№ას-1218-2025 02 აპრილი, 2026 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

არჩილ კოჭლამაზაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან ნემსაძე, მიხეილ ჯინჯოლია

კასატორი – გ.ჯ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.ბ–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 20 იანვრის განჩინება და ამავე სასამართლოს 2025 წლის 02 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. გ.ჯ–ძემ (შემდეგში: მოსარჩელე, კასატორი) სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში ნ.ბ–ის (შემდეგში: მოპასუხე) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის 46100.61 ლარის დაკისრება.

2. სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლით მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

3.1. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 2 მაისის გადაწყვეტილებით გ.ჯ–ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 28811.61 ლარის გადახდა.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების/განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 20 იანვრის განჩინებით საქმეზე დადგინდა ადგილზე დათვალიერება.

5.2. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 2 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ.ბ–ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 2 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება. გ.ჯ–ძის სარჩელი, ნ.ბ–ის მიმართ, თანხის დაკისრების შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება:

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ იზიარებდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ, საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

6.1. გ.ჯ–ძის (ლ–ძე) და ნ.ბ–ის (ც–ძე) თანასაკუთრებაში ირიცხება უძრავი ქონება, მდებარე: ქ.ბათუმი, ........., დაზუსტებული ფართობი 437 კვადრატული მეტრი, შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი 134.51 კვადრატული მეტრი, საკადასტრო კოდი №........ თანასაკუთრებაში არსებული ქონების 2/3 ნაწილის (მიწის ნაკვეთის, შენობის) მესაკუთრეა გ.ჯ–ძე, ხოლო 1/3 ნაწილის მესაკუთრეა ნ.ბ–ი.

6.2. 2011 წლის 17 თებერვალს გ. ლ–ძემ (ჯ–ძემ) სანოტარო წესით დამოწმებული განცხადებით თანხმობა გამოხატა მასზედ, რომ ნ. ც–ძეს ეწარმოებინა მშენებლობა საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთზე, მდებარე: ქ. ბათუმი, ...........

6.3. შედეგად, ნ.ბ–იმ, საკუთარი სახსრებით, საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთზე, მდებარე: ქ. ბათუმი, ........., ს/კ ..........ქ. ბათუმის მერიის არქიტექტურისა და ურბანული დაგეგმარების სამსახურთან და გ.ჯ–ძესთან შეთანხმებით, განახორციელა I კლასის ობიექტის მშენებლობა. აშენებული ობიექტის ფართობი შეადგენს 60 კვადრატულ მეტრს.

6.4. ადგილზე დათვალიერებითა და საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 60 კვ.მ ერთსართულიანი ნაგებობა ნ.ბ–იმ ააშენა მხარეთა შორის წლების განმავლობაში პირობითი ღობით გამიჯნული და დადგენილი წესით - თავის კუთვნილ წილ თავისუფალ მიწის ნაკვეთზე.

6.5. მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 30.07.2014წ. N003963314 დასკვნის თანახმად, ქ. ბათუმში, ......... მდებარე შენობა-ნაგებობის და თავისუფალი მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა მოხდა აზომვითი სამუშაოების და საჯარო რეესტრიდან მოპოვებული მონაცემების საფუძველზე. საცხოვრებელი სახლიდან ნ. ც–ძის წილი (1/3) შეადგენს 72.51 კვ.მ., ხოლო თავისუფალი მიწის ნაკვეთი შეადგენს 101.11 კვ.მ.. გ.ჯ–ძის საცხოვრებელ სახლის წილი შეადგენს 145.04 კვ.მ., ხოლო თავისუფალი მიწის ნაკვეთის ფართი შეადგენს 202.24 კვ.მ..

6.6. ნ.ბ–ის, თავისივე განცხადების პასუხად, 2022 წლის 05 ოქტომბერს ეცნობა, რომ ა(ა)იპ „ბათუმის მუნიციპალური ინსპექციის“ სამშენებლო და უსაფრთხოების საჯარო ზედამხედველობის სამსახურის მიერ, ადგილზე გასვლით, შესწავლილი იქნა ქ. ბათუმში, .......... არსებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლი, რის შედეგადაც გამოვლინდა, რომ (ს.კ. ..........) ნ.ბ–ის მფლობელობაში არსებული პირველი კლასის შენობა მოყვანილი იყო ქ.ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიასთან შეთანხმებულ (05.02/2189, 01.03.2011წ.) ესკიზურ ნახაზთან (პროექტთან) შესაბამისობაში.

