31 ოქტომბერი 2023 წელი №ას-1306-2022 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ შ.პ.ს. „ო.გ.“

მოწინააღმდეგე მხარე _ შ.პ.ს. „მ.ო–ი“

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 27 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ქონების მესაკუთრედ აღრიცხვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. შ.პ.ს. „ო.გ“-მა (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „აპელანტი“, „კასატორი“, „გამყიდველი“) სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას შ.პ.ს. „მ.ო–ი“-ს (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „მოწინააღმდეგე მხარე“, „მყიდველი“) მიმართ, მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 2020 წლის 30 ნოემბერს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და უძრავი ქონების, მდებარე: ქ. თბილისი, ........., თბილისი, .........., ს/კ .........., მოსარჩელის საკუთრებად აღრიცხვის სასარჩელო მოთხოვნებით.

სარჩელის საფუძვლები:

2.1. 2020 წლის 30 ნოემბერს მხარეებს შორის დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, გამყიდველმა - შ.პ.ს. „ო.გ–მა" მყიდველს - შ.პ.ს. "მ.ო"-ს მიჰყიდა კუთვნილი უძრავი ქონება, 254 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი მდებარე: ქ. თბილისი, ........, თბილისი, ........., საკადასტრო კოდით ........... ხელშეკრულების თანახმად, ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 20 000 აშშ დოლარით. ნასყიდობის საგანი იპოთეკით არის დატვირთული ს.ს. „პ.ბ"-ს სასარგებლოდ და უზრუნველყოფს იპოთეკარის მოთხოვნას 145 000 ევროს ოდენობით.

2.2. მხარეებს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ეწინააღმდეგება მორალისა და ზნეობის ნორმებს, მოპასუხემ ბოროტად ისარგებლა მოსარჩელის მძიმე ფინანსური მდგომარეობით და სიმბოლურ ფასად შეიძინა ქ. თბილისის ცენტრში მდებარე 254 კვ.მ. უძრავი ქონება. ხელშეკრულების ბათილი, ამორალური ბუნების პირდაპირი დასტურია ის გარემოება, რომ უძრავი ქონების რეალური ღირებულება არსებითად აღემატება ხელშეკრულებაში მითითებულ ფასს, შესაბამისად, სახეზეა ფასებს შორის აშკარა შეუსაბამობა. სარჩელზე დართული საშემფასებლო ანგარიშით დგინდება, რომ 2020 წლის 30 ნოემბრის მდგომარეობით, მიწის ნაკვეთის (მდებარე ქ. თბილისი, ..........., საკადასტრო კოდი: ........., ფართი - 254 კვ.მ.) საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 421.993 აშშ დოლარს, ხოლო აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე ჩატარებული სამშენებლო სამუშაოების (გაუმჯობესებების) ღირებულება - 215.841 აშშ დოლარს. შესაბამისად, უძრავი ქონების ღირებულებამ შეადგინა 637 834 აშშ დოლარი.

2.3. მოპასუხემ ბოროტად ისარგებლად მოსარჩელის მძიმე ფინანსური მდგომარეობით, რომელიც მას გააჩნდა ხელშეკრულების დადების მომენტში. მოსარჩელეს სადავო ხელშეკრულების დადების მომენტში გააჩნდა ვადაგადაცილებული სასესხო ვალდებულება ს.ს. „პ.ბ"-ს მიმართ 143 472.45 ევროს ოდენობით. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც კეთილსინდისიერმა მეწარმე სუბიექტმა, ვადაგადაცილებული ფულადი ვალდებულების შესრულების მიზნით დადო ნასყიდობის ხელშეკრულება ნასყიდობის საგნის საბაზრო ღირებულებასთან შედარებით უმცირეს, აშკარად შეუსაბამო ფასად. მოპასუხეს არ გადაუხდია არც ნასყიდობის ის ფასიც კი, რაც ხელშეკრულებაში იქნა მითითებული და ვერ შეძლებს, დაამტკიცოს აღნიშნულის საწინააღმდეგო.

2.4. ნასყიდობის ფასის სოლიდურ ღირებულებას პირდაპირ და უდავოდ მოწმობს ისიც, რომ იგი გამოყენებულია 145 000 აშშ დოლარის ოდენობის მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად. ნებისმიერი ობიექტური დამკვირვებლისთვის აშკარაა, რომ გამყიდველი არასოდეს გამოავლენდა ნებას, ამ ღირებულების მქონე ქონების სიმბოლურ ფასად - 20 000 აშშ დოლარად გაყიდვის თაობაზე. ადგილი არ ჰქონია იპოთეკართან სამართლებრივ ურთიერთობაში მხარის ცვლილებას და მოსარჩელე დღემდე ახორციელებს ბანკის წინაშე არსებული სასესხო ურთიერთობიდან გამომდინარე თანხების გადახდას და უძრავი ქონება კვლავ დატვირთულია იპოთეკით.

2.5. წინამდებარე სარჩელის შემოტანის დროისთვის კრედიტორის, ს.ს. „პ.ბ“-ს სასარგებლოდ მიმდინარეობს იძულებითი აღსრულება სადავო ქონებაზე. ს.ს.ი.პ. აღსრულების ეროვნული ბიუროს წარმოებაში არსებულ სააღსრულებო საქმეზე, მოვალეების - შ.პ.ს. „ო.გ“-სა და შ.პ.ს. „მ.ო“-ს წინააღმდეგ. შესაბამისად, მოსარჩელე მხარე ორმაგად უფრო ზარალდება ამორალური, ბათილი გარიგების ძალაში დატოვების შემთხვევაში, ვინაიდან მოსარჩელეს ესპობა შესაძლებლობა, თავად ნებაყოფლობით დააკმაყოფილოს კრედიტორის მოთხოვნა (იმ ფარგლებში, რასაც რეალურად მოსარჩელის ვალდებულება მოიცავს) და გაათავისუფლოს კუთვნილი ქონება უფლებრივი ტვირთისგან. ასევე, იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელის კუთვნილი, ამჟამად სხვის სახელზე რიცხული უძრავი ქონება, რომლის ღირებულება აღემატება კრედიტორის მოთხოვნას, რეალიზდება იძულებით აუქციონზე, კანონიერ მესაკუთრეს მოესპობა კრედიტორის დაკმაყოფილების შედეგად დარჩენილი თანხის მიღების უფლება, ვინაიდან აღნიშნული თანხა გადაეცემა მოპასუხეს, რომელიც უკანონოდ აღრიცხულია ქონების მესაკუთრედ.

მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელის დამფუძნებელს მოპასუხის დამფუძნებლის წინაშე შესასრულებელი აქვს გარკვეული ფულადი ვალდებულებები, რაც მათ მიერ დაფუძნებულ სხვა საწარმოებს შორის არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობებიდან გამომდინარეობს. აღნიშნული ვალდებულებების არსებობის გათვალისწინებით, შ.პ.ს. „ო.გ“-სა და შ.პ.ს. „მ.ო“-ს დამფუძნებლების შეთანხმების საფუძველზე, 2020 წლის 30 ნოემბერს გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც შ.პ.ს. „ო.გ“-ს საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ........, ქ. თბილისი, ........, ს/კ ......... აღირიცხა შ.პ.ს. „მ.ო“-ს საკუთრებად.

3.2. აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დროს რეგისტრირებული იყო ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს იპოთეკა. იპოთეკა უზრუნველყოფდა 145 000 ევროს მოთხოვნას. ნასყიდობის საგნის ფასი შეადგენდა 20 000 (ოცი ათასი) აშშ დოლარს. ნასყიდობის საგნის საფასური მყიდველმა გამყიდველს გადასცა წინამდებარე ხელშეკრულების დადებამდე ნაღდი ანგარიშსწორების გზით, ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, გამყიდველის განცხადებით, აღნიშნულთან დაკავშირებით მას არ გააჩნდა არანაირი პრეტენზია. შ.პ.ს. „მ.ო–ი“-სთვის უძრავი ქონების შეძენის დროს ცნობილი იყო, რომ ნასყიდობის საგნით უზრუნველყოფილი იყო მხოლოდ სასესხო ვალდებულება, რომელიც ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს მიერ გაიცა 2019 წლის 21 მაისის №-0004205.001-001 საკრედიტო ხელშეკრულების საფუძველზე და დავალიანება შეადგენდა 144 613 ევროს.

3.3. მოპასუხის მხრიდან ქონების შეძენის შემდგომ შედგა კომუნიკაცია ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს წარმომადგენელთან და ზეპირსიტყვიერად გამოითქვა მზადყოფნა არსებული დავალიანების სრულად დაფარვის შესახებ, იმ პირობით, რომ დავალიანების შემდეგ იპოთეკით დატვირთული ქონება სრულად გამოთავისუფლდებოდა ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს მიმართ არსებული ვალდებულებებისაგან. შეუთანხმებლობის გამო, მოპასუხის მიერ აღძრულია სარჩელი თბილისის საქალაქო სასამართლოში ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს მიმართ, სადაც მოპასუხე ითხოვს 2019 წლის 21 მაისის №-004205-001 საკრედიტო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანების შემცირებას, ხოლო 2021 წლის 04 მაისის №PO004205.001-002 საკრედიტო ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ვალდებულებებისაგან სრულად გათავისუფლებას იმ საფუძვლით, რომ მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე მოსარჩელემ მოპასუხესთან შეუთანხმებლად გაზარდა ვალდებულებები და საფრთხე შეუქმნა მესაკუთრის ინტერესებს.

3.4. აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის მიერ ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს მიმართ ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო აღსრულების ეროვნულ ბიუროში ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს მიმართვის საფუძველზე მიმდინარეობს სააღსრულებო საქმის წარმოება. დღეის მდგომარეობით, მითითებულ ქონებაზე ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს წინაშე იპოთეკით უზრუნველყოფილი ვალდებულება, გადაწყვეტილების შესრულების შესახებ აღსრულების ეროვნული ბიუროს აღმასრულებლის წინადადების თანახმად, შეადგენს - 174 5245 ევროს და 392 971.52 აშშ დოლარს.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა შ.პ.ს. „ო.გ–მა“ და მოითხოვა გადაწყვეტილების შეცვლის გზით სარჩელის დაკმაყოფილება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 27 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

7. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია დავისთვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. 2020 წლის 30 ნოემბერს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებით შ.პ.ს. „ო.გ“-მ შ.პ.ს მ.ო“-ს მიჰყიდა კუთვნილი უძრავი ქონება - 254 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, მდებარე: ქ. თბილისი, .........., თბილისი, ............., საკადასტრო კოდით: .............

7.2. ხელშეკრულების თანახმად, ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 20 000 (ოცი ათას) აშშ დოლარად, რაც ხელშეკრულების დადების დღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსის შესაბამისად შეადგენდა 66 328 (სამოცდაექვსი ათას სამას ოცდარვა) ლარს. მხარეთა განცხადებით, ნასყიდობის საგნის საფასური მყიდველმა გამყიდველს გადასცა წინამდებარე ხელშეკრულების დადებამდე. გამყიდველის განცხადებით, მას აღნიშნულთან დაკავშირებით არ გააჩნია არანაირი პრეტენზია.

7.3. ამავე ხელშეკრულების მიხედვით, ირკვევა, რომ ნასყიდობის საგანი დატვირთულია იპოთეკით ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს სასარგებლოდ და იპოთეკა უზრუნველყოფს 145 000 ევროს მოთხოვნას.

7.4. შ.პ.ს. „მ.ო“-ს საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის შესახებ შ.პ.ს. „ვ.კ.გ“-ის 2021 წლის 01 აგვისტოს საშემფასებლო ანგარიშის მიხედვით, შ.პ.ს. „მ.ო“-ს საკუთრებაში არსებული ქონების საბაზრო ღირებულება, 2020 წლის 30 ნოემბრის მდგომარეობით, შეადგენდა მიწის ნაკვეთის - 421 993 აშშ დოლარსა და აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე ჩატარებული სამშენებლო სამუშაოების (გაუმჯობესებების) – 215 841 აშშ დოლარს.

8. სააპელაციო პალატამ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს მისცა შემდეგი სამართლებრივი შეფასება:

8.1. კერძოსამართლებრივ გარიგებებში შემოწმების საგანი არის არა გარიგების მონაწილეთა ქცევა ზნეობასთან მიმართებით, არამედ გარიგების შინაარსის მიმართება ზნეობასთან, შესაძლებელია გარიგების მოტივის ამორალურობა გარიგების ამორალურად მიჩნევასაც დაედოს საფუძვლად. არსებითია არა ის, თუ რამდენად იცოდნენ გარიგების მონაწილეებმა, რომ ზნეობის საწინააღმდეგოდ მოქმედებდნენ, არამედ ის, თუ რა შინაარსის გარიგება დადეს მათ. ამდენად, გარიგების ზნეობის საწინააღმდეგოდ მისაჩნევად სსკ-ის 54-ე მუხლის საფუძველზე, სამართლებრივად უნდა შეფასდეს არა გარიგების მონაწილეთა სუბიექტური ქცევა/ქმედება, არამედ თავად გარიგების შინაარსი ობიექტურად რამდენად შეესაბამება ზნეობის ნორმებს.

