხე) _ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტი, წარმომადგენელი _ დ. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ფ. ჭ-ა

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ერთდროული დახმარების თანხის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 16 იანვარს ფ. ჭ-ამ სარჩელი აღძრა ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის ზუგდიდის ¹4 საპყრობილის მიმართ.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების ორგანოში სხვადასხვა თანამდებობაზე იმუშავა 32 წელი, 8 თვე და 23 დღე. 2006 წლის 23 მარტს ზუგდიდის ¹4 საპყრობილის დირექტორის წარდგინებით და სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარის ¹693 პ/შ ბრძანებით გაათავისუფლეს დაკავებული თანამდებობიდან “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 95-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, ხოლო 2006 წლის 25 მაისს, პირადი პატაკითა და სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის ხელმძღვანელობის თანხმობით, დათხოვნილ იქნა სასჯელაღსრულების ორგანოებიდან პენსიაზე გასვლასთან დაკავშირებით “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების ორგანოებში სახელმწიფო სამსახურის გავლის წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულების 39-ე მუხლის “ზ” პუნქტის, 43-ე მუხლისა და 44-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნათა შესაბამისად. ფ. ჭ-ა სარჩელის აღძვრის დროისათვის იყო პენსიონერი.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ ანალოგიური განცხადებით მიმართა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარეს, რათა გაეცა განკარგულება სათანადო სამსახურებისათვის, მისთვის აენაზღაურებინათ კანონით გათვალისწინებული კომპენსაცია 10 თვის ხელფასის ოდენობით. 2006 წლის 13 ოქტომბერს განხილულ იქნა მისი განცხადება სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის იურიდიულ განყოფილებაში, ხსენებული განცხადება დაკმაყოფილდა და შესასრულებლად გადაეგზავნა ზუგდიდის ¹4 საპყრობილეს.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ 2006 წლის 5 დეკემბერს მიმართა ზუგდიდის ¹4 საპყრობილის ხელმძღვანელობას განცხადებით, თუ რატომ არ სრულდებოდა ან ვინ აფერხებდა კანონით გათვალისწინებულ აღსრულებას. იმავე განცხადების პასუხად მოსარჩელეს აცნობეს, რომ მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე ეკუთნოდა ერთდროული დახმარების სახით 10 თვის ხელფასი და ¹4 საპყრობილის საფინანსო სამსახური შეეცდებოდა გამოენახა რეზერვის სახით სახსრები (ვაკანსიების ხარჯზე) 2006 წლის ბოლოსთვის განმცხადებლის კომპენსაციის დასაფარავად, თუმცა მისი მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულების 44-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნათა შესაბამისად, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის ზუგდიდის ¹4 საპყრობილისათვის კომპენსაციის _ 10 თვის ხელფასის დავალიანების ანაზღაურების დაკისრება 2863 ლარის ოდენობით.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 13 თებერვლის განჩინებით მოცემულ საქმეში მოპასუხედ, ნაცვლად ზუგდიდის ¹4 საპყრობილისა, ჩაბმულ იქნა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტი და საქმე არსებითად განსახილველად გადაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 2 აპრილის გადაწყვეტილებით ფ. ჭ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხე საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტს დაეკისრა ფ. ჭ-ას სასარგებლოდ 2863 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლებოდა ყოფილიყო ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება ქმედების განხორციელების თაობაზე. ამავე კოდექსის 24-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სარჩელი შეიძლებოდა აღძრულიყო ისეთი მოქმედების განხორციელების მოთხოვნით, რომელიც არ გულისხმობდა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას, ხოლო ხსენებული მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, სარჩელი დასაშვები იყო, თუ ადმინისტრაციული ორგანოს უარი რაიმე მოქმედების განხორციელებაზე პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებდა მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ფ. ჭ-ა პირადი პატაკის საფუძველზე, სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2006 წლის 23 მარტის ¹693 პ/შ ბრძანებით, “საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 95-ე მუხლის შესაბამისად, გათავისუფლებულ იქნა დაკავებული თანამდებობიდან. 2006 წლის 24 მაისს ფ. ჭ-ამ, როგორც ყოფილმა თანამშრომელმა, პატაკით მიმართა იმავე დეპარტამენტის თავმჯდომარეს სასჯელაღსრულების სისტემიდან პენსიაზე გასვლასთან დაკავშირებით დათხოვნის თაობაზე. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის 2006 წლის 25 მაისის ¹1440 პ/შ ბრძანებით, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის ¹4 საპყრობილის ...... განყოფილების ყოფილი უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი, იუსტიციის .......-ი ფ. ჭ-ა 2006 წლის 15 მარტიდან დათხოვნილ იქნა სასჯელაღსრულების ორგანოებიდან, შეიარაღებული ძალების თადარიგში, “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების ორგანოებში სახელმწიფო სამსახურის გავლის წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულების 39-ე მუხლის “ზ” პუნქტის, 43-ე მუხლისა და 44-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნათა შესაბამისად.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2007 წლის 13 მარტის ¹2008 ბრძანების თანახმად, სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2006 წლის 25 მაისის ¹1440 პ/შ ბრძანება ფ. ჭ-ას სასჯელაღსრულების ორგანოებიდან დათხოვნის შესახებ ცნობილ იქნა არარა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად.

