19 მარტი 2025 წელი
№ას-877-2024 თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ამირან ძაბუნიძე
გოჩა ჯეირანაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
I კასატორი _ შ.პ.ს. „ე.კ..“
მოწინააღმდეგე მხარე - ნ.ბ–ი
II კასატორი _ ნ.ბ–ი
მოწინააღმდეგე მხარე _ შ.პ.ს. „ე.კ..”
გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 აპრილის განჩინება
I კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
II კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
დავის საგანი _ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება, პირგასამტეხლოს დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
1. ნ.ბ–მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე შ.პ.ს. „ე.კ..“-ის მიმართ და მოითხოვა:
1.1. 2017 წლის 01 ივნისიდან 2021 წლის 27 აპრილამდე სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება თვეში 1600 (დაბეგრილი) ლარის ოდენობით;
1.2. ანგარიშსწორების დაყოვნების პირგასამტეხლო - 1600 ლარის 0.07%, ყოველდღიურად, ყოველი თვის მომდევნო თვის 01 რიცხვიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.
2. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელ გარემოებაზე, ხანდაზმულობაზე.
3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილებით, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა კერძოდ, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 2018 წლის აპრილიდან 2018 წლის ნოემბრის ჩათვლით პერიოდში სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება თვეში 1600 (ხელზე მისაღები) ლარის ოდენობით; ასევე, ანგარიშსწორების დაყოვნების პირგასამტეხლო ყოველი თვის დაყოვნებული ხელფასის - 1600 ლარის 0,07%, ყოველდღიურად, ყოველი მომდევნო თვის 01 რიცხვიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. სარჩელი დანარჩენი მოთხოვნების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.
4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ორივე მხარემ, მოსარჩელემ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო მოპასუხემ - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 აპრილის განჩინებით, სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, შემდეგი ფაქტობრივსამართლებრივი საფუძვლებით:
5.1. მოსარჩელე 2016 წლის მარტიდან დასაქმებული იყო მოპასუხე კომპანიაში იურისტის თანამდებობაზე.
5.2. მოპასუხემ მოსარჩელეს თანხა ბოლოს ჩაურიცხა 2017 წლის 30 მაისს, როგორც იმავე თვის (მაისის) ხელფასი და მას შემდეგ რაიმე ანგარიშსწორება არ მოუხდენია.
5.3. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სახელფასო დავალიანებისა და პირგასამტეხლოს ანაზღაურების მოთხოვნა, საქართველოს შრომის კოდექსის მე-2, 41-ე და 44-ე მუხლებიდან გამომდინარეობს. პალატის მითითებით, გარდა საქართველოს კანონმდებლობისა, შრომის ანაზღაურების აუცილებლობა გათვალისწინებულია რიგ საერთაშორისო აქტებში, კერძოდ, ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციით, რომელსაც ზოგიერთ შემთხვევაში, თანამედროვე ცივილიზებული სამყაროს ქცევის ზოგად კოდექსსაც უწოდებენ, განსაზღვრულია რა ადამიანის უფლებათა ძირითადი პოსტულატები, ასევე, რეგულირებული და დაცულია თანამედროვე კაცობრიობის არსებობისა და ყოფის უმნიშვნელოვანესი ელემენტი - შრომის უფლება. ამ საერთაშორისო დოკუმენტის 23-ე მუხლი ადგენს, რომ ყოველ ადამიანს აქვს შრომის, სამუშაოს თავისუფალი არჩევის, შრომის სამართლიანი და ხელსაყრელი პირობებისა და უმუშევრობისაგან დაცვის უფლება; ამავე მუხლის თანახმად, ყოველ ადამიანს აქვს უფლება იღებდეს სამართლიანსა და დამაკმაყოფილებელ გასამრჯელოს.
5.4. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე-4 მუხლი შეიცავს რეგულაციას, რომელიც კრძალავს იძულებით შრომას. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებით (CASE OF SILIADIN V. FRANCE), კონვენციის მონაწილე სახელმწიფო, ვალდებულია უზრუნველყოს ისეთი სამართლებრივი მოცემულობა, რომელშიც გარანტირებული იქნება ეფექტური დაცვა დასაქმებულისათვის გაწეული სამუშაოს შესაბამისი შრომის ანაზღაურებისა. მნიშვნელოვანია, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო, შრომის უფლების გარკვეულ გამოვლინებებს, გარკვეულწილად აქცევს კონვენციის მე-8 მუხლის (პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უფლება) მოქმედების სფეროში. საქმეში - I.B. v. GREECE, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ აღნიშნა შემდეგი: „სასამართლო კვლავ განმარტავს, რომ „პირადი ცხოვრების“ ცნება ფართო კონცეფციაა და არ ექვემდებარება ამომწურავ განმარტებას; ის მოიცავს ადამიანის ფიზიკურ და მორალურ ხელშეუხებლობას და ასევე ხშირად მოიცავს ადამიანის ფიზიკური და სოციალური იდენტობის ასპექტებს“; ასევე დაიცვა ევროპულმა სასამართლომ შრომითი უფლებანი საქმეებში - OBST v. GERMANY; SCHUTH v. GERMANY.
5.5. საქართველოს სასამართლო პრაქტიკით დადგინდა იმ ელემენტთა ჩამონათვალი, რაც უნდა დადასტურდეს სახელფასო დავალიანების ფაქტის დასადგენად და დამსაქმებლისთვის თანხის გადახდის დასაკისრებლად, კერძოდ, როდესაც, საქმის მასალებით დადგენილია მხარეთა შორის შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის არსებობის, ისევე, როგორც ხელფასის ოდენობის თაობაზე ფაქტობრივი გარემოება და ფაქტობრივად შესრულებულია სამუშაო, სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობა იმ შემთხვევაში გამოირიცხება, თუ დამსაქმებელი დასაქმებულისათვის შრომის ანაზღაურების ფაქტს დაამტკიცებს (საქმე №ას-146-2024, 29 მარტი, 2024 წელი). შესაბამისად, პალატამ განმარტა, რომ სახელფასო დავალიანების თაობაზე სარჩელის დასაკმაყოფილებლად უნდა დადგინდეს მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობის არსებობა, შეთანხმება ხელფასის ოდენობის თაობაზე და სამუშაოს შესრულების ფაქტი.
5.6. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების პრინციპზე და აღნიშნა, რომ შრომითსამართლებრივი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც, მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 21 ოქტომბრის №ას-379-2020 განჩინება). თუმცა აღნიშნული არ უნდა იქნას განმარტებული იმგვარად, რომ მოსარჩელე მხარე, რომელიც წარმოადგენს დასაქმებულს, სრულიად გათავისუფლებულია მტკიცების ტვირთისგან. მოსარჩელესაც ეკისრება მის მიერ მითითებულ, სადავო გარემოებათა დადასტურების ვალდებულება, თუმცა მტკიცების ტვირთის სტანდარტის დადგენისას, მხედველობაში მიიღება დასაქმებულის, როგორც სუბორდინაციულ მდგომარეობაში მყოფი, ე.წ. „სუსტი მხარის“ პოზიცია და შესაძლებლობები შექმნას შესაბამისი მტკიცებულებები.
