16 მაისი 2025 წელი

საქმე №ას-400-2025 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

გოჩა ჯეირანაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - მ.ა–ვი

მოწინააღმდეგე მხარე - შ.პ.ს. „ჯ.უ.ე.ფ–ი“

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 01 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ.ა–ვმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე - შ.პ.ს. „ჯ.უ.ე.ფ–ი“-ს მიმართ ზიანის - 33 000 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

2. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 01 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

6. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია დავისთვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1. უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ..........., საკუთრების უფლებით ირიცხება მ.ა–ვის სახელზე.

6.2. მ.ა–ვი, მცხოვრები, ქ. თბილისში, ........., არის შ.პ.ს. „ჯ.უ.ე.ფ–ი“-ს მომხმარებელი და, შესაბამისად, აბონენტი.

6.3. ქ. თბილისში, .......... მდებარე №6 მ.ა–ვის საკუთრებაში არსებული ერთსართულიანი საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური მდგომარეობა არადამაკმაყოფილებელია, მის მზიდ კედლებში განვითარებული მრავლობითი ბზარების გამო.

6.4. 20.01.2021წ. შედგენილი ს.ს.ი.პ. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ გაცემული დასკვნის თანახმად, მოსარჩელის საკუთრებაზე არსებული დაზიანებები გამოწვეულია მარცხენა ტორსული კედლიდან 30 სანტიმეტრის მოშორებით მოქმედი წყლის მილის დაზიანების შედეგად ფუძე-გრუნტის გაწყლიანებით, რამაც გამოიწვია საძირკვლის არათანაბარი ჯდენითი დეფორმაციები. შენობის შემდგომი უსაფრთხო ექსპლუატაციისათვის საჭიროა დეტალური გამოკვლევის შედეგად დამუშავებული პროექტის მიხედვით მოხდეს მისი დროული აღდგენა-გაძლიერება.

6.5. ქ. თბილისში, ....... მდებარე მ.ა–ვის საკუთრებაში არსებული №6 დაზიანებული საცხოვრებელი ბინის აღდგენითი ღირებულება შეადგენს 33 000 ლარს.

7. დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს სააპელაციო პალატამ მისცა შემდეგი სამართლებრივი შეფასება:

7.1. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელის მოთხოვნა უძრავი ქონებისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისათვის 33 000 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების შესახებ გამომდინარეობდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-1000, 408.1 და 409-ე მუხლებიდან.

7.2. სააპელაციო პალატამ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაზე მითითებით განმარტა, რომ კანონი მომეტებული საფრთხის წყაროს პრაქტიკული რეალიზაციის შემთხვევაში, მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისათვის ადგენს მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელის პასუხისმგებლობას, მიუხედავად მისი ბრალისა, ასეთ შემთხვევაში, მოსარჩელის მტკიცების საგანს შეადგენს ზიანის ფაქტი და ის, რომ ეს ზიანი სწორედ მოპასუხის ნაგებობიდან მომდინარეობდა.

7.3. განსახილველ შემთხვევაში, პალატამ მიიჩნია, რომ ზიანის, როგორც ფაქტის არსებობა დადგენილი იყო მუნიციპალური ლაბორატორიისა და სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნებით. რაც შეეხება ანაზღაურებისათვის აუცილებელ მეორე ელემენტს - მოპასუხის მფლობელობაში არსებული მომეტებული საფრთხის წყაროს მიერ მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების დაზიანებაში მიზეზობრივი კავშირის არსებობას, აღნიშნული არ დასტურდებოდა, კერძოდ, არ დასტურდებოდა მოპასუხის მფლობელობაში არსებული ნივთით მოსარჩელის ქონების დაზიანების ფაქტი.

7.4. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში დაწესებულ მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სტანდარტზე და დაადგინა, რომ მოსარჩელის დასადასტურებელ გარემოებას წარმოადგენდა იმის დამტკიცება, რომ ზიანი, რომელიც მას მიადგა, გამოწვეული იყო მოპასუხის სარგებლობაში არსებული მომეტებული საფრთხის წყაროს გამო. მოსარჩელე სადავო გარემოებას ადასტურებდა საქმეში წარმოდგენილი 20.01.2021 წელს შედგენილი ს.ს.ი.პ. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ გაცემული დასკვნით.