6.7. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 18 თებერვლის N001119119 დასკვნის თანახმად: ქ. ბათუმში, .......... მდებარე, ს.კ. ........., რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი ფართი შეადგენს 472 კვ.მ., რაც 35 კვ.მ.-ით მეტია საჯარო რეესტრში N....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 437 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ფართისაგან. საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, ქ. ბათუმში, ........... მდებარე N....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის ფართი, ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლის განაშენიანების ფართის გამოკლებით შეადგენს 302 კვ.მ.-ს, ხოლო ხსენებული საცხოვრებელი სახლის განაშენიანების ფართის გამოკლებით შეადგენს 234 კვ.მ.-ს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ერთსართულიანი შენობა-ნაგებობის მოწყობით, N........ მიწის ნაკვეთის განაშენიანებისაგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთი შემცირდა 68 კვ.მ.-ით და შესაბამისად, შემცირდა გ.ჯ–ძის კუთვნილი 2/3 წილის შესაბამისი ფართი, განაშენიანებისაგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთიდან, კერძოდ, მისი კუთვნილი 2/3 წილის შესაბამისი ფართი პირველ შემთხვევაში იყო 201,33 კვ.მ., ხოლო მეორე შემთხვევაში გახდა 156 კვ.მ. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, გ.ჯ–ძის კუთვნილი 2/3 წილის შესაბამისი ფართი, განაშენიანებისაგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთის ფართიდან, ერთსართულიანი შენობა-ნაგებობის მოწყობის შემდგომ, შემცირდა 45.33 კვ.მ.-ით. ქ. ბათუმში, ......... მდებარე N........ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლის 222.65 კვ.მ. საერთო ფართიდან, ნ.ბ–ის ფაქტობრივად დაკავებული აქვს 67.23 კვ.მ. ფართი, რაც 6.99 კვ.მ.-ით ნაკლებია მისი კუთვნილი იდეალური 1/3 წილის შესაბამისი ფართისაგან, ხოლო გ.ჯ–ძეს ფაქტობრივად დაკავებული აქვს 155.42 კვ.მ. ფართი, რაც 6.99 კვ.მ.-ით მეტია მისი კუთვნილი იდეალური 2/3 წილის შესაბამის ფართისაგან. დადგენილია, რომ შენობა-ნაგებობაზე მხარეები არ დაობენ.

6.8. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 14.04.2022წ. N002363522 დასკვნის თანახმად, უძრავი ქონების, მდებარე: ქ. ბათუმი, .........., საკადასტრო კოდით №......... რეგისტრირებული 437.00 კვ. მეტრი არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის (პირობითად ვაკანტური) 1 კვ. მეტრის საბაზრო ღირებულება, დღეის მდგომარეობით, საორიენტაციოდ შეადგენდა 1017 ლარს (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 39-48).