5.7. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377.1 და 384-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შეფასებისას, სააპელაციო პალატა შეზღუდულია სააპელაციო პრეტენზიის ფარგლებით და განიხილავს მხოლოდ იმ დასკვნების კანონიერებას, რასთან დაკავშირებითაც პრეტენზიას აცხადებს აპელანტი. კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, თუმცა არც სააპელაციო საჩივარში და არც საქმის ზეპირი მოსმენის დროს გამოუთქვამს პრეტენზია სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილობრივ ხანდაზმულად მიჩნევის თაობაზე. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ სასარჩელო მოთხოვნა 2017 წლის ივნისიდან 2018 წლის აპრილის თვემდე არსებული სახელფასო დავალიანების ნაწილში ხანდაზმულია, რის თაობაზეც დასაბუთებული პრეტენზია აპელანტს არ გამოუთქვამს, შესაბამისად სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ეს დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება და მიუთითა მასზე.
5.8. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მხარეთა შორის სადავო იყო შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობები, კერძოდ, მისი ხანგრძლივობა და შრომის ანაზღაურების ოდენობა. სარჩელის თანახმად, მოსარჩელე უვადო ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხე ორგანიზაციაში დასაქმებული იყო 2016 წლის მარტიდან 2021 წლის აპრილის პერიოდში. საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის ეტაპზე, მოსარჩელემ განმარტა, რომ შრომით მოვალეობებს ასრულებდა 2021 წლის თებერვლის ჩათვლით. მოპასუხემ არ დაადასტურა აღნიშნული გარემოება და მიუთითა, რომ ჰოლდინგში შემავალ კომპანიებს - შ.პ.ს. „ე.კ..“-სა და ს.ს. „მ.ე.კ–ს“ შორის გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ამ უკანასკნელ ორგანიზაციაში დასაქმდნენ მოპასუხესთან შრომით ურთიერთობაში მყოფი პირები, მათ შორის - მოსარჩელე. შესაბამისად, ხელფასსაც იმავე ორგანიზაციაში იღებდნენ. ამდენად, მოპასუხის განმარტების თანახმად, მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის შრომითი ურთიერთობა სადავო პერიოდში აღარ გრძელდებოდა.
ამ სადავო გარემოების დადგენის მიზნით, სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაპყრო იმ გარემოებას, რომ საქმეში წარმოდგენილი არ იყო მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის გაფორმებული შრომის ხელშეკრულება და ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ბრძანება, საიდანაც შესაძლებელი იქნებოდა, შრომითი ურთიერთობის დასრულების ზუსტი თარიღის დადგენა, თუმცა ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე 2016 წლიდან მოპასუხე კომპანიაში იკავებდა იურისტის პოზიციას, უდავო იყო.
5.9. სააპელაციო პალატის განმარტებით, სახელფასო დავალიანების დადგენისთვის უნდა დადასტურდეს დასაქმებულის მიერ სამუშაოს შესრულების ფაქტი, რაც მოცემულ შემთხვევაში, სადავო იყო. შრომით დავებში დამკვიდრებული მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკიდან გამომდინარე, სწორედ დამსაქმებელს ეკისრება იმის მტკიცების ტვირთი, რომ დასაქმებული შრომით ვალდებულებებს არ ასრულებდა, რაც შეიძლება დადასტურებული იქნას, მაგალითად, დამსაქმებლის რეაგირებით ვალდებულების შეუსრულებლობის მიმართ ან სხვა ისეთი ობიექტური გარემოებით, რაც ადასტურებს სამუშაოს შეუსრულებლობის ფაქტს. დამსაქმებელს ეკისრება ასევე შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე ფაქტის მტკიცების ტვირთიც. თუმცა მტკიცების ტვირთის განაწილებისა და მტკიცებითი სტანდარტის დადგენის პროცესში გათვალისწინებული უნდა იქნას პრინციპი - „მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს“ – „affirmanti, non legati, incumbit probation“. აღნიშნული პრინციპი გამორიცხავს მხარისთვის ისეთი ფაქტის დადასტურების ვალდებულების დაკისრებას, რისი მტკიცებაც მისთვის შეუძლებელია. შესაბამისად, ამ მიდგომის შრომითი დავის ჭრილში განხილვით, პალატამ განმარტა, რომ სამუშაოს შესრულების თაობაზე მტკიცებულებების წარმოდგენის ვალდებულება დასაქმებულსაც ეკისრება, გამომდინარე იქიდან, რომ სწორედ ის არის აღნიშნული მტკიცებულებების შემქმნელი პირი და ეს ვალდებულება მისთვის გადამეტებულ ტვირთს არ წარმოადგენს.
5.10. მოსარჩელე მხარეს საკუთარი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში წარმოდგენილი ჰქონდა მტკიცებულებები, საიდანაც დგინდებოდა, რომ როგორც ორგანიზაციის წარმომადგენელი, მიმართავდა საჯარო რეესტრს აკრძალვის რეგისტრაციის მოთხოვნით 2018 წლის აპრილში (ტ.1. ს.ფ. 101-103) და წარადგენდა ინვოისებს (ს.ფ. 96-98, 104), 2018 წლის მარტში ითხოვდა ინფორმაციას ავტომანქანის შეკეთების შესაძლებლობის შესახებ (ს.ფ. 100), 2018 წლის 15 ოქტომბრის განცხადებით დგინდებოდა, რომ მოსარჩელე მოქმედებდა მოპასუხის სახელით, როგორც შ.პ.ს. „ე.კ..“-ის წარმომადგენელი (ტ.1. ს.ფ. 108, 109). მოსარჩელის მიერ სამუშაოს შესრულების ფაქტი დასტურდებოდა ასევე 2017 წლის 26 ივლისის, 6 ივნისის (ს.ფ. 81-82; ს.ფ. 104-105; ტომი 01;), 2018 წლის 8 იანვრის (ს.ფ. 96-97; ტომი 01) და 2018 წლის 5 ნოემბრის (ს.ფ. 110; ტომი 01) ელექტრონული მიმოწერებით. ამასთან, საქმეზე მოწმის სახით დაკითხულმა ა.ბ–მაც, რომელიც დასაქმებული იყო ასევე იურისტის პოზიციაზე, დაადასტურა შ.პ.ს.„ე.კ..“-ს და „მ.ე.კ–ში“ ერთდროულად საქმიანობის განხორციელება.
5.11. სააპელაციო ინსტანციაში საქმის ზეპირი განხილვის პროცესში მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე საქმეში წარმოდგენილ, ზემოხსენებულ სამუშაოს ასრულებდა შ.პ.ს. „ე.კ..“-ის სასარგებლოდ, თუმცა მხარემ განმარტა, რომ შ.პ.ს. „ე.კ..“-ს და შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ს“ შორის გაფორმებული ხელშეკრულების შედეგად, მოპასუხის თანამშრომლები დასაქმდნენ შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ში“, მოსარჩელე შ.პ.ს. „ე.კ..“-ს იურიდიულ მომსახურებას უწევდა როგორც შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ის“ თანამშრომელი და მის შრომის ანაზღაურებას გასცემდა ეს უკანასკნელი.
