საქმე №ას-1118-2025 20 მარტი, 2026 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,
გოჩა ჯეირანაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – ს.ზ–ძე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ი.ზ–ძე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 3 ივლისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – თანხის დაკისრება
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი
1. სასარჩელო მოთხოვნა:
1.1. ი.ზ–ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ს.ზ–ძის მიმართ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობისა და თანხის დაკისრების თაობაზე.
2. სარჩელის საფუძვლები:
2.1. ი.ზ–ძე და ს.ზ–ძე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1975 წლის 16 აგვისტოდან. მეუღლეებს ქორწინების განმავლობაში შეეძინათ ორი შვილი: 1976 წლის 22 მაისს დაბადებული ნ.ზ–ძე და 1981 წლის 27 მაისს დაბადებული ზ.ზ–ძე. მხარეთა შორის ქორწინება ფაქტობრივად შეწყდა 2022 წლის მარტის თვიდან.
2.2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, მხარეთა შორის რეგისტრირებული ქორწინება შეწყდა და გაიყო თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი ქონება, მათ შორის, უძრავი ნივთები: 1) ქ. თბილისი, ........., ფართობი 52.51 კვ.მ., ს/კ N..........; 2) ქ. თბილისი, .........., ფართობი 58.63 კვ.მ., ს/კ N............; 3) ქ. თბილისი, ............, შენობა N1, ფართობი 129.47 კვ.მ., ს/კ N........... აღნიშნული შენობა-ნაგებობები აშენდა 1996 წლის 31 იანვარს ს.ზ–ძის მიერ შეძენილ 722 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე (ს/კ N..........), რომელიც, თავის მხრივ, წარმოადგენს ქორწინების განმავლობაში შეძენილ ქონებას. 2016 წელს მოპასუხემ დაყო შენობა-ნაგებობები ცალ-ცალკე საკადასტრო კოდებად და დამატებით წარმოიშვა სამი ინდივიდუალური საკუთრება. მოსარჩელე განმარტავს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, გაიმიჯნა მხოლოდ შენობა-ნაგებობები (ს/კ N..........., ს/კ N.......... და ს/კ N..........). სასამართლოს გადაწყვეტილებით არ მომხდარა N.........საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 722 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთის გაყოფა, რის გამოც იგი კვლავ ს.ზ–ძის საკუთრებაში ირიცხება. აღნიშნულის შესახებ ი.ზ–ძისთვის ცნობილი გახდა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცემული ამონაწერით.
2.3. 2023 წლის 07 ივლისს ს.ზ–ძემ წარადგინა მეოთხე სარჩელი ი.ზ–ძის მიმართ, რომლითაც ითხოვდა თანაცხოვრების განმავლობაში, 2018 წლიდან 2020 წლის მარტის შუა რიცხვებამდე (ანუ მეუღლეთა ფაქტობრივ განქორწინებამდე) ი.ზ–ძის საბანკო ანგარიშებიდან ი.ზ–ძის მიერ გატანილი თანხების, როგორც ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონების ნახევრის, მის სასარგებლოდ დაკისრებას. აღნიშნული სარჩელის ჩაბარების შემდეგ, ი.ზ–ძეს გაუჩნდა ლოგიკური ეჭვი იმისა, რომ ს.ზ–ძეს ჰქონდა თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი ისეთი ქონება გადამალული, რომლის შესახებაც მოსარჩელემ არაფერი იცოდა, ვინაიდან ს.ზ–ძეს არასოდეს ჰქონია იმ ოდენობის შემოსავალი, რომლითაც რაიმე ღირებულის შეძენას შეძლებდა. თანაცხოვრების განმავლობაში შეძენილი ქონების ძირითადი წყარო ი.ზ–ძის შემოსავლები იყო. სასამართლოს მიერ გამოთხოვილი ინფორმაციით, ს.ზ–ძის საბანკო ანგარიშებზე ფულადი სახსრები არ ირიცხებოდა. 2023 წლის 18 აგვისტოს ი.ზ–ძემ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოდან გამოითხოვა ინფორმაცია ს.ზ–ძის მიერ გასხვისებული ქონებების შესახებ. აღმოჩნდა, რომ მოპასუხემ 2018 წლის 5 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, გაყიდა ქ. თბილისში, .......... მდებარე უძრავი ქონება (ს/კ N...........). აღნიშნული ქონება წარმოადგენდა მეუღლეთა თანასაკუთრებას, ვინაიდან შეძენილი იყო ქორწინების განმავლობაში. ნასყიდობის ხელშეკრულების მიხედვით, ნასყიდობის საგნის ღირებულება შეადგენდა 180 000 აშშ დოლარს, საიდანაც უძრავი ქონების თანამესაკუთრეებს ერგოთ 40%, ხოლო, ს.ზ–ძეს - 60%, ე.ი. – 108 000 აშშ დოლარი. აღნიშნული ნასყიდობის ფარგლებში N......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებას ს.ზ–ძის სასარგებლოდ ედო ვალდებულება, რომელიც გაუქმდა 2019 წლის 20 თებერვალს, მყიდველის მიერ ნასყიდობის თანხის სრულად გადახდის მიზეზით. შესაბამისად, მოპასუხემ 2018 წლიდან 2019 წლის ჩათვლით მიიღო 108 000 აშშ დოლარი. მოსარჩელისთვის უცნობია, თუ რაში გამოიყენა მიღებული თანხა ს.ზ–ძემ. შესაბამისად, ი.ზ–ძის 1/2 წილი უძრავი ქონების გასხვისების შედეგად მიღებული თანხიდან შეადგენს 54 000 აშშ დოლარს.
3. მოპასუხის პოზიცია:
3.1. მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.
3.2. მოპასუხის აზრით, პირველ სასარჩელო მოთხოვნასთან მიმართებით, არ არსებობდა დავის საგანი, ვინაიდან თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გაიმიჯნა, როგორც შენობა-ნაგებობები, ისე მიწის ნაკვეთი. ამასთან, სადავო მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენდა მეუღლეთა თანასაკუთრებას, ვინაიდან 1994 წლის 14 ნოემბრის საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის N786-44 დადგენილების საფუძველზე, მას, როგორც სამხედრო დამსახურებულ პირს, ჩუქებით საკუთრებაში გადაეცა აღნიშნული მიწის ნაკვეთი.