საქალაქო სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის წელთა ნამსახურობა შეადგენდა 32 წელს, 7 თვესა და 28 დღეს და მას გათავისუფლების შემდეგ დაენიშნა პენსია წელთა ნამსახურობის მიხედვით.

საქალაქო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ზუგდიდის ¹4 საპყრობილის დერექტორის _ გ. ვ-ას 2006 წლის 15 დეკემბრის ¹10/35/4-6914 ცნობაზე, რომელშიც აღნიშნული იყო, რომ მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე მოსარჩელეს ეკუთვნოდა ერთდროული დახმარების სახით 10 თვის ხელფასი და იმავე საპყრობილის საფინანსო სამსახური შეეცდებოდა, გამოენახა რეზერვის სახით სახსრები 2006 წლის ბოლოსათვის, მოსარჩელის კომპენსაციის დასაფარავად.

საქალაქო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-9 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანოს დაპირება იყო ადმინისტრაციული ორგანოს წერილობითი დოკუმენტი, რომელიც ადასტურებდა, რომ მოცემული ქმედება განხორციელდებოდა, რაც შეიძლებოდა გამხდარიყო დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობის საფუძველი.

საქალაქო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე გათავისუფლდა სამსახურიდან პირადი განცხადებით, რაც “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების ორგანოებში სახელმწიფო სამსახურის გავლის წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულების 39-ე მუხლის “ზ” პუნქტით სასჯელაღსრულების ორგანოებიდან უმცროს, უფროს და უმაღლეს ოფიცერთა შემადგენლობის პირების დათხოვნის ერთ-ერთი სამართლებრივი საფუძველი იყო.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის წარმომადგენლის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ დათხოვნა და გათავისუფლება სხვადასხვა სამართლებრივი დატვირთვით გამოიყენებოდა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე ფ. ჭ-ა იმყოფებოდა რა შრომით ურთიერთობაში ადმინისტრაციულ ორგანოსთან _ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტთან, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლისა და “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების ორგანოებში სახელმწიფო სამსახურის გავლის წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულების თანახმად, წარმოადგენდა საჯარო მოსამსახურეს. “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 95-ე მუხლი ითვალისწინებდა სამსახურიდან გათავისუფლებას საკუთარი ინიციატივით. ზემოაღნიშნული ბრძანებულების მე-6 თავი განსაზღვრავდა სასჯელაღსრულების ორგანოებში სამსახურის შეწყვეტის საფუძვლებს. იმავე ბრძანებულების 34-ე, 36-38-ე, მე-40 და სხვა მუხლებით გათვალისწინებული იყო მოსამსახურის სამსახურიდან გათავისუფლების სამართლებრივი საფუძვლები. ტერმინები _ “გათავისუფლება” და “დათხოვნა” იდენტური შინაარსის ცნებები იყო (ისევე, როგორც კანონმდებელი ანალოგიური დატვირთვით იყენებდა გათავისუფლებისა და დათხოვნის ტერმინებს “პროკურატურის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 34-ე მუხლსა და სხვა საკანონმდებლო აქტებში).