7.5. პალატამ აღნიშნა, რომ ზემოაღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნით, მიუხედავად მისი კატეგორიული შინაარსისა, არ დასტურდებოდა მოპასუხის მფლობელობაში არსებული ნივთით მოსარჩელის ქონების დაზიანების ფაქტი. დასკვნაში ექსპერტი ერთმნიშვნელოვნად განმარტავდა, თუ კონკრეტულად რა იყო გამომწვევი მიზეზი დაზიანებისა (მარცხენა ტორსული კედლიდან 30 სანტიმეტრის მოშორებით მოქმედი წყლის მილის დაზიანება), მაგრამ არ მიუთითებდა, რომ ზიანი გამოწვეული იყო წყლის მრიცხველის ადგილიდან არსებული დაზიანებით.

7.6. რაც შეეხება დაზიანების დისლოკაციის ადგილზე განთავსებულ წყლის მილს, ექსპერტი არ აღწერდა, რომ წყლის მილი არ არის ამხანაგობის ან მოსარჩელის საკუთრებაში, უფრო მეტიც, მოსარჩელე სააპელაციო საჩივარში თავად მიუთითებდა, რომ სადავო არ იყო „მილის’’, ამახანაგობისადმი საკუთრების გარემოება. ამასთან, მოპასუხე მხარის მიერ წარდგენილი სიტუაციური ნახაზის ამონაბეჭდიდან ჩანდა, რომ დაზიანების ადგილზე - მარცხენა ტორსული კედლიდან 30 სანტიმეტრში - არ იყო განთავსებული ცენტრალური მაგისტრალური წყლის მილი. რაც შეეხება აპელირებას მასზედ, რომ მოპასუხემ ისე უხარისხოდ დაამონტაჟა მრიცხველი მილზე, რომ წყალმა ამ მიერთებული მილიდან დაიწყო დენა, რამაც მოსარჩელის ქონებას მიაყენა დიდი ზიანი, აღნიშნული, საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, არ დასტურდებოდა.

7.7. სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 26 ნოემბერის №32 დადგენილებაზე, რომლითაც დამტკიცდა სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების წესები. წესების 24.1 მუხლის თანახმად, მიმწოდებელი ვალდებულია უზრუნველყოს ქალაქის და დასახლებული ადგილების ტერიტორიაზე ჩამდინარე სითხის წყალარინების ქსელის მეშვეობით გატარება, ხოლო სამრეწველო-ტექნიკური წყლების წყალარინების საკითხი ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში უნდა გადაწყდეს წყლის მიმწოდებლებთან შეთანხმებით. ამავე დადგენილების 24.2 მუხლის თანახმად, მიმწოდებელი ახორციელებს წყალარინების ქსელის მოვლა-პატრონობას მომხმარებლის მფლობელობაში მყოფ ტერიტორიამდე (ნაგებობამდე), წყალარინების ქსელზე მიერთებული ყველა სხვა განშტოების და შენობის შიდა გაყვანილობის მოვლა-პატრონობას ახორციელებს მომხმარებელი ან მომხმარებელთა ჯგუფი, ვის მფლობელობაშიც იმყოფება ეს ტერიტორია. ამდენად, წითელ ხაზებს შიგნით მოქცეული მილები წარმოადგენენ მესაკუთრეთა ინდივიდუალურ საკუთრებას და მისი სარემონტო სამუშაოების შესრულება არ განეკუთვნება წყლის მომმარაგებლის ვალდებულებას.