6.9. სასამართლო განჩინების საფუძველზე ჩატარებული სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 10.02.2023წ. N000945823 დასკვნის თანახმად: ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი, გ.ჯ–ძისა და ნ.ბ–ის საერთო საკუთრებაში არსებული ქ. ბათუმში, ......... მდებარე N.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის ფაქტიური ფართობი შეადგენს 471 კვ.მ.-ს. ექსპერტიზაზე წარმოდგენილ დოკუმენტაციაში არ არის გამოყოფილი ნ.ბ–ის კუთვნილი, განაშენიანებისაგან თავისუფალი ტერიტორიის 1/3 ნაწილის ზუსტი მდებარეობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ტექნიკურად შეუძლებელია განისაზღვროს მოწყობილი კოტეჯი განთავსებულია თუ არა ნ.ბ–ის კუთვნილ 1/3 ნაწილში. ფაქტიურად არსებული ღობის მიხედვით კი კოტეჯი განთავსებულია ნ.ბ–ის ფაქტიურ მფლობელობაში არსებულ ტერიტორიაზე. ექსპერტიზაზე წარმოდგენილ დოკუმენტაციაში არ არის განსაზღვრული, კონკრეტულად რომელ ტერიტორიას მოიცავს გ.ჯ–ძის კუთვნილი, განაშენიანებისაგან თავისუფალი ტერიტორიის 2/3 ნაწილი. ფაქტიურად არსებული ღობის მიხედვით, რეგისტრირებული განაშენიანებისაგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთიდან გ.ჯ–ძე ფლობს 173 კვ.მ.-ს, რაც 28.33 კვ.მ.-ით ნაკლებია თანასაკუთრებაში მის კუთვნილ იდეალურ წილზე. ქ. ბათუმში, ........... მდებარე N.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის თავისუფალი ფართი, ორ სართულიანი საცხოვრებელი სახლის დაკავებული მიწის ნაკვეთის ფართის გამოკლებით შეადგენს 302 კვ.მ.-ს. ნ.ბ–ის მიერ აშენებული ერთ სართულიანი შენობა-ნაგებობის განაშენიანების ფართი შეადგენს 60 კვ.მ.-ს, ხოლო ამავე შენობის მთლიანად შიდა საერთო ფართი შეადგენს 52.28 კვ.მ.-ს. ქ. ბათუმში, .......... მდებარე N.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთში, ნ.ბ–ის მიერ აშენებული ერთ სართულიანი შენობა-ნაგებობა (კოტეჯი) არ გადადის, მხარეთა მიერ პირობითად მოწყობილი გამყოფი მიჯნის/ღობის მეორე მხარეს (გ.ჯ–ძის მხარეს). ქ. ბათუმში, .......... მდებარე N.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების, განაშენიანებისაგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთის გაყოფა, გ.ჯ–ძისა და ნ.ბ–ის კუთვნილი წილების შესაბამისად, მისი ფუნქციური ღირებულებებისა და დანიშნულების შემცირების გარეშე იმგვარად, რომ გ.ჯ–ძის 2/3 წილში შედიოდეს მისი იდეალური წილის შესაბამისი, თავისუფალი მიწის ფართობი 201,33 კვ.მ., ტექნიკურად შეუძლებელია.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება:

6.10. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 174-ე და 176-ე მუხლებზე, რომლის თანახმად, მეზობელი მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრენი, გარდა კანონით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობებისა, ვალდებულნი არიან პატივი სცენ ერთმანეთს. მეზობლად მიიჩნევა ყველა ნაკვეთი ან სხვა უძრავი ქონება, საიდანაც შესაძლებელია გამომდინარეობდეს ორმხრივი ზემოქმედება. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მეზობელ ნაკვეთებზე ისეთი ნაგებობების აშენების ან ექსპლუატაციის აკრძალვა, რომლებიც დაუშვებლად ხელყოფენ ნაკვეთით სარგებლობის უფლებას და ეს იმთავითვე აშკარაა.

6.11. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა სსკ-ის 179-ე მუხლის 1-ლი ნაწილზე, რომლის მიხედვითაც, თუ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე მშენებლობის დროს განზრახვის გარეშე გადასცდა მეზობელი ნაკვეთის საზღვრებს, მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრემ ეს უნდა ითმინოს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამის წინააღმდეგ წინასწარ ან შეტყობისთანავე განაცხადა. პალატამ მიუთითა, რომ საკვანძო საკითხი ამ დროს არის ის, თუ როგორ მოხდა საზღვრის გადაცდენა: განზრახი თუ გაუფრთხილებელი მოქმედების შედეგად. თუ საზღვრის გადასვლა მოხდა განზრახ, მესაკუთრეს შეუძლია დაეყრდნოს სსკ-ის 172.2 მუხლს და მოითხოვოს დემონტაჟი. თუ საზღვრის გადაცდენა მოხდა განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის გარეშე, რადგან ამ შემთხვევაში სახეზეა მეორე მხარის ეკონომიკური ინტერესი, კანონმდებლობა ავალდებულებს მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრეს, ითმინოს მის მიწის ნაკვეთზე ეს ზემოქმედება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამის წინააღმდეგ წინაწარ ან შეტყობისთანავე განაცხადა. საზღვრის დარღვევა, თუკი ასეთს აქვს ადგილი ადვილად შესამჩნევი ხდება მეზობელი მესაკუთრისთვის. სწორედ ამიტომ კანონმდებლობა იმ მესაკუთრისაგან, რომლისათვისაც მნიშვნელოვანია, რომ მის მიწის ნაკვეთზე არ ჰქონდეს ადგილი მსგავს ზემოქმედებას, მოითხოვს საზღვრის დარღვევის შესახებ მეორე მხარის დაუყოვნებლივ ინფორმირებას შეტყობისთანავე - იმ მომენტში, როგორც კი აღნიშნული მისთვის ცნობილი გახდა. თუკი მესაკუთრემ არ განახორციელა ეს მოქმედება, შემდგომ იგი კარგავს მის მიწის ნაკვეთზე არსებული კონსტრუქციის დემონტაჟის მოთხოვნის უფლებას.

