საქმე №ას-1381- 2023 28 მარტი 2024 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

პირველი კასატორი - ხ.გ–ი (მოსარჩელე)

მეორე კასატორი - პ.ბ–ი, უ.ნ. (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილება

I კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

II კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

დავის საგანი - ვალდებულების შესრულება, თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სარჩელის მოთხოვნა

1.1. ხ.გ–მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოითხოვა პ.ბ–ისა და უ.ნ.სთვის სოლიდარულად 124 137 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება ასევე მოპასუხეებისთვის სოლიდარულად 12 166 ლარის გადახდის დაკისრება და 2020 წლის 6 ნოემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველწლიურად 12 413 ლარის გადახდის დაკისრება.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

2.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 8 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: - მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრათ 94 173.93 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, გადახდის დღისთვის არსებული კურსით; - პ.ბ–ს და უ.ნ.ს ხ.გ–ის სასარგებლოდ დაეკისრათ 4 866.4 ლარის გადახდა; - პ.ბ–ს და უ.ნ.ს ხ.გ–ის სასარგებლოდ დაეკისრათ 94 137.93 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის წლიური 6%-ის გადახდა, 2020 წლის 7 ნოემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

3. მხარეთა სააპელაციო საჩივრები

3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 8 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს, როგორც მოსარჩელემ, ასევე, მოპასუხეებმა.

3.2. მოსარჩელემ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

3.3. მოპასუხეებმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

4.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილებით მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2, მე-4 და მე-5 ნაწილების შეცვლით, მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 103 455 აშშ დოლარი, 103 455 აშშ დოლარის წლიური 6% 2020 წლის 7 ნოემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

4.2. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 26 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით შპს „ე–ის“ სარჩელი ლ.ა–ძესა და დ.ბ–ის მიმართ დაკმაყოფილდა. ლ.ა–ძესა და დ.ბ–ს შპს „ე–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 76 979.30 ლარის გადახდა. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე 2011 წლის 22 სექტემბერს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

4.3. 2011 წლის 27 სექტემბერს შპს „ე–ას“ და ქალაქ რუსთავის თვითმმართველ ერთეულს შორის გაფორმდა მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც შპს „ე–ამ“, ლ.ა–ძის და დ.ბ–ის მიმართ, 76 979.30 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება დაუთმო ქალაქ რუსთავის თვითმმართველ ერთეულს.

4.4. ქვემო ქართლის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის 2012 წლის 19 სექტემბრის განკარგულებით, რუსთავის საქალაქო სასამართლოს მიერ 2011 წლის 22 სექტემბერს გაცემული სააღსრულებო ფურცლის აღსრულება განხორციელდა მოვალე - ლ.ა–ძის კუთვნილი, შპს „ე–ის“ 15%-იანი წილის კრედიტორისთვის - ქალაქ რუსთავის თვითმმართველ ერთეულისთვის საკუთრებაში ნატურით გადაცემით.

4.5. კანონიერ ძალაში შესული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა შპს „ე–ას“, პ.ბ–ისა და უ.ნ.ს სარჩელი; ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ე–ასა“ და რუსთავის თვითმმართველ ერთეულს შორის 2011 წლის 27 სექტემბერს დადებული მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება; პ.ბ–ი ცნობილ იქნა ქალაქ რუსთავის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე რეგისტრირებული შპს „ე–ის“ 15%-იანი წილიდან 7.59% წილის მესაკუთრედ; უ.ნ. ცნობილ იქნა ქალაქ რუსთავის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე რეგისტრირებული შპს „ე–ის“ 15%-იანი წილიდან 7.41% წილის მესაკუთრედ.

4.6. კანონიერ ძალაში შესული რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა პ.ბ–ის და უ.ნ.ს სარჩელი და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას, შპს „ე–ისგან“ მიღებული დივიდენდებიდან, პ.ბ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა 61 560.16 ლარის, ხოლო უ.ნ.ს სასარგებლოდ - 60 100.23 ლარის გადახდა.

4.7. შპს „ე–ის“ წილების და ამ წილების საფუძველზე მიღებული დივიდენდების დაბრუნების შესახებ სამართალწარმოებებში, პ.ბ–ის და უ.ნ–ს წარმომადგენლობას სასამართლოში, მხარეთა შეთანხმების საფუძველზე ახორციელებდა ადვოკატი ხ.გ–ი (მოსარჩელე).

4.8. 2013 წლიდან მოყოლებული, წლების განმავლობაში ხ.გ–ი სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფებოდა შპს „ე–ასთან“ და შესაბამისი გასამრჯელოს სანაცვლოდ უწევდა მას იურიდიულ მომსახურებას.

4.9. რუსთავის თვითმმართველი ერთეულის მიმართ, შპს „ე–ის“, პ.ბ–ისა და უ.ნ.ს მიერ, შპს „ე–ის“ წილების დაბრუნებასთან დაკავშირებით აღძრული სარჩელის ფასი მოსარჩელე მხარემ განსაზღვრა 76 979.30 ლარით.