საქალაქო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ ზემოაღნიშნული ბრძანებულების 34-ე მუხლის პირველ პუნქტში გამოყენებული იყო ტერმინი “სამსახურიდან გათავისუფლება”, ხოლო იმავე მუხლის მე-2 პუნქტი ტერმინ “გათავისუფლებას” აიგივებდა ტერმინთან “დათხოვნა”. ამდენად, “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების ორგანოებში სახელმწიფო სამსახურის გავლის წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულების 44-ე მუხლის თანახმად, მოსამსახურეს, რომელიც სამსახურიდან დათხოვნილი იყო პენსიის მიღების უფლებით, ეძლეოდა ერთდროული დახმარების სახით 10 თვის ხელფასი, ხოლო პენსიის გარეშე დათხოვნისას (1 წელზე ნაკლები მუშაობის ან უარყოფითი მოტივით დათხოვნის შემთხვევის გარდა) ეძლეოდა გამოსასვლელი დახმარება ბოლო 5 თვის ხელფასის ოდენობით.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ფ. ჭ-ას მოთხოვნა ერთდროული დახმარების სახით 10 თვის ხელფასის _ 2863 ლარის ანაზღაურების თაობაზე, საფუძვლიანი იყო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 2 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 1 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 2 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით და მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ წარმოადგენდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს. სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნია, რომ სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება იყო კანონიერი და შესაბამისად, არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით განსაზღვრულია, რომ ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ პატაკით, რომლითაც ფ. ჭ-ამ 2006 წლის 15 მარტს მიმართა სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარეს, მოითხოვა დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლება საკუთარი სურვილით. იმავე პატაკის საფუძველზე იგი “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 95-ე მუხლით გათავისუფლდა 2006 წლის 23 მარტის ¹693 პ/შ ბრძანებით, რომელიც შეეძლო გაესაჩივრებინა ამ ბრძანების მიღებიდან ერთი თვის განმავლობაში, მაგრამ ფ. ჭ-ას აღნიშნული ბრძანება არ გაუსაჩივრებია.

კასატორის განმარტებით, მოსარჩელემ სპეციალურად არ მიუთითა პენსიაზე გასვლა ზემოხსენებულ პატაკში, რადგან პენსიაზე გასვლასთან დაკავშირებით დათხოვნა მას ხელს შეუშლიდა სხვაგან მუშაობის დაწყებაში. 2006 წლის 24 მაისს, უკვე გათავისუფლებულმა ფ. ჭ-ამ მეორედ მიმართა განცხადებით იმავე დეპარტამენტის თავმჯდომარეს სასჯელაღსრულების სისტემიდან პენსიაზე გასვლასთან დაკავშირებით დათხოვნის თაობაზე, რაზედაც 2006 წლის 25 მაისს შეცდომით გამოიცა ¹1440 პ/შ ბრძანება ფ. ჭ-ას სამხედრო ძალების თადარიგში დათხოვნის შესახებ. აღნიშნული ბრძანება არარა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად იქნა ცნობილი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის 2007 წლის 13 მარტის ¹2008 ბრძანებით.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ მტკიცებულებად მიიჩნია საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის 2007 წლის 13 მარტის ¹2008 ბრძანებით არარა აქტად ცნობილი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის 2006 წლის 25 მაისის ¹1440 პ/შ ბრძანება.

კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ მოსარჩელის გათავისუფლება სამსახურიდან პირადი განცხადების საფუძველზე მიიჩნია “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების ორგანოებში სახელმწიფო სამსახურის გავლის წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულების 39-ე მუხლის “ზ” ქვეპუნქტით სასჯელაღსრულების ორგანოებიდან უმცროს, უფროს და უმაღლეს ოფიცერთა შემადგენლობის პირების დათხოვნის ერთ-ერთი სამართლებრივ საფუძვლად.

კასატორი სადავოდ მიიჩნევს სწორედ იმას, რომ ფ. ჭ-ა არ არის აღნიშნული ბრძანებულებით დათხოვნილი. გარდა არარა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად ცნობილი 2006 წლის 25 მაისის ¹1440 პ/შ ბრძანებისა, საქმეში არ არის წარმოდგენილი არც ერთი დოკუმენტი, რომელიც დაადგენდა მოსარჩელის დათხოვნას აღნიშნული ბრძანებულების 39-ე მუხლის “ზ” ქვეპუნქტით.