8.2. შ.პ.ს. „ო.გ–სა“ და შ.პ.ს. „მ.ო“-ს შორის 2020 წლის 30 ნოემბერს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მოთხოვნილია იმ საფუძვლით, რომ უძრავი ქონების რეალური ღირებულება მნიშვნელოვნად აღემატება ხელშეკრულებაში მითითებულ ფასს. აპელანტის მტკიცებით, მოპასუხემ ბოროტად ისარგებლა მოსარჩელის მძიმე ფინანსური მდგომარეობით და სიმბოლურ ფასად შეიძინა ქ. თბილისის ცენტრში მდებარე 254 კვ.მ. უძრავი ქონება, რაც განაპირობებს მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების ამორალურობას.

8.3. პალატამ მიუთითა, რომ კერძო სამართლის სუბიექტების მიერ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება სანაცვლო ანაზღაურებით, მიუხედავად მისი ოდენობისა, ვერ განიხილება კანონის საწინააღმდეგო გარიგებად და ვერც საჯარო წესრიგის დარღვევად. სააპელაციო პალატამ შენიშნა, რომ სადავო გარიგების თანახმად, ნასყიდობის ფასი, მართალია, განისაზღვრა 20 000 აშშ დოლარით, თუმცა უდავოა, რომ უძრავ ქონებაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დროს რეგისტრირებული იყო ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს იპოთეკა, რომლის მიმართ შ.პ.ს. „ო.გ“-ს მიერ ნაკისრი 145 000 ევროს ღირებულების ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, იპოთეკის საგანი უზრუნველყოფდა მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. აღნიშნულ იპოთეკაზე მითითებას შეიცავდა სადავო ხელშეკრულებაც. იპოთეკის არსებობას ადასტურებს საქმეში წარმოდგენილი აღსრულების ეროვნული ბიუროს მასალები, რომლის მიხედვით, შ.პ.ს. „ო.გ–ს“ დაეკისრა 392971.52 აშშ დოლარის, 174 524.5 ევროსა და 153.86 ლარის გადახდა ს.ს. ,,პ.ბ.ს“-ს სასარგებლოდ, აღნიშნული თანხების დაფარვის მიზნით კი, სარეალიზაციოდ უნდა მიქცეულიყო შ.პ.ს. „მ.ო“-ს კუთვნილი ქონება მდებარე - ქ. თბილისი, .........., ქ. თბილისი, ..........., საკადასტრო კოდი: ........... შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცებას მასზედ, რომ ნასყიდობის ფასს წარმოადგენს მხოლოდ 20 000 (ოცი ათასი) აშშ დოლარი, რამეთუ აღნიშნულ უძრავ ნივთს ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებით თან გადაჰყვა 145 000 ევროს შესასრულებელი ვალდებულებები, რომლის შესრულებაც აღნიშნული ქონებით იყო უზრუნველყოფილი.

8.4. პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია მხარის აპელირება ნასყიდობის ფასის 20 000 აშშ დოლარის გადაუხდელობის თაობაზე და აღნიშნა, რომ მხარეები არ იყვნენ შეზღუდულნი, ნასყიდობის საფასური გადაეხადათ/მიეღოთ ხელზე ნაღდი ანგარიშსწორების გზით, რაც ერთგვარად ხელშეკრულებაშიც აქვთ მითითებული, კერძოდ, მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად, ნასყიდობის საგნის საფასური მყიდველმა გამყიდველს გადასცა ჯერ კიდევ წინამდებარე ხელშეკრულების დადებამდე, რის თაობაზეც გამყიდველს პრეტენზია არ გააჩნია. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, აღნიშნული სახელშეკრულებო დათქმისა და საკანონმდებლო რეგულაციების გათვალისწინებით, აპელანტის მიერ ვერ იქნა დაძლეული მტკიცების ტვირთი მასზედ, რომ ადგილი ჰქონდა შემძენის მხრიდან გამყიდველისთვის ნასყიდობის საფასურის გადაუხდელობის ფაქტს.

8.5. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა და მიიჩნია, რომ იმ მოცემულობაში, როცა ნასყიდობის საფასურის სახით განსაზღვრული 20 000 აშშ დოლარის გარდა, აღნიშნული ქონება დატვირთული იყო იპოთეკით 145 000 ევროს ღირებულების ვალდებულების შესასრულებლად, სახეზე არ არის ფასთა შორის აშკარა შეუსაბამობა. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფასის ნივთის საბაზრო ღირებულების შეუსაბამობის შემთხვევაშიც, მხოლოდ აღნიშნული გარემოება (ნასყიდობის საფასური), არ შეიძლება გახდეს დადებული ხელშეკრულების ამორალურად მიჩნევის წინაპირობა საკმარისი ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლების არსებობის გარეშე.

9. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ. მისი საკასაციო მოთხოვნაა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ პრეტენზიებს:

9.1. მხარეებს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ეწინააღმდეგება მორალისა და ზნეობის ნორმებს, ვინაიდან შ.პ.ს. „მ.ო"-მ ბოროტად (მოპასუხის მხრიდან, „იძულებით და მოტყუებით", (რაც ასევე შეადგენს ამორალური გარიგების ირიბ კომპონენტს) ისარგებლა შ.პ.ს. „ო.გ"-ს მძიმე ფინანსური მდგომარეობით, რომელიც მას გააჩნდა ხელშეკრულების დადების მომენტში და სიმბოლურ ფასად შეიძინა ქ. თბილისის ცენტრში მდებარე 254 კვ.მ. უძრავი ქონება.