4.10. საქმეში არსებული განცხადებით, განცხადების მიღების ბარათით და მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ კანონიერ ძალაში შესული, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილების საფუძველზე, რუსთავის თვითმმართველი ერთეულისგან დაბრუნებული შპს „ე–ის“ 15% წილიდან, პ.ბ–ი - 7.59% წილის, ხოლო უ.ნ. - 7.41% წილის მესაკუთრეებად მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში აღირიცხნენ 2020 წლის 6 ნოემბერს.

4.11. იურიდიული მომსახურების შესახებ 2018 წლის 7 მაისის ხელშეკრულებით (ქართულენოვანი ტექსტით) დასტურდება, რომ მხარეთა შორის გაფორმდა იურიდიული მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება, იურიდიული მომსახურება გაეწია და სასამართლოში წარმოედგინა მოპასუხეები, მათ მიერ რუსთავის საქალაქო სასამართლოში აღძრულ სამოქალაქო საქმეზე, შპს „ე–ის“ 15%-იანი წილის დაბრუნებასთან დაკავშირებით.

4.12. ხელშეკრულების 4.1. პუნქტის თანხმად, შპს „ე–ის“ 15%-იანი წილის მოსარჩელეებზე საკუთრების უფლებით დაბრუნების შემთხვევაში, მოპასუხეებს: უ.ნ–ს და პ.ბ–ს უნდა გადაეხადათ მოსარჩელისთვის იურიდიული მომსახურების საფასური (წარმატების ჰონორარი), დაბრუნებული წილის ნახევრის, კერძოდ, 7.5%-ის შესაბამისი საბაზრო ღირებულების ოდენობით, გადახდის დღისთვის არსებული ეროვნული ბანკის კურსის გათვალისწინებით.

4.13. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, პირველ რიგში შეფასების საგანი იყო, მხარეთა შორის არსებული 2018 წლის 7 მაისს გაფორმებული იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულების ნამდვილობა - იურიდიული ძალა, ხოლო, შემდეგ არსებობდა თუ არა ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის წინაპირობები.

4.14. მოპასუხეები, ხელშეკრულებას სადავოდ ხდიდნენ იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ ხელშეკრულება დადებული იქნა თარჯიმნის მონაწილეობის გარეშე, რის გამოც ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნება (მომსახურების საფასურის ოდენობაზე შეთანხმების ნაწილში) არ შეესაბამება მათ ნამდვილ ნებას. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით მოპასუხეები სადავოდ არ ხდიდნენ ხელშეკრულებაზე მათი სახელით შესრულებული ხელმოწერების ნამდვილობას.

4.15. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეთა პრეტენზიები, რომ ხელშეკრულების დადებისას მათ არ ჰქონდათ ხელშეკრულებაში მითითებული ნების შინაარსის მათთვის გასაგებ ენაზე გაცნობის შესაძლებლობა და არ ესმოდათ ხელშეკრულებაში ასახული ნების თანამდევი სამართლებრივი შედეგები.

4.16. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დადგენილია, რომ მოპასუხეები წლებია საქართველოში ცხოვრობენ და ახორციელებენ სამეწარმეო საქმიანობას, ამავდროულად, უ.ნ. არის საქართველოს მოქალაქე. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარდგენილ: საფოსტო უკუგზავნილებზე, რომლებშიც უ.ნ–ს მიერ ქართულ ენაზეა გაკეთებული ჩანაწერი, რასაც ქართულადვე აწერს ხელს; ასევე - პ.ბ–ის მიერ სანოტარო წესით გაცემულ მინდობილობაზე, რომელიც შედგენილია ქართულ ენაზე და რომელზეც პ.ბ–ი ქართულად აწერს ხელს.

4.17. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მოპასუხეებმა ვერ დაადასტურეს სადავო ხელშეკრულების გაფორმებისას თარჯიმნის მონაწილეობის წინაპირობების აუცილებლობა, რის გამოც მხარეთა შორის დადებული იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულება ნამდვილია და წარმოშობს ხელშეკრულებით განსაზღვრულ უფლება-მოვალეობებს.

4.18. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სადავო იყო არა იურიდიული მომსახურების საფასური, არამედ წარმატების ჰონორარი, რომელიც მომსახურების საფასურისგან განსხვავდება იმ საფუძვლით, რომ კლიენტს გადახდის ვალდებულება, დავის წარმატებით დასრულების შემდეგ წარმოეშობა.

4.19. სადავო ხელშეკრულების 4.1 პუნქტით მხარეთა ნების ავტონომიის ფარგლებში, იურიდიული მომსახურების საფასური შემდეგნაირად განისაზღვრა: მოპასუხეები მოსარჩელეს გადაუხდიდნენ იურიდიული მომსახურების საფასურს, შპს „ე–ას“ 15%-იანი წილის მოსარჩელეებზე საკუთრების უფლებით დაბრუნების შემთხვევაში, დაბრუნებული წილის ნახევრის, კერძოდ 7.5%-ის შესაბამისი საბაზრო ღირებულების ოდენობით, გადახდის დღისთვის არსებული ეროვნული ბანკის კურსის გათვალისწინებით.