3.3. შესაგებლის თანახმად, ასევე დაუსაბუთებელი იყო მეორე მოთხოვნაც, ვინაიდან, N.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების რეალიზაციიდან მიღებული თანხა მოხმარდა ოჯახის ინტერესებს. ამასთან, უძრავი ქონების შეძენა მოხდა მისი და მისი დის - ე.დ–ის მიერ ერთობლივად გაწეული ფულადი თანხებით, აუქციონზე მიწის ნაკვეთის შეძენის შემდეგ ნახევარი თანხა გადაიხადა მისმა დამ, მიწის ნაკვეთი კი, გაფორმდა ს.ზ–ძის სახელზე.
3.4. მოპასუხის მტკიცებით, მეზობელ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებთან მოლაპარაკებისა და კოლაბორაციის შემდგომ, უძრავი ქონება გაიყიდა 180 000 აშშ დოლარად, საიდანაც ს.ზ–ძისა და ე.დ–ის წილი განისაზღვრა 108 000 აშშ დოლარის ოდენობით, ხოლო, 72 000 აშშ დოლარი იყო დ.ს–ძისა და დ.ლ–ძის წილი. ამასთან, არქიტექტორის მომსახურების ღირებულება შეადგენდა 25 000 აშშ დოლარს, რომელიც ნასყიდობის მონაწილე მხარეთა მიერ გასტუმრებულ იქნა მათი წილების პროპორციულად. კერძოდ, 108 000 აშშ დოლარიდან 10 000 აშშ დოლარი გადაიხადეს დ.ს–ძემ და დ.ლ–ძემ, ხოლო, 15 000 აშშ დოლარი - ს.ზ–ძემ და ე.დ–მა. დარჩენილი 93 000 აშშ დოლარი ს.ზ–ძემ და ე.დ–მა გაიყვეს თანაბრად: 46 500 – 46 500 აშშ დოლარი. ს.ზ–ძის მიერ ნასყიდობის თანხიდან მიღებული წილი - 46 500 აშშ დოლარი კი გაიხარჯა შემდეგნაირად: 1) 2019 წლის 13 მარტს 9 000 აშშ დოლარად შესყიდულ იქნა მიწის ნაკვეთი სოფელ .........ში; 2) 2019 წლის 27 მაისს 14 000 აშშ დოლარად ს.ზ–ძემ ერთპიროვნულად გაისტუმრა ხევძმარის სახლის იპოთეკარი ვ.ა–ი; 3) 2019 წლის 16 ოქტომბერს მეუღლეებმა ერთობლივად გაისტუმრეს იპოთეკარი ა.ნ–ძე, რისთვისაც ს.ზ–ძემ გადაიხადა 5 500 აშშ დოლარი; 4) 2019 წლის 27 მაისს ს.ზ–ძის ანგარიშიდან გატანილია 7 500 აშშ დოლარი, რომელიც ი.ზ–ძემ ჩაადებინა იპოთეკაში, თანხა დაბრუნების შემდეგ მან განათავსა ს.ბ–ში 2020 წლის 16 იანვარს. 2020 წლის 2 მარტს 10 500 აშშ დოლარი, რომელსაც ასევე ოჯახში ინახავდნენ ს.ზ–ძემ შეიტანა ბანკში. ამგვარად, ბანკში აღმოჩნდა 18 000 აშშ დოლარი, რომლიდანაც 9 000 აშშ დოლარი წინა სასამართლომ მიაკუთვნა ი.ზ–ძეს. ამდენად, მთლიანმა თანხამ შეადგინა: 9 000 + 14 000 + 5 500 + 18 000 = 46 500 აშშ დოლარი, ზუსტად ის თანხა, რაც ერგო მიწის ნაკვეთის გაყიდვიდან ს.ზ–ძის ოჯახს. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხის აზრით, არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.
4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 16 აპრილის გადაწყვეტილებით, ი.ზ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ი.ზ–ძე ცნობილ იქნა ს.ზ–ძის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული 722.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთიდან, მდებარე - ქალაქ თბილისში, ........... (საკადასტრო კოდი N..........), 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ. ამავე გადაწყვეტილებით, მოპასუხე ს.ზ–ძეს მოსარჩელე ი.ზ–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 35 000 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება.
4.2. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს.ზ–ძემ.
5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:
5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 3 ივლისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.
5.2. სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე, განმარტა, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონების გაყოფას მიემართებოდა. პალატის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ მხარეები 1975 წლის 16 აგვისტოდან იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში, რომელიც ფაქტობრივად შეწყდა 2022 წლის მარტის თვიდან. ამასთან, დადგინდა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი შეძენილი იყო და სადავო ფულადი თანხა მიღებული იყო მეუღლეთა რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში. შესაბამისად, პალატის აზრით, სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლიდან გამომდინარე, ივარაუდებოდა რომ N.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული ქონება შეძენილი იყო მეუღლეთა საერთო ინტერესების უზრუნველყოფისა და საოჯახო მეურნეობის ერთობლივი გაძღოლის მიზნით. აღნიშნული პრეზუმფციის გაქარწყლება მოპასუხის ვალდებულებას წარმოადგენდა. მოპასუხის ვალდებულება იყო ასევე დაედასტურებინა N.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების გასხვისების შედეგად მიღებული თანხის გამოყენება ოჯახის ინტერესების სასარგებლოდ. თუმცა მან ვერ უზრუნველყო მისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-103-ე მუხლების შესაბამისად, იმ გარემოების სათანადოდ დადასტურება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი მიიღო ჩუქებით, ხოლო ქალაქ თბილისში, ........... (ს/კ N...........) მდებარე უძრავი ქონების რეალიზაციიდან მიღებული თანხა მოახმარა ოჯახის ინტერესებს.