აღნიშნული არგუმენტის შეფასების კუთხით, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ზემოხსენებული კომპანიები ერთი ჰოლდინგის შემადგენლობაში შედიან, ისინი წარმოადგენენ დამოუკიდებელ მეწარმე სუბიექტებს, შესაბამისად უფლება-მოვალეობებიც, მათ შორის-შრომითსამართლებრივი ვალდებულებებიც, დამოუკიდებლად წარმოეშობათ. იმ შემთხვევაში, თუკი ამ კომპანიებს შორის არსებული შეთანხმებით, ერთმა იკისრა ვალდებულება მეორესთვის გაეწია იურიდიული მომსახურება, აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება მოპასუხეს უნდა წარმოედგინა საქმეში და, ამასთან, დასაქმებული მოსარჩელისთვისაც ცნობილი უნდა ყოფილიყო, რომ შ.პ.ს. „მ.ე.კ–თან“ მისი შრომითი ვალდებულებები ორივე კომპანიის მომსახურებას მოიცავდა.
5.12. საქმის მასალებით დადგენილი იქნა, რომ 2017 წლის 01 იანვარს შ.პ.ს. „ე.კ..“-სა (გამსესხებელი) და შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ს“ (მსესხებელი) შორის გაფორმდა საკრედიტო ხაზის ხელშეკრულება 25 000 000 აშშ დოლარზე (ტ.1. ს.ფ. 145-150), ხოლო 2018 წლის 30 ნოემბერს, იმავე იურიდიულ პირებს შორის დაიდო მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ცედენტმა (შ.პ.ს. „მ.ე.კ–მა“), რომელიც, როგორც მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია, ახდენდა ფიზიკურ პირთა დაკრედიტებას, რიგი კლიენტების მიმართ საკრედიტო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ჯამურად 34 134 929 ლარის მოთხოვნის უფლება დაუთმო ცესიონერს (შ.პ.ს. „ე.კ..“-ს) (ტ.1. ს.ფ. 151-152) და ამ გზით უზრუნველყო გამსესხებლის მიმართ სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე არსებული ვალდებულების დაფარვა. მოპასუხის მიერ წარმოდგენილ ამ მტკიცებულებებთან მიმართებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ 2017 წლის 01 იანვრის ხელშეკრულება არ შეიცავს რაიმე დათქმას იმის თაობაზე, რომ შ.პ.ს. „ე.კ..“-ის იურისტები (ზოგადად თანამშრომლები) დასაქმდებოდნენ შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ში“, ეს უკანასკნელი იკისრებდა შრომით ვალდებულებებს მათ წინაშე, კერძოდ, შრომის ანაზღაურების გაცემას, თუმცა იურისტები ახალ ვალდებულებებთან ერთად, განაგრძობდნენ შ.პ.ს. „ე.კ..“-ის იურიდიულ მომსახურებას.
რაც შეეხება 2018 წლის 30 ნოემბრის მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულებას, პალატამ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, რომ ამ ხელშეკრულებით შ.პ.ს. „მ.ე.კ–მა“, როგორც ცედენტმა, გარკვეული მოთხოვნები დაუთმო შ.პ.ს. „ე.კ..“-ს როგორც ცესიონერს და არა პირიქით, როგორც ამას მოპასუხე მხარე უთითებდა. ხსენებული ხელშეკრულება თავის მხრივ წარმოადგენს სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების თაობაზე შეთანხმებას, სადაც არაფერია ნათქვამი კომპანიების თანამშრომელთა გადანაწილებისა და შრომითი უფლება-მოვალეობების თაობაზე. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ ამ მტკიცებულებას რაიმე კავშირი წინამდებარე დავასთან მიმართებით არ გააჩნდა.
5.13. რაც შეეხება თავად მოსარჩელის ინფორმირების საკითხს იმის თაობაზე, რომ მას იმავე ანაზღაურების ფარგლებში უნდა მოეხდინა ორი დამოუკიდებელი კომპანიის იურიდიული მომსახურება, პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ შ.პ.ს. „მ.ე.კ–სა“ და მოსარჩელეს შორის შრომის ხელშეკრულება გაფორმდა 2017 წლის 01 აგვისტოს. ხელშეკრულების ტექსტი არ შეიცავდა რაიმე სპეციალურ დათქმას იმის შესახებ, რომ გარდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დამსაქმებლისა, აღნიშნული ხელშეკრულების ფარგლებში, დასაქმებულის ვალდებულებას წარმოადგენდა სხვა კომპანიის იურიდიული მომსახურების გაწევა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის მტკიცება, რომ 2017 წლის მაისის შემდგომ, მოსარჩელე მოპასუხე კომპანიას ემსახურებოდა როგორც შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ის“ წარმომადგენელი. პალატამ აქვე აღნიშნა, რომ მოპასუხის განმარტებები ურთიერთსაწინააღმდეგო იყო, ვინაიდან ერთ შემთხვევაში, იგი აღნიშნავდა, რომ მოსარჩელეს 01.08.2017 წლის შრომითი ხელშეკრულებით აკრძალული ჰქონდა სხვა კომპანიაში პარალელურად დასაქმება, თუმცა მეორე მხრივ - არ უარყოფდა, რომ მოსარჩელე, მიუხედავად შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ში“ დასაქმებისა, შ.პ.ს. „ე.კ..“-ის სასარგებლოდაც ახორციელებდა მომსახურებას.
5.14. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დაადასტურა, რომ 2017 წლის მაისის შემდგომაც ასრულებდა შრომით ვალდებულებებს შ.პ.ს. „ე.კ..“-ის სასარგებლოდ, ხოლო მოპასუხემ თავის მხრივ ვერ დაამტკიცა ის ფაქტობრივი გარემოებები, რასაც იგი უთითებდა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისა და პასუხისმგებლობის გამომრიცხველ გარემოებათა დასადასტურებლად. ამრიგად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება, რომ მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულება შეწყდა 2017 წლის მაისში.
პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მიუხედავად მოსარჩელესა და შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ს“ შორის 2017 წლის 01 აგვისტოს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებისა, მოსარჩელე კვლავ აგრძელებდა შ.პ.ს. „ე.კ..“-სთან შრომით ურთიერთობასა და ვალდებულებების შესრულებას.
5.15. რაც შეეხება იმ სადავო გარემოებას, თუ როდის შეწყდა მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის შრომითი ურთიერთობა, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ 2018 წლის ნოემბრის შემდგომ, მოსარჩელეს მოპასუხისათვის იურიდიული მომსახურება აღარ გაუწევია, შესაბამისად, პალატამ სწორედ 2018 წლის ნოემბრის თვე მიიჩნია ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღად.