6.12. ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა, რომ თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე მხარეთა შორის რეალური წილი გამოყოფილი არ იყო, იმის განსაზღვრა და დადასტურებულად მიჩნევა, რომ სადავო 60 კვ.მ. შენობის (კოტეჯი) აშენებით მოპასუხემ ხელყო მოსარჩელის საკუთრების უფლების გარკვეული ნაწილი, (მით უფრო იმის გათვალისწინებით, რომ სადაო შენობა მდებარეობს პირობითად და ფაქტიურად გამიჯნული- მოპასუხის მხარეს) შეუძლებელი იყო. ამის შესაბამისად, მოსარჩელის მტკიცება, რომ მოპასუხის მიერ ნაწარმოები მშენებლობით, შეუმცირდა მისი წილი უძრავი ქონება, დაუსაბუთებელად იქნა მიჩნეული.

6.13. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ იმ შემთხვევაშიც, თუ გაზიარებული იქნებოდა მოსარჩელის მტკიცება სადავო ნაგებობის მის კუთვნილ საზღვარში ნაწილობრივ შეჭრის შესახებ, სარჩელის წარმატება დამოკიდებული იქნებოდა იმ გარემოების უდავოდ დადასტურებაზე, რომ მოპასუხის მიერ სადავო შენობის მშენებლობის დაწყებამდე ან მშენებლობის შეტყობისთანავე, მოსარჩელემ ამის წინააღმდეგ განაცხადა პრეტენზია. ეს გარემოება კი, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა. პირიქით, ამის საწინააღმდეგოდ საქმეში წარმოდგენილია უდავო სახის მტკიცებულება - თვით მოსარჩელის მიერ ხელმოწერილი და სანოტარო წესით დამოწმებული ხელწერილი, რომლითაც მან თანხმობა მისცა მოპასუხეს თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე სადავო შენობა-ნაგებობის აგებისათვის. ადგილზე დათვალიერების დროს კი, მოპასუხემ დაადასტურა, რომ თანახმაა მოსარჩელემ ისარგებლოს და გამოიყენოს პირობითი საზღვრის მიღმა მიწის ტერიტორიაც, თუმცა ეს საზღვარი მოსარჩელის მიერ არის ბადურა ღობით გამიჯნული.

7. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2025 წლის 20 იანვრის განჩინება ადგილზე დათვალიერების დადგენის შესახებ და ამავე სასამართლოს 2025 წლის 02 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

8. საკასაციო საჩივრის მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

8.1. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორი შეფასება მისცა მათ. უძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლება დგინდება საჯარო რეესტრის ამონაწერით და მოპასუხე, მის მიერ განხორციელებული მშენებლობით მართლსაწინააღმდეგოდ და უსასყიდლოდ დაეუფლა მოსარჩელესთან თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს, რამაც შეამცირა გ.ჯ–ძის წილი 45.33 კვ.მ.-ით.

8.2. თანასაკუთრებაში არსებული წილი მხარეთა შორის დადგენილი წესით რეალურად გაყოფილი არ ყოფილა და შესაბამისად, თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მშენებლობა უნდა განხორციელებულიყო მართლზომიერად. მოსარჩელის მიერ ხელმოწერილი, ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება მშენებლობის ნებართვის შესახებ, შეიცავს ინფორმაციას მშენებლობის წარმოებაზე და არა თანასაკუთრებაში არსებული წილის შემცირების თანხმობას.