5.3. მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ N.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი შეძენილი იყო მისი და მისი დის - ე.დ–ის მიერ. სახელდობრ, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოწმის სახით გამოიკითხა ს.ზ–ძის და - ე.დ–ი. მოწმემ დაადასტურა, რომ აუქციონზე ს.ზ–ძემ შეიძინა ...... გამზირზე მდებარე დაახლოებით 300 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთი. მოწმემ აღნიშნა, რომ მოპასუხესთან ერთად თავადაც მიიღო მონაწილეობა აღნიშნული ნაკვეთის შეძენაში და ნასყიდობის თანხა ძმასთან ერთად გაინაწილა. როგორც მოწმემ განმარტა, ს.ზ–ძეს აღსრულების ეროვნულ ბიუროში „ხელზე“ მისცა თანხა, რაც მოპასუხემ დაამატა საკუთარ წილს და სააღსრულებო ბიუროში მდებარე ბანკში შეიტანა. მოწმის ჩვენებით, მიწის ნაკვეთი შეძენილ იქნა 15000 აშშ დოლარად, რაც მასსა და ს.ზ–ძეს შორის თანაბრად (7500-7500 აშშ დოლარი) იქნა გადახდილი (იხ. 08.11.2023წ. სასამართლოს სხდომის ოქმი, 13:22:30-13:22:50სთ). აღნიშნულის საპირისპიროდ, სააპელაციო პალატამ მოიხმო მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი საბანკო ამონაწერი (პერიოდი: 01/01/2000-10/11/2021), საიდანაც დგინდებოდა, რომ ე.დ–ის მიერ ს.ზ–ძის სს „ს.ბ–ის“ საბანკო ანგარიშზე ჩარიცხულია/შეტანილია: 09/12/2011წ. – 4000 ლარი, 2500 ლარი; 16/12/2011 წელი - 1035 ლარი; 02/03/2012წ. – 5000 ლარი. ყველა დანიშნულებაში მითითებულია „პირადი“. (ტ. I, ს.ფ. 165-166). ამასთან, მოსარჩელის წარმომადგენლის დამაზუსტებელ შეკითხვაზე - იყო, თუ არა მის მიერ 2011 წელს ს.ზ–ძის საბანკო ანგარიშზე თანხები მიწის ნაკვეთის შეძენის მიზნით ჩარიცხული, ე.დ–ს არ დაუდასტურებია. აგრეთვე, როდესაც მოსარჩელის წარმომადგენელმა განუმარტა მოწმეს, რომ 2011 წელს ს.ზ–ძის საბანკო ანგარიშებზე ფიქსირდება სააღსრულებო ბიუროში დაახლოებით 6000 ლარისა და 20 000 ლარის გადახდა და ადასტურებდა, თუ არა მოწმე, რომ თანხები შეიძლება ამგვარად ყოფილიყო განაწილებული, მოწმემ განმარტა „მე ვცდები ალბათ“, „ვერ გიპასუხებთ, „ნამდვილად არ მახსოვს“. მოსამართლის დამაზუსტებელ შეკითხვაზე, კი მიწის შეძენის საფასური 15000 ლარი იყო, დოლარი, თუ ევრო, მოწმემ ჯერ თქვა, „ლარი იქნებოდა, დოლარი როგორ იქნებოდა“, ხოლო ბოლოს აღნიშნა, რომ არ ახსოვდა. მოწმემ ასევე ვერ მიუთითა მიწის ნაკვეთის შეძენის პერიოდიც (იხ. 08.11.2023წ. სასამართლოს სხდომის ოქმი, 13:30:57-13:32:27სთ), რაც მოწმის ჩვენების არასარწმუნოდ მიჩნევის საფუძველი გახდა. სადავო გარემოებას პალატის აზრით, ვერ ადასტურებდა ს.ზ–ძის საბანკო ანგარიშების ამონაწერიც, რომლის მიხედვით, მოპასუხის მიერ 20/11/2011 წელს სააღსრულებო ბიუროში აუქციონის საფასურად გადაირიცხა - 6629.90 ლარი, ხოლო, 02/03/2012 წელს - 20 800 ლარი; დანიშნულება: ს.ზ–ძე პ/ნ .........; 2294 აუქციონის I ლოტის დარჩენილი თანხის გადასახადი 20800 ლარი. თავად მოპასუხის მიერ 2023 წლის 8 ნოემბრის სხდომაზე წარმოდგენილ იქნა აუქციონზე თბილისში, .......... ქუჩაზე მდებარე N01/113 მიწის ნაკვეთის შეძენის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ აუქციონში მონაწილეობა მიიღო ს.ზ–ძემ, ხოლო, 2012 წლის 3 ივლისს N1 საგადახდო დავალების საფუძველზე N41852 ინვოისის საფუძველზე სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს ანგარიშზე 12864 ლარი ჩაირიცხა ი.ზ–ძის მიერ (ტ. II, ს.ფ. 259-262).
5.4. რაც შეეხება ს.ზ–ძისა და ე.დ–ის ერთობლივ მონაწილეობას N01.11.17.001.202 საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების გასხვისებაში, ამ მიმართებით სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ ქალაქ თბილისში, შეშელიძის ქუჩაზე მდებარე N01/113 მიწის ნაკვეთი ფართით 238.00 კვ.მ. (ს/კ N...........) 2015 წლის 27 ოქტომბრის ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე გაუერთიანდა დ.ლ–ძისა და დ.ს–ძის საკუთრებაში არსებულ 100 კვ.მ. ფართს, მდებარე - ქ. თბილისში, ........... (ს/კ N..........). გაერთიანების შედეგად წარმოიქმნა უძრავი ქონება, მდებარე - ქალაქ თბილისში, .........../.......... ქუჩა, ნაკვეთი N01/113, ფართით 338.00 კვ.მ. (ს/კ N............). 2016 წლის 19 თებერვალს ქალაქ თბილისში, .......... ქუჩაზე მდებარე მიწის ნაკვეთები: ფართით 18.00 კვ.მ. (ს/კ N..........), ფართით 45.00 კვ.მ. (ს/კ N...........) და ქალაქ თბილისში, ............ გამზირი N75/........... ქუჩა, მიწის ნაკვეთი N01/113, ფართით 338.00 კვ.მ. (ს/კ N...........) გაერთიანდა და წარმოიქმნა დამოუკიდებელი უძრავი ქონება, 401.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, მისამართი - ქალაქი თბილისი, .......... გამზირი N75, საკადასტრო კოდი N.........., თანამესაკუთრეები: დ.ლ–ძე, დ.ს–ძე - 100.00 კვ.მ., ს.ზ–ძე - 301.00 კვ.მ., რომელიც 2018 წლის 5 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში გადაეცა შპს „ა–ს“. სადავო საკითხის სრულად შესწავლის მიზნით, სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაპყრო საქმის მასალებში წარმოდგენილ ხელშეკრულებას, რომლის თანახმად ნასყიდობის საგნის ღირებულებად განისაზღვრა 180 000 აშშ დოლარი, საიდანაც 40% ეკუთვნოდათ დ.ს–ძესა და დ.ლ–ძეს, ხოლო 60% - ს.ზ–ძეს.