7.8. პალატის განსჯით, დაუსაბუთებელი იყო აპელირება მასზედ, რომ დაზიანება დაიწყო მრიცხველის დაყენების ადგილიდან და მისი მონტაჟის შემდეგ. მოსარჩელე ვერ ადასტურებდა აღნიშნულ სადავო გარემოებას სათანადო მტკიცებულებებზე მითითებით. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ კი, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა, რომ გამრიცხველიანება იყო წყლის დინების საწყისი პერიოდი. პალატამ საქმის მასალებით დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ გამრიცხველიანებამდე, 24.03.2019 წელს, მიმართა თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას განცხადებით დაზიანებული სახლის კატეგორიის დადგენაზე. საქმეში მოიპოვება ამავე მოთხოვნით შედგენილი 21.02.2019 წლის განცხადებაც. აღნიშნული კი, მიუთითებდა აპელანტის იმ განმარტების უსაფუძვლობაზე, რომელიც მრიცხველის დაყენების შემდგომ წყლის დენის შედეგად სახლის დაზიანებას შეეხებოდა. ამ კუთხით, გასათვალისწინებელი იყო ასევე სპეციალისტის სახით დაკითხული ექსპერტის განმარტება, რომ დაზიანებული საცხოვრებელი შენობა არ იყო ტექნიკური რეგლამენტის და სამშენებლო წესების დაცვით აგებული. ხსენებულ დასკვნამდე ექსპერტი მივიდა ადგილზე გამოცხადების შედეგად წარმოებული დაკვირვების შედეგებით, რაც დაადასტურა სასამართლოს სხდომაზეც. ექსპერტმა მიუთითა, რომ უძრავ ნივთს არ გააჩნდა რკინა-ბეტონის საყრდენები და საძირკველი, რაც თავის წვლილს შენობის ფორმის ცვლილებაში აუცილებლად შეიტანდა.

8. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

8.1. კასატორის პრეტენზია მდგომარეობს იმაში, რომ სასამართლოს მიერ დაირღვა მტკიცების ტვირთის ობიექტურად განაწილების პრინციპი, რაც გამოიხატა შემდეგში: მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის გასაბათილებლად მოპასუხეს მსგავსი წონადობის დასკვნა არ წარმოუდგენია.

8.2. სასამართლომ არასწორად გამოიყენა საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 26 ნოემბერის №32 დადგენილებით დამტკიცებული სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების წესები და არასწორად დაეყრდნო 24.2 მუხლს, მაშინ, როცა მომხმარებლის ტერიტორიაზე არის დამონტაჟებული მოსარჩელის მრიცხველი, რომელზე კონტროლი და პასუხისმგებლობაც აკისრია მოპასუხეს. უფრო მეტიც, მრიცხველი მისგან გამავალ მილთან ერთად დამონტაჟებულია სპეციალურ დახურულ სივრცეში, შეფუთული და დაპლომბილია, რომლის შეკეთებაზე და სწორ მუშაობაზე პასუხისმგებლობა ტერიტორიის მფლობელს არ აკისრია. მართალია წყლის მილი და მრიცხველი მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზეა განთავსებული, მაგრამ მრიცხველის სათანადოდ დამონტაჟება და მასზე პასუხისმგებლობა მოპასუხეს ეკისრება. თუმცა იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დავუშვებთ, რომ მილის დაზიანების შემთხვევაში შეკეთების ვალდებულება მიწის მესაკუთრეზე გადადის, მოპასუხე ვერ ასაბუთებდა, რამ გამოიწვია მილის დაზიანება, მოპასუხეს არ დაუსახელებია სხვა მიზეზი, რაც ეჭვქვეშ დააყენებდა ექსპერტიზის დასკვნის მართებულობას.

8.3. რაც შეეხება 2019 წელს მერიისათვის მოპასუხის მიმართვას დაზიანებული სახლის კატეგორიის დადგენაზე, კასატორი განმარტავს, რომ 2018 წლიდან მოხდა გამრიცხველიანება და 2019 წელს მის მიერ, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარის მიერ, გამგეობისათვის მიმართვა სრულიად ლოგიკური იყო. ამასთან, ვინაიდან კასატორის სახელზე, როგორც აბონენტზე, ფიქსირდებოდა ორი წყლის მრიცხველი, რადგან მას ორი ბინა აქვს ეზოში, რომელთაგან ერთში მისი შვილი ოჯახთან ერთად ცხოვრობს, და კასატორს სურდა მხოლოდ თავისი სახლის მრიცხველის შესაბამისად გადაეხადა მოხმარებული წყლის საფასური, ამ მიზნით 2020 წლის 07 მაისს მიმართა მოპასუხეს განცხადებით ორი აბონენტიდან ერთის სხვის სახელზე გადატანის მოთხოვნით, რაც განხორციელდა კიდეც.