9.2. სადავო ხელშეკრულების ბათილი, ამორალური ბუნების პირდაპირი მტკიცებულებაა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 1. უძრავი ქონების რეალური ღირებულება არსებითად აღემატება ხელშეკრულებაში მითითებულ ფასს. სარჩელზე დართული საშემფასებლო ანგარიშით დადგინდა, რომ 2020 წლის 30 ნოემბრის ღირებულებით, სადავო მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 421 993 აშშ დოლარს, ხოლო აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე ჩატარებული სამშენებლო სამუშაოების (გაუმჯობესებების) ღირებულება შეადგენს 215 841 აშშ დოლარს. შესაბამისად, ქონების ღირებულებამ შეადგინა ჯამში 637 834 აშშ დოლარი; 2. შპს "მ.ო–ის" არ გადაუხდია არც ნასყიდობის ის ფასი, რაც ხელშეკრულებაში იქნა მითითებული და მან საქმის განხილვისას ვერ შეძლო, დაამტკიცებინა აღნიშნულის საწინააღმდეგო. 3. ადგილი არ ჰქონია იპოთეკართან სამართლებრივ ურთიერთობაში მხარის ცვლილებას და შ.პ.ს. „ო.გ–ი" დღემდე იხდის ს.ს. „პ.ბ“-ს წინაშე არსებულ დავალიანებას. სადავო ხელშეკრულების რეალური ბუნების შემთხვევაში, მხარეთა შორის გაფორმდებოდა უფლებამონაცვლეობის დოკუმენტი და ვალდებულების შესრულებას განაგრძობდა შ.პ.ს. „მ.ო–ი“, ასეთი დოკუმენტი კი, არ შედგენილა.

9.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილებით საქმეზე №2/29009-21, სასამართლომ სწორედ შ.პ.ს. „ო.გ–ი" მიიჩნია ზემოხსენებული 145 000 ევროს ოდენობის სესხის დაფარვაზე ვალდებულ სუბიექტად, ამდენად, შ.პ.ს. „მ.ო–ი" აღნიშნული ფულადი ვალდებულებისგან გათავისუფლდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მცდარია და სააპელაციო სასამართლოს არგუმენტაცია იმის თაობაზე, რომ სადავო უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებასა და ნასყიდობის ფასს შორის არ იყო არსებითი შეუსაბამობა იმ საფუძვლით, რომ თითქოს ქონება უზრუნველყოფდა დიდი ოდენობის მოთხოვნას და რომ სადავო ქონების შეძენით შ.პ.ს. „მ.ო"-მ იკისრა 145 000 ევროს ოდენობის ვალდებულების შესრულება.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებული იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ” ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა.

13. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

14. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (იხ. სუსგ. №ას-1529-1443-2012, 09.12.2013წ.). მოსარჩელე, შესაძლებელია, ცდებოდეს კიდეც სადავო ურთიერთობის სამართლებრივ შეფასებაში, რაც არათუ არ ზღუდავს სასამართლოს, არამედ, პირიქით, სწორედ სასამართლოა ვალდებული, სამართლებრივად სწორად შეაფასოს სადავო ურთიერთობა და მოძებნოს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი.

15. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან.

16. ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.

17. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლენი, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

18. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება.

19. მტკიცების ტვირთი სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრებაა მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანია სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს კიდეც მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა.

20. მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი - მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი - ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64).

21. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მოსარჩელე კასატორი სადავო ქონების მესაკუთრედ ცნობას ითხოვს იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ უძრავი ნივთი მოპასუხის საკუთრებაში აღმოჩნდა ამორალური გარიგების საფუძველზე, სახელდობრ, შემძენმა ისარგებლა მოსარჩელის მძიმე მატერიალური მდგომარეობით და შეუსაბამოდ დაბალ ფასად დაისაკუთრა სოლიდური ღირებულების უძრავი ქონება. საბოლოო ჯამში კი, არც ხელშეკრულებით დადგენილი სიმბოლური ნასყიდობის ფასი გადაიხადა. მოსარჩელეს სადავოდ ქცეული გარიგების ამორალურობის ინდიკატორად მიაჩნია 2020 წლის 30 ნოემბრის მდგომარეობით, 637 834 აშშ დოლარის ღირებულების უძრავი ქონების 20 000 აშშ დოლარად რეალიზაციის ფაქტი. კასატორის მოსაზრებით, ამგვარი გადაწყვეტილება სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილისგან მოსალოდნელი არ არის, თუკი მის ნებაზე არ ზემოქმედებს გარეშე ფაქტორები.

22. სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ხელშეკრულების ბათილად ცნობასა და ქონებაზე საკუთრების უფლების აღდგენაზე შესაძლოა, ეფუძნებოდეს 1) გავლენის ბოროტად გამოყენების გამო გარიგების ბათილობის სსკ-ის 55-ე მუხლით გათვალისწინებულ საფუძველს, ან 2) ამორალური გარიგების ბათილობის საფუძველს, სსკ 54-ე, 976.1 და 979.2 მუხლების შესაბამისად.

23.1. გარიგების ბათილობის ლეგალურ დეფინიციას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი არ შეიცავს და მხოლოდ იმით შემოიფარგლება, რომ განსაზღვრული პირობების დარღვევით დადებულ გარიგებებს ბათილად აღიარებს. (იხ.ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, თბ., 2011, 385-393). ამიტომ გარიგების ბათილობის ცნება და შინაარსი კანონის ნორმებსა და ლიტერატურაში არსებული მოსაზრებების ანალიზის საფუძველზე უნდა განისაზღვროს (იხ.ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I., მუხლი 54., თბ., 2017, ველი 5.) ბათილია გარიგება, თუ ის არ იწვევს გარიგების მონაწილეების მიერ დასახული სამართლებრივი შედეგის დადგომას, რადგან მოქმედი კანონმდებლობა გარიგების მონაწილეთა მიერ განხორციელებულ ნების გამოვლენას სამართლებრივად დაუშვებლად მიიჩნევს.

23.2. ნების გამოვლენის ნამდვილობაზე საუბრისას, ყურადღება უნდა გამახვილდეს სამ კომპონენტზე: ნება, მისი გამოვლენა და მათი ურთიერთშესაბამისობა. ამ სამი ელემენტიდან ერთ-ერთის ხარვეზი განაპირობებს ნების გამოვლენის არარსებობას ან არანამდვილობას ნამდვილობის შემაფერხებელი გარემოებების გამო. ასეთია ის გარემოება, რომელიც ნების გამოვლენის გარეგნული გამოხატულების, მისი შემადგენლობის არსებითი ელემენტების არსებობის მიუხედავად, გავლენას ახდენს გარიგების ნამდვილობაზე. სამართლებრივი შედეგის გამოწვევა შეიძლება მიუღებელი იყოს გარიგების შინაარსის დაუშვებლობის, მისი დადების გარემოებების, ნების გამოვლენის ფორმის, ნების ნაკლის გამო.

24.1. სარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველად მოსარჩელე უთითებდა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლზე, შესაბამისად, საკასაციო პალატა, პირველ რიგში, იმსჯელებს 2020 წლის 30 ნოემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ამორალურ გარიგებად კვალიფიკაციის ჭრილში.