8.3. კასატორი სადავოდ ხდის ადგილზე დათვალიერების ხელმეორედ ჩატარებას და მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხორციელდა ადგილზე დათვალიერება, სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაესაბუთებინა საპროცესო მოქმედების ხელახლა ჩატარების აუცილებლობა.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით, სსსკ-ის 396-ე მუხლის საფუძველზე საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

10. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

14. საკასაციო პალატა პირველ რიგში მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა. შესაბამისად, წინამდებარე განჩინებით, საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორის შედავების საფუძვლიანობა.

15. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მხარეთა შორის დავის განხილვისას სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მოსარჩელე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენებით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს ამა თუ იმ ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს (იხ. სუსგ საქმეზე Nას-251-2018, 08.02.2022 წ.).

16. საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა, საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა აგებულია რა დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპებზე, პირის დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების დაცვა ამავე პირის ნებაზეა დამოკიდებული. მხარეები სამოქალაქო სამართალწარმოებაში თვითონვე განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის შეტანის შესახებ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3-4-ე მუხლები), რაც კანონის მოთხოვნათა დაცვით (ამავე კოდექსის 178-ე მუხლი) უნდა აისახოს მხარეთა მიერ სასამართლოში წარდგენილ სარჩელში (იხ.: სუსგ-ები საქმეებზე: Nას-1163-2018, 08.02.2019 წ.; Nას-495-2020, 23.10.2020 წ).

17. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნა, მოპასუხის მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაა. გ.ჯ–ძე მიიჩნევს, რომ ნ.ბ–ის მიერ თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განხორციელებული მშენებლობით მიადგა ზიანი, კერძოდ, შემცირდა მისი კუთვნილი წილი მიწის ნაკვეთი 45.33 კვ.მ.-ით.

18. საკასაციო პალატა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მასზედ, რომ მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობს სამეზობლო სამართლიდან, ვერ გაიზიარებს, ვინაიდან, დავა შეეხება არა მეზობელი მიწის ნაკვეთებიდან გამომდინარე ურთიერთობას, არამედ თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას.

19. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სსკ-ის 173-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. ამდენად, საზიარო უფლების მოწილეებს უფლებები და ვალდებულებები კანონიდან წარმოეშობათ და მათ შორის ურთიერთობები კანონით წესრიგდება.

20. მოცემულ შემთხვევაში, მოდავე მხარეები არიან სადავო უძრავი ქონების (რომელიც წარმოადგენს საზიარო უფლების ობიექტს) თანამესაკუთრეები და ისინი ერთმანეთთან კანონისმიერ ვალდებულებითსამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფებიან (იხ. სუსგ საქმე Nას-1148-1094-2014, 19.03.2015წ.).

21. სსკ-ის 173-ე მუხლის მიხედვით, საერთო საკუთრების ორი ფორმაა მოცემული: საზიარო და წილადი საკუთრება. წილადი საკუთრების თანამესაკუთრეს ეკუთვნის განსაზღვრული წილი საერთო საკუთრებაში. საკუთრების წილი თვითონ არის საკუთრება, სამართლებრივი გაგებით. როგორც წესი, წილად თანასაკუთრებაზე გამოიყენება სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი საკუთრების წესები. თანასაკუთრება არის სამოქალაქო კოდექსით აღიარებული ერთადერთი შესაძლებლობა, დაყოფილ იქნეს საკუთრების განკარგვის უფლებამოსილება ერთ ნივთზე; თანაზიარი საკუთრება არსებობს მაშინ, როცა თითოეული თანამესაკუთრის წილი საერთო ქონებაშია იდეალური წილის სახით და, თუ სხვა რამ არ არის დადგენილი, ივარაუდება, რომ თითოეულ თანამესაკუთრეს ეკუთვნის თანაბარი წილი (ლევან თოთლაძე, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი II, თბილისი, 2018წ., მუხ.173, ველი 1).

22. სსკ-ის 953-ე მუხლის თანახმად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება სსკ-ის 953-968-ე მუხლები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.