8.4. კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს არც იმ მითითებას, რომ არ დგინდებოდა დაზიანების მრიცხველის დაყენების ადგილიდან და მისი მონტაჟის შემდეგ დაწყება და სახლი არ იყო სამშენებლო წესების დაცვით დაგებული. ზემოაღნიშნულთან მიმართებით კასატორი განმარტავს, რომ, მართალია, სახლი ძველია, მაგრამ მოპასუხის გულგრილმა ქმედებებმა და ვალდებულების არაჯეროვანმა შესრულებამ უფრო მეტად დააზიანა ძველი სახლის ფუნდამენტი, რამაც ზიანი მიაყენა მოსარჩელის ქონებას.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია:

10. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

11. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

12. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

12. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ წყლის ჩამოდინებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება კანონისმიერი ვალდებულებითი სამართლის სფეროს მიკუთვნებული საკითხია. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ ამა თუ იმ ნაგებობიდან გამომდინარეობს მომეტებული საფრთხე ამ ნაგებობაში წარმოებული, მოთავსებული ან მიწოდებული ენერგიისაგან, ანდა ხანძარსაშიში ან აფეთქებასაშიში, შხამიანი ანდა მომწამვლელი ნივთიერებისაგან, მაშინ ამ ნაგებობის მფლობელი ვალდებულია, თუკი ამ საფრთხის პრაქტიკულ განხორციელებას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, სხეულის ან ჯანმრთელობის დაზიანება ანდა ნივთის დაზიანება, აუნაზღაუროს დაზარალებულს აქედან წარმოშობილი ზიანი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ამა თუ იმ ნაგებობიდან ან ნივთიდან გამომდინარეობს მომეტებული საფრთხე სხვაგვარი საფუძვლით, ვიდრე ამ მუხლის პირველ ნაწილშია აღნიშნული, ნაგებობის ან ნივთის მფლობელი ვალდებულია, ანალოგიურად აანაზღაუროს საფრთხის განხორციელების შედეგად წარმოშობილი ზიანი. ამდენად, კანონი მომეტებული საფრთხის წყაროს (მაგ. წყალი) პრაქტიკული რეალიზაციის შემთხვევაში, მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისათვის ადგენს მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელის პასუხისმგებლობას, მიუხედავად მისი ბრალისა, ასეთ შემთხვევაში, მოსარჩელის მტკიცების საგანს შეადგენს ზიანის დადგომის ფაქტი და ის, რომ ეს ზიანი სწორედ მოპასუხის ნაგებობიდან მომდინარეობდა (იხ. ს.უ.ს.გ. №ას-90-90-2018, 11.05.2018წ.; №ას-1293-2020, 18.12.2020წ.; №ას-1177-2020, 22.01.2021წ.).

13. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არსებობის შემთხვევაში, ნავარაუდები სამართლებრივი მდგომარეობის აღდგენის შესაძლებლობა განმტკიცებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლში, რომლის ნორმატიული მიზნიდან გამომდინარეობს, რომ აღდგეს ვითარება, რომელიც არსებობდა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელ გარემოებამდე, ე.ი. ვალდებულების დარღვევამდე. ნორმიდან გამომდინარეობს დასკვნა, რომ ზიანი არის ის ქონებრივი დანაკლისი, რომელიც არ დადგებოდა რომ არა ვალდებულების დარღვევა. აღნიშნული მუხლის თანახმად, ზიანის გამომწვევმა პირმა უნდა აღადგინოს ის თავდაპირველი ვითარება, რომელიც ზიანის გამომწვევი მოვლენის გარეშე იარსებებდა. ნატურით რესტიტუციის დამაბრკოლებელ გარემოებას პირველადი მდგომარეობის აღდგენის შეუძლებლობა წარმოადგენს (სამოქალაქო კოდექსის 409-ე მუხლი).

14. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო მესამე ნაწილის მიხედვით, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

15. განსახილველ შემთხვევაში, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ სადავო საცხოვრებელი სახლის დაზიანება მოპასუხის კუთვნილი წყლის მრიცხველის მილზე უხარისხოდ დამონტაჟების შედეგად მილიდან მომდინარე წყლის ნაკადმა განაპირობა, მოსარჩელეს ეკისრება, რომელმაც სათანადო მტკიცებულებებზე მითითებით მისი მტკიცების საგანში შემავალი სადავო ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცება ვერ შეძლო, სახელდობრ:

15.1. საქმეში არსებული მასალებით დასტურდება, რომ ქ. თბილისში, ...... მდებარე მ.ა–ვის საკუთრებაში არსებული №6 ერთსართულიანი საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური მდგომარეობა არადამაკმაყოფილებელია, მის მზიდ კედლებში განვითარებული მრავლობითი ბზარების გამო.