24.2. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი გამოყოფს „სამი სახის ფასეულობას“, რომელთა დარღვევა იწვევს გარიგების ბათილობას: 1) კანონით დადგენილი წესი და აკრძალვა; 2) საჯარო წესრიგი; 3) ზნეობის ნორმები. გარიგების ბათილობას იწვევს ისეთი ფასეულობის დარღვევაც, როგორიცაა ზნეობა. გარიგების ბათილობა არ შეიძლება იმაზე იყოს დამოკიდებული, იცოდნენ თუ არა გარიგების მონაწილეებმა, რომ ზნეობის საწინააღმდეგოდ მოქმედებდნენ. მთავარი პრობლემა არის იმის დადგენა, თუ რა არის ზნეობა და ზნეობის საწინააღმდეგო გარიგება. ზნეობასთან დაკავშირებით სსკ-ის 54-ე მუხლი შეიცავს ზოგად ნორმას, რომლის დაკონკრეტება სასამართლო პრაქტიკაზეა დამოკიდებული. (იხ. ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I., მუხლი 54., თბ., 2017, ველი 31.)

24.3. სამართლებრივ სახელმწიფოში მართლწესრიგის არსებობას უზრუნველყოფს როგორც კანონი, ისე მორალური ქცევის სტანდარტი. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ კერძო სამართლებრივ ურთიერთობებში კერძო ავტონომიისა და თავისუფალი კონტრაჰირების პრინციპი მოქმედებს, გარიგება, რომელიც საზოგადოებაში „საყოველთაოდ მიღებულ ქცევის სტანდარტს“ ეწინააღმდეგება, ამორალურ გარიგებად მიიჩნევა და ბათილობის სამართლებრივ შედეგებს უკავშირდება. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საკანონმდებლო დანაწესის მიზანს სწორედ იმგვარი გარიგებების თავიდან აცილება წარმოადგენს, რომლებიც ფორმალურად კანონსაწინააღმდეგო არ არის, თუმცა, თავისი არსით, საზოგადოებრივ მართლწესრიგს არღვევს და სამოქალაქო ბრუნვის სუბიექტთა თანაცხოვრებას აუარესებს, რაც შედეგობრივად, სამოქალაქო ბრუნვას აფერხებს.

24.4. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის შესაბამისად, კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტები, იქნება ის ფიზიკური თუ იურიდიული პირი, ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი. კეთილსინდისიერად ქცევის ვალდებულება ემყარება სამართალში საზოგადოდ მოქმედ კეთილსინდისიერების ვარაუდს. ეს ვარაუდი განსაზღვრავს სამართლებრივი ურთიერთობის საერთო მიმართულებასაც. არა ურთიერთობის მონაწილეთა ინტერესების დაპირისპირება, არამედ მათი სოლიდარობაა ნორმალური სამოქალაქო ბრუნვის საფუძველი. კეთილსინდისიერება არა მარტო უფლების არსებობის, არამედ მოვალეობის შესრულების ვარაუდიცაა.

24.5. არაკეთილსინდისიერი ქცევის დადგენა კონკრეტული ფაქტის შეფასების საკითხია და მოსამართლის მიერ უნდა გადაწყდეს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით. კეთილსინდისიერების მოთხოვნას არ გააჩნია აბსოლუტური უპირატესობა სახელშეკრულებო თავისუფლების მიმართ და დაუშვებელია ყოველი გადაწყვეტილების დასაბუთება აბსტრაქტული პრინციპების საფუძველზე. აუცილებელია ყოველი კონკრეტული შემთხვევის სპეციფიკურობის გათვალისწინება (იხ. სუსგ. №ას-1215-2018, 29.03.2019წ.).

24.6. კეთილსინდისიერების პრინციპი დიდწილად დაკავშირებულია მორალურ სტანდარტებთან. კეთილსინდისიერება ნიშნავს გულწრფელობას, მიუკერძოებლობას, ობიექტურობას, სამართლიანობასა და სხვ. კეთილსინდისიერების ინსტიტუტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამოქალაქო სამართლისათვის და იგი მთლიანად კერძო სამართლის უმთავრეს პრინციპს წარმოადგენს. გარიგების მართლსაწინააღმდეგობისა და ამორალურობის დროს გადამწყვეტი მნიშვნელობა მხარეთა ნებას ენიჭება, თუმცა, აუცილებელი არ არის მხარეთა ნება თანხვედრი იყოს, ანუ გარიგების დადების ამორალური და მართლსაწინააღმდეგო მოტივი და მიზანი ორივე მხარეს ამოძრავებდეს. გარიგების ამორალურად და მართლსაწინააღმდეგოდ მიჩნევის მიზნებისათვის საკმარისია გარიგების ერთ-ერთი მხარის არამართლზომიერი, ამორალური განზრახვა. სამართალურთიერთობის საფუძველი მორალურად ყოველთვის გამართლებული უნდა იყოს (იხ. სუსგ. №ას-1215-2018, 29.03.2019წ.)

24.7. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიუთითა, რომ შემოწმების საგანი არის არა გარიგების მონაწილეთა ქცევა ზნეობასთან მიმართებაში, არამედ გარიგების შინაარსის მიმართება ზნეობასთან. შესაძლებელია გარიგების მოტივის ამორალურობა გარიგების ამორალურად მიჩნევასაც დაედოს საფუძვლად. არსებითია არა ის, თუ რამდენად იცოდნენ გარიგების მონაწილეებმა, რომ ზნეობის საწინააღმდეგოდ მოქმედებდნენ, არამედ ის, თუ რა შინაარსის გარიგება დადეს მათ.

24.8. გამონაკლისის სახით, სახელმწიფოს მონაწილეობით დადებულ გარიგებებში, თუკი მოსარჩელე კონკრეტულ ფაქტებზე მითითებით აცხადებს, რომ მასზე სახელმწიფოს სასარგებლოდ განხორციელდა კანონსაწინააღმდეგო მოქმედება, პრეზუმირებულია, რომ დადებული გარიგება ეწინააღმდეგება კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს ან ამორალურია და სახელმწიფოს უბრუნდება მტკიცების ტვირთი, რომ ასეთ ქმედებას ადგილი არ ჰქონია. განსახილველ შემთხვევაში, რადგან სადავო გარიგება დადებულია არა სახელმწიფოსთან, არამედ მოპასუხე იურიდიულ პირთან, სწორედ მოსარჩელეს ეკისრება სადავო გარიგების მიმართ სსკ-ის 54-ე მუხლით გათვალისწინებული შემადგენლობის არსებობის მტკიცება.