4.20. უდავოა, რომ კანონიერ ძალაში შესული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს „ე–ის“, პ.ბ–ისა და უ.ნ–ს სარჩელი დაკმაყოფილდა სრულად: ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ე–ასა“ და რუსთავის თვითმმართველ ერთეულს შორის 2011 წლის 27 სექტემბერს დადებული მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება და პ.ბ–ი ცნობილ იქნა ქალაქ რუსთავის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე რეგისტრირებული შპს „ე–ის“ 15%-იანი წილიდან 7.59% წილის მესაკუთრედ, ხოლო უ.ნ. ცნობილ იქნა ქალაქ რუსთავის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე რეგისტრირებული შპს „ე–ის“ 15%-იანი წილიდან 7.41% წილის მესაკუთრედ.

4.21. ამგვარად, მოსარჩელის მიერ 2018 წლის 7 მაისის ხელშეკრულების საფუძველზე გაწეული იურიდიული მომსახურების შედეგად, საქმეზე დადგა ხელშეკრულების 4.1. პუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი (მოპასუხეებს დაუბრუნდათ შპს „ე–ას“ 15%-იანი წილი საკუთრების უფლებით), რამაც მოპასუხეებს წარმოუშვა აღნიშნული პუნქტით შეთანხმებული წარმატების ჰონორარის ანაზღაურების ვალდებულება.

4.22. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეების პრეტენზია საზოგადოების 1%-იანი წილის საბაზრო ღირებულების კანონით დადგენილი გაანგარიშების სპეციალური წესის შესახებ.

4.23. მოსარჩელის განმარტებით, საზოგადოების 1%-ის წილის ღირებულების განსაზღვრის მიზნით მან 15.02.2022 წელს დანიშნა სასამართლო ექსპერტიზა, თუმცა შპს „ე–ის“ დირექტორმა მ.ც–ძემ უარი განაცხადა ექსპერტიზის ბიუროსათვის საბუღალტრო დოკუმენტაციის გადაცემაზე, რის შედეგადაც ექსპერტიზის ჩატარება შეუძლებელი გახდა. აღნიშნული გარემოება მოპასუხე მხარის მიერ არ არის უარყოფილი.

4.24. სარჩელის თანახმად, რადგანაც მოპასუხის უარის გამო ექსპერტიზის ჩატარება შეუძლებელი გახდა, სადავო წილის ღირებულება უნდა განსაზღვრულიყო შპს „ე–ას“ წილების ნასყიდობის (დათმობის) ხელშეკრულებების საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით სარჩელის ამ საფუძვლის საპირისპიროდ, მოპასუხეს, მისი მტკიცების ფარგლებში, სასამართლოსათვის არ წარუდგენია შესაბამისი ექსპერტიზის ან აუდიტორის დასკვნა სადავო წილის ღირებულების სხვაგვარად შეფასების თაობაზე.

4.25. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით წილის ფასი უნდა განსაზღვრულიყო საწარმოს წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე.

4.26. საქმეში წარდგენილი, 2016 წლის 3 აპრილის წილის ნაწილის ნასყიდობის ხელშეკრულებით დასტურდება, რომ წილის დამთმობმა - უ.ნ–მ, წილის მიმღებს - ს.ქ–ძეს მიყიდა მის საკუთრებაში არსებული შპს „ე–ას“ კუთვნილი 42%-იანი წილიდან 14%, რომლის ღირებულებაც განისაზღვრა 240 000 აშშ დოლარით, საიდანაც 40 000 აშშ დოლარი გადაეცემოდა უ.ნ–ს, ხოლო 200 000 აშშ დოლარის ინვესტიცია განხორციელდებოდა შპს „ე–აში“.

4.27. საქმეში წარდგენილი, 2016 წლის 3 აპრილის წილის ნაწილის ნასყიდობის ხელშეკრულებით დასტურდება, რომ წილის დამთმობმა - პ.ბ–მა, წილის მიმღებს - ს.ქ–ძეს მიყიდა მის საკუთრებაში არსებული შპს „ე–ას“ კუთვნილი 43%-იანი წილიდან 15%, რომლის ღირებულებაც განისაზღვრა 240 000 აშშ დოლარით, საიდანაც 40 000 აშშ დოლარი გადაეცემოდა პ.ბ–ს, ხოლო 200 000 აშშ დოლარის ინვესტიცია განხორციელდებოდა შპს „ე–აში“.

4.28. აღნიშნული ხელშეკრულებების მიხედვით, შპს „ე–ას“ 29%-იანმა წილის ღირებულებამ ჯამში შეადგინა 480 000 აშშ დოლარი, საიდანაც 400 000 აშშ დოლარი წარმოადგენდა კომპანიაში შესატან ინვესტიციას. პალატა აღნიშნავს, რომ ინვესტიცია, რომელიც ს.ქ–ძის მხრიდან განხორციელდა, მოცემულ შემთხვევაში წარმოადგენს ნასყიდობის ფასის გადახდის ვალდებულების სხვაგვარ შესრულებას სსკ 428-ე მუხლის მიხედვით, რასაც დათანხმდა კრედიტორიც. შესაბამისად, აღნიშნული თანხა წარმოადგენს ნასყიდობის, ჯამში კი 29% წილის, ფასს.

4.29. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ წარდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე წილის დათმობისას, ამავე წილის ღირებულება ჯამში 400 000 აშშ დოლარი იყო, ხოლო, დამატებით 80 000 აშშ დოლარის წილის ნასყიდობის ფასში ჩასათვლელი გარემოება მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა.