15.2. მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული გარემოების დასადასტურებლად წარმოადგინა 20.01.2021წ. შედგენილი ს.ს.ი.პ. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ გაცემული დასკვნა, რომლის თანახმად, მოსარჩელის საკუთრებაზე არსებული დაზიანებები გამოწვეულია მარცხენა ტორსული კედლიდან 30 სანტიმეტრის მოშორებით მოქმედი წყლის მილის დაზიანების შედეგად ფუძე-გრუნტის გაწყლიანებით, რამაც გამოიწვია საძირკვლის არათანაბარი ჯდენითი დეფორმაციები. შენობის შემდგომი უსაფრთხო ექსპლუატაციისათვის საჭიროა დეტალური გამოკვლევის შედეგად დამუშავებული პროექტის მიხედვით მოხდეს მისი დროული აღდგენა-გაძლიერება.

15.3. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ხსენებული ექსპერტიზის დასკვნის კატეგორიული ხასიათის მიუხედავად, არ დასტურდება მოპასუხის მფლობელობაში არსებული ნივთით მოსარჩელის ქონების დაზიანების ფაქტი. მართალია, ექსპერტმა დაადგინა საცხოვრებელი სახლის დაზიანების ფაქტი და მისი გამომწვევი მიზეზი - გრუნტის გაწყლიანების შედეგად საძირკვლის არათანაბარი ჯდენა, თუმცა გაწყლიანების გამომწვევ მიზეზად ექსპერტმა ერთმნიშვნელოვნად განმარტა, რომ დაზიანება გამოწვეულია მარცხენა ტორსული კედლიდან 30 სანტიმეტრის მოშორებით მოქმედი წყლის მილის დაზიანებით. ექსპერტი არ მიუთითებს, რომ დაზიანება გამოწვეულია წყლის მრიცხველის ადგილიდან არსებული დაზიანებით. შესაბამისად, მითითებული ექსპერტიზის დასკვნით მოპასუხის ქმედებასა (წყალსადენი მილის დაზიანებას) და საცხოვრებელი სახლის დაზიანებას შორის მიზეზობრივი კავშირი ვერ დგინდება.

15.4. ნიშანდობლივია, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის კვლევითი ნაწილში ექსპერტი არ აღწერს ვის საკუთრებაშია წყლის მილი. მოსარჩელე სააპელაციო საჩივარში თავად მიუთითებდა, რომ სადავო მილი ამხანაგობის საკუთრებას წარმოადგენს, ხოლო საკასაციო საჩივარში ის საკუთარი/ამხანაგობის პასუხისმგებლობის გამომრიცხავ საფუძვლად მიუთითებს, რომ მილი მოპასუხის მიერ დამონტაჟებულია სპეციალურ დახურულ სივრცეში, შეფუთული და დაპლომბილია.

16.1. უწინარესად, პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 407.1 მუხლზე, რომლის თანახმადაც, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები.

16.2. პალატა, საკასაციო სამართალწარმოების ბუნებიდან გამომდინარე, მიუთითებს, რომ იგი ფაქტების დამდგენ სასამართლოს არ წარმოადგენს და საკასაციო საჩივარში არსებითად ახალი ფაქტობრივი გარემოებების მითითება პრინციპულად დაუშვებელია. ვინაიდან საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მხოლოდ იურიდიულ მხარეს, კანონი კრძალავს საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითებასა და ახალი მტკიცებულებების წარდგენას, რამდენადაც ეს შეუთავსებელია საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილებასთან (იხ. სუსგ. №ას-1200-2021, 21.12.2022წ.).

16.3. კასატორს საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში მომზადების სტადიაზე, ან სააპელაციო სასამართლოში, შესაბამისი საპატიო მიზეზის განმარტებით, არ მიუთითებია გარემოებებზე, რის გამოც, მრიცხველისა და მილის მის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე მდებარეობის მიუხედავად, მათზე პასუხისმგებლობა მაინც შეიძლება დაეკისროს წყალგამანაწილებელ კომპანიას, სახელდობრ, მათი დახურულ სივრცეში მონტაჟის, შეფუთულ და დაპლომბილ მდგომარეობაში ყოფნის ფაქტებზე. ამგვარი მითითება კი, საკასაციო სასამართლოში დაუშვებელია.