24.9. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ წერილობითი ფორმით დადებულ 2020 წლის 30 ნოემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე, სადაც აღნიშნულია, რომ ნასყიდობის საგნის ღირებულებად დაითქვა 20 000 აშშ დოლარი, რაც ხელშეკრულების დადების დღეს, ეროვნული ბანკის კურსის შესაბამისად შეადგენდა 66328 ლარს. ხელშეკრულებითვე გაცხადდა, რომ ნასყიდობის საგნის საზღაური გამყიდველმა მყიდველს გადასცა ამავე ხელშეკრულების დადებამდე და გამყიდველს ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით პრეტენზია არ გააჩნდა. ამავე ხელშეკრულების თანახმად, ნასყიდობის საგანი ხელშეკრულების დადების მომენტში იპოთეკარ ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს სასარგებლოდ იპოთეკით იყო დატვირთული, რაც უზრუნველყოფდა 145 000 ევროს მოთხოვნას. ნასყიდობის საგანი მყიდველს უნდა გადასცემოდა არაუგვიანეს 2020 წლის 14 დეკემბრისა. შემძენმა ნასყიდობის საგანი საკუთრების უფლებით დაირეგისტრირა თავის სახელზე 2020 წლის 02 დეკემბერს.

24.10. სადავო გარემოების დასადასტურებლად მოსარჩელეს წარმოდგენილი აქვს შ.პ.ს. „ვ.კ.გ“-ის 2021 წლის 01 აგვისტოს საშემფასებლო ანგარიში, რომლის მიხედვით, შ.პ.ს. „მ.ო“-ს საკუთრებაში არსებული ქონების საბაზრო ღირებულება, 2020 წლის 30 ნოემბრის მდგომარეობით, შეადგენდა მიწის ნაკვეთის - 421 993 აშშ დოლარსა და აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე ჩატარებული სამშენებლო სამუშაოების (გაუმჯობესებების) – 215 841 აშშ დოლარს. დასახელებული დასკვნით მხედველობის მიღმაა დატოვებული ის გარემოება, რომ 30.11.2020 წლისათვის შესაფასებელი ქონება ხასიათდებოდა მნიშვნელოვანი უფლებრივი ნაკლით - დატვირთული იყო ხუთი რიგის იპოთეკით ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს სასარგებლოდ (იხ. ტ.1, ს.ფ. 23-25).

24.11. წარმოდგენილი საშემფასებლო ანგარიშის კვლევითი ნაწილი არავითარ მსჯელობას, თუ რა ტიპის სანივთო უფლებით/ვალდებულებით არის დატვირთული დასახელებული ქონება და როგორ ზემოქმედებს რეგისტრირებული უფლებრივი ნაკლის არსებობა ქონების ღირებულებაზე, არ შეიცავს. ამავდროულად, ანგარიშის მე-10 მუხლის (შემზღუდავი პირობები და მიღებული დაშვებები) მე-2 პუნქტში მითითებულია, შემდეგი „შესაფასებელი აკეთებს დაშვებას, რომ აქტივებზე არ არის რაიმე სახის ვალდებულება მიბმული და გადაცემის მომენტისათვის იგი უფლებრივად უნაკლოა, მიუხედავად იმისა, რომ გადაცემის მომენტში ქონების მესაკუთრეს შესაძლებელია გააჩნდეს სხვადასხვა სახის ვალდებულებები“. ამდენად, როგორც გამოვლინდა, დაშვება ქონების სამართლებრივი უნაკლოების შესახებ იმთავითვე არასწორია, რასაც მოწმობს ამავე ქონების ამონაწერის იპოთეკის გრაფა, რომლის თანახმადაც, ქონება ოთხი სხვადასხვა იპოთეკის ხელშეკრულების ძალით, დატვირთულია ხუთი რიგის იპოთეკით (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 23-25). ამასთან, კვლევაში დასახელებულია ანალოგად მიჩნეული სამი სხვადასხვა ობიექტი მდებარე იმავე მისამართზე (ტ.1, ს.ფ. 40), რომელთა სარეალიზაციო ღირებულებასაც დაეყრდნო შემფასებელი შესაფასებლად წარდგენილი ქონების შეფასებისას, თუმცა რაიმე მითითება, რომ ანალოგად დასახელებულ უძრავ ნივთებსაც იმავე შინაარსის უფლებრივი ნაკლი გააჩნდათ, დასკვნის კვლევით ნაწილში ასახული არ არის.

24.12. შეფასების ანგარიშში გამოვლენილი არაერთი ნაკლოვანება სარწმუნოობას უკარგავს თავად ანგარიშის დასკვნით ნაწილსაც, რომლის თანახმადაც, მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 421 993 აშშ დოლარს, ხოლო აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე ჩატარებული სამშენებლო სამუშაოების (გაუმჯობესებების) საბაზრო ღირებულება – 215 841 აშშ დოლარს.

24.13. საკასაციო პალატა ეთანხმება საააპელაციო სასამართლოს მსჯელობებს და დასკვნებს, რომ მოსარჩელემ ვერ დაძლია მტკიცების სტანდარტი და ვერ დაადასტურა სადავო გარიგების ბათილობის საფუძვლების არსებობა. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეს ზნეობის საწინააღმდეგო, გასაკიცხ ქმედებად მიიჩნიათ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ნასყიდობის საგნის ფასის არაადეკვატურობის გამო. როგორც აღინიშნა, საქმეში არსებული საშემფასებლო ანგარიში, უძრავი ნივთის არსებითად მნიშვნელოვანი სამართლებრივი მახასიათებლების გაუთვალისწინებლობის გამო არ წარმოადგენს იმ გარემოების დასადგენად ვარგის მტკიცებულებას, რომ სადავო ტრანზაქციის განხორციელებისას უძრავი ქონების საბაზრო ფასი მართლაც 637 834 აშშ დოლარს შეადგენდა, თუმცა ხსენებული გარემოება დადგენილადაც რომ ჩაითვალოს, საკასაციო სასამართლოს დიდი პალატის განმარტების თანახმად, „კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილი მხარეებს აძლევს უფლებას, რომ შეთანხმდნენ ნასყიდობის ფასზე ნივთის საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლები ოდენობითაც, ხოლო, მეორე მხრივ, საბაზრო ღირებულებასთან ნასყიდობის ფასის შეუსაბამობის დადასტურების შემთხვევაშიც, მხოლოდ ეს გარემოება, ცალკე აღებული, მხარეთა ორმხრივი ნების გამოვლენის პირობებში, საქმეში არსებულ სხვა გარემოებებთან და მტკიცებულებებთან ურთიერთშეჯერების გარეშე, ვერ გახდება სადავო გარიგების ბათილობის კანონიერი საფუძველი“ (იხ., სუსგ. №ას-664-635-2016, 02.03.2017წ.). „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-17 მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის სამართლებრივი შეფასება (ნორმის განმარტება) სავალდებულოა ყველა ინსტანციის სასამართლოსათვის.