4.30. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, 29% წილის ღირებულებად სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია 400 000 აშშ დოლარი, საიდანაც 1%-ის ღირებულება 13 794 აშშ დოლარია, ხოლო 7.5% ღირებულება 103 455 აშშ დოლარი.

4.31. დადგენილია, რომ ხ.გ–მა იურიდიული მომსახურება გაუწია მოპასუხეებს დივიდენდების დაბრუნების შესახებ სამოქალაქო დავაშიც. აღნიშნული დავის ფარგლებში პ.ბ–ის და უ.ნ–ს სარჩელი დაკმაყოფილდა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას, პ.ბ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა 61 560.16 ლარის, ხოლო უ.ნ–ს სასარგებლოდ - 60 100.23 ლარის გადახდა.

4.32. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით განმარტა, რომ მოპასუხე მხარე მიუთითებს, რომ პ.ბ–მა და უ.ნ–მ ხ.გ–ს იურიდიული მომსახურებისათვის გადაუხადეს ჯამში 10 000 აშშ დოლარი და 30 000 ლარი, თუმცა საქმეში წარმოდგენილი გადარიცხვის დოკუმენტებით დასტურდება, რომ 27.01.2017 წელს მოსარჩელეს 30 000 ლარი ჩაურიცხა შპს „ე–ამ“, დანიშნულებით - „ხელშეკრულების თანახმად“, ხოლო 14.06.2016 წელს 10 000 აშშ დოლარი საქართველოდან თურქეთში გადაურიცხა შპს „ე–ას“ დირექტორმა - მ.ც–ძემ, ფულადი გზავნილის დანიშნულების მითითების გარეშე. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც ხ.გ–ი სახელშეკრულებო ურთიე–აში იმყოფებოდა შპს „ე–ასთანაც“, სასამართლოს შეფასებით, ზემოთ მითითებული მტკიცებულებებით უშუალოდ მოპასუხეთა მხრიდან, კონკრეტულ სამართალწარმოებასთან დაკავშირებით ფულადი ვალდებულების შესრულების ფაქტი არ დასტურდება.

4.33. სააპელაციო სასამართლომ, მოსარჩელის მოთხოვნის შესახებ მიუღებელი შემოსავლის თაობაზე განმარტა, რომ მოსარჩელის პოზიცია დაუსაბუთებელი იყო გადაუხდელი ჰონორარის წლიური 10%-ის დაკისრების შესახებ. საპირისპიროდ სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მიუღებელი შემოსავლის სახით მოსარჩელეს უნდა აუნაზღაურდეს დავალიანების თანხის ბანკში დეპოზიტზე განთავსების საპროცენტო სარგებელი, რაც ეროვნული ბანკის ოფიციალურ ვებ გვერდზე არსებული საჯარო ინფორმაციის საფუძველზე საშუალოდ წლიურ 6% შეადგენს.

5. მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

5.2. კასატორის განმარტებით, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დგინდება, რომ კომპანიის 14% წილის ღირებულება 240 000 დოლარი იყო და არა 200 000 დოლარი. დადგენილი იყო, რომ კომპანიისგან შეძენილი 29% წილის ღირებულება 480 000 აშშ დოლარი იყო საიდანაც ამავე კომპანიის 1% წილის ღირებულება 16 551 აშშ დოლარი გამოდის.

6. მოპასუხეების საკასაციო საჩივარი

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 ნოემბრის განჩინებებით, მხარეთა საკასაციო საჩივრები წარმოებაშია მიღებული საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

10. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადი.

11. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა დაადგინოს, რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს (იხ. სუსგ საქმე №ას-1529-1443-2012, 9 დეკემბერი, 2013 წელი; დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმე №ას-664-635-2016, 2 მარტი, 2017 წელი, §187).

12. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს (იურიდიული მომსახურების საფასურის ანაზღაურება), მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლებია სამოქალაქო კოდექსის 709-ე „დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე“ და 710-ე „1. მარწმუნებელი ვალდებულია, გადაუხადოს რწმუნებულს გასამრჯელო მხოლოდ ხელშეკრულებით ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. 2. გასამრჯელო ჩაითვლება უსიტყვოდ შეთანხმებულად, თუ გარემოებათა მიხედვით მოქმედების შესრულება მხოლოდ გასამრჯელოთი არის მოსალოდნელი. 3. თუ გასამრჯელოს ოდენობა არ არის განსაზღვრული, მაშინ რაიმე ნიხრის არსებობისას შეთანხმებულად მიიჩნევა სანიხრო გასამრჯელო, ისევე, იხრის არარსებობისას - ჩვეულებრივი გასამრჯელო“ მუხლები.

13. საკასაციო სასამართლო, განმარტავს, რომ მოპასუხეებმა სადავოდ გახადეს მხარეთა შორის 2018 წლის 7 მაისს დადებული ხელშეკრულება იმ საფუძვლით, რომ შეთანხმება თარჯიმნის გარეშეა დადებული, შესაბამისად, მათ ნამდვილ ნებას არ გამოხატავს. ამასთანავე, მოპასუხეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, აღნიშნულ ხელშეკრულებაზე მათ მიერ შესრულებული ხელმოწერების ნამდვილობა. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია თავად ხელშეკრულების ნამდვილობა, ხოლო, ასეთის დადასტურების შემთხვევაში ხელშეკრულებიდან გამომდინარე უფლება მოვალეობები და მათი შესრულება/შეუსრულებლობა.

14. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოპასუხეები წლების განმავლობაში საქართველოში ცხოვრობენ და ახორციელებენ სამეწარმეო საქმიანობას, ამავდროულად, უ.ნ. არის საქართველოს მოქალაქე. სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ საფოსტო უკუგზავნილებზე, რომლებშიც უ.ნ–ს მიერ ქართულ ენაზეა გაკეთებული ჩანაწერი, რასაც ქართულადვე აწერს ხელს; ასევე - პ.ბ–ის მიერ სანოტარო წესით გაცემულ მინდობილობაზე, რომელიც შედგენილია ქართულ ენაზე და რომელზეც პ.ბ–ი ქართულად აწერს ხელს. ამდენად, გასაზიარებელია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნა, რომ მოპასუხეებმა მათი მტკიცების ფარგლებში, ვერ დაადასტურეს სადავო ხელშეკრულების გაფორმებისას, თარჯიმნის მონაწილეობის წინაპირობების არსებობა.

15. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოპასუხეთა განმარტების მხედველობაში მიღების შემთხვევაშიც, კერძოდ თუ დადასტურებულად მივიჩნევთ, რომ მოპასუხეებმა გარიგებას შინაარსის გაცნობის გარეშე მოაწერეს ხელი, აღნიშნული ფაქტი საქმის შედეგზე გავლენას ვერ მოახდენდა, ვინაიდან იგი წარმოადგენს საკუთარი უფლების იმგვარად გამოყენებას, რომლითაც დაუშვებლად იზღუდება მესამე პირის უფლება, რომელიც წინდაუხედავად გამოვლენილ ნებას დაეყრდნო. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს გარიგების ბათილობას იმ შემთხვევაში, როდესაც არანამდვილი ნების ფორმირება იძულების, მოტყუების ან შეცდომის საფუძველზე განხორციელდა და არა ნდობით გამოწვეული უხეში გაუფრთხილებლობის გამო, რაც გამოიხატება ნების გამომვლენის მიერ დოკუმენტის ხელმოწერაში, მისი შინაარსის გაცნობის გარეშე. სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის დაცვის მიზნებისათვის იმგვარი პრეცედენტის დაშვება, რომლითაც შინაარსის გაცნობის გარეშე ხელმოწერილი დოკუმენტები ბათილად იქნება ცნობილი, იმ მესამე პირთა უფლებების დაუშვებელ ხელყოფას გამოიწვევს, რომლებიც ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნების ნამდვილობას ენდნენ.

16. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ნების იმგვარი წინდაუხედავი გამოვლენა, როდესაც პირი ისე აწერს ხელს ხელშეკრულებას, რომ არ ეცნობა მის შინაარსს, შეცილების უფლებას გამორიცხავს. უფრო მეტიც, ნების ამგვარი გამოვლენა არ იმსახურებს სამართლებრივ დაცვას. პალატის მოსაზრებით, გასაზიარებელია გერმანული სამართლის მიდგომა ენის არმცოდნე უცხოელთან დაკავშირებით, რომლის თანახმადაც „შეცდომის გამო შეცილება გამოირიცხება იმ შემთხვევებში, როდესაც ენის არმცოდნე უცხოელი დოკუმენტის ტექსტს ვერ გაიგებს და ისე მოაწერს ხელს, თუმცა, ზუსტად იცის, რომ დოკუმენტი შესაძლოა ცდებოდეს შინაარსის მიმართ მის წარმოდგენას; იგივე წესი მოქმედებს ასევე ხელშეკრულების სტანდარტული პირობების მიმართ, როდესაც ის შედგენილია მხარისთვის უცხო ენაზე, ხოლო მხარე, ენის უცოდინრობის მიუხედავად, გაცნობიერებულად არ ინტერესდება მისი შინაარსით და აწერს ხელს“. (იხ: სუსგ. ას-1471-2020, 8.04.2022; სამოქალაქო სამართლის კომენტარები, წიგნი I, 72-73-ე მუხლები).

17. საკასაციო სასამართლო წინამდებარე დავისთვის მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლებს მიაქცევს ყურადღებას და განმარტავს, რომ ჰონორარი არის ადვოკატის მიერ განსაზღვრული, მის მიერ გასაწევი მომსახურების შესაბამისი ანაზღაურება, რისთვისაც აუცილებელია კლიენტსა და ადვოკატს შორის შეთანხმება, რომლის ერთ-ერთ პირობად მიჩნეული იქნება ჰონორარზე შეთანხმება. კლიენტისათვის წინასწარ უნდა იყოს ცნობილი ადვოკატის მიერ მოთხოვნილი თანხის ოდენობა და გადახდის წესი.