კასატორი ყურადღებას ამახვილებს რა ზუგდიდის ¹4 საპყრობილის დირექტორის _ გ. ვ-ას 2006 წლის 15 დეკემბრის ¹10/35/4-6914 წერილზე, განმარტავს, რომ სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების ერთ-ერთ საფუძვლად მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-9 მუხლის მიხედვით, სასჯელაღსრულების ორგანოს მხრიდან ადგილი ჰქონდა ადმინისტრაციული ორგანოს დაპირებას, რაც დაინტერესებული მხარისათვის გახდა კანონიერი ნდობის საფუძველი. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ზემოაღნიშნულ პასუხს საფუძვლად დაედო შემდგომში არარა აქტად ცნობილი ბრძანება და ასეთ მტკიცებულებებს იურიდიული ძალა არ ჰქონდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 იანვრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 4 იანვრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 28 თებერვლამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 28 თებერვლის განჩინებით საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით, 2008 წლის 17 აპრილს, 11.00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის ზუგდიდის ¹4 საპყრობილის ...... განყოფილების ყოფილი უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი, იუსტიციის .....-ი ფ. ჭ-ა პირადი პატაკის საფუძველზე, სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2006 წლის 23 მარტის ¹693 პ/შ ბრძანებით, “საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 95-ე მუხლის შესაბამისად, გათავისუფლებულ იქნა დაკავებული თანამდებობიდან 2006 წლის 15 მარტიდან (ს.ფ. 6). საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტმა 2006 წლის 13 ოქტომბრის წერილით ფ. ჭ-ას აცნობა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულების 44-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მოსამსახურეს, რომელიც სამსახურიდან დათხოვნილი იყო პენსიის მიღების უფლებით, ერთდროული დახმარების სახით ეძლეოდა 10 თვის ხელფასი (ს.ფ. 9). ფ. ჭ-ამ განცხადებებით მიმართა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარესა და ამავე დეპარტამენტის ზუგდიდის ¹4 საპყრობილის დირექტორს და მოითხოვა კანონით გათვალისწინებული კომპენსაციის ანაზღაურება 10 თვის ხელფასის ოდენობით (ს.ფ. 8, 11-12, 15). 2006 წლის 15 დეკემბერს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის ზუგდიდის ¹4 საპყრობილის დირექტორმა ფ. ჭ-ას აცნობა, რომ მას ეკუთვნოდა ერთდროული დახმარების სახით 10 თვის ხელფასი და იმავე საპყრობილის საფინანსო სამსახური შეეცდებოდა გამოენახა რეზერვის სახით სახსრები (ვაკანსიების ხარჯზე) 2006 წლის ბოლოსთვის განმცხადებლის კომპენსაციის დასაფარავად (ს.ფ. 13). ხელფასის შესახებ ცნობის მიხედვით, ფ. ჭ-ას 10 თვის ხელფასის ოდენობა შეადგენდა 2863 ლარს (ს.ფ. 19). საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2007 წლის 13 მარტის ¹2008 ბრძანებით არარა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად იქნა ცნობილი სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2006 წლის 25 მაისის ¹1440 პ/შ ბრძანება ფ. ჭ-ას სასჯელაღსრულების ორგანოებიდან დათხოვნის შესახებ (ს.ფ. 36). საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის 2006 წლის 25 მაისის ¹1440 პ/შ ბრძანებით, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის ¹4 საპყრობილის ....... განყოფილების ყოფილი უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი, იუსტიციის ......-ი ფ. ჭ-ა პირადი პატაკის საფუძველზე, 2006 წლის 15 მარტიდან დათხოვნილ იქნა სასჯელაღსრულების ორგანოებიდან, შეიარაღებული ძალების თადარიგში, “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების ორგანოებში სახელმწიფო სამსახურის გავლის წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულების 39-ე მუხლის “ზ” პუნქტის, 43-ე მუხლისა და 44-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნათა შესაბამისად (ს.ფ. 37).

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების ორგანოებში სახელმწიფო სამსახურის გავლის წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულების 34-ე მუხლზე (სამსახურიდან გათავისუფლება), რომლის პირველი პუნქტის თანახმად, მოსამსახურე სამსახურიდან თავისუფლდება “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონით დადგენილ შემთხვევებში და წესით. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტი კი შეეხება მოსამსახურეთა სამსახურიდან დათხოვნას. ხსენებული ბრძანებულების 39-ე მუხლის (ოფიცერთა დათხოვნა თადარიგში) “ა” ქვეპუნქტი ითვალისწინებს, რომ უმცროს, უფროს და უმაღლეს ოფიცერთა შემადგენლობის პირები სასჯელაღსრულების ორგანოებიდან შეიძლება დაითხოვონ სამხედრო ძალების თადარიგში ასაკის გამო _ პირები, რომელთაც მიაღწიეს დადგენილ ასაკს, ხოლო ამავე მუხლის “ზ” ქვეპუნქტი _ მათი დათხოვნის შესაძლებლობას მათივე პირადი განცხადებით.

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად აღნიშნავს, რომ კასატორი სადავოდ ხდის იმას, რომ ფ. ჭ-ა არ არის “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების ორგანოებში სახელმწიფო სამსახურის გავლის წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულებით დათხოვნილი და გარდა არარა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად ცნობილი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის 2006 წლის 25 მაისის ¹1440 პ/შ ბრძანებისა, საქმეში არ არის წარმოდგენილი არც ერთი დოკუმენტი, რომელიც დაადგენდა მოსარჩელის დათხოვნას აღნიშნული ბრძანებულების 39-ე მუხლის “ზ” ქვეპუნქტით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოპასუხის მიერ ფ. ჭ-თან მიმართებაში ორივე შემთხვევაში გამოცემული ბრძანებების სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულია ფ. ჭ-ას პირადი პატაკები, ანუ პირადი განცხადებები და ამჟამად უკვე არარად ცნობილი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის 2006 წლის 25 მაისის ¹1440 პ/შ ბრძანება. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ საქალაქო სასამართლომ, მართალია, დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2007 წლის 13 მარტის ¹2008 ბრძანების თანახმად, სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2006 წლის 25 მაისის ¹1440 პ/შ ბრძანება ფ. ჭ-ას სასჯელაღსრულების ორგანოებიდან დათხოვნის შესახებ ცნობილ იქნა არარა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად, მაგრამ საქალაქო სასამართლოს არ შეუფასებია აღნიშნული გარემოება, მით უმეტეს, რომ მოცემული საქმის მასალებით არ დასტურდება ფ. ჭ-ას მიერ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2007 წლის 13 მარტის ¹2008 ბრძანების გასაჩივრება.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების ორგანოებში სახელმწიფო სამსახურის გავლის წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულების 44-ე მუხლზე, რომელიც ითვალისწინებდა დათხოვნილთა შეღავათებსა და ანაზღაურებას (აღნიშნული მუხლი მოქმედებდა მოცემული დავის წარმოშობის პერიოდში), რომლის პირველი პუნქტის მიხედვით, მოსამსახურეს, რომელიც სამსახურიდან დათხოვნილი იყო პენსიის მიღების უფლებით, ეძლეოდა ერთდროული დახმარების სახით უკანასკნელი 10 თვის ხელფასი, ხოლო პენსიის გარეშე დათხოვნისას (უარყოფითი მოტივით დათხოვნის შემთხვევის გარდა) _ გამოსასვლელი დახმარება უკანასკნელი 5 თვის ხელფასის ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ “საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების ორგანოებში სახელმწიფო სამსახურის გავლის წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 31 დეკემბრის ¹706 ბრძანებულების 34-ე მუხლის პირველ და მე-2 პუნქტებში მოცემულ ტერმინებს შორის _ “გათავისუფლება” და “დათხოვნა”, რაიმე განსხვავება არ არსებობს. პრინციპული განსხვავება ამ ბრძანებულების 34-ე და 39-ე მუხლებს შორის მდგომარეობს არა “გათავისუფლებისა” და “დათხოვნის” ტერმინებში, არამედ “სამსახურიდან გათავისუფლებასა” და “თადარიგში დათხოვნაში”, ამასთან, საგულისხმოა, რომ იმავე ბრძანებულების 44-ე მუხლში არ იყო ნახსენები “თადარიგში დათხოვნა”. მასში არ იყო მითითებული ტერმინი _ “თადარიგში”, არამედ ამ მუხლში ზოგადად იყო აღნიშნული სამსახურიდან დათხოვნა. საყურადღებოა ისიც, რომ ხსენებული მუხლის პირველ პუნქტში გათვალისწინებული იყო გამოსასვლელი დახმარების მიღების ორი შემთხვევა, რომელთაგან ერთი დაკავშირებული იყო პენსიის მიღების უფლებით სამსახურიდან დათხოვნასთან, ხოლო მეორე შემთხვევა _ პენსიის გარეშე დათხოვნასთან (უარყოფითი მოტივით დათხოვნის შემთხვევის გარდა), რომლისთვისაც რეგლამენტირებული იყო ერთდროული დახმარების სხვადასხვა ოდენობა, კერძოდ, პირველი მათგანისათვის _ უკანასკნელი 10 თვის ხელფასი, ხოლო მეორისათვის _ უკანასკნელი 5 თვის ხელფასი. ამდენად, თუ პირი სამსახურიდან დათხოვნილ იქნა კანონით დადგენილი წესით, პირადი განცხადებით და არა ასაკის გამო პენსიასთან დაკავშირებით, მას შეიძლებოდა მისცემოდა ერთდროული დახმარების სახით მხოლოდ უკანასკნელი 5 თვის ხელფასი. საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია ამ საკითხებზე და არ შეუფასებია საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, კერძოდ, მოსარჩელე პირადი განცხადებით იქნა გათავისუფლებული (დათხოვნილი), თუ ასაკის გამო.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რის გამოც სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ, ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, ყოველმხრივ უნდა გამოიკვლიოს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, სრულყოფილად დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და მისცეს მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.