5.16. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ განსხვავებით 06.2017-11.2018 წლის პერიოდისა, მოსარჩელეს 2018 წლის ნოემბრის შემდგომ მოპასუხის სასარგებლოდ რაიმე იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედების შესრულების დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ წარმოუდგენია. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ სამუშაოს შესრულების ფაქტის დადასტურებისათვის საკმარის და სათანადო მტკიცებულებად ვერ მიიჩნეოდა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სასამართლოსადმი მიმართვები, რომელიც მან განახორციელა 2022-2023 წლებში და, რომლითაც მოთხოვნილ ინფორმაციაზე, სასამართლოს მიერ მოსარჩელეს გაეგზავნა საპასუხო წერილები სასამართლო წარმოებაში არსებულ საქმეთა შესახებ (ტ.1. ს.ფ. 365-450).
5.17. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 99-ე მუხლის პირველ წინადადებაზე, რომლის თანახმად, მარწმუნებელს უფლება აქვს საქმის წარმოების ყველა სტადიაზე გააუქმოს თავის მიერ გაცემული მინდობილობა და შეწყვიტოს წარმომადგენლის უფლებამოსილება, რის შესახებაც იგი წერილობით აცნობებს სასამართლოსა და წარმომადგენელს. წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების შეწყვეტის შემთხვევაში მხარეს ეკისრება ვალდებულება, რომ აღნიშნულის თაობაზე წერილობით შეატყობინოს სასამართლოს. ამ ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, სასამართლოსთვის მხარის წარმომადგენლის უფლებამოსილება ნამდვილად იქნება მიჩნეული, სანამ არ განხორციელდება შეტყობინება. აღნიშნულის საფუძველზე, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითება, რომ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების შეწყვეტის შესახებ სასამართლოს ინფორმირების არარსებობის შემთხვევაში, საქმის მასალების გაცნობის უფლება გააჩნია და ინფორმაცია მიეწოდება ყველა იმ პირს, რომლის მიმართაც გაცემული მინდობილობის ვადა მოქმედია, თუმცა აღნიშნული ერთმნიშვნელოვნად არ მიუთითებს მოსარჩელის მხრიდან მოპასუხის სახელით საპროცესო მოქმედების შესრულებაზე. ის ფაქტი, რომ მხარემ სასამართლოს არ შეატყობინა წარმომადგენლის უფლებამოსილების შეწყვეტის თაობაზე, არ ნიშნავს, რომ მხარეთა შორის ურთიერთობა კვლავ გრძელდებოდა. მესამე პირის შეტყობინების ვალდებულების შეუსრულებლობა, ვერ გამოდგებოდა ხელშემკვრელ მხარეთა შორის ურთიერთობის გაგრძელება-შეწყვეტის ფაქტის დასადგენად.
5.18. საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დადასტურდა, რომ რიგ დავებში სწორედ მოპასუხის ნაცვლად მისი უფლებამონაცვლის ჩართვა განხორციელდა (ტ.1. ს.ფ. 362), იმ საქმეში, სადაც მოსარჩელე მონაწილეობდა, მორიგება უფლებამონაცვლესა და მოვალეს შორის დამტკიცდა (ტ.1. ს.ფ. 387-381). ნაწილი მასალებისა ასახავდა 2017 წლიდან 2018 წლის დასაწყისის პერიოდს (ტ.1. ს.ფ. 344-349), რა პერიოდზეც მოდავე მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობის ფაქტი ისედაც დადგენილად იქნა მიჩნეული სასამართლოს მიერ, ხოლო 2018 წლის დეკემბრის შემდგომ თარიღზე, აღნიშნულ მტკიცებულებებს გავლენა ვერ ექნებოდა. სხვა შემთხვევებში, მაგ. როდესაც მოსარჩელე ითხოვს მოპასუხის მიერ სხვადასხვა საქმეებში ბაჟის გადახდის შესახებ ინფორმაციას (ტ.1. ს.ფ. 365-373, 386-387) ან ინფორმაციას, მოხდა თუ არა პირვანდელი კრედიტორის ნაცვლად უფლებამონაცვლის ჩართვა (ტ.1. ს.ფ.374-385), მათთან დაკავშირებით გაცემული სასამართლოს წერილობითი მიმართვებით (ტ.1. ს.ფ. 388-410) დგინდებოდა, რომ საქმეთა ნაწილზე გადაწყვეტილება მიღებულია 2018 წლის დეკემბრამდე პერიოდში, ზოგიერთ საქმეზე წარმოება დასრულებულია დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, მხარეთა მორიგებით ან სარჩელის განუხილველად დატოვების შედეგით და სხვა, თუმცა აღნიშნულით არ დგინდებოდა საქმეთა განხილვაში მოსარჩელის, როგორც მოპასუხე კომპანიაში დასაქმებული პირის მონაწილეობა 2018 წლის ნოემბრის შემდგომ პერიოდში.
5.19. ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მხარეები შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ 2017 წლის მაისის (ხელფასის ჩარიცხვის ბოლო თარიღი) შემდეგაც და, შესაბამისად, მოპასუხის სასარგებლოდ მოსარჩელე სამუშაოს ასრულებდა 2018 წლის ნოემბრის ჩათვლით, რა პერიოდის ხელფასიც მოპასუხეს მოსარჩელისათვის არ აუნაზღაურებია.
5.20. შრომითი ხელშეკრულების მეორე არსებითი პირობა, რასთან დაკავშირებითაც მხარეები გამოთქვამენ განსხვავებულ პოზიციებს, შეეხებოდა შეთანხმებული ანაზღაურების ოდენობას. მოსარჩელის განმარტებით, მისი ანაზღაურება 2016 წლიდან პერიოდულად იზრდებოდა და ბოლოს შეადგენდა ხელზე ასაღებ 1600 ლარს. აღნიშნულს არ დაეთანხმა მოპასუხე, რომელმაც განმარტა, რომ რაიმე ფიქსირებულ ხელფასზე შეთანხმება მხარეთა შორის არ ყოფილა გამომდინარე იქედან, რომ შ.პ.ს. „ე.კ..“-ში იმ ეტაპისთვის არ იყო რიგი საკითხები რეგულირებული თანამშრომლებთან, მათ შორის - მოსაჩელესთან, თვიდან თვემდე თანხმდებოდა სამუშაოს პირობები და სახელფასო ნიხრი.
5.21. ხსენებული სადავო გარემოების დადგენის მიზნით, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა მოსარჩელის მიერ საქმეში წარმოდგენილ ამონაწერზე საბანკო ანგარიშიდან, რომლებიც ასახავს 2016 წლის მარტიდან 2017 წლის მაისის ჩათვლით პერიოდში არსებულ მონაცემებს (ტ.1. ს.ფ. 26-72). ამონაწერით გამოირკვა, რომ 2016 წლის მარტიდან სექტემბრის ჩათვლით მოპასუხე მოსარჩელეს ხელფასის სახით უნაზღაურებდა 1200 ლარს (ხელზე მისაღები ოდენობა), 2016 წლის ოქტომბრიდან 2017 წლის თებერვლის ჩათვლით 1450 ლარს, ხოლო 2017 წლის მარტიდან 1600 ლარს (ასევე გადასახადების გარეშე). პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ ფაქტს, რომ ყველა ჩარიცხვასთან მიმართებით მითითებულია დანიშნულება - ხელფასი და თვეების მიხედვით ჩარიცხულია იდენტური თანხები, მათი ზრდის გათვალისწინებით.