5.5. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა სასამართლოს სხდომაზე გამოკითხული მოწმის - დ.ს–ძის ახსნა-განმარტებებსაც, რომელმაც განმარტა, რომ შპს „ა–თან“ გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნასყიდობის საგნის მთლიან ღირებულებად განისაზღვრა 180 000 აშშ დოლარი, საიდანაც 25 000 აშშ დოლარი იყო სამშენებლო პროექტის მომზადებისათვის არქიტექტორის მიერ გაწეული მომსახურების საფასური. დარჩენილი თანხიდან კი, მას და დ.ლ–ძეს უნდა მიეღოთ 40%, ხოლო, სიმონს - 60%. მოწმემ აღნიშნა, რომ ნასყიდობის თანხა შპს „ა–ს“ მიერ სრულად ანაზღაურებულია და მას „შეხვდა“ 31 000 აშშ დოლარი. სააპელაციო პალატის მითითებით, ვინაიდან დ.ს–ძე იყო შპს „ა–თან“ გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების უშუალო მონაწილე, პალატა მისი ჩვენების საფუძველზე დადასტურებულად მიიჩნევდა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში აღნიშნული ნასყიდობის საგნის ღირებულებიდან - 180 000 აშშ დოლარიდან 25 000 აშშ დოლარით დაიფარა არქიტექტორის მომსახურება, ხოლო დარჩენილი 155 000 აშშ დოლარი გამყიდველებს შორის განაწილდა მათი წილების პროპორციულად, კერძოდ, დ.ს–ძე და დ.ლ–ძე - 62 000 აშშ დოლარი, ს.ზ–ძე - 93 000 აშშ დოლარი.
5.6. ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, რამდენადაც დადასტურდა ქორწინების განმავლობაში, მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გასხვისების ფაქტი, მოპასუხეს უნდა დაედასტურებინა, რომ მიღებული ნასყიდობის თანხა - 93 000 აშშ დოლარი, მოხმარდა ოჯახის ინტერესებს. ამ მიმართებით, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ 2016 წლის 7 ნოემბრის სესხის, ბინით სარგებლობისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით დასტურდებოდა, რომ ს.ზ–ძემ ვ.ა–ისგან სესხად აიღო 14 000 აშშ დოლარი, რომლის უზრუნველსაყოფადაც გამოყენებულ იქნა, თბილისში, ....... მდებარე შენობა-ნაგებობა N1, ფართით 129.47 კვ.მ. მის წილ მიწის ნაკვეთთან ერთად (ს/კ N.........). 2019 წლის 17 მაისის ხელშეკრულებით იპოთეკის უფლების გაუქმების შესახებ, კი, დგინდებოდა, რომ N......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ნივთზე გაუქმდა იპოთეკა, ვინაიდან 2016 წლის 7 ნოემბრის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება სრულად შესრულდა (ტ. III, ს.ფ. 28-35). აღნიშნულ დოკუმენტებზე დაყრდნობით, სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია, რომ N.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების გასხვისების შედეგად მიღებული თანხიდან 14 000 აშშ დოლარით დაიფარა ვ.ა–ის მიმართ არსებული ვალდებულება. სასამართლომ, ასევე გაიზიარა მოპასუხის მითითება, რომ 9000 აშშ დოლარით ლ.ბ–ძის მიმართ არსებული ვალდებულება დაიფარა, რომელიც წარმოიშვა 2019 წლის 13 მარტს კასპის რაიონის სოფელ .........ში უძრავი ქონების (ს/კ N......... ) შეძენის შედეგად. რაც შეეხება დარჩენილ 70 000 აშშ დოლარს, მართალია, მოპასუხე უთითებდა აღნიშნული თანხიდან 23 500 აშშ დოლარის (მოპასუხის მითითებით, მისი კუთვნილი წილი შპს „ა–გან“ მიღებული თანხიდან შეადგენდა 46 500 აშშ დოლარს, საიდანაც დადგენილია 14 000 აშშ დოლარისა და 9 000 აშშ დოლარის გახარჯვის ფაქტი, შესაბამისად, დარჩა 23 500 აშშ დოლარი) გახარჯვის ფაქტებს, თუმცა აღნიშნული გარემოებები საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა და ეყრდნობოდა მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტებას. პალატის მითითებით, არ დასტურდებოდა მოპასუხის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოება N.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების გასხვისების შედეგად მიღებული თანხის ოჯახის ინტერესების შესაბამისად გამოყენების ფაქტი.
5.7. მოხმობილი მსჯელობის შესაბამისად, პალატამ დაასკვნა, რომ მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ სადავოდ გამხდარ მიწის ნაკვეთზე 1/2 ნაწილი მოსარჩელეს ეკუთვნოდა, რის გამოც მოსარჩელე ასევე უნდა მიჩნეულიყო იმ ფულადი თანხების 1/2 ნაწილის (35 000 აშშ დოლარი) მესაკუთრედ, რომელიც მოპასუხემ მიიღო მის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული და მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გასხვისების შედეგად და რომლის ოჯახის ინტერესების სასარგებლოდ გახარჯვის ფაქტიც ვერ დადასტურდა.