17.1. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად მიჩნეული იქნა ის გარემოება, რომ მოსარჩელის კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის გამრიცხველიანება 2020 წელს მოხდა, მაშასადამე, თუკი 2019 წლის მდგომარეობით, სახლი უკვე დაზიანებული იყო, აღნიშნულ დაზიანებას თავისთავად ვერ განაპირობებდა სადავო მრიცხველის მოსარჩელის სარგებლობაში არსებულ მილზე უხარისხოდ დაერთების ფაქტი. ამ თვალსაზრისით, პირველი ინსტანციის სასამართლო დაეყრდნო მ.ა–ვის მიერ 21.02.2019 წელს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ისნის რაიონის გამგებლის წინაშე წარდგენილ განცხადებას, რომლითაც ითხოვდა შენობის ავარიულობის ხარისხის კატეგორიის დადგენას და ამავე განცხადების საფუძველზე 22.07.2020 წელს ა.(ა)ი.პ. თბილისის მუნიციპალური ლაბორატორიის მიერ შედგენილ დასკვნას, ქ. თბილისში, .......... მდებარე შენობის ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ და მ.ა–ვის მიერ 07.05.2020 წელს წარდგენილ განაცხადს აღურიცხავი-უცნობი მიერთების აბონენტად რეგისტრაციის შესახებ. საგულისხმოა, რომ ყველა დასახელებული მტკიცებულება მოპასუხემ მხარემ პირველი ინსტანციის სასამართლოს საქმის მომზადების სტადიაზე სწორედ იმ გარემოების დასადასტურებლად წარუდგინა, რომ მოპასუხე კომპანიის მიერ ჩატარებული გამრიცხველიანება მიზეზობრივ კავშირში ვერ იქნებოდა დამდგარ ზიანთან. აღნიშნულის საპასუხოდ, რაიმე მტკიცებულება, რაც გააქარწყლებდა მოპასუხის მტკიცებულებებს და გამოდგებოდა დასკვნისათვის, რომ სადავო მრიცხველი ეზოში 2018 წლიდან არის დამონტაჟებული, მოსარჩელე მხარეს არ წარუდგენია. აღნიშნულის ნაცვლად, მოსარჩელემ მხოლოდ სააპელაციო საჩივარს დაურთო აბონენტის ბარათი, რომელიც მოწმობს 2007 წლიდან ....... 7-ში მის აბონენტად რეგისტრაციას, ამასთან არ მიუთითებია, თუ რამ განაპირობა დასახელებული მტკიცებულების პირველად სააპელაციო სასამართლოში წარდგენა.

17.2. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 380.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა. წარდგენილი სააპელაციო საჩივარი არ შეიცავს საპატიო მიზეზზე მითითებას, რის გამოც აბონენტის ბრუნვის ისტორია წარდგენილი არ იქნა პირველი ინსტანციის სასამართლოში, მაშასადამე, სააპელაციო სასამართლომ დასახელებული დოკუმენტები შეფასების გარეშე მართებულად დატოვა. გარემოება კი, რომელზე მითითებაც დაუშვებელი იყო სააპელაციო სასამართლოში, მით უფრო დაუშვებელია საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე.

18.1. დადგენილია, რომ ერთსა და იმავე მიწის ნაკვეთზე, მდებარე ქ.თბილისი, ........, დაზუსტებული ფართობით 955 კვ.მ., ს/კ ........., განთავსებულია ერთზე მეტი ინდივიდუალური საკუთრების საგანი და მაშასადამე, მასზე ვრცელდება „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედება. აღნიშნული ამხანაგობის ფაქტობრივად ფუქნციონირების გარემოებაზე მეტყველებს ისიც, რომ მ.ა–ვის საკუთრების უფლების დამდგენ დოკუმენტებად საჯარო რეესტრის ამონაწერში ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „თ.......-ს კრების ოქმებია მითითებული (იხ. ს.ფ. 64-65).