5.22. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, გარდა ხელფასისა, მოსარჩელეს დამსაქმებლისგან ერიცხებოდა სხვა თანხებიც, რომელთა დანიშნულებაშიც მითითებულია ბონუსი/დანამატი. შესაბამისად, დგინდებოდა, რომ ის თანხები, რაზეც მოსარჩელე მიუთითებდა, იყო ფიქსირებული შრომის ანაზღაურება და აღნიშნული მტკიცების გამაბათილებელი რაიმე არგუმენტი ან მტკიცებულება მოპასუხე მხარეს არ წარუდგენია. პალატამ აქვე მიუთითა, რომ მოპასუხის მიერ საქმეში წარმოდგენილი მისივე თანამშრომლებისა და შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ის“ ახსნა-განმარტებები, ვერ იქნებოდა მიჩნეული მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი საბანკო ამონაწერის საპირწონე მტკიცებულებებად. ამდენად, სააპელაციო პალატამ, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულების საფუძველზე, ასევე წერილობითი ხელშეკრულების არარსებობის პირობებში, გაიზიარა მოსარჩელის მითითება მასზე, რომ შრომითი ურთიერთობის განმავლობაში პერიოდულად იზრდებოდა მისი შრომის ანაზღაურება და 2017 წლის მარტიდან განისაზღვრებოდა 1600 ლარით (ხელზე მისაღები ოდენობა).
5.23. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მოპასუხესთან შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა 2018 წლის ნოემბრის ჩათვლით და, შესაბამისად, ასრულებდა შრომით ვალდებულებებს, რაც 2017 წლის მაისის შემდგომ არ ანაზღაურებულა.
ასევე, დადგენილი იყო, რომ სასარჩელო მოთხოვნა 2017 წლის ივნისიდან 2018 წლის აპრილის თვემდე შრომის ანაზღაურების ნაწილში ხანდაზმული იყო, რაც სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, გამორიცხავდა სარჩელის დაკმაყოფილებისა და მოპასუხისთვის სასამართლოს გადაწყვეტილებით ვალდებულების შესრულების დაკისრების შესაძლებლობას მითითებულ პერიოდზე. ამდენად, პალატამ დაასკვნა, რომ პირველმა ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა შრომის ანაზღაურების სასარჩელო მოთხოვნა 2018 წლის აპრილიდან 2018 წლის ნოემბრის ჩათვლით პერიოდზე.
5.24. რაც შეეხება პირგასამტეხლოს დაკისრების საკითხს, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქართველოს შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილის (ძვ. რედაქცია) თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი. ვინაიდან კონკრეტულ შემთხვევაში, დადგენილი იყო სახელფასო დავალიანების არსებობის ფაქტი, ვლინდებოდა დამსაქმებლისთვის კანონით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს დაკისრების წინაპირობაც. პალატა აქვე აღნიშნა, რომ ამ კუთხით, რაიმე დასაბუთებული პრეტენზია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიმართ არცერთ აპელანტს არ დაუფიქსირებია, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ ნაწილშიც კანონიერი იყო და არ ექვემდებარებოდა გაუქმებას.
6. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ, მოსარჩელემ მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება,ხოლო მოპასუხემ - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
6.1. ნ.ბ–ი საკასაციო პრეტენზიები დაეფუძნა შემდეგს:
ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად გაანაწილეს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი. საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, შრომითსამართლებრივი დავებში მტკიცების ტვირთის განაწილება გარკვეული თავისებურებებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებელისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. შრომითი ურთიერთობებიდან გამომდინარე სახელფასო ანაზღაურების საკითხებზე, სწორედ მოპასუხე მხარისკენ გადახრის მტკიცების ტვირთის დიდ ნაწილს. ამ ურთიერთობაში სწორედ, რომ მოპასუხე მხარეა ე.წ. ძლიერი მხარე და მას რა თქმა უნდა მეტი შესაძლებლობა თანმიმდევრულად ასახოს დასაქმებულთან არსებული სამართალურთიერთობა შესაბამისი დოკუმენტაციის შექმნითა და აღრიცხვით. ვინაიდან მოპასუხეს არ წარმოუდგენია მოსარჩელესთან წერილობითი ფორმით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანება, სასამართლოებს უნდა მიეჩნიათ, რომ მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა შეწყდა მოსარჩელის მიერ მითითებული თარიღიდან, კერძოდ, 2021 წლის მარტიდან. საქმეში წარმოდგენილია არაერთი მტკიცებულება, რომ მოსარჩელე 2021 წლის მარტამდე მოპასუხე კომპანიაში ასრულებდა საქმიანობას.
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, 2018 წლის 30 ნოემბერს, მოპასუხესა და შ.პ.ს. „მ.ე.კ–“-ს შორის დაიდო მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მოპასუხემ რიგი კლიენტების მიმართ, საკრედიტო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, ჯამურად 34 134 929 ლარის მოთხოვნის უფლება დაუთმო შ.პ.ს „მ.ე.კ–ს“, რაც არასწორია, რადგან 2018 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულებაში პირიქით არის მითითებული, ცედენტს - შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ი“ (მსესხებელი), ხოლო ცესიონერს შ.პ.ს. „ე.კ..“(გამსესხებელი) წარმოადგენს. ანუ, ცედენტმა შ.პ.ს. „მ.ე.კ–მა“ დაუთმო მოთხოვნა ცესიონერ შ.პ.ს. „ე.კ..“-ს. აღნიშნული მცდარი განმარტება პალატამ დაუკავშირა მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას და სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის შრომითი ურთიერთობა 2018 წლის 30 ნოემბერს შეწყდა. ეს ფაქტი არალოგიკურია, რადგან თუ მოპასუხეს უნდა ეწარმოებინა დათმობილი პორტფელის მართვა, პირდაპირ არსებობდა იურისტის საჭიროება მოპასუხე კომპანიაში. კასატორის მტკიცებით, არაერთი მტკიცებულება წარადგინა, რომ იგი მოპასუხე კომპანიაში იურიდიულ საქმიანობას ახორციელებდა როგორც მისი წარმომადგენელი, თუმცა აღნიშნული უგულებელყოფილი იქნა.
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ ზოგიერთ დავაში, სადაც მოსარჩელე მონაწილეობდა მოპასუხის ნაცვლად მისი უფლებამონაცვლის ჩართვა განხორციელდა და მორიგება უფლებამონაცვლესა და მოვალეს შორის დამტკიცდა. ყურადსაღებია, მოსარჩელისა და მოპასუხის მიერ არცერთ საქმეზე არ ყოფილა წარდგენილი უფლებამონაცვლეობა.
მოსარჩელემ სასამართლოს წარუდგინა არაერთი მტკიცებულება, მათ შორის - ნოტარიულად დამოწმებული მინდობილობა, სადაც იგი მოპასუხე კომპანიას წარმოადგენს. ნიშანდობლივია, რომ ხსენებული მინდობილობა განსახილველი სარჩელის შეტანამდე არ გაუქმებულა.