5.8. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა ს.ზ–ძემ. კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.
6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:
6.1. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო პალატამ არასწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მხარეთა მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და შესაბამისად, არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. კასატორის აზრით, საქმეზე მოწმის სახით გამოკითხული პირების მიერ მიცემული ჩვენება, იყო თანმიმდევრული და სანდო. გარდა ამისა, ვინაიდან სასამართლომ უარი განაცხადა კახაბერ დათუაშვილის მოწმის სახით გამოკითხვაზე, მხარემ სასამართლოს წარუდგინა მისი ნოტარიულად დადასტურებული ახსნა-განმარტება, რომელშიც დეტალურად და თანმიმდევრულად იყო აღწერილი სადავო თანხის მიღებისა და გადანაწილების ეტაპი, რომელსაც ესწრებოდა თავად ი.ზ–ძე. კასატორი ასევე არ იზიარებს სააპელაციო პალატის იმ დასკვნასაც, რომ აუცილებელი იყო უძრავი ქონების ე.დ–ის სახელზე გაფორმება, ვინაიდან იგი არის მოპასუხის და, მათ შორის არსებობს ძალიან ახლო ოჯახური ურთიერთობები და განსაკუთრებული ნდობა.
6.2. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მასზედ, რომ არ დგინდებოდა შპს „ა–გან“ მიღებული თანხის მოპასუხის ოჯახში, ს.ზ–ძესა და კახაბერ დათუაშვილს შორის განაწილების ფაქტი. კასატორი უთითებს, რომ საქმე შეეხება საოჯახო კატეგორიის დავას და გაუგებარია ოჯახის წევრების გარდა სხვა კიდევ ვის შეიძლებოდა დაედასტურებინა სადავო გარემოებები. როდესაც ოჯახში ყველაფერი კარგად არის და არ არსებობს დაპირისპირება, ბუნებრივია მაშინ არავინ ფიქრობს მტკიცებულებების შექმნაზე. ამგვარი წინააღმდეგობრივი დასკვნების გამოსარიცხად სასამართლოს უნდა გამოეკითხა კახაბერ დათუაშვილი, რაც მოთხოვნის მიუხედავად, არ გაუკეთებია.
6.3. კასატორის მტკიცებით, არცერთმა სასამართლომ არ გაამახვილა ყურადღება იმის თაობაზე, რომ შპს „ალუსთან“ დადებულ ხელშეკრულებაში განსაზღვრული იყო ვალდებულების შესრულების ვადა, რა დროსაც მოსარჩელე და მოპასუხე ჯერ კიდევ ერთ ოჯახად ცხოვრობდნენ, მოგზაურობდნენ, შეიძინეს არაერთი ქონება და იხდიდნენ სხვადასხვა სახის გადასახადებს. კასატორი ამტკიცებს, რომ თანაცხოვრებაში გაწეული ხარჯის ამსახველი დოკუმენტაციის ქონა არ შეიძლება მოეთხოვოს მხარეს ვინაიდან მათი წარდგენა შეუძლებელია. შესაბამისად, კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლოს უსაფუძვლოდ უნდა მიეჩნია იმ თანხის გაყოფის მოთხოვნა, რომელიც გაიხარჯა თანაცხოვრების პერიოდში.
6.4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2025 წლის 1 სექტემბრის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, ს.ზ–ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
7. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:
8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.
10. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.
11. საკასაციო პალატის განსჯით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, კასატორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც დადგენილად მიიჩნევა შემდეგი:
- ი.ზ–ძე (ქორწინებამდელი გვარი - ა–ძე) და ს.ზ–ძე დაქორწინდნენ 1975 წლის 16 აგვისტოს. მხარეთა შორის ქორწინება ფაქტობრივად შეწყვეტილია 2022 წლის მარტის თვიდან;
- 2015 წლის მდგომარეობით, ს.ზ–ძის საკუთრებაში ირიცხებოდა შემდეგი უძრავი ქონებები: - ქალაქი თბილისი, ....... ქუჩა, მიწის ნაკვეთი ფართით 18.00 კვ.მ. (ს/კ N...........); - ქალაქი თბილისი, ......... ქუჩა, მიწის ნაკვეთი ფართით 45.00 კვ.მ. (ს/კ N.........); - ქალაქი თბილისი, .......... ქუჩა, N01/113 მიწის ნაკვეთი ფართით 238.00 კვ.მ. (ს/კ N.........), რომელზეც უფლება მოპოვებულია 08.06.2012 წელს ს.ზ–ძის აუქციონში გამარჯვების შედეგად და რომელიც 2015 წლის 27 ოქტომბრის ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე გაუერთიანდა დ.ლ–ძისა და დ.ს–ძის საკუთრებაში არსებულ 100 კვ.მ. ფართს, მდებარე - ქ. თბილისში, .......... (ს/კ N........). გაერთიანების შედეგად წარმოიქმნა უძრავი ქონება, მდებარე - ქალაქ თბილისში, ............/......... ქუჩა, ნაკვეთი N01/113, ფართით 338.00 კვ.მ. (ს/კ N.......). 2016 წლის 19 თებერვალს ზემოაღნიშნული უძრავი ნივთები გაერთიანდა - 401.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, მისამართად განისაზღვრა ქალაქი თბილისი, .........., საკადასტრო კოდი N.........., დ.ლ–ძე, დ.ს–ძე - 100.00 კვ.მ., ს.ზ–ძე - 301.00 კვ.მ.;