24.14. განსახილველ შემთხვევაში კი, ნასყიდობის საზღაურსა და ნასყიდობის საგნის საბაზრო ფასს შორის შეუსაბამობის გარდა სხვა რაიმე გარემოებასა და მტკიცებულებაზე, რაც სადავო გარიგების ამორალურად მიჩნევას შეიძლებოდა, საფუძვლად დასდებოდა, კასატორი ვერ მიუთითებს.

25.1. რაც შეეხება კასატორის მიერ მითითებულ გარემოებას, რომ მყიდველმა ბოროტად ისარგებლა გამყიდველის მძიმე მატერიალური მდგომარეობით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ 2012 წლის 08 მაისამდე არსებული რედაქციით, სსკ-ის 55-ე მუხლი გარიგების ბათილად მისაჩნევად კონკრეტულ წინაპირობებზე მიუთითებდა და ორი პირობის კუმულაციურად არსებობის აუცილებლობას ადგენდა. დასახელებული ნორმის მიხედვით, გარიგების ბათილობისათვის საკმარის საფუძველს არ წარმოადგენს მხოლოდ გარიგებით განსაზღვრულ შესრულებასა და ამ შესრულებისათვის გათვალისწინებულ ანაზღაურებას შორის აშკარა შეუსაბამობის დადგენა, ამასთან ერთად, გარიგების ბათილად მისაჩნევად, აუცილებელია, რომ მეორე წინაპირობაც ვლინდებოდეს, კერძოდ, გარიგება დადებული უნდა იყოს მხოლოდ იმის წყალობით, რომ ხელშეკრულების ერთ-ერთმა მხარემ ბოროტად გამოიყენა თავისი საბაზრო ძალაუფლება ან ისარგებლა კონტრაჰენტის მძიმე მდგომარეობით ან გულუბრყვილობით (იხ. სუსგ. №ას-1224-1149-2015, 20.05.2016წ.; №ას-880-838-2013, 09.06.2014წ., №ას-1718-1701-2011, 23.02.2012წ.; №ას-132-124-2015, 29.04.2015 წ.; №ას-788-745-2015, 13.10.2015წ.).

25.2. 2012 წლის 08 მაისს სამოქალაქო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებებით სსკ-ის 55-ე მუხლი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: „ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია ერთი მხარის მიერ მეორეზე გავლენის ბოროტად გამოყენებით, როცა მათი ურთიერთობა დაფუძნებულია განსაკუთრებულ ნდობაზე“.

25.3. საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-6 მუხლზე, რომლის თანახმად, კანონებსა და კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტებს არა აქვთ უკუქცევითი ძალა, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ეს პირდაპირ არის კანონით გათვალისწინებული. არ შეიძლება კანონს მიეცეს უკუქცევითი ძალა, თუ იგი ზიანის მომტანია ან აუარესებს პირის მდგომარეობას. „უკუძალის აკრძალვის საფუძველი უკავშირდება სამართლიანი სახელმწიფოს იდეას, რამეთუ კანონისმიერი ნდობის პრინციპი, ამასთანავე, გულისხმობს კანონების სტაბილურად არსებობის პრინციპსაც: მას, ვისაც კანონი ეხება, უფლება აქვს ჰქონდეს მოლოდინი, რომ დარღვეული უფლება დარღვევის მომენტში არსებული კანონით გადაწყდება. სამოქალაქო ურთიერთობაში მონაწილე პირებს უნდა ჰქონდეთ კანონიერი ნდობა მოქმედი ნორმების მიმართ, რაც გულისხმობს იმას, რომ დღეს განხორციელებული მოქმედება მომავალში მიღებული კანონით არ იქნება გადაწყვეტილი. შესაბამისად, სამართლებრივი მდგომარეობის გამაუარესებელი კანონები, რომლებიც უკუქცევითი ძალით აწესრიგებენ უკვე ამოწურულ გარემოებებს, როგორც წესი, არ შეესაბამება სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპს, რომლის ერთ-ერთი ძირითადი კომპონენტია სამართლებრივი სტაბილურობა, რაც, პირველ რიგში, ცალკეული მოქალაქის ნდობის დაცვას გულისხმობს, ნდობაში კი იგულისხმება ის, რომ აღიარებული, უცვლელი დარჩება უკვე ამოწურულ ფაქტობრივ ელემენტებსა და გარემოებებთან დაკავშირებული სამართლებრივი შედეგები“ (სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, ავტორთა კოლექტივი, თბილისი, 2017 წელი, გვ. 37). განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან მოცემული დავა ეხება 2020 წლის 30 ნოემბერს გარიგების დადების მიზნით, მხარეთა შორის გამოვლენილი ნების ნამდვილობას, გარიგების ნამდვილობის საკითხი უნდა გადაწყდეს სამოქალაქო კოდექსის იმ დროს მოქმედი ნორმების საფუძველზე, როდესაც დაიდო სადავო გარიგება.

25.4. საკასაციო პალატა საქმეზე დადგენილი გარემოებებისა და საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე, არადამაჯერებლად მიიჩნევს მტკიცებას, რომ სამოქალაქო ბრუნვაში გამოცდილ მეწარმე სუბიექტებს შორის არსებობდა იმგვარი განსაკუთრებული ნდობა, რომ მყიდველმა შეძლო „დაეყოლიებინა“ გამყიდველი მისთვის მიუღებელი პირობებით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებაზე, მით უმეტეს, რომ სადავო გარიგება მხარეებს შორის დადებული ერთადერთი ხელშეკრულებაა და საქმეში დაცული არ არის მათ შორის წინარე ურთიერთობის ამსახველი რაიმე ისეთი მტკიცებულება, რასაც შეეძლო, გამყიდველში მყიდველის მიმართ განსაკუთრებული ნდობის გაღვივება. ამდენად, პალატის განსჯით, მოსარჩელემ 2020 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისთვის ვერც სსკ-ის 55-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობის დადასტურება შეძლო.