საქმეში წარმოდგენილია 2018 წლის 13 დეკემბრის ბუღალტერთან მიმოწერაც მოსარჩელის მიერ შედგენილ კერძო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადარიცხვასთან დაკავშირებით, რომელიც მოგვიანებით შეიტანა სასამართლოში. ამასთან, მოსარჩელის მიერ შეტანილი 2018 წლის 26 დეკემბრის რეგისტრირებული საქმე, სადაც წარმოადგენს მოპასუხე კომპანიას, ასევე, სარჩელი შეტანილი აქვს და წარმოადგენს მოპასუხეს 2018 წლის 21 დეკემბერსაც. საგულისხმოა ის ფაქტი, რომ 2017 წლის 01 იანვრისა და 2018 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულების გაფორმების თარიღი მოსარჩელის არცერთ ორგანიზაციაში დასაქმების თარიღს და არც მისი შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თარიღს არ ემთხვევა.
6.2. შ.პ.ს. „ე.კ..“ -ის საკასაციო პრეტენზიები დაეფუძნა შემდეგს:
ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები არასწორად შეაფასეს და მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი არასწორად გაანაწილეს.
მოპასუხე სადავოდ ხდიდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტს, თითქოს მოსარჩელის ყოველთვიური ხელფასი 2017 წლის მარტიდან 1600 ლარი იყო. მსგავსი ფაქტის დამადასტურებელი რაიმე სახის შეთანხმება მხარეებს შორის არ არსებობდა და არც საქმეშია წარმოდგენილი.
ამავდროულად დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ არ არსებობდა მხარეთა შორის რაიმე შეთანხმება ყოველთვიური ანაზღაურების თაობაზე, შესაბამისად, დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა 1600 ლართან დაკავშირებით.
მოპასუხემ სასამართლოს განუმარტა, რომ რადგან კომპანიაში იმ ეტაპისთვის არ იყო მოწესრიგებული გარკვეული საკითხები, თანამშრომლებთან, მათ შორის - მოსარჩელესთან თვიდან თვემდე თანხმდებოდა სამუშაოს პირობები და სახელფასო ნიხრი, შესაბამისად, ასეთ პირობებში, როდესაც სახელფასო ნიხრის დამადასტურებელი რაიმე სახის მტკიცებულება არ მოიპოვება, შეუძლებელია დადგინდეს მხარეებს შორის ყოველთვიური სახელფასო სარგო და ამ პრინციპით მოხდეს შემდგომში სასამართლოს მხრიდან ხელმძღვანელობა და სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში მოპასუხისათვის თანხის დაკისრება.
სახელფასო სარგო წარმოადგენს შრომითი ურთიერთობის მხარეებს შორის შესათანხმებელ ხელშეკრულების არსებით პირობას და აღნიშნულზე შესაბამისი შეთანხმების არარსებობის შემთხვევაში, შეუძლებელია, არსებითი პირობა დაადგინოს სასამართლომ, რაც საკასაციო სასამართლომ უნდა შეაფასოს.
არასწორად იქნა დადგენილი, რომ მოსარჩელე 2017 წლის ივნისის შემდგომ 2018 წლის ნოემბრის ჩათვლით სამუშაოს ასრულებდა მოპასუხის სასარგებლოდ. აღნიშნული დასკვნა სასამართლომ გამოიტანა მოსარჩელის მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე დაყრდნობით, რითაც როგორც სასამართლომ განმარტა მოსარჩელე მიმართავდა საჯარო რეესტრს აკრძალვის რეგისტრაციის მოთხოვნით, წარადგენდა ინვოისებს და ა.შ. საკასაციო სასამართლომ ყურადღება უნდა მიაქციოს იმ გარემოებას, რომ თავად პირველმა ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მასსა და შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ს“ შორის 2017 წლის 01 იანვარს გაფორმდა საკრედიტო ხაზის ხელშეკრულება, 2018 წლის 30 ნოემბერს კი, ცესიის ხელშეკრულება, ხოლო უშუალოდ მოსარჩელესთან შ.პ.ს „მ.ე–მა“ გააფორმა შრომითი ხელშეკრულება 2017 წლის 01 აგვისტოს, სადაც სრულ სამუშაო განაკვეთზე იყო მხარეებს შორის შეთანხმება და მათ შორის აღნიშნული დასაქმების ფარგლებში მოსარჩელეს და სხვა თანამშრომლებს უნდა განეხორციელებინათ გარკვეული სამუშაოები სწორედ ცესიის საფუძველზე, რაც გამორიცხავს დაშვებას და სამართლებრივ შესაძლებლობას მოსარჩელეს ერთდროულად ორი დამსაქმებლის სასარგებლოდ განეხორციელებინა სამუშაო.
7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმეში არსებული მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრების საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:
8. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ხოლო, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, გასათვალისწინებელია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაუშვა სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორებმა წარმოადგინეს ნაწილობრივ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია(შედავება). 9. საკასაციო პალატამ არაერთ გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ მხარეთა შორის დავის განხილვისას სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მოსარჩელე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენებით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს ამა თუ იმ ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს (ს.უ.ს.გ. №ას-251-2018, 08.02.2022 წ.).
10. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება (ს.უ.ს.გ. №ას-362-2021, 25.06.2021წ; №ას-661-2021, 20.04.2022წ; №ას-311-2022, 01.11.2022).
11. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება, უმეტესწილად, დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას (ს.უ.ს.გ. №ას-811-2021. 07.10.2021; №ას-705-2022 03.11.2022წ.)
12. განსახილველ შემთხვევაში, იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, სახელფასო დავალიანებისა და მისი გადახდის დაყოვნებისთვის პირგასამტეხლოს დაკისრების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის დამფუძნებელ სამართლის ნორმებს წარმოადგენს შრომის კოდექსის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) მე-2 მუხლის პირველი ნაწილი (შრომითი ურთიერთობა არის შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ), ამავე კოდექსის 31-ე (შრომის ანაზღაურების ფორმა და ოდენობა განისაზღვრება შრომითი ხელშეკრულებით. ამ მუხლის ნორმები გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. შრომის ანაზღაურება გაიცემა თვეში ერთხელ. დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი და 34-ე (შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულთან მოახდინოს საბოლოო ანგარიშსწორება არა უგვიანეს 7 კალენდარული დღისა, თუ შრომითი ხელშეკრულებით ან კანონით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული) მუხლები.
13. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ რადგან მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი მოპასუხესთან არსებული შრომითი ურთიერთობაა, ამ მიმართებით, მნიშვნელოვანია შრომით-სამართლებრივ დავებთან დაკავშირებით საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკა, რომელიც დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის შრომითი დავის განხილვისას, მტკიცების ტვირთის განაწილებას შეეხება და განპირობებულია მტკიცებულებების წარდგენის თვალსაზრისით დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობების არსებობით. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ შრომით დავასთან დაკავშირებულ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ ამ სახის დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს იმ ძირითადი პრინციპიდან, რომ დამსაქმებელს დასაქმებულთან შედარებით გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები (შდრ ს.უ.ს.გ. №ას-922-884-2014, 16.04.2015 წელი; №ას-483-457-2015, 07.10.2015 წელი; №ას-182-171-2017, 27.12.2019 წელი).
14. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების ფარგლებში, ძირითად სადავო საკითხებს წარმოადგენს მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დრო და შრომის ანაზღაურების ოდენობა.
15. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღად ისე მიიჩნიეს დადგენილად 2018 წლის ნოემბერი, რომ ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად არ გამოიკვლიეს და სათანადოდ არ შეაფასეს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი), რასაც შედეგად მოჰყვა არასწორი სამართლებრივი დასკვნები.
16. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და არც საკასაციო საჩივრებით გამხდარა სადავოდ შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
16.1. მოსარჩელე 2016 წლის მარტიდან ზეპირი შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე დასაქმებული იყო მოპასუხე კომპანიაში იურისტის თანამდებობაზე.
16.2. მოპასუხემ მოსარჩელეს უკანასკნელად ხელფასი ჩაურიცხა 2017 წლის 30 მაისს, როგორც იმავე თვის (მაისის) ხელფასი და მას შემდგომ რაიმე ანგარიშსწორება არ მოუხდენია.
16.3. 2017 წლის 01 იანვარს შ.პ.ს. „ე.კ..“-ს, როგორც გამსესხებელს და შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ს“, როგორც მსესხებელს შორის გაფორმდა საკრედიტო ხაზის ხელშეკრულება 25 000 000 აშშ დოლარზე. 2018 წლის 30 ნოემბერს, იმავე იურიდიულ პირებს შორის დაიდო მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ცედენტმა - შ.პ.ს. „მ.ე.კ–მა“, რომელიც, როგორც მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია, ახდენდა ფიზიკურ პირთა დაკრედიტებას, რიგი კლიენტების მიმართ საკრედიტო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ჯამურად 34 134 929 ლარის მოთხოვნის უფლება დაუთმო ცესიონერს - შ.პ.ს. „ე.კ..“-ს და ამ გზით უზრუნველყო გამსესხებლის მიმართ სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე არსებული ვალდებულების დაფარვა.
16.4. 2017 წლის 01 აგვისტოს შ.პ.ს. „მ.ე.კ–სა“ და მოსარჩელეს შორის გაფორმდა შრომის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე, მოსარჩელე ხსენებულ კომპანიაში დასაქმდა იურისტის თანამდებობაზე. ხელშეკრულების ტექსტი არ შეიცავს რაიმე დათქმას იმის თაობაზე, რომ დასაქმებულის ვალდებულებას წარმოადგენდა დამსაქმებელთან ერთად, შ.პ.ს. „ე.კ..“-ისთვისაც იურიდიული მომსახურების გაწევა.
16.5. მოპასუხეს მოსარჩელესთან შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ბრძანება ან სხვა რაიმე წერილობითი დოკუმენტი არ გამოუცია.
16.6. სასარჩელო მოთხოვნა 2017 წლის ივნისიდან 2018 წლის აპრილის თვემდე პერიოდის სახელფასო დავალიანების დაკისრების ნაწილში ხანდაზმულია.
17. მოპასუხის მტკიცებით, მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა 2017 წლის 01 აგვისტოს დასრულდა, მას შემდგომ, რაც შ.პ.ს. „მ.ე.კ–სა“ და მოსარჩელეს შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება.
18. საკასაციო პალატის განსჯით, 2017 წლის 01 აგვისტოს შრომითი ხელშეკრულების პირობები ქმნის იმგვარი პრეზუმფციის დაშვების საფუძველს, რომ მოსარჩელეს შ.პ.ს. „მ.ე.კ–თან“ დადებული ჰქონდა შრომითი ხელშეკრულება სრული განაკვეთით მუშაობის შესახებ, რაც ობიექტურად გამორიცხავს პარალელურად სხვა დამსაქმებელთან სრული განაკვეთით მუშაობის და შესაბამისი ანაზღაურების მიღების შესაძლებლობას (შდრ. ს.უ.ს.გ. №ას-85-2022, 05.05.2022წ.) საქმის ხელახალი განხილვისას სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს, მოსარჩელესა და შ.პ.ს. ,,მ.ე–თან” გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ამავე კომპანიაში სრული განაკვეთით მუშაობის მიუხედავად, რამდენად იყო შესაძლებელი, მოსარჩელეს, მოპასუხე ორგანიზაციაშიც განეხორციელებინა საქმიანობა დამოუკიდებლად მოპასუხის მხრიდან სრული შრომის ანაზღაურების პირობებში. გამოსარკვევია, ხომ არ არსებობდა მოპასუხე მხარის მიერ აღნიშნული, ასევე, სასამართლო სხდომაზე დაკითხული მოწმის მიერ მითითებული გარემოებები იმის შესახებ, რომ შ.პ.ს. „ე.კ..“ და შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ი“ დაკავშირებული, ერთ ჰოლდინგში შემავალი კომპანიები არიან, ორივე კომპანიას ერთი იურიდიული დეპარტამენტი ემსახურება (კომპანიების რეგისტრაციის მისამართიც იგივეა) და დასაქმებული პირები შეთანხმების საფუძველზე ორივე კომპანიას უწევდნენ მომსახურებას ერთი შრომის ანაზღაურების პირობებში. სასამართლო სხდომაზე დაკითხული მოწმე მიუთითებს, რომ ემსახურებოდნენ ორივე კომპანიას, მაგრამ ვერ იხსენებს რომელი კომპანია ურიცხავდა ხელფასს (სხდომის ოქმი: 04.05.2023, 16:36:07 -16:37:30სთ). საქმის ხელახალა განმხილველმა სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებების სათანადოდ და სრულყოფილად განხილვის შედეგად უნდა გამოარკვიოს გარდა სესხისა და მოთხოვნის უფლების დათმობისა, არსებობდა თუ არა მოპასუხესა და შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ს“ შორის სხვა რაიმე სამართალურთიერთობა, ან მხარეთა შორის შეთანხმება, რომლის ფარგლებშიც, მოსარჩელე შ.პ.ს. ,,ე.კ.."-ს 2017 წლის 01 აგვისტოს შემდგომაც უწევდა იურიდიულ მომსახურებას. საბანკო ამონაწერების მიხედვით, შ.პ.ს ,,ე "-ის მხრიდან ხელფასის ბოლო ჩარიცხვა მოსარჩელეს უფიქსირდება 2017 წლის 30 მაისს (ტომი 1 ს.ფ. 26-73), ხოლო 2017 წლის აგვისტოს თვიდან მოსარჩელეს ხელფასს ურიცხავს შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ი“ (ტომი 2, ს.ფ. 64) და არ დასტურდება მოსარჩელეს მოეთხოვოს შ.პ.ს ,,ე.."-ისგან ხელფასის დავალიანების ანაზღაურება 2017 წლის 30 მაისიდან, თუკი ასეთი არსებობდა, მხოლოდ 2021 წლის 15 აპრილს მიმართა მოსარჩელემ მოპასუხეს ხელფასის დავალიანების ანაზღაურების შესახებ.