- 2018 წლის 5 ოქტომბერს, ერთი მხრივ, შპს „ა–ს“, როგორც „მყიდველს“ და მეორე მხრივ, დ.ს–ძეს, მესამე მხრივ, დ.ლ–ძეს და მეოთხე მხრივ, ს.ზ–ძეს, როგორც „გამყიდველს“ შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც ნასყიდობის საგნად განისაზღვრა უძრავი ქონება (მიწის ნაკვეთი), მდებარე ქალაქი თბილისი, .........., არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მქონე მიწის ნაკვეთი დაზუსტებული ფართობით: 401 .00 კვ.მ, საკადასტრო კოდი: ........... ამავე მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის ნებართვასთან და სამშენებლო პროექტთან ერთად. ნასყიდობის საგნის მთლიანი ღირებულება განისაზღვრა 180 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი გადახდის დღეს არსებული ეროვნული ბანკის კურსით ლარში;
- ნასყიდობის საგნის ღირებულებიდან დ.ლ–ძისა და დ.ს–ძის წილი განისაზღვრა 40%-ით, ხოლო, ს.ზ–ძის - 60%-ით. 2019 წლის 20 თებერვალს, ერთი მხრივ, შპს „ა–ს“ და მეორე მხრივ, დ.ს–ძეს, დ.ლ–ძეს და ს.ზ–ძეს შორის გაფორმებული შეთანხმებით, მხარეები შეთანხმდნენ, მხარეთა შორის 2018 წლის 5 ოქტომბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების (განცხადების რეგისტრაციის N892088365) საფუძველზე რეგისტრირებული აკრძალვის მოხსნაზე;
- 2020 წლის 27 თებერვლის შეთანხმებით, 2018 წლის 5 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება შპს „ა–მ“ სრულად შეასრულა, რის საფუძველზეც უნდა მოხსნილიყო და გაუქმებულიყო ვალდებულება ნასყიდობის საგანზე და შპს „ა.“ უნდა აღრიცხულიყო სრულუფლებიან მესაკუთრედ შემდეგ უძრავ ქონებებზე 1) ქ. თბილისი, ..........., ფართი (მშენებარე), სართული 7, ბინა #18, ფართით 76.20კვ.მ. მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი ..........; 2) ქ. თბილისი, ..........., ფართი (მშენებარე), სართული 6, ბინა #14, ფართი: 77.10კვ.მ. მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი #........... 3) ქალაქი თბილისი, ............., ფართი (მშენებარე) სართული 8, ბინა N22, ფართით: 97.32 კვ.მ. მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი #............
12. მოსარჩელის მოთხოვნა ეფუძნება, ქორწინების განმავლობაში შეძენილი უძრავი ქონების მისი ნებართვის გარეშე გაყიდვასა და მისგან ამონაგები თანხის მოპასუხისთვის დაკისრებას. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიუთითებს მეუღლეთა თანასაკუთრების სამართლებრივ საკითხზე, რომელიც განმარტებულია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთ-ერთ განჩინებაში: „..საოჯახო კანონმდებლობით მეუღლეთა საკუთრება იყოფა ორ ნაწილად: ინდივიდუალურ ანუ განცალკევებულ და საერთო თანაზიარ საკუთრებად. ინდივიდუალურია ისეთი ქონება, რომელიც ერთ-ერთ მეუღლეს ეკუთვნის და თვითონვე განკარგავს. აღნიშნული დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე-1162-ე მუხლებით. თანაზიარ ქონებად ჩაითვლება მეუღლეთა ერთად ცხოვრების პერიოდში შეძენილი ყოველგვარი ქონება (უძრავი და მოძრავი), რომელიც შეძენილია (ან შექმნილია) ორივე მეუღლის ერთობლივი შრომითა და სახსრებით, ასევე ის ქონება, რომელიც შეძენილია ერთ-ერთი მეუღლის მიერ იმ შემთხვევაშიც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი. საპატიო მიზეზი შეიძლება უკავშირდებოდეს მხოლოდ პირის სურვილის საწინააღმდეგოდ, მისი ჯანმრთელობის ან სხვა მიზეზის გამო, დამოუკიდებელი შემოსავლის მიუღებლობას. ამ დროს მნიშვნელობა არა აქვს იმას, ქონება შეძენილია ერთ-ერთი მათგანისა, თუ ორივე მეუღლის მიერ. უძრავ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების წარმოშობის საფუძველია მეუღლეთა მიერ ამ ქონების შეძენა ქორწინების განმავლობაში. ქორწინების განმავლობაში მეუღლეთა შორის შეძენილ ქონებაზე თანასაკუთრების რეჟიმის დაწესებით, კანონმდებელი ხელმძღვანელობს იმ ვარაუდით, რომ როგორც წესი, ასეთი ქონება იქმნება მეუღლეთა ერთობლივი სახსრებით, საოჯახო მეურნეობის ერთობლივი გაძღოლითა და ერთობლივი შრომით. მეუღლეთა ქორწინების განმავლობაში შეძენილ ქონებას (მეუღლეების საერთო ქონებას) მიეკუთვნება, როგორც შრომის საქმიანობით მიღებული ორივე მეუღლის შემოსავალი, ასევე სამეწარმეო საქმიანობიდან მიღებული შემოსავლები და სხვა სახის შემოსავალი, რომლებსაც სპეციალური მიზნობრივი დანიშნულება არ აქვთ, აგრეთვე ნებისმიერი სხვა ქონება, რომელიც შეძენილია მეუღლეების მიერ ქორწინების განმავლობაში მიუხედავად იმისა, ვის სახელზეა იგი შეძენილი ან რომელი მეუღლის მიერ არის გადახდილი თანხა“ (იხ., სუსგ ას-295-282-2015. 13.05.2015წ; №ას-7-7-2016, 16.03.2016წ.; №ას-1169-1089-2017 24.11.2017წ). ამასთან, სადავო ქონების თანასაკუთრებად პრეზუმირების ფარგლებში, საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი ეკისრება იმ მხარეს, რომელიც სადავოდ ხდის ამ გარემოებას (სუსგ. საქმე №ას-1426-1346-2017, 02.03.2018წ.).