18.2. სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი და კასატორის მიერ შეუდავებელი გარემოებაა, რომ სადავო წყლის მილი მრიცხველთან ერთად განთავსებულია მოსარჩელის ეზოში. მხარის მიერ წარმოდგენილი სიტუაციური ნახაზის მიხედვით, დაზიანების ადგილზე - მარცხენა ტორსული კედლიდან 30 სანტიმეტრში - ცენტრალური მაგისტრალური წყლის მილი განთავსებული არ არის. (იხ. ნახაზი საქმეში).

18.3. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.4 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მომსახურებისათვის განკუთვნილი შენობა-ნაგებობები და საინჟინრო-კომუნიკაციური მოწყობილობა და გაყვანილობა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას წარმოადგენს. ამავე კანონის 7.3 მუხლის თანახმად, მესაკუთრე, განურჩევლად მისი ბინის მდებარეობისა, სხვა ბინის მესაკუთრეთა წინაშე ვალდებულია თავისი წილის შესაბამისად გასწიოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მოვლა-პატრონობისა და ექსპლუატაციის ხარჯები, თუ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წესდებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ამავე კანონის 21.1 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრი ვალდებულია, მონაწილეობა მიიღოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მოვლა-პატრონობისა და ექსპლუატაციისათვის საჭირო ხარჯების გაწევაში ამ კანონის მე-5 მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად.

18.4. ამრიგად, ამხანაგობის წევრთა მომსახურებისთვის განკუთვნილ წყლის გაყვანილობაზე თავად ამხანაგობის წევრთა მოვლა-პატრონობისა და პირვანდელ მდგომარეობაში შენარჩუნების მოვალეობას აფუძნებს დასახელებული კანონიც. აღნიშნულ ზოგად წესთან შესაბამისობაშია საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 26 ნოემბერის №32 დადგენილების 24.2 დანაწესი, რომლის თანახმადაც, მიმწოდებელი ახორციელებს წყალარინების ქსელის მოვლა-პატრონობას მომხმარებლის მფლობელობაში მყოფ ტერიტორიამდე (ნაგებობამდე), წყალარინების ქსელზე მიერთებული ყველა სხვა განშტოების და შენობის შიდა გაყვანილობის მოვლა-პატრონობას ახორციელებს მომხმარებელი ან მომხმარებელთა ჯგუფი, ვის მფლობელობაშიც იმყოფება ეს ტერიტორია.

18.5. ამრიგად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებას საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 26 ნოემბრის №32 დადგენილებაზე და აღნიშნული დადგენილების 24.1 და 24.2 მუხლებიდან გამომდინარე დასკვნას, რომ წითელ ხაზებს შიგნით მოქცეული მილები წარმოადგენენ მესაკუთრეთა ინდივიდუალურ საკუთრებას და მისი სარემონტო სამუშაოების შესრულება არ წარმოადგენს წყლის მომმარაგებლის ვალდებულებას.

19.1. საკასაციო პალატა ხაზგასმით შენიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილი არცერთი ექსპერტიზის დასკვნით არ დგინდება წყლის გაჟონვის მიზეზად მრიცხველსა და მილს შორის არაჯეროვანი გადაბმის არსებობა. საქმის მასალებში დაცული არ არის მტკიცებულება, რომლითაც დადგინდებოდა, რომ სადავო მრიცხველისა და მილის გადაბმის მონაკვეთიდან წყლის დაღვრის ფაქტზე რეაგირების მოთხოვნით კასატორმა წყალგამანაწილებელ კომპანიას მართლაც მიმართა და ამ მიმართვიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, დაზიანებული მონაკვეთის აღდგენა მოპასუხე კომპანიის თანამშომლების მიერ, მართლაც განხორციელდა.