18. სააპელაციო პალატამ, მართებულად მიუთითა, რომ საადვოკატო მომსახურების ჰონორარის (გასამრჯელოს) ოდენობის შესახებ რაიმე მოწესრიგებას „ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონი ან ადვოკატთა პროფესიული ეთიკის კოდექსი (დამტკიცებულია საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის საერთო კრების მიერ 2006 წლის 15 აპრილს) არ შეიცავს. ამაზე ყურადღების გამახვილება სასამართლოს მიზანშეწონილად მიაჩნია იმის გათვალისწინებით, რომ მაგალითად, ევროგაერთიანების ადვოკატთა (CCBE) ქცევის მოდელური კოდექსი, რომელიც სახელმძღვანელოა ევროგაერთიანებისა და ევროპის ეკონომიკური სივრცის ადვოკატთათვის, აწესრიგებს ჰონორარის საკითხს, კერძოდ, 3.4 პუნქტით დადგენილია, რომ 3.4.1. ადვოკატის მიერ მოთხოვნილი ჰონორარი სრულად უნდა გაუმჟღავნდეს კლიენტს და უნდა იყოს სამართლიანი და ზომიერი. 3.4.2. ადვოკატსა და კლიენტს შორის სხვაგვარი შეთანხმების არსებობის გარდა, ადვოკატის მიერ მოთხოვნილი ჰონორარი ექვემდებარება რეგულირებას იმ ადვოკატურისა თუ იურიდიული საზოგადოების წესების შესაბამისად, რომელსაც ადვოკატი მიეკუთვნება.

19. საკასაციო სასამართლო ევროგაერთიანების ადვოკატთა ქცევის კოდექსის 3.3 მუხლს მოიხმობს, რომელიც უკრძალავს ადვოკატს აწარმოოს ე.წ. Pactum Quota de Litis (3.3.1 ქვეპუნქტი), რაც ნიშნავს 3.3.2. შეთანხმებას ადვოკატსა და კლიენტს შორის, რომელიც დადებულია იმ საქმის საბოლოო გადაწყვეტამდე, რომელშიც კლიენტი ერთ-ერთ მხარეს წარმოადგენს და რომლის საფუძველზე კლიენტი იღებს ვალდებულებას ადვოკატს გადასცეს წილი საქმის შედეგიდან, მიუხედავად იმისა, თუ წილი თანხას ან წარმოადგენს, რომელსაც კლიენტი საქმის გადაწყვეტისას მიიღებს. 3.3.3 Pactum Quota de Litis არ მოიცავს შეთანხმებას, რომლის თანახმად, ჰონორარი გამოიანგარიშება ადვოკატის მიერ აღებული საქმის ღირებულების საფუძველზე, ოფიციალურად დამტკიცებული ჰონორარების სისტემის ან ადვოკატზე იურისდიქციის მქონე კომპეტენტური ორგანოს კონტროლის ქვეშ (http://www.ccbe.eu/ NTCdocument/EN_CCBE_CoCpdf1_1382973057.pdf) (შდრ: სუსგ №ას-1161-1116- 2016, 12 ოქტომბერი, 2017 წ.; №ას-894-2021, 23.12.2021).

20. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ რაც შეეხება წარმატების ჰონორარს, აღნიშნული დაიშვება მხოლოდ მაშინ, თუ დავა წარმატებით დასრულდა კლიენტის სასარგებლოდ. განსახილველ შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში არ არის საკანონმდებლო წესით მოწესრიგებული ადვოკატის მიერ ჰონორარის, მათ შორის, წარმატების ჰონორარის გამოანგარიშების საკითხი, აღნიშნულზე სასამართლომ, მხარეთა შორის ხელმოწერილი ხელშეკრულების განმარტების ანუ, მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების შეფასების გზით უნდა იმსჯელოს (სუსგ №ას-894-2021, 23.12.2021).

21. განსახილველ შემთხვევაში 2018 წლის 7 მაისის ხელშეკრულების 4.1. პუნქტით, მხარეთა ნების ავტონომიის ფარგლებში, იურიდიული მომსახურების საფასური შემდეგნაირად განისაზღვრა: მოპასუხეები: უ.ნ. და პ.ბ–ი მოსარჩელეს გადაუხდიდნენ იურიდიული მომსახურების საფასურს, შპს „ე–ას“ 15%-იანი წილის მოსარჩელეებზე საკუთრების უფლებით დაბრუნების შემთხვევაში, დაბრუნებული წილის ნახევრის, კერძოდ 7.5%-ის შესაბამისი საბაზრო ღირებულების ოდენობით, გადახდის დღისთვის არსებული ეროვნული ბანკის კურსის გათვალისწინებით. ამდენად, საქმე ეხება წარმატების ჰონორარს, რომლის გადახდის ვალდებულებაც მოპასუხეებს წარმოეშობოდათ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი წარმომადგენლის მომსახურების შედეგად საკუთრების უფლებით დაიბრუნებდნენ შპს „ე–ის“ 15%-იან წილს. სხვა შემთხვევაში, მათ არანაირი გადახდის ვალდებულება არ წარმოეშობოდათ. პალატას მიაჩნია, რომ აღნიშნული გარემოება მნიშვნელოვანი ფაქტორია „წარმატების ჰონორარის“ შესახებ შეთანხმების კეთილსინდისიერების სტანდარტთან შესაბამისად მიჩნევისათვის.