13. საკასაციო საჩივარში განხორციელებული შედავების მიუხედავად, პალატა მიიჩნევს, რომ ქონება რომლის უნებართვოდ გაყიდვის თაობაზე და მისგან ამოღებული თანხის თანამესაკუთრედ ცნობის თაობაზეც დავობდა მოსარჩელე ნამდვილად ქორწინების განმავლობაში იყო შეძენილი, არ იკვეთებოდა მოსარჩელის თანხმობა და მისი არსებობის შემთხვევაშიც, საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, რომ მიღებული თანხის ნახევარი მოსარჩელეს გადაეცა ან სრულად მოხმარდა საოჯახო ხარჯებს. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სახეზეა არა დელიქტის მომწესრიგებელი სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლიდან გამომდინარე არამედ, უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმებიდან, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლის (სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი) საფუძველზე ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები. სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლის მიზანთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა, რომ „განსახილველი ნორმით გათვალისწინებული „ზიანი“ წარმოადგენს არა ზიანის ანაზღაურების შემთხვევას, არამედ, საქმე გვაქვს გამდიდრების გათანაბრებასთან. ამ შემთხვევაში ყურადსაღებია, რომ ხსენებული ნორმა მოცემულია უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტით, რაც მიგვითითებს ამ ნორმით გათვალისწინებული ზიანის გათანაბრებაზე უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, ანუ როგორც ხელყოფის კონდიქციისათვის არის დამახასიათებელი, ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი არის ის, რომ ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა. აქედან გამომდინარე, ზემოხსენებულ ნორმაში მითითებულ ზიანში იგულისხმება, მიღებულის დაბრუნების შეუძლებლობის შემთხვევაში, მისი ღირებულების ანაზღაურება, ანუ საქმე გვაქვს არა ზიანის ანაზღაურებასთან, არამედ გამდიდრების გათანაბრების შემთხვევასთან“ (იხ. სუსგ-ები: საქმე №ას-1080-2024 27 ნოემბერი, 2025 წ; №ას-472-448-2013, 05.12.2013წ.; №ას-1204-2018, 25.01.2019წ., პ.19, №ას-275-2020, 16.11.2021წ; №ას-1227-2018, 15.02.2022წ.; ას-841-2021, 24.06.2022წ.).
14. N.......საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების გასხვისების შედეგად მიღებული თანხის ოჯახის ინტერესების შესაბამისად გამოყენების ფაქტის დადასტურებისა და მისი ნაწილის ე.დ–ის კუთვნილების დადასტურების მიზნით, მოწინააღმდეგე მხარემ წარმოადგინა მტკიცებულებები, სახელდობრ უზრუნველყო მისი დის - ე.დ–ის, მოწმის სახით გამოკითხვა. მართალია მოწმემ დაადასტურა, რომ სადავო უძრავი ქონება მოპასუხესთან ერთად თავადაც შეიძინა და შესაბამისი თანხები მოპასუხეს ნაღდი ფულით მისცა, თუმცა გასაზიარებელია სასამართლოს ის შეფასება, რომ მიუხედავად მოწმის ახსნა-განმარტების შინაარსისა, იგი ოჯახის წევრია, რომელსაც შესაძლებელია განსაკუთრებული სუბიექტური ზრახვები ჰქონდეს საქმის შედეგის მიმართ, ამიტომ მისი ჩვენება, სათანადო გამამყარებელი მტკიცებულებების გარეშე, ვერ წარმოშობდა მოპასუხის სასარგებლო სამართლებრივ შედეგს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 140-ე მუხლების ანალიზიდან გამომდინარეობს, რომ მოწმის ჩვენების მიღებისას სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს ყველა იმ ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორით, რაც ამ მტკიცებულების იურიდიულ ბუნებას ახლავს, მათ შორისაა მოწმის, როგორც სუბიექტის, დამოუკიდებლობა მხარეთა შორის სადავო ფაქტებისა და მოვლენების მიმართ. სწორედ ამ კრიტერიუმებით განისაზღვრება მოწმის ჩვენებაში გადმოცემული ფაქტების იურიდიული სანდოობა (შდრ. სუსგ №ას-1698-1592-2012, 02.06.2014წ; №ას-1029-2022, 09.11.2022წ.). გარდა იურიდიული სანდოობისა, ე.დ–ის ჩვენება არ გამოირჩეოდა სანდოობის მაღალი ხარისხით მისი შინაარსის მიხედევითაც, მოწმე ფაქტებზე ვერ მიუთითებდა იმპერატიულად, ორჭოფობდა, ვერ იხსენებდა სადავო ქონების საფასურის ზუსტ ოდენობასა და სააღსრულებო ბიუროში შეტანილი თანხის ოდენობას, რაც ამყარებს მათ გაზიარებაზე უარის თქმის თაობაზე სასამართლოს დასკვნას.
15. გარდა ე.დ–ის ჩვენებისა, მოწინააღმდეგე მხარემ სადავო ტრანზაქციაში მოსარჩელის ჩართულობისა და ინფორმირებულობის დადასტურების მიზნით, სასამართლოს წარუდგინა, სხვადასხვა დოკუმენტაცია, რომელთა საფუძველზეც არ გაიზიარა ი.ზ–ძის ჩართულობა თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გასხვისების პროცესში. საქმეში წარმოდგენილი მასალებით, დასტურდება, რომ ქალაქ თბილისში, .......... ქუჩაზე მდებარე N01/113 მიწის ნაკვეთი ფართით 238.00 კვ.მ. (ს/კ N..........) 2015 წლის 27 ოქტომბრის ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე გაუერთიანდა დ.ლ–ძისა და დ.ს–ძის საკუთრებაში არსებულ 100 კვ.მ. ფართს, მდებარე - ქ. თბილისში, ........... (ს/კ N..........). გაერთიანების შედეგად წარმოიქმნა უძრავი ქონება, მდებარე - ქალაქ თბილისში, ...........N75/........... ქუჩა, ნაკვეთი N01/113, ფართით 338.00 კვ.მ. (ს/კ ............). 2016 წლის 19 თებერვალს ქალაქ თბილისში, ........ ქუჩაზე მდებარე მიწის ნაკვეთები: ფართით 18.00 კვ.მ. (ს/კ N..........), ფართით 45.00 კვ.მ. (ს/კ N0............) და ქალაქ თბილისში, ............./......... ქუჩა, მიწის ნაკვეთი N01/113, ფართით 338.00 კვ.მ. (ს/კ N..........) გაერთიანდა და წარმოიქმნა დამოუკიდებელი უძრავი ქონება, 401.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, მისამართი - ქალაქი თბილისი, .........., საკადასტრო კოდი N............, თანამესაკუთრეები: დ.ლ–ძე, დ.ს–ძე - 100.00 კვ.მ., ს.ზ–ძე - 301.00 კვ.მ., რომელიც 2018 წლის 5 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში გადაეცა შპს „ა–ს“. ხელშეკრულებით ნასყიდობის საგნის ღირებულებად განისაზღვრა 180 000 აშშ დოლარი, საიდანაც 40% ეკუთვნოდათ დ.ს–ძესა და დ.ლ–ძეს, ხოლო 60% - ს.ზ–ძეს.