19.2. საკასაციო პალატა კასატორს მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103.1 და 103.2 მუხლებზე, რომელთა თანახმადაც, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები, ხოლო თუ მხარეებმა ამა თუ იმ მიზეზით ვერ შეძლეს მტკიცებულებების უშუალოდ მიღება და სასამართლოში წარდგენა, მხარეთა შუამდგომლობით სასამართლოს შეუძლია თვითონ გამოითხოვოს მტკიცებულებები, ვისთანაც უნდა იყოს ისინი. ციტირებული ნორმა უფლებას აძლევდა კასატორს, არსებობის შემთხვევაში, მოპასუხისაგან გამოეთხოვა მის მიერ მოპასუხის მიმართ წარდგენილი განცხადება (მოთხოვნა, პრეტენზია) მრიცხველის არაჯეროვან მონტაჟთან დაკავშირებით და ხარვეზის აღმოსაფხვრელად კომპანიის მიერ შედგენილი რეაგირების ოქმის გამოთხოვა, რითაც შეიძლებოდა იმის დადასტურება, რომ 2020 წლიდან მოსარჩელის მიერ გაცხადებული პრეტენზიების საფუძველზე, აპრილის თვეში მოპასუხე კომპანიამ მართლაც აწარმოა მრიცხველის მილზე მიერთების წერტილის შეკეთების სამუშაოები. ამგვარი მტკიცებულების გარეშე, მარტოოდენ ის გარემოება, რომ მოსარჩელის ქონება წყლის ზემოქმედების შედეგად არის დაზიანებული, ვერ გამოდგება პრეზუფციის დასაშვებად, რომ ზიანი მრიცხველის მილზე უხარისხოდ დაერთებით წარმოშობილი გადმონადენი წყლის მოქმედების შედეგს წარმოადგენს.

19.3. ს.ს.ი.პ. ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს თანახმად, ექსპერტის მიერ მოსარჩელის საკუთრების დათვალიერება მოხდა 2020 წლის 12 ნოემბერს, მაშასადამე, ექსპერტი მოკლებული იყო შესაძლებლობას, თავად დაეთვალიერებინა დაზიანება, რომელზედაც სახლის მეპატრონემ მოუთხრო, ვინაიდან, თავად ექსპერტიზის დასკვნაში ასახული მოსარჩელის განმარტებით, დაზიანებული მონაკვეთი 2020 წლის აპრილის თვეში მოპასუხე კომპანიის თანამშრომლების მიერ იქნა აღდგენილი (ს.ფ. 26). მართალია, ექსპერტი გარკვეული ვიდეო-მასალის არსებობაზე მიუთითებს, მაგრამ ამგვარი ვიდეო ჩანაწერი არც ექსპერტიზის დასკვნას დაერთვის და არც საქმის მასალებში დამოუკიდებელი მტკიცებულების სახით არის წარმოდგენილი. მაშასადამე, ექსპერტი დაეფუძნა მოსარჩელის მონათხრობს, რომ მარცხენა ტორსული კედლიდან 30 სანტიმეტრის მოშორებით მოქმედი წყლის მილი მრიცხველთან დამაკავშირებელ წერტილში ექსპერტიზის ჩატარებამდე მართლაც დაზიანებული იყო, მიუხედავად იმისა, რომ ექსპერტიზის ჩატარების ეტაპზე ამგვარი დაზიანება ხილული არ ყოფილა, რაც ნათელყოფს, რომ ექსპერტიზის დასკვნა ეფუძნება ვარაუდს და არა ობიექტურ მონაცემებს, რაც მისი დადგენილებითი ნაწილის გაზიარების დამაბრკოლებელი ფაქტორია.

20. ამდენად, წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ მოპასუხის მიერ მრიცხველის წყლის მილზე უხარისხოდ დამონტაჟების შედეგად მოსარჩელის ქონებას მიადგა ზიანი. საკასაციო სასამართლო კასატორის პრეტენზიების წინააღმდეგ განმარტავს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მოიძია მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა _ სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლი, რომელიც დელიქტურ ვალდებულებაში ბრალის გარეშე პასუხისმგებლობის კერძო შემთხვევას _ მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელის პასუხისმგებლობის საკითხს არეგულირებს და არა მხოლოდ ბრალეულ, არამედ, არაბრალეული პასუხისმგებლობის პრინციპს ადგენს, პალატამ სწორადვე განსაზღვრა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტული შემადგენლობა და მტკიცების ტვირთი, საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, მართებულად გაანაწილა მხარეთა შორის. საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებულ განჩინებაში განვითარებულ მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ ზიანის არსებობის მიუხედავად, მიზეზობრივი კავშირის დადასტურება ევალებოდა მოსარჩელეს, რომელმაც აღნიშნული საპროცესო ტვირთი ვერ დაძლია.

21. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

22. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, სახელმწიფო ბაჟის შესახებ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ.ა–ვის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

გოჩა ჯეირანაშვილი