19. იმ გარემოების დასამტკიცებლად, რომ მოსარჩელე 2017 წლის 01 აგვისტოს შემდგომაც ასრულებდა შრომით საქმიანობას მოპასუხე კომპანიაში, იგი უთითებდა, რომ მოპასუხის სახელით 2018 წლის აპრილში მიმართავდა საჯარო რეესტრს აკრძალვის რეგისტრაციის მოთხოვნით (ტ.1. ს.ფ. 101-103), წარადგენდა ინვოისებს (ს.ფ. 96-98, 104), 2018 წლის მარტში ითხოვდა ინფორმაციას ავტომანქანის შეკეთების შესაძლებლობის შესახებ (ს.ფ. 100), მოქმედებდა, როგორც შ.პ.ს. „ე.კ..“-ის წარმომადგენელი (ტ. 1. ს.ფ. 108, 109). სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე, სახელდობრ, განცხადებებზე, ინვოისებზე, მიმართვებზე, ელექტრონულ მიმოწერასა და მოწმის ჩვენებაზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე 2017 წლის 01 აგვისტოს შემდგომაც - 2018 წლის ნოემბრამდე აგრძელებდა მოპასუხესთან შრომით ურთიერთობას და ვალდებულებების შესრულებას, თუმცა დაუსაბუთებელია, თუ რის საფუძველზე მიიჩნია სააპელაციო სასამართლომ კონკრეტულად 2018 წლის ნოემბერი ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღად, მაშინ, როდესაც საქმეში წარმოდგენილია მოსარჩელის მიერ 2018 წლის ნოემბრის შემდგომ გაგზავნილი მიმართვებიც მოპასუხესთან დაკავშირებულ საქმეებზე (მაგ. ტომი 1, ს.ფ. 112; 2018 წლის 13 დეკემბრით დათარიღებული მოთხოვნა შ.პ.ს. „ე.კ..“-დან თანხის გადარიცხვაზე). გამოსარკვევია, შ.პ.ს. „ე.კ..“-ის სახელით მოსარჩელის მიერ განხორციელებული მოქმედებების შეწყვეტა ხომ არ უკავშირდება შ.პ.ს. „მ.ე.კ–“-თან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თარიღს. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს არ გამოუკვლევია, რა პერიოდიდან აღარ მიუღია მოსარჩელეს, როგორც მოპასუხის წარმომადგენელს სასამართლო სხდომებში მონაწილეობა და როდის მოხდა სასამართლო პროცესებში მისი სხვა წარმომადგენლებით ჩანაცვლება. საკასაციო პალატის განმარტებით, გასათვალისწინებელია, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შემდგომ, მოსარჩელის, როგორც ფიზიკური პირის მიერ განხორციელებული წერილობითი მიმართვები და მიმართვის პასუხად კომპანიის წარმომადგენლად მოსარჩელის მოხსენიება (ტომი1, ს.ფ. 365-450) თავისთავად არ ქმნის შრომითი ურთიერთობის გაგრძელების მტკიცებულებას (შდრ. ს.უ.ს.გ. N ას-85-2022, 05.05.2022წ.) და მათი გამოკვლევა უნდა მოხდეს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლივად.
20. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა არ შეიძლება ყოველთვის გავაიგივოთ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე ბრძანების გამოცემასთან, არამედ - შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველია დამსაქმებლის ნებისმიერი მოქმედება, რომელიც ქმნის დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე ნების გამოვლენის გონივრულ ვარაუდს. საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლი განსაზღვრავს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების სამართლებრივ საფუძველთა იმპერატიულ წრეს, ხოლო მომდევნო მუხლი აკონკრეტებს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის პროცედურულ წესს, თუმცა შრომითი ურთიერთობის მარეგულირებელი კანონმდებლობა არ განსაზღვრავს, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილების ამა თუ იმ ფორმას (წერილობით, ზეპირად, ბრძანების სახით და ა.შ) რაც იმას ნიშნავს, რომ როგორც შრომითი ურთიერთობის წარმოშობის საფუძველია ფაქტობრივი შრომითი ურთიერთობა, ასევე სამართლებრივად დასაშვებია, შრომითი ურთიერთობის ფაქტობრივად დასრულება განვიხილოთ დამსაქმებლის მხრიდან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტად (შდრ. იხ 2019 წლის 26 დეკემბრის განჩინება №ას-391-2019).
21. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლო ობიექტურ საწყისებზე მტკიცებულებათა ყოველმხრივი და სრული გამოკვლევის შედეგად ადგენს მათ იურიდიულ ძალას, კერძოდ, განსაზღვრავს თუ რა გარემოების დადგენა ან პირიქით, უარყოფაა შესაძლებელი. აქ, უპირველეს ყოვლისა, იგულისხმება მტკიცებულებათა შეფასება მათი უტყუარობის თვალსაზრისით, რისთვისაც საჭიროა ამ მტკიცებულებათა ყოველმხრივი შემოწმება, მათი დაპირისპირება საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან. მტკიცებულებათა შეფასებას კი, პროცედურულად მოჰყვება საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა. სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი), (ს.უ.ს.გ. №ას-400-2020, 2022 წლის 15 თებერვლის განჩინება).
22. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ შეუფასებია დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, შესაბამისად, იკვეთება გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული საფუძვლები, ამასთანავე, რადგანაც საჭიროა მტკიცებულებათა ხელახალი გამოკვლევა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, პალატა საქმეს უბრუნებს იმავე სასამართლოს, რომელმაც უნდა დაადგინოს დავის დამატებითი ფაქტობრივი გარემოებები. წინამდებარე განჩინებაში ასახული მსჯელობების შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ, თავიდან უნდა გამოიკვლიოს: როდის შეწყდა მხარეთა შორის შრომის ხელშეკრულება, შ.პ.ს. „ე.კ..“-ის სახელით მოსარჩელის მიერ განხორციელებული მოქმედებების შეწყვეტა ხომ არ უკავშირდება ს.ს. „მ.ე.კ–“-თან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თარიღს; არსებობდა თუ არა მოპასუხესა და შ.პ.ს. „მ.ე.კ–ს“ შორის სხვა რაიმე სამართალურთიერთობა, ან მხარეთა შორის შეთანხმება, რომლის ფარგლებშიც, მოსარჩელე შ.პ.ს. ,,ე.კ.."-ს 2017 წლის 01 აგვისტოს შემდგომაც უწევდა იურიდიულ მომსახურებას და მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერებისა და ერთობლივი შეფასების საფუძველზე, შესაბამისი სასამართლო პრაქტიკის (მათ შორის - ს.უ.ს.გ. N ას-85-2022, 05.05.2022წ. განჩინება) გათვალისწინებით, მიიღოს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილება.
23. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. ვინაიდან, საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა სააპელაციო სასამართლოს, პროცესის ხარჯების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით,
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. შ.პ.ს. „ე.კ..”-ის და ნ.ბ–ის საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი
ამირან ძაბუნიძე
გოჩა ჯეირანაშვილი