22. უდავოა, რომ კანონიერ ძალაში შესული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 03 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს „ე–ის“, პ.ბ–ისა და უ.ნ.ს სარჩელი დაკმაყოფილდა სრულად: ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ე–ასა“ და რუსთავის თვითმმართველ ერთეულს შორის 2011 წლის 27 სექტემბერს დადებული მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება და პ.ბ–ი ცნობილ იქნა ქალაქ რუსთავის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე რეგისტრირებული შპს „ე–ის“ 15%- იანი წილიდან 7.59% წილის მესაკუთრედ, ხოლო უ.ნ. ცნობილ იქნა ქალაქ რუსთავის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე რეგისტრირებული შპს „ე–ის“ 15%-იანი წილიდან 7.41% წილის მესაკუთრედ. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ 2018 წლის 7 მაისის ხელშეკრულების საფუძველზე გაწეული იურიდიული მომსახურების შედეგად, საქმეზე დადგა ხელშეკრულების 4.1. პუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი (მოპასუხეებს დაუბრუნდათ შპს „ე–ას“ 15%-იანი წილი საკუთრების უფლებით), რამაც მოპასუხეებს წარმოუშვა აღნიშნული პუნქტით შეთანხმებული წარმატების ჰონორარის ანაზღაურების ვალდებულება.

23. საკასაციო სასამართლო მოსარჩელის განმარტებაზე მიუთითებს, რომლის მიხედვითაც საზოგადოების 1%-ის წილის ღირებულების განსაზღვრის მიზნით მან 15.02.2022 წელს დანიშნა სასამართლო ექსპერტიზა, თუმცა შპს „ე–ის“ დირექტორმა მ.ც–ძემ უარი განაცხადა ექსპერტიზის ბიუროსათვის საბუღალტრო დოკუმენტაციის გადაცემაზე, რის შედეგადაც ექსპერტიზის ჩატარება შეუძლებელი გახდა (იხ: სარჩელის მე-6 ფაქტობრივი გარემოება). აღნიშნული გარემოება მოპასუხე მხარის მიერ არ არის უარყოფილი. მოსარჩელემ სარჩელშივე მიუთითა, რომ წილის ღირებულების განსაზღვრის მოპასუხის ბრალით შეუძლებლობის გამო, წილის ღირებულება უნდა განსაზღვრულიყო დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე. აღსანიშნავია, რომ საპირისპიროდ მოპასუხეს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია რელევანტური მტკიცებულება, რომლის მიხედვითაც წილის სხვაგვარი ფასი იქნებოდა განსაზღვრული.

24. ამდენად, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნა გასაზიარებელია, კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილი, 2016 წლის 3 აპრილის წილის ნაწილის ნასყიდობის ხელშეკრულებით დასტურდება, რომ წილის დამთმობმა - უ.ნ–მ, წილის მიმღებს - ს.ქ–ძეს მიყიდა მის საკუთრებაში არსებული შპს „ე–ას“ კუთვნილი 42%-იანი წილიდან 14%, რომლის ღირებულებაც განისაზღვრა 240 000 აშშ დოლარით, საიდანაც 40 000 აშშ დოლარი გადაეცემოდა უ.ნ–ს, ხოლო 200 000 აშშ დოლარის ინვესტიცია განხორციელდებოდა შპს „ე–აში“. საქმეში წარმოდგენილი, 2016 წლის 3 აპრილის წილის ნაწილის ნასყიდობის ხელშეკრულებით დასტურდება, რომ წილის დამთმობმა - პ.ბ–მა, წილის მიმღებს - ს.ქ–ძეს მიყიდა მის საკუთრებაში არსებული შპს „ე–ას“ კუთვნილი 43%-იანი წილიდან 15%, რომლის ღირებულებაც განისაზღვრა 240 000 აშშ დოლარით, საიდანაც 40 000 აშშ დოლარი გადაეცემოდა პ.ბ–ს, ხოლო 200 000 აშშ დოლარის ინვესტიცია განხორციელდებოდა შპს „ე–აში“. აღნიშნული ხელშეკრულებების მიხედვით, შპს „ე–ას“ 29%-იანმა წილის ღირებულებამ ჯამში შეადგინა 480 000 აშშ დოლარი, საიდანაც 400 000 აშშ დოლარი წარმოადგენდა კომპანიაში შესატან ინვესტიციას. პალატა აღნიშნავს, რომ ინვესტიცია, რომელიც ს.ქ–ძის მხრიდან განხორციელდა, მოცემულ შემთხვევაში წარმოადგენს ნასყიდობის ფასის გადახდის ვალდებულების სხვაგვარ შესრულებას სსკ-ის 428-ე მუხლის მიხედვით, რასაც დათანხმდა კრედიტორიც. შესაბამისად, აღნიშნული თანხა წარმოადგენს ნასყიდობის, ჯამში კი 29% წილის, ფასს.

25. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოპასუხეებს უნდა დაემტკიცებინათ თუ ფაქტობრივად რა ოდენობის შენატანი(ინვესტიცია) განხორციელდა კომპანიაში 2016 წლის 3 აპრილის წილების ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, რაც ვერ უზრუნველყვეს. ამდენად, საქმის გარემოებებზე დაყრდნობით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დაასკვნა, რომ წილის დათმობის შესახებ ხელშეკრულებების ფარგლებში გადახდილია კომპანიაში განსახორციელებელი ინვესტიციის შეტანის გზით ჯამური ოდენობა 400 000 აშშ დოლარი.