16. საკასაციო პალატის განსჯით, ვინაიდან სასამართლოს არაერთი მცდელობის მიუხედავად, შპს „ა–გან“ და შპს „B. D. A.C. ბონა დ. და კ–დან“ (ამჟამად შ.პ.ს. „არქიგრამი“) ვერ მოხერხდა ს.ზ–ძესთან, დ.ს–ძესთან და დ.ლ–ძესთან დადებული მომსახურების ხელშეკრულებისა და ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტების მიღება, სააპელაციო პალატამ სრულიად მართებულად იმსჯელა და დაასკვნა, რომ ნასყიდობის ღირებულებისა და მათი გადანაწილების პროპორციებთან დაკავშირებით, უნდა გამოყენებულიყო დ.ს–ძის ჩვენება, როგორც შპს „ა–თან“ გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების უშუალო მონაწილე პირის ახსნა-განმარტება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ მიმართებითაც სააპელაციო პალატამ მართებულად დაადგინა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში აღნიშნული ნასყიდობის საგნის ღირებულებიდან - 180 000 აშშ დოლარიდან 25 000 აშშ დოლარით დაიფარა არქიტექტორის მომსახურება, ხოლო დარჩენილი 155 000 აშშ დოლარი გამყიდველებს შორის განაწილდა მათი წილების პროპორციულად, კერძოდ, დ.ს–ძე და დ.ლ–ძე - 62 000 აშშ დოლარი, ს.ზ–ძე - 93 000 აშშ დოლარი. მართალია ამ ფაქტობრივ გარემოებას ფორმალურად სადავოდ ხდის საკასაციო საჩივრის ავტორი, თუმცა საპირისპიროს მტკიცების ტვირთი მასვე ეკისრებოდა, რომელიც არ გაუქარწყლებია, და რომლის გაქარწყლებაც შეეძლო ხსენებული მტკიცებულებების თავად დ.ს–ძისგან გამოთხოვის შედეგად. შესაბამისად, ყოველგვარი აქტიური და რელევანტური ქმედებების გარეშე განხორციელებული შედავება, ვერ იქნება გაზიარებული საკასაციო პალატის მიერ.
17. მოხმობილი მსჯელობის შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც დადგენილია, რომ თბილისში, .......... ქუჩაზე მდებარე N01/113 მიწის ნაკვეთი (ს/კ N.........) არ იყო შეძენილი ე.დ–ის თანამონაწილეობით, ამასთან, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ ე.დ–ის შვილის - კ.დ–ს მიერ ხდებოდა შპს „ა–გან“ ნასყიდობის თანხის მიღება, გასაზიარებელია, რომ სადავო ხელშეკრულებით მოპასუხის მისაღებ წილს წარმოადგენდა 93 000 აშშ დოლარი, ხოლო სხვადასხვა ხარჯების დაფარვის შედეგად მოპასუხეს დარჩა 70 000 აშშ დოლარი (რომლის ნახევარიც მიეკუთვნა მოსარჩელეს).
18. გარდა ზემოაღნიშნულისა, კასატორი აცხადებს, რომ შეუძლებელია წყნარი ოჯახური თანაცხოვრების პირობებში, მას შეგროვებული ჰქონოდა მტკიცებულებები თუ რა თანხები იხარჯებოდა საოჯახო საჭიროებებისთვის. აღნიშნულ მსჯელობას გააჩნია ლეგიტიმური საფუძვლები, თუმცა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი სადავო ფაქტობრივი გარემოების დადასტურების მიზნებისთვის არ ითვალისწინებს რაიმე კონკრეტული მტკიცებულებების წარმოდგენას, არამედ მხარემ უნდა უზრუნველყოს სასამართლოსთვის მტკიცებულებათა ერთობლიობით გამყარებული შინაგანი რწმენის შექმნა, რაც მოცემულ შემთხვევაში ვერ მოხდა. შესაბამისად, ვინაიდან სადავო ქონების თანასაკუთრებად პრეზუმირების ფარგლებში, საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა მოპასუხეს, რომელიც სადავოდ ხდიდა ამ გარემოებას, მასვე უნდა უზრუნველეყო გარკვეული გონივრული, რელევანტური და განკუთვნადი მტკიცებულებების წარმოდგენა, რაც მან ვერ განახორციელა.
19. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სახეზე იყო მოპასუხის გამდიდრება მოსარჩელის ხარჯზე და საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 1160-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და 982-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოპასუხეს ეკისრებოდა მოსარჩელის სამართლებრივი სიკეთის მისი თანხმობის გარეშე გასხვისებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების (გამდიდრების გათანაბრების) ვალდებულება, კერძოდ, პალატა ასკვნის, რომ მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ მართებულად დაეკისრა გასხვისებული საერთო ქონების(ნარჩენი) ღირებულების ½ - 35 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში (70 000/2) (შედ. სუსგ. Nას-1314-2020. 22.02.2022წ.)
20. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.
21. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.
22. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
23. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში კასატორს, საქმის საბოლოო განხილვამდე გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის 1750 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის ვალდებულება, რის გამოც მას სახელმიწფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 525 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა
1. ს.ზ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. ს.ზ–ძეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ (ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150) დაეკისროს 525 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი
გოჩა ჯეირანაშვილი