26.1. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ მიაქცევს ყურადღებას საქმეში წარმოდგენილ წერილობითი ფორმით დადებულ 2020 წლის 30 ნოემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებას, სადაც აღნიშნულია, რომ მხარეთა განცხადებით ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 20000 აშშ დოლარად და ამავე ხელშეკრულების თანახმად, ნასყიდობის საგანი ხელშეკრულების დადების მომენტში იპოთეკარ ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს სასარგებლოდ იპოთეკით იყო დატვირთული, რაც უზრუნველყოფდა 145 000 ევროს მოთხოვნას. პალატის განსჯით, უზრუნველყოფილი მოთხოვნის ფარგლებზე ესოდენ ცალსახა მითითება ნიშნავს სწორედ იმას, რომ ნასყიდობის საზღაურის ფასწარმოქმნაზე ზეგავლენა იქონია ნივთზე არსებულმა უფლებრივმა ნაკლმა. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, კასატორის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ მყიდველს არ აუღია ზემოაღნიშნული ოდენობით კრედიტის ს.ს. „პ.ბ.ს“-ს წინაშე დაფარვის ვალდებულება, ამ მოცემულობას ვერ ცვლის.

26.2. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 292.1 მუხლის შესაბამისად, უძრავი ნივთის მესაკუთრე უფლებამოსილია დააკმაყოფილოს კრედიტორი, როცა მოთხოვნის შესრულების ვადა უკვე დადგა, ან როცა პირადი მოვალე უფლებამოსილია შეასრულოს შესაბამისი მოქმედება. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, თუ მესაკუთრე არ არის პირადი მოვალე, მოთხოვნა გადადის მასზე მაშინ, როცა მესაკუთრე კრედიტორს დააკმაყოფილებს.

26.3. ამრიგად, ნასყიდობის საგნის ფასის შეთანხმების პროცესში მხარეთა მიერ იპოთეკით უზრუნველყოფილი 145 000 ევროს ვალდებულების გათვალისწინების გარემოება, შესაძლოა, დაბრკოლებას წარმოადგენდეს სსკ 292.2 მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნის გადასვლისათვის, თუმცა მოცემულ საქმეში ხსენებული საკითხის კვლევა დავის საგანს სცდება, ვინაიდან მოცემულ ეტაპზე საქმეში დაცული მტკიცებულებებით იპოთეკის საგნის მესაკუთრე არამოვალის მიერ უზრუნველყოფილი მოთხოვნის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი გარემოება არ დგინდება.

27.1. სადავო გარიგების ბათილად ცნობის ინდიკატორად არც ის გარემოება გამოდგება, რომ არ არსებობს ნასყიდობის საგნის ღირებულებად დაფიქსირებული 20 000 აშშ დოლარის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი. უწინარესად, პალატა მიუთითებს საკასაციო სასამართლოს ერთგვაროვან პრაქტიკაზე, რომლის თანახმადაც, ხელშეკრულებით დადგენილი საზღაურის გადაუხდელობის ფაქტი აფუძნებს არა გარიგების ბათილად ცნობის, არამედ პირველად (ვალდებულების შესრულება) და მეორად (შესაბამისი წინაპირობების არსებობისას, ხელშეკრულებიდან გასვლა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა) მოთხოვნის უფლებებს (მრავალთა შორის, იხ. სუსგ. №ას-83-2019, 02.08.2019წ.).

27.2. ამავდროულად, პალატა არც იმ გარემოებას მიიჩნევს დადგენილად, რომ ნასყიდობის საზღაური გადაუხდელია. აღნიშნულისგან არსებითად განსხვავებულ მითითებას შეიცავს თავად 30.11.2020 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულება, სახელდობრ, მხარეები ხელმოწერით ადასტურებენ, რომ ნასყიდობის საგნის საზღაური გამყიდველმა მყიდველს გადასცა ამავე ხელშეკრულების დადებამდე და გამყიდველს ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით პრეტენზია არ გააჩნდა.

27.3. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კრედიტორმა მოვალის მოთხოვნით შესრულების მთლიანად ან ნაწილობრივ მიღების შესახებ უნდა გასცეს ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი. კრედიტორი ასეთი დოკუმენტის გაცემით ადასტურებს, რომ მან შესრულება მიიღო, ვალდებულება შესრულდა და შეწყვეტილია. პრაქტიკაში ვალდებულების შესრულების ან/და მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტის სხვადასხვა სახე არსებობს, როგორიცაა: ქვითარი, მიღება-ჩაბარების აქტი, სალარო გასავლის ორდერი, ხელწერილი, საბანკო გადარიცხვის ამონაწერი და სხვა (იხ. სუსგ. №ას-1288-2019, 04.03.2019წ.).

27.4. საქმის მასალებში დაცული, მხარეთა მიერ ხელმოწერილი ხელშეკრულება, რომელიც შეიცავს მითითებას მის დადებამდე ნასყიდობის ანგარიშში გადახდილ 20 000 აშშ დოლარზე, სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლის მნიშვნელობით, წარმოადგენს კრედიტორის მიერ გაცემულ დოკუმეტს, რომლითაც დასტურდება ვალდებულების შესრულების ფაქტი. სსკ-ის 429-ე მუხლით გათვალისწინებული მტკიცებულების წარდგენისას მოვალის პოზიციის დასაბუთებულობის ხარისხი ძალიან მაღალია. აღნიშნული დოკუმენტის მაღალი ხარისხის მტკიცებულებით ძალას კი, ვერ შეარყევს კრედიტორის მარტოოდენ ზეპირსიტყვიერი განმარტება, რომ დასახელებული თანხა მას სინამდვილეში არ მიუღია. მყიდველისათვის დამატებით რაიმე სხვა კონკრეტული მტკიცებულების წარმოდგენის დავალდებულება, რომლითაც ნასყიდობის საფასურის გადახდა დადასტურდებოდა, მტკიცების ტვირთის მომეტებული სტანდარტია. კრედიტორმა, რომელიც ხელს აწერს ხელშეკრულებას და ადასტურებს, რომ ნასყიდობის საფასური ხელშეკრულებაზე ხელმოწერამდე გადახდილია, თვითონ უნდა დაამტკიცოს ამ ჩანაწერის სინამდვილესთან შეუსაბამობა. აღნიშნული გარემოების მტკიცების ტვირთი კი, კასატორის მიერ დაძლეული არ არის.

28. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

29. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 8000 ლარის 70%, რაც შეადგენს 5600 ლარს, ექვემდებარება კასატორისთვის უკან დაბრუნებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შ.პ.ს. „ო.გ“-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. შ.პ.ს. „ო.გ“-ს (ს/კ .......) დაუბრუნდეს მ.წ–ის (პ/ნ ...........) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 8000 ლარის (საგადახდო დავალება №0, გადახდის თარიღი: 03.11.2022წ, გადამხდელის ბანკი: ს.ს. „თიბისი ბანკი“) 70% – 5600 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი