31 დეკემბერი 2024 წელი №ას-827-2024 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

გოჩა ჯეირანაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები - ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ....“, ზ.თ–ი, ე.გ–ძე, ხ.გ–ძე, ნ.კ–ძე, მ.რ–ძე, ი.ნ–ი, კ.ზ–ძე, შ.პ.ს. „ჯ.....“

მოწინააღმდეგე მხარე - თ.ფ–ია

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 აპრილის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. თ.ფ–იამ (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „მოწინააღმდეგე მხარე“, „შემკვეთი“) სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ....“-ის (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „ამხანაგობა“, „მენარდე“) და მისი დამფუძნებლების - ზ.თ–ის, ე.გ–ძის, ხ.გ–ძის, ნ.კ–ძის, მ.რ–ძის, ი.ნ–ის, კ.ზ–ძის, შ.პ.ს. „ჯ.....“-ის (შემდგომში მოხსენიებულნი, „ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრები“; ამხანაგობა და მისი დამფუძნებელი წევრები ერთობლივად მოხსენიებულნი, როგორც „მოპასუხეები“, „აპელანტები", „კასატორები“) მიმართ, ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ......“-ის საკუთრებაში არსებული ქ. თბილისში, ........ (ყოფილი ........) მისამართზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი ..........) მდებარე საცხოვრებელი კორპუსის „ბ“ ბლოკის პირველ სადარბაზოში, მე-3 სართულზე მდებარე 97.68 კვ.მ. ბინის მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობისა და აღნიშნული ქონების საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში მოსარჩელის საკუთრებად აღრიცხვის მოთხოვნით.

სარჩელის საფუძვლები:

2. 2007 წლის 25 დეკემბერს თ.ფ–იას და ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ......“-ის თავმჯდომარე ნ.ე–ას შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ......“-ის წევრობის შესახებ, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელეს ამხანაგობაში განხორციელებული შენატანის სანაცვლოდ საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებიდან წილი. მოსარჩელემ ფულადი ვალდებულება შეასრულა ჯეროვნად, ხოლო ამხანაგობას უძრავი ქონება მოსარჩელისათვის საკუთრებაში არ გადაუცია. ბინის საფასურის გადახდის შემდეგ ამხანაგობამ უარი განაცხადა ბინის საკუთრებაში გადაცემაზე. მოსარჩელე ფლობს აღნიშნულ ფართს დღემდე, თუმცა ამხანაგობა და მისი წევრები ცდილობენ თავი აარიდონ ვალდებულების შესრულებას.

მოპასუხეების პოზიცია:

3. მოპასუხეებმა წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემაფერხებელ ისეთ გარემოებაზე, როგორიცაა ხანდაზმულობა. ამასთან განმარტეს, რომ ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელე უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობას ითხოვს, არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილ მოთხოვნებს არც ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებასა და არც უძრავ ქონებასთან მიმართებით დადებულ გარიგებასთან დაკავშირებით. მოპასუხეები სადავოდ ხდიან მოსარჩელის მიერ თანხის გადახის ფაქტობრივ გარემოებასაც.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოსარჩელე თ.ფ–ია ცნობილი იქნა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ......“-ის საკუთრებაში არსებული ქ. თბილისში, ......... (ყოფილი .........) მისამართზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი .........) მდებარე საცხოვრებელ კორპუსში „ბ“ ბლოკის პირველ სადარბაზოში, მე-3 სართულზე მდებარე 97.68 კვ.მ. ბინის მესაკუთრედ და დადგინდა აღნიშნული ქონების საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში თ.ფ–იას საკუთრებად აღირიცხვა.

5. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა და მოითხოვეს სააპელაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

7. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია დავისთვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. 2007 წლის 25 დეკემბერს ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ......“-სა და თ.ფ–იას შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ......“-ის წევრობის შესახებ, რომლითაც თ.ფ–იას, როგორც ამხანაგობის წევრს, მიენიჭა უფლება მიეღო წილობრივი მონაწილეობა ამხანაგობის საქმიანობაში. ამხანაგობა კისრულობდა ვალდებულებას, წილობრივი მონაწილეობისათვის წევრისათვის საკუთრებაში გადაეცა შენობის „ბ“ ბლოკის პირველ სადარბაზოში, მე-3 სართულზე პროექტით გათვალისწინებული 97.68 კვ.მ. საერთო ფართის მქონე ბინა. ხელშეკრულების 2.3. პუნქტის თანახმად, ამხანაგობაში წილობრივი მონაწილეობისათვის და ობიექტის საკუთრებაში მისაღებად წევრს უნდა გადაეხადა ამხანაგობაში საწევრო შესატანი. თანხის გადახდის გრაფიკის (დანართი №1) თანახმად, შესატანი თანხის ოდენობა ჯამში შეადგენდა 20 000 აშშ დოლარს.

7.2. მოსარჩელე თ.ფ–იამ 2007 წლის 25 დეკემბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა სრულად გადაიხადა გრაფიკის შესაბამისად.

7.3. მოპასუხე ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ......“-ის მხრიდან უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემისა და ს.ს.ი.პ. საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში მოსარჩელის სახელზე აღრიცხვის ვალდებულება არ შესრულებულა.

7.4. 2019 წლის 26 აგვისტოს ნოტარიუს ლ.გ–ას მიერ განხორციელდა სანოტარო მოქმედება - გარიგებაზე ხელმოწერის დამოწმება. სანოტარო აქტში მითითებულია, რომ ნ.ე–ამ და თ.ფ–ამ მას წარუდგინეს ხელშეკრულება ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ......“-ის წევრობის შესახებ, რომლის შინაარსიც მათთვის ცნობილი იყო და მოითხოვეს მასზე ხელმოწერების სანოტარო წესით დამოწმება. ნოტარიუსი ადასტურებს, რომ ხელშეკრულებაზე ხელმოწერები ნამდვილად ზემოაღნიშნულ პიროვნებებს ეკუთვნით. მხარეებმა ასევე დაადასტურეს, რომ ხელშეკრულება ზუსტად ასახავს მათ ნებას. მათ ნოტარიუსის თანდასწრებით წაიკითხეს და პირადად მოაწერეს ხელი ხელშეკრულებას.

დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს პალატამ მისცა შემდეგი სამართლებრივი შეფასება:

8.1. მხარეებს შორის ურთიერთობა ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობს. მოცემულ შემთხვევაში, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საზღაურის გადახდის სანაცვლოდ, ამხანაგობამ იკისრა ვალდებულება, ამავე ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობებით აეშენებინა და მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაეცა წინასწარ განსაზღვრული ფართი. აქედან გამომდინარე, სადავო ხელშეკრულებას ნარდობის შინაარსი აქვს.

8.2. ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ....-ის“ წევრობის შესახებ 2007 წლის 25 დეკემბრის ხელშეკრულებიდან ირკვევა, რომ იგი დადებულია წერილობითი ფორმით, ხელმოწერილია ამხანაგობის თავმჯდომარე ნ.ე–ასა და თ.ფ–იას ხელმოწერით. ამდენად, აღნიშნული ხელშეკრულება დადებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 323-ე მუხლის შესაბამისად, რომლის თანახმად, ხელშეკრულება, რომლითაც ერთი მხარე იღებს ვალდებულებას, უძრავ ნივთზე საკუთრება გადასცეს სხვას ან შეიძინოს იგი, მოითხოვს წერილობით ფორმას. ამდენად, ზემოაღნიშნული მტკიცებულების შესაბამისად დგინდება, რომ ამხანაგობის ვალდებულებას წარმოადგენდა თ.ფ–იასთვის შენობის „ბ“ ბლოკის პირველ სადარბაზოში, მე-3 სართულზე პროექტით გათვალისწინებული 97.68 კვ.მ. საერთო ფართის მქონე ბინის გადაცემა, რაც ფაქტობრივ მფლობელობაშიც კი გადაეცა, თუმცა მისი აღრიცხვა საკუთრების უფლებით ამხანაგობის მხრიდან არ მომხდარა. მოსარჩელის ფაქტობრივ მფლობელობაში ხელშეკრულების ობიექტის გადაცემას ადასტურებს სადავო უძრავ ქონებაში მოსარჩელის აბონენტად რეგისტრაციის ფაქტი და აღნიშნულ ფართში მრიცხველის დადგმა (იხ. აბონენტის ბრუნვის ისტორია).

8.3. შესაბამისად, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ მხარეს არ წარუდგენია ფართის მაიდენტიფიცირებელი დოკუმენტაცია, თუ სად მდებარეობს სადავო ბინა, რომელ ღერძებს შორის და რომელ ნიშნულებში. რაც შეეხება ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლებამოსილებას, აღნიშნულზე პალატამ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ....-ის“ წევრობის შესახებ ხელშეკრულებაზე, საიდანაც დგინდება, რომ ნ.ე–ა, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარე, თ.ფ–იასთან ხელშეკრულების დადებისას მოქმედებდა მისთვის ამხანაგობის მიერ მინიჭებული უფლების ფარგლებში. გარდა ამისა, 2019 წლის 26 აგვისტოს ნოტარიუს ლ.გ–ას მიერ განხორციელდა სანოტარო მოქმედება - გარიგებაზე ხელმოწერის დამოწმება, სადაც მითითებულია, რომ ნ.ე–ამ და თ.ფ–ამ მას წარუდგინეს ხელშეკრულება ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ......“-ის წევრობის შესახებ, რომლის შინაარსიც მათთვის ცნობილი იყო და მოითხოვეს მასზე ხელმოწერების სანოტარო წესით დამოწმება. ნოტარიუსი ადასტურებს, რომ ხელშეკრულებაზე ხელმოწერები ნამდვილად ზემოაღნიშნულ პიროვნებებს ეკუთვნით. მხარეებმა ასევე დაადასტურეს, რომ ხელშეკრულება ზუსტად ასახავს მათ ნებას. მათ ნოტარიუსის თანდასწრებით წაიკითხეს და პირადად მოაწერეს ხელი ხელშეკრულებას. შესაბამისად, ნ.ე–ა, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარე, თ.ფ–იასთან ხელშეკრულების დადებისას მოქმედებდა მისთვის ამხანაგობის მიერ მინიჭებული უფლების ფარგლებში და წარმოადგენდა მსგავსი ტიპის ხელშეკრულების გაფორმებაზე ერთადერთ უფლებამოსილ სუბიექტს. შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილშიც მოპასუხე/აპელანტი მხარის მიერ მითითებული გარემოებაც უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული.

8.4. პალატამ დამატებით განმარტა, რომ ნარდობის ხელშეკრულება, სსკ-ის 629-ე მუხლით, როგორც სამუშაოს შესრულების ტიპის ხელშეკრულება, არის კონსენსუალური, ორმხრივი და სასყიდლიანი ხელშეკრულება. მენარდისათვის გადასახდელი საზღაური, როგორც წესი, განისაზღვრება ფულადი სახით, თუმცა მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ სხვა რამეზეც (მაგალითად, მენარდისათვის რაიმე ნივთის ნატურით გადაცემა). შესაძლებელია კომბინირებული მეთოდიც (მაგალითად, საზღაურის ნაწილი გადახდილ იქნეს ფულადი სახით, ნაწილი – ნივთის სახით).

8.5. მოცემულ შემთხვევაში, შინაარსობრივად მხარეთა შორის ხელშეკრულების დადების მიზანი იყო შესრულებული სამუშაოს რეზულტატის, კონკრეტული მახასიათებლების საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში გადაცემა, რისთვისაც ნარდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება თ.ფ–ას მხრიდან სრულად არის შესრულებული, ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ......“-მა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება იმგვარად შეასრულა, რომ ფაქტობრივ მფლობელობაში გადასცა უძრავი ნივთი მოსარჩელეს. იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე უკვე დაუფლებულია უძრავ ნივთს და ეს ფლობა კანონიერია, პალატამ მოსარჩელის უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნა მიიჩნია საფუძვლიანად.

8.6. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ ვინაიდან 2007 წლის 25 დეკემბერს დადებული ხელშეკრულების პირობა უნდა შესრულებულიყო 2008 წლის აპრილის ბოლომდე, რაც არ განხორციელებულა, სარჩელი ხანდაზმულია. აღნიშნულს საპირწონედ პალატამ განმარტა, რომ მოსარჩელე ითხოვს არა საკუთრების უფლების მოპოვებას, არამედ საკუთრების უფლების რეალიზაციას, უფრო ზუსტად, მის იძულებით დაცვას. საკუთრების უფლების აბსოლუტურ უფლებაზე კი, ხანდაზმულობა არ ვრცელდება.

9. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა. მათი საკასაციო მოთხოვნაა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ პრეტენზიებს:

9.1. სარჩელში მითითებული მოპასუხეები - მ.რ–ძე, ი.ნ–ი, კ.ზ–ძე და შ.პ.ს. „ჯ.....“ არ წარმოადგენდნენ სათანადო მოპასუხეებს, რადგან ხელშეკრულების გაფორმების მომენტში ისინი არ იყვნენ ამხანაგობის დამფუძნებლები.

9.2. ხელშეკრულება დადებული იყო არაუფლებამოსილ პირთან - თავმჯდომარე ნ.ე–ასთან, რომლისთვისაც დამფუძნებლებს ნება არ დაურთავთ, გაეფორმებინა მსგავსი ხელშეკრულება. ხელშეკრულებაზე ხელმომწერი ნ.ს–ა თაღლითობისა და თანხების მითვისების ფაქტზე მიცემული იყო პასუხისგებაში.

9.3. მოსარჩელე მხარეს არ წარუდგენია ფართის მაიდენტიფიცირებელი დოკუმენტაცია, თუ სად მდებარეობს აღნიშნული ბინა, რომელ ღერძებს შორის და რომელ ნიშნულებში და არც ექსპერტიზის დასკვნა მასზედ, გათვალისწინებულია თუ არა მითითებული ფართი პროექტით. აღნიშნული დოკუმენტაციის არარსებობის პირობებში, სადავო ფართის იდენტიფიკაციის გარეშე, სასამართლომ გამოიტანა გადაწყვეტილება, რომელსაც აღსრულება არ უწერია. ხელშეკრულებაში მითითებული ბინა ბუნებაში არ არსებობს მე-3 სართულზე, ვინაიდან ასეთი არც პროექტში და არც ბოლო კორექტირებულ პროექტიც არ ყოფილა მითითებული, შესაბამისად, აღნიშნულ ფართზე ვერც ხელშეკრულება დაიდებოდა. მოსარჩელე მხარე არ ფლობს სადავო ფართს, აბონენტად რეგისტრაცია არ ნიშნავს ქონების მფლობელობას. რაიმე მტკიცებულება იმისა, რომ მოსარჩელე ფართს ფლობს ან სად მდებარეობს ეს ფართი, საქმეში დაცული არ არის, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოსარჩელე მიუთითებდა მაინც, თუ სად არის პროექტში სადავო ფართი გათვალისწინებული, რაც მიშნავს რომ მხარეს არ აქვს აღნიშნული ფართი მფლობელობაში.

9.4. სასამართლომ არ მისცა შეფასება, კანონიერად იქნა თუ არა დადებული გარიგება ამხანაგობის წევრების თანხმობის გარეშე. სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა ის გარემოება, რომ ხელშეკრულების დადებისას უძრავ ქონებაზე წარმოშობილი იყო ყადაღები და აკრძალვები, რაც გამორიცხავდა რაიმე გარიგების გაფორმებას. შეუფასებელია ის გარემოებაც, რომ ამხანაგობის საბანკო ანგარიშზე მოსარჩელეს თანხა არ ჩაურიცხავს.

9.5. მოსარჩელის მიერ მითითებული გარიგება კანონიერადაც რომ ჩაითვალოს, ხელშეკრულება დადებულია 2007 წლის 25 დეკემბერს, ხოლო პირობა უნდა შესრულებულიყო 2008 წლის აპრილის ბილომდე, რაც არ განხორციელებულა, მაშასადამე, ხანდაზმულობის ვადაც ამ პერიოდიდან უნდა აითვალოს. სარჩელის აღძვრის თარიღისთვის კი, გასულია როგორც 6 წლიანი, ისე ხანდაზმულობის საერთო, 10 წლიანი ვადა.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ” ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

14. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

15.1. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური. ნარდობის ძირითადი თავისებურებაა ის, რომ შემკვეთი საკუთრების უფლებას იძენს შესრულებული სამუშაოს პროდუქტზე, რისთვისაც იხდის კონკრეტულ საზღაურს (იხ. სუსგ. №ას-866-808-2017, 17.10.2017წ.). ნარდობა სინალაგმატურ ხელშეკრულებათა რიგს განეკუთვნება, რომლის მონაწილეებიც სამართლებრივ ურთიერთობაში ერთმანეთის მიმართ გამოდიან როგორც ურთიერთკრედიტორები, ისე _ ურთიერთმოვალეები. ზოგადი წესის თანახმად, შემკვეთს საპასუხო შესრულების ვალდებულება წარმოეშობა მას შემდეგ, რაც მენარდე შეასრულებს ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებას. აღნიშნული დასკვნის საფუძველს იძლევა სამოქალაქო კოდექსის 648-ე მუხლი, რომლის თანახმად, შემკვეთი მოვალეა მენარდეს გადაუხადოს საზღაური სამუშაოს შესრულების შემდეგ, თუ ხელშეკრულება არ ითვალისწინებს ნაწილ-ნაწილ გადახდას (იხ. სუსგ. №ას-856-800-2017, 20.10.2017წ.).

15.2. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 924-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივად უძღვებიან საქმეებს და წარმოადგენენ ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში. ყოველი გარიგების დადებისას საჭიროა ხელშეკრულების ყველა მონაწილის თანხმობა. თუ ხელშეკრულება ითვალისწინებს, რომ გადაწყვეტილების მისაღებად საკმარისია ხმათა უმრავლესობა, იგი განისაზღვრება ხელშეკრულების მონაწილეთა საერთო რაოდენობის მიხედვით, და არა შესატანის ოდენობით. ციტირებული ნორმის მესამე ნაწილის თანახმად კი, თუ ხელშეკრულებით ამხანაგობის საქმეების გაძღოლა დაკისრებული აქვს ერთ-ერთ მონაწილეს, საეჭვოობისას ის წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში და მის მიერ დადებული გარიგებები ნამდვილია.

16.1. დადგენილია, რომ ი.ბ.ა. „კ.........-ის თავმჯდომარედ, 2003 წლიდან მოყოლებული, არჩეული იყო ერთ-ერთი წევრი - ნ.ს–ა. თავმჯდომარის უფლებამოსილების შეზღუდვის შესახებ მტკიცებულება მოპასუხე მხარეს საქმის მასალებში არ წარუდგენია, ამდენად, თ.ფ–იასთან გარიგების დადების უფლებამოსილების არარსებობის შესახებ საკასაციო საჩივარში ასახული პრეტენზია მოკლებულია საფუძვლიანობას. დასახელებული საკითხის სხვაგვარად შეფასების საშუალებას არც შესაგებელში მითითებული (თუმცა მტკიცებულებით დაუდასტურებელი) ის გარემოება იძლევა, რომ ნ.ს–ა, შესაძლოა, მოგვიანებით, საკუთრების წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულისთვის პასუხისგებაში მიცემული ყოფილიყო, რამეთუ, როგორც აღინიშნა, ხელშეკრულებაზე ამხანაგობის სახელით ხელმომწერი პირი, გარიგების დადებისა თუ მასზე ხელმოწერის სანოტარო წესით დადასტურებისას, მესამე პირებთან ამხანაგობის ერთპიროვნული წარმომადგენელი იყო.

16.2. 25.12.2007 წელს, ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ....“-ის წევრობის შესახებ ხელშეკრულების დადებისას, მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი და 323-ე მუხლები უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების გადასაცემად არ აწესებდა რთულ წერილობით (სანოტარო) ფორმას, არამედ კანონით დადგენილი ფორმა დაძლეულად მიიჩნეოდა გარიგების მარტივი წერილობითი ფორმის დადებითაც. დადგენილია, რომ 2007 წლის 25 დეკემბერს დადებულ წერილობით ხელშეკრულებაზე ნ.ე–ამ, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარემ და თ.ფ–იამ, ხელმოწერის მათდამი კუთვნილების ფაქტი კიდევ ერთხელ დაადასტურეს 2019 წლის 26 აგვისტოს, ამჯერად, ნოტარიუსის წინაშე, შესაბამისად, ხელშეკრულებაზე დატანილი ხელმოწერის ნამდვილობაში ეჭვის შეტანის საფუძველი საკასაციო პალატას არ გააჩნია. საგულისხმოა ისიც, რომ 2019 წლის 26 აგვისტოს მდგომარეობითაც კი, კანონმდებელს უძრავი ნივთის საკუთრებაზე გარიგების დადების ფორმის მიმართ იმაზე უფრო მკაცრი მოთხოვნა, ვიდრე მარტივი წერილობითი ფორმაა, დაწესებული არ ჰქონია. ამრიგად, გარიგების კანონიერების შესახებ წამოყენებული პრეტენზია საკასაციო პალატას დაუსაბუთებლად მიაჩნია.

17.1. საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავდროულად, მტკიცებითი სამართლის უზოგადესი წესის თანახმად, მოსარჩელესა და მოპასუხეს უნდა დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომლის მტკიცება მათთვის უფრო მარტივი და ობიექტურად შესაძლებელია. მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს (“affirmanti, non negati, incumbit probatio”) - სწორედ ამ დებულებიდან გამომდინარე, უნდა განისაზღვროს, ვინ რა უნდა ამტკიცოს. უარყოფის მტკიცება არ შეიძლება დაეკისროს მხარეს, რომელიც ფაქტის ან მოვლენის არარსებობაზე აპელირებს, არამედ ამ ფაქტისა თუ მოვლენის არსებობის მტკიცების ტვირთი აწევს მას, ვის სასარგებლოდაც მეტყველებს შედავებული ფაქტობრივი გარემოება (იხ. სუსგ. №ას-727-2024, 12.11.2024წ.).

17.2. ფართის იდენტიფიცირებასთან დაკავშირებული პრეტენზიის საპირწონედ პალატა შენიშნავს საქმეში დაცულ ამონაწერებზე საჯარო რეესტრიდან, რომლითაც ნათელია, რომ ამხანაგობის საქმიანობის შედეგად თბილისში, ......../..........ჩიხი 18-20-ში ასაშენებელი მრავალსართულიანი შენობის შემადგენელი ფართები, არსებული მდგომარეობით, ცალკე უფლების ობიექტებად რეგისტრირებული არ არის, ამრიგად, ხელშეკრულების 2.1 პუნქტზე მეტი დეტალიზაციით სადავო ფართის იდენტიფიცირება მოსარჩელე მხარეს არ მოეთხოვება. მშენებლობის პროექტის როგორც პირველადი, ისე კორექტირებული ვარიანტი, მომზადებულია მოპასუხე მხარის მიერ, ამასთან, არ დგინდება, რომ სახელშეკრულებო ურთიერთობის რომელიმე ეტაპზე მოსარჩელეს ამხანაგობის მხრიდან მშენებლობის საპროექტო დოკუმენტაცია გადაეცა, მაშასადამე, საპროექტო დოკუმენტების სასამართლოში წარმოდგენით მოპასუხეებს ობიექტურად მოსარჩელესთან შედარებით უფრო მარტივად შეეძლოთ დაემტკიცებინათ, რომ ქ. თბილისში, ......... (ყოფილი ........) მისამართზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი ..........) მდებარე საცხოვრებელ კორპუსში „ბ“ ბლოკის პირველ სადარბაზოში, მე-3 სართულზე მდებარე 97.68 კვ.მ. ფართის აშენება პროექტით გათვალისწინებული არ ყოფილა და ამ გზით დაეცვათ თავი სარჩელის დაკმაყოფილებისგან, თუმცა ამ მიმართულებით კასატორებს მტკიცებითი საქმიანობა არ წარუმართავთ. მეტიც, შესაგებელი არც კი შეიცავს მითითებას მასზედ, რომ დასახელებული კონფიგურაციის ფართს სამშენებლო პროექტი არ ითვალისწინებდა.

17.3. აღნიშნულის საპირწონედ, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებაა, რომ ........ 62-ში მდებარე კორპუსის მე-17 ბინაში თ.ფ–იამ, როგორც აბონენტმა, 2019 წლის 25 თებერვალს ს.ს. „თ–ს“ განათავსებინა მრიცხველი და მას შემდეგ, სარჩელის აღძვრის მომენტამდე, აბონენტად უწყვეტად არის რეგისტრირებული. ამავდროულად, სარჩელის მე-2 ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ ხელშეკრულებით განსაზღვრული ფართი მოსარჩელის ფაქტობრივ მფლობელობაშია, შედავებული არ ყოფილა მოპასუხეების მიერ წარმოდგენილი შესაგებლით, არამედ, ფართის მოსარჩელის მფლობელობაში ყოფნის არგუმენტს მოპასუხეები უპირისპირებდნენ მარტოოდენ გარიგების ბათილობისა და ანგარიშსწორების განუხორციელებლობის არგუმენტებს.

17.4. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, პასუხში (შესაგებელში) სრულყოფილად და თანამიმდევრობით უნდა იყოს ასახული მოპასუხის მოსაზრებები სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებასა და მტკიცებულებასთან დაკავშირებით. თუ მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მოყვანილ რომელიმე გარემოებას, იგი ვალდებულია მიუთითოს ამის მიზეზი და დაასაბუთოს შესაბამისი არგუმენტაციით; წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ერთმევა უფლება, შეასრულოს ასეთი მოქმედება საქმის არსებითად განხილვის დროს. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის პირველი ნაწილი ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე მითითების შესაძლებლობას შემოფარგლავს საპროცესო ეტაპით (მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული).

17.5. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოპასუხეებმა ვერ წარადგინეს კვალიფიციური შესაგებელი თ.ფ–იას მიერ სადავო ნივთის ფლობის უარსაყოფად, მეტიც, ამ ნაწილში სარჩელის მე-2 ფაქტობრივ გარემოებას შესაგებლით არც კი შეპასუხებიან, ამასთან, არც სადავო ფართის არარსებობის ფაქტობრივი გარემოება მიუთითებიათ მასში, რაც პროცესუალური მნიშვნელობით ნიშნავს იმას, რომ სარჩელში მითითებული ფაქტები ფართის ფიზიკურად არსებობისა და მოსარჩელისთვის მასზე მფლობელობის გადაცემის შესახებ, მიიჩნევა დამტკიცებულად. ამდენად, სასამართლოს მთავარ სხდომასა და ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში სადავო ქონების არსებობისა და ფლობის ფაქტის დადგენასთან დაკავშირებულ პრეტენზიას არ გააჩნია ვარგისი საპროცესო საფუძველი და ექვემდებარება უარყოფას.

18. არასათანადო მოპასუხეების მიმართ სარჩელის აღძვრის პრეტენზიის საპასუხოდ, საკასაციო პალატა მოიხმობს ს.ს.ი.პ. შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემულ დოკუმენტს, რომლითაც დგინდება, რომ 05.07.2021 წლის მდგომარეობით, ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრები სწორედ მოპასუხედ დასახელებული პირები არიან (ტ.1, ს.ფ. 48). თუკი მოპასუხეებს სურდათ დადასტურება, რომ სადავო გარიგების დადებისას ისინი ამხანაგობასთან სამართლებრივ კავშირში არ იყვნენ, ამხანაგობაში დამფუძნებელ წევრებად შესვლის ამსახველი გარიგებები, სსსკ 102.1 მუხლიდან გამომდინარე, სასამართლოსთვის მათვე უნდა წარედგინათ. ამგვარი მტკიცებულებების საქმეში არარსებობის პირობებში, არასათანადო მოპასუხეობის პრეტენზია დაუსაბუთებელია და გაზიარებას არ იმსახურებს.

19.1. ანგარიშსწორების განუხორციელებლობის შესახებ წარმოდგენილი საკასაციო პრეტენზიის საპირწონედ პალატა მოიხმობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 427-ე მუხლს, რომლის თანახმად, ვალდებულებითი ურთიერთობა წყდება კრედიტორის სასარგებლოდ ვალდებულების შესრულებით (შესრულება). ამავე კოდექსის 429-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კრედიტორმა მოვალის მოთხოვნით შესრულების მთლიანად ან ნაწილობრივ მიღების შესახებ უნდა გასცეს ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ამრიგად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლი ადგენს ვალდებულების შესრულების მიღების წესს, რაც იმაში მდგომარეობს, რომ შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტის ფლობა აუცილებლობას წარმოადგენს მოვალისათვის, რადგან საპროცესო-სამართლებრივი თვალსაზრისით, ფულადი ვალდებულების შესრულების მტკიცების ტვირთი სწორედ მას ეკისრება (იხ. სუსგ. №ას-1241-2022, 18.01.2023წ).

19.2. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით განსაზღვრული მტკიცებულებათა დასაშვებობის ზოგადი წესი, რომლის თანახმად, გარემოებანი, რომლებზედაც მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, შეიძლება დამტკიცდეს თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით, ფულადი ვალდებულების შესრულების ფაქტობრივი გარემოების მტკიცებისას იცვლება კონკრეტული წესით, რადგან მტკიცებულების არჩევის შესაძლებლობას ამ შემთხვევაში თავად მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმა (სსკ-ის 429-ე მუხლი) ითვალისწინებს. ფულადი ვალდებულების შესრულების ფაქტის მტკიცებისას, ამ წესის თანახმად, სხვადასხვა მტკიცებულებებს შორის უპირატესობა კრედიტორის მიერ გაცემულ ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელ წერილობით მტკიცებულებას - დოკუმენტს ენიჭება (იხ. სუსგ. №ას-846-2023, 09.02.2024წ.).

19.3. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კრედიტორმა მოვალის მოთხოვნით შესრულების მთლიანად ან ნაწილობრივ მიღების შესახებ უნდა გასცეს ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი. კრედიტორი ასეთი დოკუმენტის გაცემით ადასტურებს, რომ მან შესრულება მიიღო, ვალდებულება შესრულდა და შეწყვეტილია. პრაქტიკაში ვალდებულების შესრულების ან/და მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტის სხვადასხვა სახე არსებობს, როგორიცაა: ქვითარი, მიღება-ჩაბარების აქტი, სალარო ორდერი, ხელწერილი, საბანკო გადარიცხვის ამონაწერი და სხვა (იხ. სუსგ. №ას-1288-2019, 04.03.2019წ.).

19.4. საქმეში დაცული სალაროს შემოსავლის ორდერით, რომელსაც ხელს აწერს ი.ბ.ა. „კ...... - ..“-ის მთავრი ბუღალტერი ნ.ს–ა, რომელიც ამავდროულად, ამხანაგობის თავმჯდომარეც იყო, დასტურდება, რომ ამხანაგობამ თ.ფ–იასგან, ინდმენაშენეთა ამხანაგობაში წილის დათმობის ავანსად მიიღო 20 000 აშშ დოლარი 25.12.2007 წელს, ესე იგი, ხელშეკრულების დადების დღესვე. აღნიშნული დოკუმენტის სიყალბის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმის მასალებში დაცული არ არის. ამ მოცემულობაში კი, ნარდობის საზღაური მიიჩნევა ნაღდი ანგარიშსწორების გზით გადახდილად, რამეთუ კრედიტორის უფლებამოსილ პირს თანხის მიღება დადასტურებული აქვს წერილობით, დოკუმენტს დაესმის ხელმოწერა და ამხანაგობის ბეჭედი.

20. საკასაციო სასამართლო საფუძვლიანად ვერც იმ პრეტენზიას განხილავს, რომლის თანახმადაც, ხელშეკრულების დადების ეტაპზე მიწის ნაკვეთზე წარმოშობილი იყო ყადაღები და სხვა აკრძალვები, რაც განკარგვითი ხასიათის გარიგებას ბათილ ხელშეკრულებად აქცევდა. საქმეში დაცულ საჯარო რეესტრის ამონაწერებზე დაყრდნობით პალატა შენიშნავს, რომ მიწის ნაკვეთზე ყადაღა/აკრძალვა ფიქსირდება 2019 წლის 16 ივლისიდან (იხ. ტ.1, ს.ფ. 46), რომელიც, ცხადია, 2007 წლის 25 დეკემბერს გარიგების დადებას ვერ დააბრკოლებდა.

21.1. რაც შეეხება კასატორების შედავებას სარჩელის ხანდაზმულობასთან მიმართებით, საკასაციო პალატის განსჯით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაადგინა, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული არ იყო.

21.2. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს, რომ „ხანდაზმულობის ვადაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც უფლებამოსილ პირს შეუძლია თავისი უფლების რეალიზაცია ან დაცვა. ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სპეციფიკურობა ისაა, რომ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა, იგი იძულებით ვერ განხორციელდება, ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე“ (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 144.1 მუხლი).

21.3. ხანდაზმულობის ვადის გასვლით ისპობა სასამართლოს ან სხვა ორგანოს მეშვეობით პირის მოთხოვნის იძულებით განხორციელების შესაძლებლობა, მაგრამ არა სასამართლოსათვის ან სხვა ორგანოსათვის მიმართვის უფლება. ხანდაზმულობის ვადა სპობს უფლების იძულებით განხორციელების შესაძლებლობას მატერიალური და არა პროცესუალური თვალსაზრისით. ხანდაზმულობის ვადის საფუძველია უფლების დარღვევა, რომელიც შესაძლოა კანონიდან გამომდინარეობდეს ან ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოიშვას. ხანდაზმულობის ვადების გათვალისწინება სასამართლოს მიერ ხორციელდება არა საკუთარი ინიციატივით, არამედ მხოლოდ საქმის განხილვაში მონაწილე მხარეების (მხარის) მიერ აღნიშნულზე მითითების შემთხვევაში.

21.4. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესის შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადა ვრცელდება სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე. ხანდაზმულობის ვადების დაწესებით, კანონმდებლის მიზანია გამორიცხოს კრედიტორის უფლების განხორციელების არათანაზომიერად ან ბოროტად გამოყენების საფრთხე. გარდა ამისა: ა) ხანდაზმულობის ვადა სასამართლოს უმსუბუქებს ფაქტების დადგენისა და შესწავლის პროცესს და ამ გზით ხელს უწყობს დასაბუთებული გადაწყვეტილების გამოტანას; ბ) ხელს უწყობს სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილიზაციას; გ) აძლიერებს სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტების ურთიერთკონტროლსა და იძლევა დარღვეული უფლების დაუყონებლივ აღდგენის სტიმულიზაციას (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს რეკომენდაციები სამოქალაქო სამართლის სასამართლო პრაქტიკის პრობლემატურ საკითხებზე, თბილისი, 2007, გვ.63; იხ. სუსგ. №ას-547-515-2012, 11.06.2012წ.; №ას-42-2024, 18.04.2024წ.).

21.5. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოვალის პროცესუალური შესაგებელი მოთხოვნის ხანდაზმულობის შესახებ, ე.წ. ,,უფლების შემაფერხებელ" შესაგებელს წარმოადგენს, რა შემთხვევაშიც, მოვალის შეპასუხება არა თავისთავად უფლების ნამდვილობას, არამედ მისი ხანდაზმულობის მოტივით უკუგდებას ემსახურება. მოთხოვნის ხანდაზმულობა ფაქტის საკითხია, და განსხვავებით სამართლის საკითხისგან, რა დროსაც, მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების ფარგლებში სასამართლო თავად მოიძიებს მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას და შეუფარდებს საქმეში არსებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ შემთხვევაში, მხარე თავადაა ვალდებული უფლების სასამართლო წესით განხორციელებისგან ასეთი მითითებით დაიცვას თავი, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სასამართლო მოთხოვნის ნამდვილობისა და განხორციელებადობის დადგენის შემთხვევაში, მიუხედავად მისი ხანდაზმულობისა, მოვალეს დააკისრებს ვალდებულების შესრულებას.

21.6. ზოგადად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადა მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან იწყება. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ე.ი. თუ ხანდაზმულობის წარმოშობის მომენტის დადგენა ობიექტურად შეუძლებელია, ყურადღება უნდა მიექცეს სუბიექტურ მომენტს, ამასთან იგულისხმება, რომ ხანდაზმულობის წარმოშობის ობიექტური და სუბიექტური მომენტები თანმხვედრია, ხოლო, იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელე ხანდაზმულობის წარმოშობის ობიექტური და სუბიექტური მომენტების თანხვედრას არ ეთანხმება, მაშინ მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, იმის გასარკვევად, ხანდაზმულობის ვადის ათვლა თუ როდიდან უნდა დაიწყოს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს რეკომენდაციები სამოქალაქო სამართლის სასამართლო პრაქტიკის პრობლემურ საკითხებზე, 2007, გვ. 64).

21.7. განსახილველ შემთხვევაში, პალატა დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ რომ ნარდობის ხელშეკრულების ძალით ნივთის დამზადების (აშენებისა) და მასზე ფაქტობრივი მფლობელობის ვალდებულება მოპასუხე მხარეს მოსარჩელის წინაშე შესრულებული აქვს. ვალდებულებათაგან შესასრულებელია მხოლოდ მოპოვებული საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში ასახვის, ესე იგი, მისი მესამე პირების წინაშე გაცხადების ვალდებულება.

21.8. საკუთრების უფლება სადავო ქონებაზე მოსარჩელემ მოიპოვა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ....“-ის წევრობის შესახებ 2007 წლის 25 დეკემბრის ხელშეკრულების ძალით, რისი გათვალისწინებითაც, განსახილველ დავაზე მოსარჩელე ითხოვდა არა საკუთრების უფლების მოპოვებას, არამედ მისთვის ხელშეკრულებით მინიჭებული საკუთრების უფლების რეალიზაციას. საკუთრების უფლების დაცვასთან დაკავშირებულ მოთხოვნასთან მიმართებით კი, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთხელ განმარტა, რომ ხანდაზმულობის საგანი არის ფარდობითი და არა აბსოლუტური უფლება, შესაბამისად, საკუთრების აბსოლუტურ უფლებაზე ხანდაზმულობა არ ვრცელდება (იხ. სუსგ. №ას-146-140-2012, 12.07.2012წ.; №ას-404-383-2012, 7.05.2012წ.; №ას-1169-1124-2016, 10.03.2017წ.; №ას-373-2020, 20.07.2022წ.).

22. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს განსჯით, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

23. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, კასატორებს უკან დაუბრუნდებათ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 2652 ლარის 70%, რაც 1856.4 ლარს შეადგენს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ....“-ის, ზ.თ–ის, ე.გ–ძის, ხ.გ–ძის, ნ.კ–ძის, მ.რ–ძის, ი.ნ–ის, კ.ზ–ძის, შ.პ.ს. „ჯ.....“-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „კ....“-ს (ს/კ .......), ზ.თ–ს (პ/ნ .......), ე.გ–ძეს (პ/ნ .........), ხ.გ–ძეს (პ/ნ ........) ნ.კ–ძეს (პ/ნ .........), მ.რ–ძეს (პ/ნ .........), ი.ნ–ს (პ/ნ .........), კ.ზ–ძეს (პ/ნ ..........), შპს „ჯ.....“-ს (ს/კ ........) დაუბრუნდეთ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 2652 ლარის (საგადასახადო დავალება №2535, გადახდის თარიღი: 23.07.2024წ, გადამხდელის ბანკი: ს.ს. „თიბისი ბანკი“) 70% – 1856.4 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

გოჩა ჯეირანაშვილი