26. მოსარჩელის მტკიცება 40 000 – 40 000 დოლარის გადახდის შესახებ, გარდა 2016 წლის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში დაფიქსირებული მე-3 მუხლის ბოლო წინადადებაში მითითებული დათქმისა, რომ 40 000 (თითოეულ შემთხვევაში) დოლარის გადახდა მოხდა ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებამდე, სხვა მტკიცებულება არ წარმოუდგენია. აღნიშნული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობები სავალდებულო ხასაიათს ატარებს თავად ამ ხელშემკვრელი მხარეების მიმართ. შესაბამისად, მოსარჩელისათვის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებული აღნიშნული ტრანზაქციის მხარეთა შორის განხორციელების ნამდვილობა, მხოლოდ ამ მტკიცებულებების საფუძველზე პრეზუმირებული ვერ იქნება. ამგვარად, მოსარჩელემ მისთვის კანონით დაკისრებული მტკიცების ტვირთი ვერ დასძლია, მან ვერ დადასტურა 80 000 დოლარის წილის ნასყიდობის ფასში ჩასათვლელი გარემოებები.

27. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ გასაზიარებელია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დაანგარიშება, რის საფუძველზეც ხელშეკრულებით შეთანხმებული 7.5%-იანი წილის ღირებულება იქნება: 13 794 აშშ დოლარი * 7.5% = 103 455 აშშ დოლარს, რაც უნდა დაეკისროთ მოპასუხეებს სადავო ხელშეკრულების 4.1-ე პუნქტით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების მიზნით.

28. საკასაციო სასამართლო დამატებით განმარტავს, რომ მოსარჩელემ მოპასუხეებს დივიდენდების დაბრუნების შესახებ სამოქალაქო დავაშიც გაუწია იურიდიული მომსახურება. აღნიშნული დავის ფარგლებში პ.ბ–ის და უ.ნ.ს სარჩელი დაკმაყოფილდა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას, პ.ბ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა 61 560.16 ლარის, ხოლო უ.ნ.ს სასარგებლოდ - 60 100.23 ლარის გადახდა. უდავოა, რომ აღნიშნულ დავაზე იურიდიული მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება მხარეებს შორის ზეპირი ფორმით დაიდო. საკასაციო სასამართლო განმარტავს რომ არაა გასაზიარებელი მოსარჩელის მტკიცება, რომ მისი ჰონორარი (გასამრჯელო) ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიასთან არსებულ დივიდენდის დაბრუნების შესახებ სასარჩელო წარმოებასთან დაკავშირებით წარმომადგენლობისათვის, მხარეთა ზეპირი შეთანხმებით, განისაზღვრა დავის საგნის ღირებულების 10%-ით - 12 166 ლარით, ვინაიდან ამგვარი შეთანხმების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვება. მარტოოდენ მოსარჩელის განმარტება კი, რომელსაც არ ეთანხმება მოპასუხე მხარე, აღნიშნული სადავო ფაქტობრივი გარემოების დასამტკიცებლად არასაკმარისია. ამასთან, საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით/განჩინებით დადგენილ იმ გარემოებას, რომ უ.ნ–ს და პ.ბ–ს ხ.გ–ისთვის არ აუნაზღაურებიათ, ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიასთან არსებულ, დივიდენდების დაბრუნებასთან დაკავშირებულ დავებში, წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების განხორციელებისათვის მომსახურების საფასური. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე მხარე მიუთითებს, რომ პ.ბ–მა და უ.ნ.მ ხ.გ–ს იურიდიული მომსახურებისათვის გადაუხადეს ჯამში 10 000 აშშ დოლარი და 30 000 ლარი, თუმცა საქმეში წარმოდგენილი გადარიცხვის დოკუმენტებით დასტურდება, რომ 27.01.2017 წელს მოსარჩელეს 30 000 ლარი ჩაურიცხა შპს „ე–ამ“, დანიშნულებით - „ხელშეკრულების თანახმად“, ხოლო 14.06.2016 წელს 10 000 აშშ დოლარი საქართველოდან თურქეთში გადაურიცხა შპს „ე–ას“ დირექტორმა - მ.ც–ძემ, ფულადი გზავნილის დანიშნულების მითითების გარეშე. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც ხ.გ–ი სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფებოდა შპს „ე–ასთანაც“, სასამართლოს შეფასებით, ზემოთ მითითებული მტკიცებულებებით უშუალოდ მოპასუხეთა მხრიდან, კონკრეტულ სამართალწარმოებასთან დაკავშირებით ფულადი ვალდებულების შესრულების ფაქტი არ დასტურდება.

29. სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივ დასაბუთებას და მიუთითებს, რომ საქმეში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთმიმართება, ასევე მტკიცებულებათა შეპირისპირება და ერთობლივი გაანალიზება, არ ადასტურებს კასატორის მოთხოვნის საფუძვლიანობას.

30. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

31. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

32. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

33. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ხ.გ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. პ.ბ–ის და უ.ნ.ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

3. ხ.გ–ს (......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი (საგადახდო დავალება №1, გადახდის თარიღი 22/11/2023) 3 295.75 ლარის 70% - 2 307.025 ლარი;

4. პ.ბ–ს (........) და უ.ნ.ს (........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ნ. ს–ის (.........) მიერ გადახდილი (საგადახდო დავალება №8337, გადახდის თარიღი 20/11/2023)

6 000 ლარის 70% - 4 200 ლარი;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე