საქმე №ას-56-2026 27 მარტი, 2026 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

გოჩა ჯეირანაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „მ....“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ნ–ი, ო.ტ–ი, ლ.კ–ი (თ.გ–ას უფლებამონაცვლე), მ.ს–ი, ა.ჩ–ძე (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 27 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

1.1. მ.ნ–მა, ო.ტ–მა, თ.გ–ამ, მ.ს–მა და ა.ჩ–ძემ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში შპს „მ....“-ის მიმართ, რომლითაც დააყენეს შემდეგი სახის მოთხოვნები:

- შპს „მ....“-ს მოსარჩელეთა სასარგებლოდ დაეკისროს 2014 წლის 18 და 19 თებერვლის შეთანხმებებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება და ამ მიზნით თბილისში, .......... მდებარე საცხოვრებელი ფართებიდან დაევალოს, უსასყიდლოდ, შემდეგი ფართების გადაცემა:

1. მ.ნ–ისთვის (პ/ნ ..........) 355 350.44 ლარის ღირებულების 110 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულების ფარგლებში, არსებული საცხოვრებელი ფართებიდან 113 კვ.მ ფართის (ს.კ ...........) გადაცემა, მ.ნ–ის მხრიდან 9 038 ლარის დამატებით გადახდის სანაცვლოდ.

2. ო.ტ–ისთვის (პ/ნ ..........) 222 094.03 ლარის ღირებულების 69.3 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულების ფარგლებში, არსებული ფართებიდან 60 კვ.მ ფართის ბინის (ს/კ ..........), გადაცემა და დამატებით მის სასარგებლოდ 29 805 ლარის გადახდა.

3. თ.გ–ას უფლებამონაცვლე ლ.კ–ისთვის (პ/ნ ..........) 932 794.91 ლარის ღირებულების 291.06 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულების ფარგლებში, არსებული ფართებიდან 125 კვ.მ ფართის ბინის (ს/კ ..........) და 130 კვ.მ ფართის ბინის (ს/კ ...........) გადაცემა და დამატებით ლ.კ–ის სასარგებლოდ 113 643 ლარის გადახდა.

4. მ.ს–ისთვის (პ/ნ ..........) 177 675.22 ლარის ღირებულების 55.44 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის და ა.ჩ–ძისთვის (პ/ნ ...........) 44 418.81 ლარის ღირებულების 13.86 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულების ფარგლებში, მოსარჩელეთათვის ერთი ბინის 71.90 კვ.მ ს/კ .......... საცხოვრებელი ბინის გადაცემა და დამატებით 8 333 ლარის გადახდა.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. 2006 წლის 12 აპრილს შპს „ს.მ–ას“ გამოეყო შპს „მ - ...“. რეორგანიზაციის შედეგად თავდაპირველ საწარმოში პარტნიორებად დარჩნენ მოსარჩელეები, ხოლო ახალ დაფუძნებულ საწარმოში შპს „ს.მ–ის“ ყოფილი პარტნიორების ნაწილი დარეგისტრირდნენ შემდეგი წილობრივი მონაწილეობით: შ.ს–ძე - 52.5%, მ.მ–ძე - 20%, გ.ს–ძე - 20% და გ.შ–ვი - 7.5%. რეორგანიზაციის მოტივად განისაზღვრა პარტნიორთა ნაწილის სურვილი დაეწყოთ სამშენებლო ბიზნესი, რისთვისაც შპს „ს.მ–ის“ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა კარგ მატერიალურ ბაზას. შესაბამისად, შპს „ს.მ–ამ“ გამოყოფილ საწარმოს შპს „მ....“-ის საწესდებო კაპიტალის შესავსებად, უსასყიდლოდ გადასცა საკუთრებაში 663 600 ლარად შეფასებული 1659 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. ამასთან, მხარეები ზეპირსიტყვიერად შეთანხმდნენ, რომ მშენებლობის თაობაზე თანხმობის გაცხადების შემთხვევაში, ზემოაღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე აშენებულ კორპუსში, შპს „ს.მ–აში“ დარჩენილი პარტნიორები უსასყიდლოდ მიიღებდნენ მათი წილის ღირებულების შესატყვის საცხოვრებელ ფართებს (900კვ.მ ფართიდან).

2.2. სარჩელის თანახმად, ამ შეთანხმების საფუძველზე, 2014 წლის 18 და 19 თებერვალს შპს „ს.მ–ის“ დამფუძნებლებსა და შპს „მ....“-ის იმჟამინდელ დირექტორს შ.ს–ძეს შორის გაფორმდა შეთანხმება „უძრავი ქონების წილობრივი განაწილების შესახებ.“

2.3. მოპასუხემ 2019 წლისთვის თითქმის დაასრულა 12 სართულიანი საცხოვრებელი კომპლექსის მშენებლობა, საერთო ფართით 9 036 კვ.მ (საიდანაც საცხოვრებელი ფართობია - 5 794 კვ.მ). აქედან გამომდინარე, სარჩელით მოთხოვნილია, მოსარჩელეთა წინაშე ნაკისრი შეთანხმების შესრულება და კუთვნილი ფართების გადაცემა.

2.4. იმის გათვალისწინებით, რომ 2014 წლის შეთანხმებით გათვალისწინებული ფართების შესატყვისი ფართის ბინები რეალურად არ არსებობდა, სარჩელით მოთხოვნილია ფართობრივად ყველაზე შესაბამისი საცხოვრებელი ბინების გადაცემა, თანხის დამატების ან ნაკლები ფართის ბინის მიღების შემთხვევაში, დანაკლისი ფართის ღირებულების ანაზღაურების სანაცვლოდ.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხავი და მოთხოვნის შემაფერხებელი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3.2. შესაგებლის თანახმად, შპს „მ....“-ის პარტნიორებს მათი წილის საკომპენსაციოდ გადაეცათ თბილისში, ......... ქ.N46-ში მდებარე 1659 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომელიც შესატანის სახით შეიტანეს შპს „მ....“-ის კაპიტალში, თავდაპირველ საწარმოს პარტნიორებს კი, დარჩათ საწარმოს სხვა აქტივი და მოქმედი, გამართული ბიზნესი.

3.3. მოპასუხის მითითებით, მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილი სადავო შეთანხმება არ იყო წარმოდგენილი დედნის სახით, რაც შეუძლებელს ხდიდა დადგენილიყო მასზე არსებული ხელმოწერის ნამდვილობა. ამასთან, მოპასუხის მტკიცებით, სადავო შეთანხმება დადებულია არაუფლებამოსილ პირთან, ვინაიდან მასში მითითებული არაა ხელმომწერი პირი მოქმედებდა თუ არა, შპს „მ....“-ის სახელით, მით უმეტეს, რომ შპს „მ....“-ს პარტნიორთა გადაწყვეტილებით, შ.ს–ძისთვის არ მიუცია საზოგადოების საკუთრებაში არსებული ქონებების გასხვისების უფლება. მოპასუხე სადავო გარიგების ბათილობას, ასევე უკავშირებდა მის ფორმა დაუცველობას.

3.4. შესაგებელში მიეთითა, რომ სადავო შეთანხმებები ბათილია იმ საფუძვლითაც, რომ შეუძლებელია გარიგების შინაარსის განსაზღვრა. არცერთ შეთანხმებაში არ იყო იდენტიფიცირებული კონკრეტულად რა ქონება უნდა გადასცემოდა საკუთრებაში მოსარჩელეს, მხოლოდ ფართობის მითითება, კი გადასაცემი ქონების განსაზღვრის საშუალებას არ იძლეოდა.

3.5. მოთხოვნის შემაფერხებელ შესაგებელში აღნიშნულია, რომ სარჩელი ხანდაზმულია. შეთანხმებები ხუთივე მოსარჩელესთან გაფორმდა 2014 წლის 18 და 19 თებერვალს, ხოლო სარჩელი სასამართლოს წარედგინა 2021 წლის 9 მარტს, ხანდაზმულობის 6 წლიანი ვადის გასვლის შემდეგ.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 27 ივნისის გადაწყვეტილებით, მ.ნ–ის, ო.ტ–ის, ლ.კ–ის (თ.გ–ას უფლებამონაცვლე), მ.ს–ისა და ა.ჩ–ძის სარჩელი შპს „მ....“-ის წინააღმდეგ დაკმაყოფილდა. შპს „მ....“-ს დაეკისრა მ.ნ–ისთვის (პ/ნ ..........) 355 350.44 ლარის ღირებულების 110 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულების ფარგლებში, არსებული საცხოვრებელი ფართებიდან 113 კვ.მ ფართის (ს.კ ............) გადაცემა, მ.ნ–ის მხრიდან 9 038 ლარის გადახდის სანაცვლოდ; შპს „მ....“-ს დაეკისრა ო.ტ–ისთვის (პ/ნ ..........) 222 094.03 ლარის ღირებულების 69.3 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულების ფარგლებში, არსებული ფართებიდან 60 კვ.მ ფართის ბინის (ს/კ ..........), გადაცემა და დამატებით ო.ტ–ის სასარგებლოდ 29 805 ლარის გადახდა; შპს „მ....“-ს დაევალა თ.გ–ას უფლებამონაცვლე ლ.კ–ისთვის (პ/ნ .........) 932 794.91 ლარის ღირებულების 291.06 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულების ფარგლებში, არსებული ფართებიდან 125 კვ.მ ფართის ბინის (ს/კ ..........) და 130 კვ.მ ფართის ბინის (ს/კ ..........) გადაცემა და დამატებით ლ.კ–ის სასარგებლოდ 113 643 ლარის გადახდა; ამავე გადაწყვეტილებით, შპს „მ....“-ს დაეკისრა მ.ს–ისთვის (პ/ნ ..........) 177 675.22 ლარის ღირებულების 55.44 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის და ა.ჩ–ძისთვის (პ/ნ ..........) 44 418.81 ლარის ღირებულების 13.86 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულების ფარგლებში, ერთი ბინის - 71.90 კვ.მ ს/კ ......... გადაცემა და დამატებით 8 333 ლარის გადახდა.

4.2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 27 ივნისის გადაწყვეტილება, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „მ....“-მა.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

5.2. სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე, განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეთა იურიდიულ ინტერესს უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვება წარმოადგენდა. უფლების რეალიზაციის ფაქტობრივი საფუძველი კი, იყო რეორგანიზაციის ფარგლებში, შპს „ს.მ–ის“ ნატურით გაყოფის გადაწყვეტილება და პარტნიორთა წილის კომპენსაციის წესის შესახებ შემდგომში გაფორმებული შეთანხმება. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ დავის გადაწყვეტისთვის გამოსაყენებელი სამართლის ნორმები უნდა მოძიებულიყო მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონსა (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში.

5.3. სააპელაციო პალატამ მოიხმო საწარმოს გაყოფის დროს მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის“ 144 მუხლის მე-6 პუნქტის, რომლის თანახმად, საწარმო, რომლის შემადგენლობაში რამდენიმე საწარმო ერთეულია, შეიძლება დაიყოს მის შემადგენლობაში მყოფ საწარმოებად და მათ გააგრძელონ საქმიანობა როგორც დამოუკიდებელმა საწარმოებმა საკუთარი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით (გაყოფა ნატურით). შემადგენლობაში მყოფი საწარმო წარმოადგენს საწარმოო-ორგანიზაციულად განცალკევებულ ერთეულს, რომელსაც აქვს საკუთარი საქმიანობის სფერო. ნატურით გაყოფა დაიშვება საბალანსო ღირებულებით. თუ დადგინდა უფრო მაღალი ღირებულება, იგი უნდა შემოწმდეს დამოუკიდებელი ექსპერტის მიერ. საწარმოს გაყოფა ნატურით გულისხმობს გარკვეული მიმართულების საქმიანობის განსახორციელებლად სამეწარმეო საზოგადოების დამოუკიდებელ სუბიექტად გამოყოფას, ამ მიზნით მისთვის თავდაპირველი საწარმოდან გარკვეული აქტივის გადაცემას და არა საწარმოს უძრავ-მოძრავი ქონების ნატურით გაყოფას. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შპს „ს.მ–ის“ ნატურით გაყოფის შედეგად დაფუძნდა შპს „მ....“, რომლის კაპიტალი თავდაპირველი საწარმოს ქონებიდან ახალდაფუძნებული საწარმოსათვის აქტივის - უძრავი ქონების გადაცემით შეივსო. „მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის“ 144.6 მუხლის შესაბამისად, ნატურით გაყოფის შესახებ გადაწყვეტილება შეიძლება ითვალისწინებდეს, რომ ადრინდელი პარტნიორები ნატურით გაყოფილ საწარმოში მონაწილეობდნენ სხვადასხვა წილობრივ საფუძველზე, თუმცა კანონმდებელი არაფერს ამბობდა იმ შემთხვევაზე, როდესაც საწარმოს გამოყოფა ხდება არა მხოლოდ ორგანიზაციულად, არამედ, თავდაპირველი საწარმოდან გადის პარტნიორთა ნაწილი და ახალდაფუძნებულ (გამოყოფილ) საწარმოში პარტნიორებად სწორედ ეს პირები გვევლინებიან, ანუ რეორგანიზაციამდელი საწარმოს პარტნიორების ერთი ნაწილი რჩება ძველ საწარმოში, ხოლო მეორე ნაწილი გამოყოფილ საწარმოს პარტნიორები ხდებიან. სააპელაციო სასამართლოს აზრით, ასეთ დროს დღის წესრიგში დგება პარტნიორთა წილის კომპენსაციის საკითხი, როგორც თავდაპირველი საზოგადოებიდან გამსვლელი პარტნიორებისათვის, ისე იმ პარტნიორებისათვის, რომლებმაც არ მოისურვეს ახალ საზოგადოებაში პარტნიორად ყოფნა. პალატის შეფასებით, შ.ს–ძესთან გაფორმებული შეთანხმებები სწორედ ამ უკანასკნელთა წილის კომპენსაციის წესს და პირობებს განსაზღვრავდა.

5.4. სააპელაციო პალატამ მოიხმო სამოქალაქო სამართალში მოქმედი მტკიცების ტვირთის გადანაწილების სტანდარტი და ყურადღება მიაპყრო საქმის მასალებში წარმოდგენილ იმ მტკიცებულებებს, რომელთაც სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნებოდა. სახელდობრ, პალატამ მიუთითა რეორგანიზაციის სანოტარო აქტსა და რეორგანიზაციის საფუძველზე უძრავი ქონების ახალდაფუძნებული საწარმოსათვის გადაცემის ხელშეკრულებაზე, რომელთა შეფასების შედეგად, მიიჩნია რომ შპს „ს.მ–ის“ პარტნიორების მიერ შერჩეული რეორგანიზაციის მოდელის გათვალისწინებით, ახალ დაფუძნებულ საწარმოში პარტნიორთა მხრიდან კაპიტალის შესავსებად თავდაპირველი საწარმოს აქტივის - უძრავი ნივთის გადაცემა, ერთი მხრივ, ემსახურებოდა შპს „ს.მ–იდან“ მათი გასვლის სანაცვლოდ წილის კომპენსაციას, რაც ახალ საწარმოში მათი შენატანის სახით იქნა უზრუნველყოფილი, ხოლო, მეორე მხრივ, გამოყოფილი საწარმოს მიზნობრივი საქმიანობისათვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ქონებრივი აქტივის გადაცემას. პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ შპს „მ....“-ის წესდებას ხელს აწერდნენ, მოსარჩელეებიც, რაც ადასტურებდა ზეპირი შეთანხმებით გათვალისწინებული შპს „მ....“-ის ვალდებულების არსებობას მოსარჩელეთა მიმართ, სხვა შემთხვევაში მათი ხელმოწერები შპს „მ....“-ის წესდებაზე ვერ განხორციელდებოდა, რადგან ისინი ამ საწარმოს პარტნიორები არ იყვნენ.

5.5. სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაპყრო მოთხოვნის გამომრიცხავ შესაგებელსაც, და აღნიშნა, რომ მხარე სარჩელის გამომრიცხავ ერთ-ერთ გარემოებად სადავო მიწის ნაკვეთის შპს „მ....“-ისათვის უსასყიდლოდ გადაცემის სამართლებრივ ბუნებაზე მიუთითებდა, რაც მიზნად ისახავდა ახალდაფუძნებულ საწარმოში შემსვლელ პარტნიორთა წილის კომპენსაციას. სასამართლომ ეს არგუმენტი არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ გაყოფამდე შპს „ს.მ–ის“ აქტივის მოცულობის სოლიდურ ნაწილს შეადგენდა სწორედ გამოყოფილი საწარმოსათვის გადაცემული უძრავი ქონება. შესაბამისად, სასამართლოს განსჯით, შპს „ს.მ–აში“ დარჩენილი აქტივისა და შპს „მ....“-ისთვის გადაცემული აქტივის ღირებულების მკაფიო არათანაფარდობის პირობებში, ძნელად წარმოსადგენი იყო მოსარჩელეებს უსასყიდლოდ, ყოველგვარი კომპენსაციის მიღების გარეშე გადაეცათ ასეთი სოლიდური ღირებულების ქონება გამოყოფილი საწარმოსათვის. აღნიშნული დასკვნა, კი საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით გაქარწყლებული არ ყოფილა.

5.6. გასაჩივრებული განჩინებით, ასევე შეფასდა შესაგებლის მეორე არგუმენტი, რომელიც მოსარჩელეებსა და შ.ს–ძეს შორის გაფორმებული შეთანხმების სამართლებრივ ბუნებასა და მისი ნამდვილობის წინაპირობებს შეეხებოდა. სადავო შეთანხმებების შინაარსობრივი კვლევის შედეგად, პალატამ მიიჩნია, მოსარჩელეებს უნდა გადასცემოდათ შპს „ს.მ–აში“ რეორგანიზაციამდე მათი წილობრივი მონაწილეობის შესატყვისი საცხოვრებელი ფართები. შეთანხმების ამგვარი ფორმულირება კი, ქმნიდა იმგვარი დასკვნის გამოტანის შესაძლებლობას, რომ 2006 წელს რეორგანიზაციის დროს, მხარეთა შორის მიღწეული ზეპირსიტყვიერი შეთანხმება წილის კომპენსაციის თაობაზე, ხელშემკვრელმა მხარეებმა წერილობით 2014 წელს დაადასტურეს. ამ მიმართებით, პალატამ განსაკუთრებული ყურადღება მიაპყრო იმ მონაკვეთს, სადაც მითითებულია, რომ პარტნიორები, თანხმობას აცხადებენ დაიწყოს მშენებლობა შესაბამის ტერიტორიაზე და როგორც ტერიტორიის მეწილეები ითხოვენ წილის შესაბამის საცხოვრებელ ფართს. შინაარსის ამგვარი ფორმულირება, სააპელაციო პალატის აზრით, ერთმნიშვნელოვნად ადასტურებდა, რომ ეს იყო მხარეთა შორის მიღწეული შეთანხმების წერილობითი დადასტურება, რომელიც წინ უსწრებდა და რომელსაც შემდგომში დაეფუძნა შპს „ს.მ–ის“ რეორგანიზაცია.

5.7. სააპელაციო პალატამ იმ არგუმენტის პასუხად, რომ სადავო შეთანხმებაზე არსებული შ.ს–ძის ხელმოწერის ნამდვილობა არ დასტურდებოდა და მისი დადასტურების შემთხვევაშიც იგი არაუფლებამოსილი პირი იყო, რაც სადავო გარიგებას ბათილ გარიგებათა რიგს მიაკუთვნებდა, განმარტა, რომ საქმეში წარმოდგენილი იყო სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, ექსპერტიზისთვის წარდგენილ ხელმოწერის ნიმუშებში გამოვლენილი დამთხვევები იძლეოდა კატეგორიული დასკვნის გამოტანის შესაძლებლობას, რომ კონკრეტულ დოკუმენტზე ხელმოწერა სწორედ დასახელებულ პირს მიეკუთვნებოდა. სააპელაციო პალატამ, ექსპერტიზის დასკვნის მკაფიოობისა და იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ ამ დასკვნის წინააღმდეგ მოპასუხეს სამართლებრივად ვარგისი არგუმენტაცია დავის განხილვის პროცესში არ წარმოუდგენია, მიიჩნია, რომ აპელანტის მტკიცება დაუსაბუთებელი იყო. რაც შეეხება შ.ს–ძის უფლებამოსილების ნაკლს, ამ მიმართებით სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაპყრო სადავო შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც, შ.ს–ძემ ხელშეკრულება გააფორმა, როგორც მიწის ნაკვეთის იურიდიულმა მფლობელმა, რაც სხვა არაფერია თუ არა არაპირდაპირი მითითება, შპს „მ....“-ის საკუთრებად რიცხული მიწის ნაკვეთის განკარგვის შესაძლებლობაზე, რისი უფლებამოსილებითაც, სპეციალური კანონის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სწორედ საწარმოს დირექტორი იყო აღჭურვილი. პალატამ ასევე, დასძინა, რომ სადავო შეთანხმებით, მხარეთა შორის არ განსაზღვრულა რაიმე ახალი ვალდებულება, არამედ რეორგანიზაციის თანამდევად წილის კომპენსაციის თაობაზე მიღწეული ზეპირი შეთანხმება წერილობით დადასტურდა, რაც უძრავ ქონებაზე დადებულ იმგვარ შეთანხმებად ვერ იქნებოდა განხილული, რომელზეც მეწარმეთა შესახებ კანონის მე-9 მუხლითა და წესდებით გათვალისწინებული რეგულაცია უნდა გავრცელებულიყო. სააპელაციო პალატამ, მოხმობილი მსჯელობის გასამყარებლად, ასევე მოიხმო დადგენილი სასამართლო პრაქტიკა, რომლის მიხედვითაც: თუ საზოგადოების დირექტორის მიერ დადებული გარიგებების ნამდვილობაზე მიდის დავა, მესამე პირისათვის არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს თუნდაც დირექტორის უფლებამოსილება იყოს შეზღუდული – მისთვის გარიგება ნამდვილია. სამეწარმეო სუბიექტის წესდებით დაწესებული შეზღუდვა გავლენას ახდენს გარიგების ნამდვილობაზე იმ შემთხვევაში, თუ იგი რეგისტრირებულია სამეწარმეო რეესტრში ან თუ ამგვარი შეზღუდვის არსებობა ცნობილი იყო სადავო გარიგების ხელშემკვრელი მხარისათვის (შდრ. სუსგ. საქმე N ას-252-240-2016, 10 ივნისი, 2016 წელი). სააპელაციო პალატამ ისიც აღნიშნა, რომ შ.ს–ძე შპს „მ....“-ში ფლობდა ხმის უმრავლესობის მქონე წილს - 52,5%-ს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ასეთ შემთხვევაში, პარტნიორთა კრების მოწვევას გადაწყვეტილების მისაღებად შეიძლება მხოლოდ ფორმალური დატვირთვა ჰქონოდა და იგი გავლენას ვერ მოახდენდა უძრავი ქონების განსაკარგად შ.ს–ძის უფლებამოსილების შეზღუდვაზე. შესაბამისად, პალატამ დაასკვნა, რომ ვინაიდან შ.ს–ძის, როგორც ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის უფლებამოსილების შეზღუდვა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ ყოფილა, სადავო გარიგება ნამდვილი იყო და არ არსებობდა მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

5.8. გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო პალატამ ასევე იმსჯელა აპელანტის იმ შედავებაზეც, რომელიც სადავო გარიგების ფორმადაუცველობას მიემართებოდა. ამ მიმართებით, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოდავე მხარეთა შორის, წარმოშობილი იყო წილის კომპენსაციის ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, რომლის რეალიზება სამომავლოდ აშენებული საცხოვრებელი კორპუსიდან უძრავი ქონების გადაცემით უნდა განხორციელებულიყო, რაც ფორმასავალდებულო გარიგებათა კატეგორიას არ მიეკუთვნებოდა.

5.9. სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მოთხოვნის შემაფერხებელი შესაგებელიც და განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, ხელშეკრულება 2014 წლის 18 და 19 თებერვალს დაიდო, თუმცა შეთანხმება არ შეიცავდა მითითებას ვალდებულების შესრულების კონკრეტული დროის შესახებ. ამ გარემოების გათვალისწინებით, პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოსარჩელეებს მოთხოვნის უფლება წარმოეშვათ მას შემდეგ, რაც შპს „მ....“-მა უძრავ ქონებათა რეალიზაცია დაიწყო, ანუ როდესაც შესაძლებელი გახდა ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, ხოლო უფლების დარღვევის შესახებ მათთვის შეცნობადი გახდა, როდესაც მოპასუხემ უარი განაცხადა ვალდებულების შესრულებაზე. შესაბამისად, დადგინდა, რომ სარჩელი სასამართლოში წარმოდგენილი იყო ხანდაზმულობის ვადის დაცვით.

5.10. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა შპს „მ....“-მა. კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული განჩინებისა და წინმსწრები განჩინებების (თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2023 წლის 3 მაისის საოქმო განჩინება, ექსპერტიზის ჩატარებამდე საქმისწარმოების შეჩერების თაობაზე; თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 18 მარტის საოქმო განჩინება, იმ ნაწილში, რომლითაც მოპასუხე შპს „მ....“-ის წარმომადგენლის შუამდგომლობა გია დეკანოზიშვილისთვის „უძრავი ქონების წილობრივი განაწილების შესახებ შეთანხმების“ დედნის გაგზავნის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა) გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

6.1. კასატორის მტკიცებით, ქვემდგომმა ინსტანციის სასამართლოებმა უხეშად დაარღვიეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-6 მუხლებით გარანტირებული შეჯიბრებითობის პრინციპი, ვინაიდან ერთი მხრივ, მოპასუხეს არ მიეცა შესაძლებლობა უზრუნველეყო დამოუკიდებელი ექსპერტიზის ჩატარება, რაც ყველა მხარისთვისაა გარანტირებული ხოლო, მეორე მხრივ, პირველი ინსტანციის სასამართლო ჩაერია შეჯიბრებითობაში და საკუთარი ინიციატივით დანიშნა ექსპერტიზა, რისი უფლებაც არ ჰქონდა. აღნიშნული განსაკუთრებით რელევანტურია, რადგან სასამართლომ ს.ჩ–ის მიერ მომზადებული, არაიმპერატიული და ნაკლიანი დასკვნა, მიკერძოებულად შეაფასა, რის შედეგადაც დაასკვნა, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს არ გაუქარწყლებია მასში მოყვანილი გარემოები, ეს კი მაშინ, როდესაც თავად სასამართლომ არ მისცა მხარეს შესაძლებლობა დაენიშნა ალტერნატიული ექსპერტიზა.

6.2. მისივე მტკიცებით, ქვემდგომმა ინსტანციის სასამართლოებმა დაარღვიეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 105-ე მუხლების მოთხოვნები, რადგან წინასწარ დადგენილი ძალა მიანიჭა ექსპერტ ს.ჩ–ის დასკვნა, რომელიც იყო სრულიად დაუსაბუთებელი. 2023 წლის 15 ნოემბრის ექსპერტიზის N 008164823 დასკვნის დაუსაბუთებლობის თაობაზე აპელირება ეფუძნება შემდგომ გარემოებებს: ექსპერტი ს.ჩ–ი მიუთითებს (დასკვნის მე-2 გვ.), რომ ხელმოწერების გამოკვლევითა და შედარებით შ.ს–ძის ხელმოწერის ნიმუშებთან გამოვლინდა გარკვეული დამთხვევები, რის საფუძველზეც ს.ჩ–ი მიიჩნევს, რომ ეს თანადამთხვევები საკმარისია კატეგორიული დასკვნისათვის იმის შესახებ, რომ გამოსაკვლევი ხელმოწერები შესრულებულია შ.ს–ძის მიერ. ს.ჩ–ი ერთ განსხვავებაზეც კი არ მიუთითებს, არადა ფიზიკის კანონებს ეწინააღმდეგება, რომ ბუნებაში არსებობდეს ორი ან რამდენიმე საგანი, რომლებიც აბსოლუტურად იდენტურები არიან, მით უმეტეს, სრული აბსურდია ამტკიცო, რომ რამდენიმე ხელმოწერა აბსოლუტურად იდენტურები არიან: არასაექსპერტო თვალითაც კი, ერთი შეხედვით ჩანს, რომ ხელმოწერებს შორის მრავალი განსხვავებაა. დღემდე პასუხგაუცემელი რჩება მთავარი კითხვა: რატომ არ მიუთითა ექსპერტმა დასკვნაში ხელმოწერებს შორის არსებულ განსხვავებაზე, რატომ არ გამოიკვლია ეს განსხვავებები და ა.შ. უფრო მეტიც, იმას, რასაც ს.ჩ–ი დამთხვევებს უწოდებს, სინამდვილეში სულაც არ არის დამთხვევები, პირიქით ეს ე.წ. „თანადამთხვევები“ სინამდვილეში განსხვავებებია. 29.04.2024 წლის სხდომაზე გამოკითხვისას ს.ჩ–მა ამ განსხვავებებს „ვარიაციული ხელმოწერები“ უწოდა. დასკვნის მე-3 გვერდზე ჩამოთვლილია შ.ს–ძის ხელმოწერის ნიმუშები, კერძოდ ჩამოთვლილია დოკუმენტები, რომელთა რაოდენობა ექვსის ტოლია. დასკვნის მე-4 გვერდზე გვხვდება 5 ფოტო, რომლებზეც ს.ჩ–ი მიუთითებს, რომ გამოსაკვლევი ხელმოწერებია. დასკვნის მე-5 გვერდზე მოცემულია მხოლოდ 2 ფოტო: ფოტო N 7 და ფოტო N 8. ს.ჩ–ი მიუთითებს, რომ ფოტოები N 7-8 შ.ს–ძის ხელმოწერის ნიმუშებია. არც დასკვნაში და არც გამოკითხვისას ს.ჩ–მა არ/ვერ დააკონკრეტა, რომელი 2 დოკუმენტის ამონარიდია განთავსებული ფოტო N 7-ზე და N 8-ზე. შესაბამისად, ს.ჩ–მა ვერ დაადასტურა, რომ მან 6 დოკუმენტზე არსებულ ხელმოწერის ნიმუშებს შეადარა გამოსაკვლევი ხელმოწერები. კასატორი ასევე უთითებს, რომ გაურკვეველია კონკრეტულად რომელი 2 დოკუმენტის ხელმოწერის ნიმუშებია ასახული ფოტო N 7-ზე და N 8-ზე. ობიექტურადაც შეუძლებელია ს.ჩ–ს გამოსაკვლევი ხელმოწერები 6 დოკუმენტზე არსებული ხელმოწერებისათვის შეედარებინა, ვინაიდან ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში ნიმუშების სახით გადაგზავნილ იქნა მხოლოდ 2 დედანი დოკუმენტი, სადაც შ.ს–ძის მიერ შესრულებული ხელმოწერები იყო განთავსებული.

6.3. კასატორის მტკიცებით, ორივე ინსტანციის სასამართლომ ყოველგვარი შეფასების გარეშე დატოვა საქმის მართებულად გადაწყვეტისათვის უმნიშვნელოვანესი მტკიცებულებები, მაგალითად: სასამართლო გადაწყვეტილებაში მოხსენიებულიც კი არ არის 05.05.2006 წლის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ბრძანება, სადაც მითითებულია, რომ შპს „ს.მ–ას“ გამოეყვნენ შემდეგი პარტნიორები: მ.მ–ძე, შ.ს–ძე, გ.ს–ძე და გ.შ–ვი. მათ წილის შესაბამისი კომპენსაციის სახით გადაეცათ საზოგადოების კუთვნილი უძრავი ქონება. აღნიშნულის საპირისპიროდ, არაერთგზის მიეთითა, თითქოსდა უძრავი ქონება გადაცემული იყო უსასყიდლოდ. გ) სასამართლო გადაწყვეტილებაში მოხსენიებულიც კი არ არის, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ გამოთხოვილი მტკიცებულებები (სსიპ შემოსავლების სამსახურის 15.06.2023 წლის N 21-02-1/48796 მომართვით 19.06.2023 წელს სასამართლოში წარმოდგენილი შპს ს.მ–ის (ს/ნ ........) საგადასახადო დოკუმენტაცია), რომლითაც, კასატორის აზრით, დასტურდებოდა, რომ შპს „ს.მ–ა“ წარმოადგენდა სოლიდური ბრუნვის მქონე, მომგებიან და მზარდ ბიზნესს. სასამართლოებმა არავითარი მნიშვნელობა არ მიანიჭეს შპს „მ....“-ის წესდებას, მაშინ როდესაც აღნიშნულ მტკიცებულებას, მასში მითითებულ შეზღუდვებს/რეგულაციებს, საქმის მართებულად განხილვისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა ჰქონდა. კასატორის მტკიცებით, სასამართლოებმა გადაწყვეტილება არასწორად დააფუძნეს 2014 წლის 18-19 თებერვლის შეთანხმებებს, ვინაიდან მათ საქმისათვის არავითარი მნიშვნელობა არ ჰქონდა, მაშინაც კი, თუ დადასტურდებოდა, რომ ხელმოწერები შესრულებული იყო შ.ს–ძეს მიერ.

6.4. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინება შეფასდეს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ დადგენილი პრინციპებისა და სტანდარტების კვალდაკვალ. სახელდობრ, კასატორი მიუთითებს, სტრასბურგის სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა შეფასების საკითხთან დაკავშირებულ პრაქტიკას, რომლის მიხედვითაც მტკიცებულებათა დასაშვებობა და მათი შეფასება, პირველ რიგში, ეხება ეროვნულ სასამართლოებს. ამასთან, მხარეთა არგუმენტებისა და მტკიცებულებების სათანადოდ შესწავლა ეროვნული სასამართლოების ვალდებულებას წარმოადგენს. კასატორის აზრით, წინამდებარე საკასაციო საჩივარი ცალსახად მოწმობს, რომ ორივე ინსტანციის სასამართლოს მიერ მტკიცებულებების ადმინისტრირება მოხდა ცალმხრივად და მიკერძოებულად, რითაც დაირღვა კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი. მისივე აზრით, მტკიცების ტვირთის განაწილების ის სტანდარტი, რომელიც გამოიყენეს წინამდებარე საქმეზე საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა, ასევე საპროცესო კოდექსის ფუნდამენტური პრინციპების დარღვევა, კასატორს აყენებს მნიშვნელოვნად არახელსაყრელ პირობებში მოწინააღმდეგე მხარესთან მიმართებით, რაც ძირს უთხრის ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით დაცულ ფუნდამენტურ პრინციპს - საქმის სამართლიანი განხილვის უფლებას. კასატორი ამტკიცებს, რომ საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოების მიერ მტკიცებულებების მართვა განხორციელდა არასამართლიანად, სასამართლოებმა არ დაასაბუთეს მიღებული გადაწყვეტილება/განჩინება, დაარღვიეს მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის უფლება, საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა ვერ შეძლეს ევროპული კონვენციის მე-13 მუხლით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება.

6.5. კასატორის მტკიცებით, გასაჩივრებულ განჩინების სამოტივაციო ნაწილი უხვად არის გაჯერებული ჰიპოთეზებით, ვარაუდებით, დაუსაბუთებელი, ურთიერთგამომრიცხავი და მოსარჩელეთა სასარგებლოდ მიკერძოებული მსჯელობებით, სახელდობრ: ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად დაასკვნეს, რომ მოსარჩელეთა უფლების რეალიზაციის ფაქტობრივ საფუძველს რეორგანიზაციის სამეწარმეო სამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში შპს „ს.მ–ის“ ნატურით გაყოფის გადაწყვეტილება და პარტნიორთა წილის კომპენსაციის წესის შესახებ შემდგომში გაფორმებული შეთანხმება წარმოადგენდა. ამ მიმართებით, კასატორი აცხადებს, რომ 2006 წლის 12 აპრილის მდგომარეობით, მეწარმეთა შესახებ კანონში მხოლოდ მე-14 მუხლი არსებობდა (არ არსებობდა პრიმ მე-14 მუხლები), შესაბამისად სავარაუდოა, რომ სასამართლოები გულისხმობენ მეწარმეთა შესახებ კანონის მე-14 მუხლის მე-6 პუნქტს, თუმცა ამ შემთხვევაშიც სასამართლოების მიერ ციტირებული მეწარმეთა შესახებ კანონის მე-14 მუხლის მე-6 პუნქტი შეუძლებელია ყოფილიყო მოსარჩელეთა მოთხოვნების სამართლებრივი საფუძველი, რადგან აღნიშნული ნორმა არეგულირებდა საწარმოს ნატურით გაყოფის წინაპირობებსა და პროცედურულ საკითხებს. ასე რომ არც იყოს, კასატორი ამტკიცებს, რომ სასამართლომ მის მიერვე მოხმობილი დამფუძნებელი ნორმა არასწორად განმარტა, ვინაიდან მოხმობილი ნორმის ბოლო წინადადებით ცალსახაა, რომ კანონმდებელს ნატურით გაყოფილ საწარმოებში პარტნიორთა წილობრივი განაწილება მთლიანად პარტნიორთა გადაწყვეტილებაზე ჰქონდა მინდობილი, კერძოდ: დასაშვები იყო: (ა) ნატურით გაყოფილ ორივე საწარმოს ჰყოლოდა ყველა ის პარტნიორი, რომლებიც რეორგანიზაციამდელი საწარმოს პარტნიორებს წარმოადგენდნენ და ამავდროულად ამ პარტნიორებს ორივე საწარმოში შეენარჩუნებინათ ზუსტად ის წილები, რაც რეორგანიზაციამდელ საწარმოში ჰქონდათ; (ბ) ნატურით გაყოფილ ორივე საწარმოს ჰყოლოდა ყველა ის პარტნიორი, რომლებიც რეორგანიზაციამდელი საწარმოს პარტნიორებს წარმოადგენდნენ და ამავდროულად ამ პარტნიორების წილები ერთ ან ორივე საწარმოში არ ყოფილიყო იმ ოდენობის, რა ოდენობის წილებიც რეორგანიზაციამდელ საწარმოში ჰქონდათ; (გ) რეორგანიზაციამდელ საწარმოში დარჩენილიყო პარტნიორთა ნაწილი, ხოლო პარტნიორთა დარჩენილი ნაწილის წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებულიყო ახალი საწარმო. ამ შემთხვევაში ელემენტარული მათემატიკური ჭეშმარიტებაა, რომ რეორგანიზაციამდელ საწარმოში დარჩენილ პარტნიორთა წილები ყველა შემთხვევაში გაიზრდებოდა გასული პარტნიორების წილების ხარჯზე, ხოლო ახალდაფუძნებულ საწარმოში ამ საწარმოს პარტნიორები თავადვე გადაწყვეტდნენ, ვის რა წილი ექნებოდა ახლადდაფუძნებულ საწარმოში (რაც განხორციელდა კიდეც მოცემულ შემთხვევაში 2006 წლის 12 აპრილს); (დ) რეორგანიზაციამდელი საწარმოს პარტნიორთა ნაწილი მეწილე შეიძლება ყოფილიყო ორივე საწარმოში, ხოლო პარტნიორთა ნაწილი შეიძლება მეწილედ დარჩენილიყო მხოლოდ რეორგანიზაციამდელ საწარმოში ან ახალდაფუძნებულ საწარმოში და სხვა. მოხმობილი მსჯელობით კასატორი ასკვნის, რომ კანონმდებელს მთლიანად პარტნიორთა გადაწყვეტილებაზე ჰქონდა მინდობილი, საწარმოს ნატურით გაყოფის შედეგად ვინ რომელ საწარმოში თუ საწარმოებში რა ოდენობის წილით თუ წილებით იქნებოდა პარტნიორი. შესაბამისად, მეწარმეთა შესახებ კანონის მე-14 მუხლის მე-6 პუნქტის ბოლო წინადადების სასამართლოსეული შეზღუდული განმარტება დაუსაბუთებელთან ერთად ალოგიკურიცაა, რადგან თუკი სასამართლოს მიერ მითითებული განმარტება მართებულია, ავტომატურად გამოდის, რომ 2006 წლის 12 აპრილს განხორციელებული შპს „ს.მ–ის“ რეორგანიზაცია კანონშესაბამისი არ იყო, რაც ნიშნავს, რომ ნოტარიუს ოთარ ზოიძეს კანონშეუსაბამო სანოტარო აქტი შეუდგენია/დაუმოწმებია და საჯარო რეესტრს/სამეწარმეო რეესტრს კანონშეუსაბამო სანოტარო აქტის საფუძველზე განუხორციელებია რეგისტრაციები.

6.6. კასატორის მტკიცებით, რეორგანიზაციის პროცესში არსებული ყველა საკითხი (მათ შორის, ყველა პარტნიორის წილის კომპენსაციის საკითხი, უფრო ზუსტად თუ ვიტყვით, ვის რა ერგებოდა რეორგანიზაციის შედეგად) გადაწყდა 2006 წლის 12 აპრილს, რეორგანიზაციის შესახებ სანოტარო აქტის გაფორმებით და პარტნიორებს შორის დამატებით შესათანხმებელი არაფერი დარჩენილა. შესაბამისად, 2014 წლის 18-19 თებერვლის ე.წ. შეთანხმებები ცხადია არ განსაზღვრავდა მოსარჩელეთა წილის კომპენსაციის წესსა და პირობებს, როგორც ეს ქვემდგომმა ინსტანციის სასამართლოებმა მიუთითეს და დაადგინეს.

6.7. კასატორი არ იზიარებს გასაჩივრებული განჩინებაში სასამართლოს მიერ განვითარებულ მსჯელობას მასზედ, რომ მოსარჩელეებს არ ექნებოდათ სურვილი, უსასყიდლოდ, ყოველგვარი კომპენსაციის მიღების გარეშე, გადაეცათ სოლიდური ღირებულების ქონება გამოყოფილი საწარმოსათვის. სასამართლოს, აღნიშნული დასკვნის გაკეთებისას, ყურადღება არ მიუქცევია, რომ რეორგანიზაციის შედეგად, შპს „ს.მ–იდან“ გასული პარტნიორების წილების ხარჯზე, შპს „ს.მ–აში“ დარჩენილი პარტნიორების (ანუ მოსარჩელეების) წილები გაიზარდა, ვინაიდან მხოლოდ მათ დარჩათ საკუთრებაში აწყობილი, გამართული, მზარდი და მომგებიანი საგზაო ბიზნესი შპს „ს.მ–ის“ სახით. კასატორის აზრით, მოხმობილი მსჯელობიდან ნათლად ჩანს, რომ სასამართლოები აქტივად/ქონებად აღიქვამენ მხოლოდ ნივთებს (უძრავს, მოძრავს) მაშინ, როდესაც სამოქალაქო კოდექსის 147-ე მუხლის თანახმად ქონება, არის ყველა ნივთი და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, რომელთა ფლობაც, სარგებლობა და განკარგვა შეუძლიათ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს და რომელთა შეძენაც შეიძლება შეუზღუდავად, თუკი ეს აკრძალული არ არის კანონით ან არ ეწინააღმდეგება ზნეობრივ ნორმებს. კასატორი უთითებს, რომ ცხადია ქონებას/აქტივს (გარდა ნივთებისა) წარმოადგენს აგრეთვე საწარმოში კუთვნილი წილი/წილები, რომელთა ფასიც რეორგანიზაციის შედეგად გაიზარდა.

6.8. კასატორი უარყოფს გასაჩივრებულ განჩინებაში განვითარებულ იმ მსჯელობას, რომლის თანახმად, 2006 წელს რეორგანიზაციის დროს მხარეთა შორის მიღწეული ზეპირსიტყვიერი შეთანხმება წილის კომპენსაციის თაობაზე 2014 წელს წერილობით დაადასტურეს ხელშემკვრელმა მხარეებმა. კასატორის მტკიცებით, მხარეთა შორის არანაირ ზეპირ შეთანხმებას ადგილი არ ჰქონია და გაუგებარია რომელ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით დაადგინა ეს ფაქტი სასამართლომ. კასატორი ხაზგასმით მიუთითებს, რომ პარტნიორები ყველა საკითხზე სწორედ 2006 წლის 12 აპრილს, რეორგანიზაციის შესახებ სანოტარო აქტით შეთანხმდნენ, და თუ რაიმე ზეპირი შეთანხმება ჰქონდათ ამავე აქტში ასახავდნენ.

6.9. კასატორი ყურადღებას მიაპყრობს, გასაჩივრებული განჩინების იმ მსჯელობაზეც, რომლის მიხედვითაც „შეთანხმებები“ თვისობრივად ნარდობის ხელშეკრულების ელემენტებსაც შეიცავდა, რაც არასწორია და სასამართლოებს არ უნდა გამოეყენებინათ სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლი, ვინაიდან მათ ნარდობის ხელშეკრულებასთან არაფერი აქვთ საერთო. კასატორის აზრით, სასამართლოთა ლოგიკით გამოდის, რომ 2014 წლის 18-19 თებერვალს მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეები მოსარჩელეებიც ყოფილან და მათ ერთ-ერთ თანამესაკუთრეს დაუკვეთეს შენობის აშენება. ანუ სასამართლოთა ლოგიკით გამოდის, რომ 2006 წლის 12 აპრილს რეორგანიზაცია არ განხორციელებულა და მიწის ნაკვეთი საკუთრებაში შპს „მ....“-ს არ გადასცემია. სხვა შემთხვევაში, სრულიად გაურკვეველია მიწის ნაკვეთის არამესაკუთრეები (მოსარჩელეებმა) როგორ გასცემდნენ თანხმობას მშენებლობის დაწყებაზე ან არდაწყებაზე. ის რომ "შეთანხმებებში" მოსარჩელეები საკუთარ თავს "ტერიტორიის მეწილეებად" მოიხსენიებენ და იძლევიან "თანხმობას" მშენებლობის დაწყებაზე, ცხადია არაფერს არ ნიშნავს. შესაძლოა ადამიანს სუბიექტურად სჯეროდეს კიდეც, რომ ამა თუ იმ ქონების მესაკუთრეა/მეწილეა, აცხადებდეს კიდეც ამას, თუმცა არის თუ არა მესაკუთრე, ამას, რა საკვირველია, სუბიექტური აღქმა კი არ განაპირობებს, არამედ ობიექტური გარემოებები - საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტები, საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია და სხვა. კასატორის მითითებით, უდავო ფაქტია, რომ 2014 წლის 18-19 თებერვალს მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე შპს „მ....“ იყო და შესაბამისად, არაუფლებამოსილი პირების (მოსარჩელეების) მიერ გაცემული სამართლებრივად უვარგისი „თანხმობა“ მშენებლობის დაწყების თაობაზე ან/და მოსარჩელეთა მიერ საკუთარი თავის "ტერიტორიის მეწილედ" მოხსენიება, ცხადია, ობიექტურ რეალობას ვერ შეცვლიდა.

6.10. კასატორი აცხადებს, რომ გასაჩივრებული განჩინების მე-5 პუნქტში (გვ. 30-31) მიეთითა, რომ „შეთანხმებებზე“ ხელმოწერისას ფიზიკური პირი შ.ს–ძე შპს „მ....“-ს წარმოადგენდა, რაც არასწორია. ფაქტი, რომ ფიზიკური პირი შ.ს–ძე თავს მიწის ნაკვეთის „იურიდიულ მფლობელად“ მიიჩნევდა, იმაზე მიუთითებს, რომ ფიზიკური პირის შ.ს–ძის სუბიექტური აღქმით, სწორედ იგი (ფიზიკური პირი) წარმოადგენდა მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს. „შეთანხმებებში“ არაპირდაპირი მითითებაც კი არ არის შპს „მ....“-ის წარმომადგენლობაზე, ასევე, შპს „მ....“, როგორც ხელშემკვრელი მხარე (ან/და რაიმე სხვა კონტექსტში), „შეთანხმებებში“ მოხსენებულიც კი არ არის, რაც სრულებით გამორიცხავდა შ.ს–ძეს მიერ კომპანიის წარმომადგენლობას ამ ქმედების განხორციელებისას, რის გამოც სასამართლოს, რაიმე სახის შეთანხმების არსებობის დადგენის შემთხვევაშიც, უნდა დაედგინა, რომ გარიგება იყო ბათილი ვინაიდან დადებული იყო არაუფლებამოსილი პირის მიერ. მიუხედავად ამ მსჯელობისა, კასატორის მტკიცებით, იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი დავუშვებთ, რომ „შეთანხმებების“ გაფორმებისას შ.ს–ძე, როგორც დირექტორი, წარმოადგენდა შპს „მ....“-ს, ამ შემთხვევაშიც სასამართლოთა მსჯელობა არასწორია, რადგან სასამართლოებმა არ გამოიყენეს და უნდა გამოეყენებინათ მეწარმეთა შესახებ კანონის მე-9 (პრიმ 1) მუხლის მე-7 პუნქტი (2014 წლის 18-19 თებერვლის მდგომარეობით მოქმედი რედაქცია), რომლის თანახმად: „ყველა გადაწყვეტილება, რომელთა მნიშვნელობა სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, მოითხოვს ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებული კრების გადაწყვეტილებას.“ სასამართლოებს ასევე უნდა გამოეყენებინათ სამოქალაქო კოდექსის (2014 წლის 18-19 თებერვლის მდგომარეობით მოქმედი რედაქცია) 59-ე მუხლი (ბათილია ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისათვის საჭიროა ნებართვა). კასატორის აზრით, მეწარმეთა შესახებ კანონის მოხმობილი ნორმები (და არა მხოლოდ) განსაკუთრებულ როლს/მნიშვნელობას ანიჭებდა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორებს. ის ფაქტი, რომ ასეულობით კვადრატული მეტრი უძრავი ქონების განკარგვა (თანაც ანაზღაურების არარსებობის პირობებში) საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას არ წარმოადგენდა, საკამათოც კი არ არის. ამიტომ, ვინაიდან არ არსებობს შპს „მ....“-ის პარტნიორთა წინასწარ გაცემული თანხმობა (ნებართვა), ასევე არ არსებობს პარტნიორთა შემდგომი თანხმობა (მოწონება), მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილი ე.წ. „შეთანხმებები“ ყველა შემთხვევაში ბათილია.

6.11. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს მითითება, თითქოსდა მოსარჩელეთა მიერ წესდებაზე ხელმოწერა შპს „მ....“-ის გაურკვეველ ვალდებულებებს ადასტურებს, აბსოლუტურად დაუსაბუთებელია. კასატორი უთითებს, რომ ის ფაქტი, თუ რატომ მოაწერა ყველა მოსარჩელემ ხელი შპს „მ....“-ის წესდებას, ძალიან მარტივად ასახსნელია, რაც ასევე დასტურდება საქმის მასალებით. კერძოდ: შპს „ს.მ–ის“ რეორგანიზაციის შესახებ 2006 წლის 12 აპრილის სანოტარო აქტს დანართის სახით ერთვის არაერთი დოკუმენტი. აღნიშნული დანართების შესახებ დეტალურად არის მითითებული თავად ამ რეორგანიზაციის აქტში (იხ. ტ.1, ს/ფ 28-29), სადაც მითითებულია, რომ "წინამდებარე აქტს თან ერთვის დანართი 11 დოკუმენტი" და დეტალურად არის აღწერილი თერთმეტივე დოკუმენტი. აღნიშნულ ჩამონათვალში დანართი N 1-ად მითითებულია შემდეგი: შპს "მ...."-ის წესდება. მაშასადამე, შპს "მ...."-ის წესდება (რომელიც მათ შორის მოქმედი იყო 2014 წლის 18-19 თებერვლის „შეთანხმებების“ დროსაც) წარმოადგენს ზემოხსენებული 12.04.2016 წლის სანოტარო აქტის დანართსა და განუყოფელ ნაწილს. სწორედ ამიტომ მოაწერეს ხელი მოსარჩელეებმა შპს მ....-ის წესდებას. შპს "მ...."-ის წესდებაზე, როგორც 12.04.2016 წლის სანოტარო აქტის დანართზე, მოსარჩელეთა მიერ განხორციელებული ხელმოწერები (იხ. ტ.1, ს/ფ 234) ადასტურებს მხოლოდ იმ ფაქტს, რომ ყველა მოსარჩელე ჯერ კიდევ 2006 წლის 12 აპრილიდან სრულად იცნობდა შპს „მ....“-ის წესდების შინაარსს და მათ შორის იცნობდა შპს „მ....“-ის დირექტორისათვის დაწესებულ ყველა იმ შეზღუდვას, რაც ზემოაღნიშნული წესდებით განისაზღვრა და რა საკვირველია, არ ადასტურებდა ზეპირი შეთანხმებით გათვალისწინებული შპს „მ....“-ის რაიმე ვალდებულების არსებობას მოსარჩელეთა მიმართ.

6.12. კასატორი ემიჯნება გასაჩივრებულ განჩინებაში ასახულ იმ მსჯელობასაც, რომლის თანახმადაც, შ.ს–ძე შპს „მ....-ში“ ფლობდა ხმის უმრავლესობის მქონე წილს - 52,5%-ს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ასეთ შემთხვევაში პარტნიორთა კრების მოწვევას გადაწყვეტილების მისაღებად შეიძლება მხოლოდ ფორმალური დატვირთვა ჰქონოდა და იგი გავლენას ვერ მოახდენდა უძრავი ქონების განსაკარგად შ.ს–ძის უფლებამოსილების შეზღუდვაზე. კასატორი მიიჩნევს, რომ ამ დასკვნით, გარდა საკანონმდებლო რეგულაციებისა, სასამართლოს მიერ სრულად იგნორირებულია შპს „მ....“-ის წესდება და მასში არსებული რეგულაციები/შეზღუდვები. მოცემულ შემთხვევაში აუცილებელი პირობა იყო, მოქმედი კანონმდებლობითა და წესდებით დადგენილი წესით მოწვეულიყო პარტნიორთა კრება და სწორედ აღნიშნულ კრებას უნდა მიეღო გადაწყვეტილება (ან არ მიეღო) უძრავი ქონებების გასხვისებაზე. უკიდურეს შემთხვევაში, თუკი პარტნიორთა კრება არ იქნებოდა მოწვეული, შპს „მ....“-ის ოთხივე პარტნიორი (ერთად ან ცალ-ცალკე) უნდა გამოცხადებულიყო ნოტარიუსთან და შესაბამისი სანოტარო აქტით უნდა გამოეხატათ თანხმობა უძრავი ქონებების გასხვისებაზე. კასატორის მტკიცებით, მოცემულ შემთხვევაში, არც პარტნიორთა კრება მოწვეულა, შესაბამისად არც პარტნიორთა გადაწყვეტილება არ მიღებულა და არც თუნდაც რომელიმე პარტნიორს არ გამოუხატავს თანხმობა უძრავი ქონებების გასხვისებაზე (არც სანოტარო და არც სხვა ფორმით), რაც სრულებით გამორიცხავს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობას.

6.13. კასატორი ასევე არ იზიარებს, გასაჩივრებულ განჩინებაში მოყვანილ მსჯელობას ე.წ. „შეთანხმებების“ ფორმის დაცვით დადებულად მიჩნევის თაობაზე. მისი მტკიცებით, იმისათვის, რათა უძრავ ქონებაზე რაიმე სახის უფლება წარმოიშვას, გარიგების მონაწილეთა ხელმოწერის ნამდვილობა დამოწმებული უნდა იყოს კანონით დადგენილი წესით: ან უნდა დამოწმდეს სანოტარო წესით ან საჯარო რეესტრში უფლებამოსილი პირის თანდასწრებით. შემდეგ კი ასეთი წესით დამოწმებული გარიგება უნდა ჩაბარდეს საჯარო რეესტრს. იგივე წესი მოქმედებს მაშინაც, თუკი საქმე გვაქვს წინარე ხელშეკრულებასთან. მოცემულ შემთხვევაში ცალსახაა, რომ მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილ არცერთ „შეთანხმებაზე“ ხელმოწერები არ დამოწმებულა კანონმდებლობით დადგენილი წესით და ამავდროულად ბუნებრივია არ მომხდარა ამ „შეთანხმებების“ რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში, რაც სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, ბათილია. მითითებული შეთანხმებები, კასატორის მტკიცებით, ასევე ბათილია სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის საფუძველზეც, ვინაიდან მათი ძალით არ მომხდარა არცერთ არსებით პირობაზე შეთანხმება. კასატორი ასევე უთითებს, რომ სასამართლოებმა არასწორად გამოიყენეს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი, 317-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი, 361-ე მუხლი, ვინაიდან წინამდებარე საქმეზე ცალსახად დადასტურდა, რომ შპს „მ....“-ს არცერთი მოსარჩელის სასარგებლოდ არავითარი ვალდებულება არ უკისრია.

6.14. საკასაციო საჩივრით შედავებულია აგრეთვე მოთხოვნის შემაფერხებელი შესაგებლის დაუსაბუთებლად მიჩნევის თაობაზე მსჯელობაც. მისი მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი და 128-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი, რადგან მოცემულ შემთხვევაში, მოთხოვნის (თუკი ასეთი მოთხოვნა საერთოდ არსებობს) წარმოშობის მომენტია 2014 წლის 18-19 თებერვალი. შესაბამისად, ხანდაზმულობის 6 წლიანი ვადის გავრცელების შემთხვევაშიც კი, ყველა მოთხოვნაზე ხანდაზმულობის ვადა გავიდა 2020 წლის 18-19 თებერვალს, ხოლო სარჩელი სასამართლოს წარედგინა 2021 წლის 09 მარტს, ე.ი. 6 წლიანი ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ.

6.15. კასატორი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინებით და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლი ვინაიდან მხარეს მიეკუთვნა ის რაც არ მოუთხოვია. სახელდობრ: ა) გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-6 პუნქტით, შპს „მ....“-ს ხუთივე მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა პროცესის ხარჯების (სახელმწიფო ბაჟის) ანაზღაურება 3050-3050 ლარის ოდენობით. ფაქტია, რომ ა.ჩ–ძეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი აქვს ჯამში 1383 ლარი. შესაბამისად, I ინსტანციის სასამართლომ ა.ჩ–ძეს მიაკუთვნა 1667 ლარით მეტი. ბ) გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტის თანახმად: შპს „მ....“-ს დაეკისრა მ.ს–ისთვის (პ/ნ ..........) 177 675.22 ლარის ღირებულების 55.44 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის და ა.ჩ–ძისთვის (პ/ნ ..........) 44 418.81 ლარის ღირებულების 13.86 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულების ფარგლებში, ერთი ბინის - 71.90 კვ.მ ს/კ ..........გადაცემა და დამატებით 8 333 ლარის გადახდა. სასარჩელო მოთხოვნის 1.4. და 1.5. პუნქტებში მ.ს–ი და ა.ჩ–ძე მიუთითებდნენ, რომ მათ მიერ მოთხოვნილი უძრავი ქონების (ს/კ ...........) ფართობი არის 71.90 კვ.მ, რომელიც 2.6 კვ.მ.-ით აღემატება აღნიშნული მოსარჩელეებისათვის ჯამში გადასაცემ 69.3 კვ.მ.-ს. ამიტომ მოსარჩელეები თავადვე მიუთითებდნენ, რომ უძრავი ქონების (ს/კ ..........) საკუთრებაში მიღების სანაცვლოდ თავად აღნიშნულ მოსარჩელეებს უნდა გადაეხადათ მოპასუხისათვის 8 333 ლარი. ნაცვლად იმისა, რომ 8 333 ლარის გადახდა მ.ს–ისთვის და ა.ჩ–ძისთვის დაეკისრებინა, აღნიშნული თანხის გადახდა I ინსტანციის სასამართლომ დააკისრა შპს „მ....“-ს, რაც კასატორის აზრით, იმას ნიშნავს, რომ სასამართლომ მ.ს–სა და ა.ჩ–ძეს მიაკუთვნა 16 666 ლარით (8333 X 2) მეტი, ვიდრე თავად მოსარჩელეები მოითხოვდნენ. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინებით უცვლელი დატოვა გადაწყვეტილება, მათ შორის მისი სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 და მე-6 პუნქტები. გასაჩივრებული განჩინების მე-5 პუნქტის ბოლოს კი, სააპელაციო სასამართლო მხოლოდ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტთან დაკავშირებით მსჯელობს, რაც ვერ იქნებოდა განხილული, როგორც მითითებული საპროცესო დარღვევის რეპარაციის ეფექტური საშუალება.

6.16. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2026 წლის 30 იანვრის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შპს „მ....“-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

6.17. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2026 წლის 20 მარტის განჩინებით, შპს „მ....“-ის საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოპასუხის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

7. საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404.1 მუხლის პირველი წინადადება). საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლი). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

8. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის პრეტენზიები მიემართება გასაჩივრებული განჩინების, როგორც მატერიალურსამართლებრივად ასევე, პროცესუალურ სამართლებრივად დაუსაბუთებლობას. მატერიალურსამართლებრივი თვალსაზრისით, კასატორი პრეტენზიას გამოთქვამს სასამართლოს მიერ დამფუძნებელ ნორმებად არასწორი ნორმების გამოყენების/განმარტების, სადავო გარიგების სამართლებრივი ბუნების კანონსაწინააღმდეგო განმარტების, სამეწარმეო სამართალში წესდების, დირექტორის უფლებამოსილებისა და პასუხისმგებლობის არასწორი განმარტებისა და ხანდაზმულობის ვადების არასწორად გამოთვლის შესახებ. ხოლო პროცესუალურსამართლებრივი შედავება მიემართება სასამართლოს მიერ მტკიცების ტვირთის გადანაწილებისა და პროცესის შეჯიბრებითობის დარღვევას, ასევე, კასატორის აზრით, სააპელაციო პალატამ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ სადავო შეთანხმების ასლს და მასზე განხორციელებული ხელმოწერის ნამდვილობის შესახებ ექსპერტიზის დასკვნას.

9. საკასაციო პალატა უპირველესად ყურადღებას მიაპყრობს სადავო გარიგებებზე ხელმომწერი პირის უფლებამოსილების საკითხს. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეთა იურიდიული ინტერესია უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვება, რომლის საფუძველსაც, მათი აზრით, წარმოადგენს 2014 წლის 18-19 თებერვალს მოსარჩელეებსა და შ.ს–ძეს შორის დადებული გარიგება უძრავი ქონების წილობრივი განაწილების შესახებ. შეთანხმების თანახმად: „მოსარჩელეებმა 900 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის სანაცვლოდ, თანხმობა განაცხადეს თბილისში .......... ქ. N46-ში მდებარე 1659 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დაწყებულიყო მშენებლობა. მ.ნ–თან გაფორმებული გარიგების მიხედვით, დასახელებული პირი, როგორც ზემოხსენებული ტერიტორიის ერთ-ერთი მეწილე, ითხოვს მის კუთვნილ წილს 12.32%, რომელიც მოსარჩელეთათვის გადასაცემი 900 კვ.მ საცხოვრებელი ფართიდან შეადგენს 110.88 კვ.მ-ს, მეორე მხრივ, შ.ს–ძე, როგორც მიწის ნაკვეთის იურიდიული მფლობელი, თანხმობას აცხადებს ზემოაღნიშნულ ტერიტორიაზე მშენებლობის შემთხვევაში, ამავე ტერიტორიის მეწილეს მ.ნ–ს გადაეცეს 900 კვ.მ-საცხოვრებელი ფართიდან მის მიერ მოთხოვნილი 110.88 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი. ანალოგიური შინაარსის შეთანხმებებია გაფორმებული სხვა მოსარჩელეებთანაც, კერძოდ, ო.ტ–თან გაფორმებული შეთანხმება ითვალისწინებს, მისთვის 7.7% წილის შესაბამისი- 69.3 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის, თ.გ–ასთვის 32.34% წილის შესატყვისი- 291.06 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის, მ.ს–ისთვის 6.16% წილის შესაბამისი- 55.44 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის, ხოლო ა.ჩ–ძისთვის 1.54% წილის შესაბამისი- 13.86% საცხოვრებელი ფართის გადაცემას“. საკასაციო პალატის განსჯით, მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული გარიგების შინაარსობრივ კვლევას, განსახილველი დავის სამართლიანი გადაწყვეტის მიმართ, განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. დავის განხილვის არცერთ ეტაპზე სადავო არ გამხდარა, რომ შეთანხმებაზე ხელმომწერი პირი - შ.ს–ძე, სადავო პერიოდში იყო შპს „მ....“-ის დირექტორი, თუმცა არც ისაა სადავო, რომ შეთანხმებაში არ არსებობს მითითება მისი წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების შესახებ, ანუ არ არის მითითებული, რომ ნების გამოვლენა მოხდა საწარმოს სახელით. შესაბამისად, უპირველესად გამოსარკვევია დასახელებული პირი, სადავო გარიგების დადებისას მოქმედებდა, როგორც ფიზიკური პირი (მეწილე), თუ საწარმოს დირექტორი, ხოლო შემდეგ გადასაწყვეტია საკითხი მისთვის შესაბამისი შეთანხმების გაფორმების უფლებამოსილების მინიჭების შესახებ.

10. ვინაიდან სადავოდაა გამხდარი საწარმოს მიერ გამოვლენილი ნების ნამდვილობა და შინაარსი, სასამართლოს სიღრმისეულად უნდა გამოეკვლია სადავო დროს მოქმედი "მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის 9¹.7 მუხლი, რომლის თანახმადაც, ყველა გადაწყვეტილება, რომელთა მნიშვნელობა სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, მოითხოვს ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებული კრების გადაწყვეტილებას. საკასაციო პალატის განსჯით, სადავო შეთანხმების შინაარსიდან გამომდინარე, გადაწყვეტილების მიღებაზე უფლებამოსილი პირის საკითხი არასათანადაა გამოკვლეული. სააპელაციო პალატამ საქმის ხელახლა განხილვისას უპირატესად, საქმეში წარმოდგენილი წესდებებისა და სადამფუძნებლო დოკუმენტაციის შესწავლის საფუძველზე, უნდა დაადგინოს უძრავი ქონების განკარგვა წარმოადგენდა თუ არა საწარმოს ჩვეული სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებას, ხოლო ამ საკითხის ნეგატიურად გადაწყვეტის შემთხვევაში, პალატამ უნდა შეისწავლოს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია, საწარმოსთვის არადამახასიათებელი საქმიანობის განხორციელებისთვის სპეციალური უფლებამოსილების მინიჭებას, ხომ არ ითვალისწინებდა ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებულ საერთო კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე. მითითებული მტკიცებულებებისა და ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, საქმის ხელახლა განხილვის დროს, სასამართლომ კრიტიკულად უნდა შეაფასოს საერთო კრების მიერ შ.ს–ძისთვის უძრავი ქონების განკარგვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების უფლების მინიჭების საკითხი, როგორც სადავო შეთანხმებაზე შ.ს–ძის მიერ განხორციელებული ხელმოწერების ნამდვილობის სავალდებულო წინაპირობა. გარდა ამისა, გასაჩივრებული განჩინებით არასათანადოდაა შეფასებული და დამატებით ფაქტობრივ-სამართლებრივ კვლევას საჭიროებს თვითონ ნებართვის მნიშვნელობა და ამ საფუძვლით გარიგებათა ბათილად ცნობის სამართლებრივი წინაპირობების შეფასება, რისთვისაც პრინციპული მნიშვნელობისაა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის მოწესრიგება, რომლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს და ამავე კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვით, ბათილია ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისათვის საჭიროა ნებართვა. საკასაციო პალატის აზრით, მოხმობილი მსჯელობის გამოსარიცხად არ გამოდგება სააპელაციო პალატის ის მითითება, რომ შ.ს–ძე შპს „მ....“-ის მაჟორიტარ პარტნიორს წარმოადგენდა და საწამოს საერთო კრების მოწვევას მხოლოდ ფორმალური ხასიათი ექნებოდა, ვინაიდან უპირველესად აღნიშნული დასკვნა ჰიპოთეტურია, ხოლო მეორე მხრივ, იგი კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს სპეციალური კანონით მოწესრიგებული პროცედურების ზედმიწევნით დაცვის ვალდებულებას, რაც წინააღმდეგობაში მოდის განსაზღვრულობის ფუძემდებლურ პრინციპთან.

11. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გარიგებაზე ხელმომწერი პირები რეორგანიზაციამდე წარმოადგენდნენ შპს „ს.მ–ის“ პარტნიორებს და არა მესამე (გარეშე) პირებს, რომელთათვისაც ცნობილი იყო საწარმოს ჩვეული საქმიანობის შესახებ და შესაბამისად დირექტორის უფლებამოსილების ფარგლების შესახებაც. ამიტომ, საქმის ხელახლა განხილვის დროს, სააპელაციო პალატამ შ.ს–ძის უფლებამოსილების კვლევასთან ერთად, უნდა შეაფასოს სადავო შემთხვევაში ხომ არ ჰქონდა ადგილი ისეთ შემთხვევას, როდესაც კონტრაჰენტს „შეეძლო სცოდნოდა“ უფლებამოსილების შეზღუდვის შესახებ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 29 იანვრის №1/1/543 გადაწყვეტილება საქმეზე „შპს „მ–ი“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“. საყურადღებოა, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მითითებულ განმარტებებს იზიარებს უზენაესი სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკაც (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 16 ოქტომბრის №ას-197-2020 და 2019 წლის 29 ნოემბრის №ას-291-2019 განჩინებები, 2015 წლის 24 სექტემბრის №ას-653-620-2014 გადაწყვეტილება).

12. საკასაციო პალატის განსჯით, წარდგენილი სარჩელის დასაბუთებულობის გამოსარკვევად არანაკლები მნიშვნელობა აქვს გარიგების ფორმისა და ტიპის კვლევას, რაც გასაჩივრებული განჩინებით არასათანადო ყურადღება მიეპყრო. სადავო შეთანხმებაში მითითებულია, რომ მოსარჩელეებმა 900 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის სანაცვლოდ, თანხმობა განაცხადეს თბილისში .......... ქ. N46-ში მდებარე 1659 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დაწყებულიყო მშენებლობა.... ამ გარიგების საფუძველზე აღძრული სარჩელითაც ცალსახაა, რომ მიწის ნაკვეთის გადაცემის სანაცვლოდ, მოსარჩელეები ითხოვენ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების მიკუთვნებას. საკასაციო პალატის აზრით, გასაჩივრებული განჩინებით სადავო გარიგების ნარდობის (სამოქალაქო კოდექსის მუხლი 629. ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური) სამართლებრივ ურთიერთობად დაკვალიფიცირება, სულ მცირე, ბუნდოვანია, ვინაიდან განჩინებით დამაჯერებლად არ არის გამიჯნული/გამორიცხული ნასყიდობის (სამოქალაქო კოდექსის მუხლი 477. ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება. თუ ხელშეკრულებაში ფასი პირდაპირ არ არის მითითებული, მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ მისი განსაზღვრის საშუალებებზე. (საფასურის მიწის ნაკვეთით/ნატურით გადახდის სანაცვლოდ) სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა. ამასთან, არასათანადო ყურადღება აქვს დათმობილი უძრავ ქონებაზე დადებული გარიგების ფორმასავალდებულო ხასიათსაც, რომელიც საქმის ხელახალი განხილვისას, სადავო შეთანხმების სამართლებრივი ტიპის დადგენის შემდგომ სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლისა და ამავე კოდექსის 323-ე მუხლის შესაბამისად უნდა შეფასდეს.

13. კასატორის შემდეგი პრეტენზია მიემართება სააპელაციო პალატის იმ მსჯელობას, რომლის თანახმადაც, სადავო შეთანხმებით, მხარეთა შორის არ განსაზღვრულა რაიმე ახალი ვალდებულება, არამედ რეორგანიზაციის თანამდევად წილის კომპენსაციის თაობაზე მიღწეული ზეპირი შეთანხმება წერილობით დადასტურდა, რაც უძრავ ქონებაზე დადებულ იმგვარ შეთანხმებად არ განიხილება, რომელზეც მეწარმეთა შესახებ კანონის მე-9 მუხლითა და წესდებით გათვალისწინებული რეგულაცია უნდა გავრცელდეს. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებები, მიცემული ახსნა-განმარტებები და მათ საფუძველზე სასამართლოს მიერ გაკეთებული სამართლებრივი შეფასებები არ ქმნის უწყვეტ ლოგიკურ ჯაჭვს. ამ მიმართებით პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სათანადო შეფასება უნდა მიეცეს იმ შედავებას, რომლის თანახმადაც, გაურკვეველია 2014 წელს, სადავო უძრავ ქონებაზე შპს „მ....“-ის მიერ მშენებლობის დაწყებას, რატომ სჭირდებოდა მოსარჩელეთა თანხმობა, მაშინ როდესაც 2006 წელს, რეორგანიზაციის ფარგლებში ეს სადავო ქონება ისედაც გადაეცა შპს „მ....“-ს, როგორც გამოყოფილი მეწილეების დაკმაყოფილების საშუალება. 2006 წელსა და 2014 წელს შორის არსებული დროის ხანგრძლივობა, სულ მცირე, აჩენს დამატებით კითხვებს, ისეთი დასკვნის გასაკეთებლად, რომ 2014 წლის სადავო შეთანხმებით მოხდა რეორგანიზაციის თანამდევად წილის კომპენსაციის თაობაზე მიღწეული ზეპირი შეთანხმების წერილობითი დადასტურება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არც გასაჩივრებულ განჩინებაში და არც საქმის მასალებში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რომელიც სასამართლოს ამგვარ დასკვნას გაამყარებდა. უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად კი, სასამართლო თავისუფალია მტკიცებულებათა შეფასების პროცესში და შეუძლია, დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებების შინაგან რწმენაზე დაყრდნობით დადგენა, მაგრამ აღნიშნული არ გულისხმობს მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში გადაწყვეტილების ვარაუდზე დაყრდნობით მიღების შესაძლებლობას (სუსგ. №ას-1639-1536-2012, 15 მაისი, 2013 წელი).

14. საკასაციო პალატის განსჯით, დავის ხელახლა განხილვისას, მტკიცებულებით გამყარებული შეფასება უნდა მიეცეს იმ გარემოებას რეორგანიზაციის პროცესში არსებული ყველა საკითხი (მათ შორის, ყველა პარტნიორის წილის კომპენსაციის საკითხი) ხომ არ გადაწყდა 2006 წლის 12 აპრილს, რეორგანიზაციის შესახებ სანოტარო აქტის გაფორმებით და რამდენად შეიძლებოდა, პარტნიორებს შორის დამატებით შესათანხმებელ გარემოებად მიჩნეულიყო რეორგანიზაციიდან რვა წლის შემდგომ დადებულ შეთანხმებაში ასახული პირობები.

15. საკასაციო პალატა მატერიალურსამართლებრივ შედავებასთან ერთად, დასაბუთებულად მიიჩნევს კასატორის პროცესუალურსამართლებრივ შედავებასაც. აღსანიშნავია, რომ ფაქტობრივ გარემოებათა მტკიცების ვალდებულება აკისრიათ მხარეებს, რომლებიც თავის სამართლებრივ მოთხოვნას აფუძნებენ აღნიშნულ გარემოებებს და, შესაბამისად, ისინი მათ უნდა მიუთითონ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ადგენს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთის განაწილების სტანდარტს. მხარეს, რომელიც თავის მოთხოვნას თუ შესაგებელს აფუძნებს კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებას, ეკისრება მითითებული გარემოების მტკიცების ტვირთი. ამასთან, არამარტო მოსარჩელეა ვალდებული, ამტკიცოს სარჩელში მოყვანილი გარემოებები, არამედ მოპასუხეცაა ვალდებული, დაამტკიცოს მის მიერ შესაგებელში მოყვანილი ფაქტები (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-125-2024, 01.05.2024წ.). მოხმობილი დამკვიდრებული პრაქტიკის კვალდაკვალ, საკასაციო პალატა შენიშნავს, რომ გასაჩივრებულ განჩინებაში არ არის გამოკვლეული, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ გამოთხოვილი ისეთი მტკიცებულებები როგორიცაა: სსიპ შემოსავლების სამსახურის 15.06.2023 წლის N 21-02-1/48796 მომართვით 2023 წლის 19 ივნისს სასამართლოში წარმოდგენილი შპს ,,ს.მ–ის'' საგადასახადო დოკუმენტაცია. სამართლებრივად ვარგისია კასატორის ის პოზიცია, რომ მოხმობილი დოკუმენტაცია შეიცავს ინფორმაციას შპს „ს.მ–ის“ ბრუნვის, გადახდისუნარიანობისა და მისი სამეწარმეო რენტაბელურობის შესახებ, ასევე მოხმობილი მტკიცებულებები, სათანადო შესწავლის შემთხვევაში, შესაძლებელია მნიშვნელოვან ინფორმაციას იძლეოდეს 2006 წელს რეორგანიზაციისას გამოყოფილი პარტნიორების წილების კომპენსაციის ფორმაზე, რასაც საქმის ხელახალი განხილვისას, მხარეებისთვის შეჯიბრებითობის პრინციპის უზრუნველყოფით, შესაბამისი სამართლებრივი შეფასება უნდა მიეცეს.

16. საკასაციო სასამართლო დასძენს, რომ 2023 წლის 15 ნოემბრის ექსპერტიზის N 008164823 დასკვნის დასაბუთებულობისა და ექსპერტ ს.ჩ–ის ჩვენების შეფასებისას, სასამართლომ უპირველესად უნდა განსაზღვროს მიეცა თუ არა მოპასუხეს ამ მტკიცებულების გაქარწყლების თანაბარი პროცესუალური შესაძლებლობა, ხოლო მეორე მხრივ, საქმის ხელახალი განხილვისას სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს, რომ ექსპერტის დასკვნის შეფასებისას (იმდენად, რამდენადაც იგი სპეციალური ცოდნით აღჭურვილი პირის კომპეტენციას ეფუძნება), ყურადღება უნდა მიექცეს რამდენიმე გარემოებას, მათ შორის, გამოსაკვლევად მიწოდებულ მასალას, მის კვლევით ნაწილს, რადგან სწორედ კვლევითი ნაწილია ასახული საბოლოო დასკვნაში. მტკიცებულების გამოკვლევა უპირველესად გულისხმობს მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ - მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას (იხ. სუსგ საქმე № ას-406-383-2014; 2015 წლის 17 აპრილი). ამასთან, საყურადღებოა, რომ მოსამართლე არ არის დამოკიდებული ექსპერტის აზრზე. მან კრიტიკული განხილვის შედეგად უნდა ჩამოაყალიბოს თავისი აზრი ექსპერტის დასკვნის საფუძველზე. უფრო მეტიც, თუ ექსპერტის დასკვნა უპირისპირდება საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებს, საკითხი უნდა გაირკვეს სწორედ ექსპერტის ზეპირი განმარტებების მიღების, საკუთრივ დასკვნის და საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერებისა და დეტალური შესწავლის საფუძველზე. ექსპერტის დასკვნისათვის, როგორც მტკიცებულების წყაროსათვის, მნიშვნელოვანია, რომ ის წარმოადგენდეს საპროცესო კოდექსით ნორმატიულად დადგენილ წესებს დაქვემდებარებულ დოკუმენტს, ყურადღება უნდა მიექცეს კვლევის მეთოდებს, საკვლევ მასალას და სხვადასხვა სპეციფიკურ დეტალებს, გამომდინარე ჩატარებული ექსპერტიზის სახეობიდან. შესაბამისად, საქმის ხელახალი განხილვისას, ექსპერტის დასკვნის შეფასება უნდა მოხდეს ზოგადად მტკიცებულებების შეფასებისათვის დადგენილი ყოველმხრივი სრული და ობიექტური განხილვის კრიტერიუმებით (იხ., ილონა გაგუა, „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე“, 2020 წელი).

17. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა) საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ) არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

18. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების შემდგომ სააპელაციო პალატამ საქმეში არსებული მტკიცებულებებისა და უზენაესი სასამართლოს მიერ წინამდებარე განჩინებაში განვითარებული მსჯელობის შესაბამისად უნდა შეაფასოს სარჩელის საფუძვლიანობა.

19. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას, სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 412-ე და 284-ე მუხლებით დამუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „მ....“ -ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 27 ნოემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს ამავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

გოჩა ჯეირანაშვილი