23. ამავე კოდექსის 955-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს უფლება აქვს ისარგებლოს საზიარო საგნით ისე, რომ ზიანი არ მიადგეს დანარჩენ მოწილეთა სარგებლობას, ხოლო 957-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, ცალკეული მოწილის თანხმობის გარეშე არ შეიძლება სარგებლობის წილზე მისი უფლების შემცირება.

24. მესაკუთრის/თანამესაკუთრის უფლებათა გენერალურ დათქმას ითვალისწინებს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

25. დასახელებულ ნორმათა ანალიზი ცხადყოფს, რომ ცალკეული მოწილის უფლება საზიარო საგნით სარგებლობის დადგენილი წესის შეცვლისას შეზღუდულია სხვა მოწილეთა სავალდებულო თანხმობით (იხ. სუსგ საქმე №ას-757-1054-05, 27 დეკემბერი, 2005 წელი).

26. მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ერთ-ერთ საფუძვლად, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლო მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ, მოსარჩელის მიერ ხელმოწერილ და სანოტარო წესით დამოწმებულ ხელწერილზე, რომლითაც მან თანხმობა მისცა მოპასუხეს ეწარმოებინა მშენებლობა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე.

27. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ განსახილველი დავის თავისებურებიდან გამომდინარე, საკუთრების უფლების დაცვის საკითხი, უნდა გადაწყდეს არა მხოლოდ სამოქალაქო კოდექსის სანივთო-სამართლებრივი ნორმებით (სკ-ის 170-ე და 172-ე მუხლები), არამედ ვალდებულებით-სამართლებრივი ნორმებითაც (სკ-ის 955-ე და 961-ე მუხლები). განსახილველი დავის თავისებურებას კი განაპირობებს ის ფაქტი, რომ მხარეები წარმოადგენენ საზიარო საგნის თანამესაკუთრეებს, რომლებმაც სახელშეკრულებო ბოჭვის ფარგლებში დაადგინეს საზიარო საგნით სარგებლობის წესი.

28. ვინაიდან საკუთრების შინაარსი მოიცავს ქონებით (ნივთით) ფლობას, სარგებლობას და განკარგავს (სკ-ის 170.1 მუხლი), საკუთრების შინაარსის რაიმე ფორმით დარღვევა ან მასში მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ ჩარევა დაცულია კანონით, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით. ვინაიდან მოპასუხე მხარეს თავს იცავს მხარეთა შორის სარგებლობის შეთანხმებაზე მითითებით, ანუ მან სასამართლოს წარუდგინა სამართლებრივი შესაგებელი, ამ ფარგლებში მნიშვნელოვანია განიმარტოს და შემოწმდეს სამოქალაქო კოდექსის 957-ე და 958-ე მუხლების შემადგენლობა.

29. სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ხმათა უმრავლესობით შეიძლება მიღებულ იქნეს გადაწყვეტილება საზიარო საგნის თავისებურებათა შესატყვისი მართვისა და სარგებლობის შესახებ. ხმათა უმრავლესობა გამოითვლება წილთა მიხედვით. მითითებული ნორმის დათქმა გულისხმობს საზიარო საგნის მართვისა და სარგებლობის ისეთ წესზე შეთანხმებას, რომელიც ემყარება სამართლიან შეხედულებებს, ემსახურება მხარეთა ინტერესების დაკმაყოფილებას და გამომდინარეობს საზიარო საგნის თავისებურებიდან. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ცალკეული მოწილის თანხმობის გარეშე არ შეიძლება სარგებლობის წილზე მისი უფლების შემცირება. ამდენად, საზიარო საგნის თანამესაკუთრეების მიერ საზიარო საგნით სარგებლობაზე შეთანხმება, მათ შორის იმგვარი შეთანხმება, რომლითაც რომელიმე მოწილემ უარი თქვა თავისი წილის პროპორციულ სარგებლობაზე, წარმოადგენს გარიგების იმ სახეს, რომლითაც თანამესაკუთრეებმა განკარგეს თავიანთი უფლებები (უძრავ ქონებაზე სარგებლობის უფლება) და ნების ავტონომიის პრინციპის გათვალისწინებით შეიბოჭეს თავიანთი თავი. ისმის კითხვა: შეიძლება მხარეები შეთანხმდნენ თანასაკუთრებით სარგებლობის ისეთ წესზე, რომლითაც მესაკუთრეს სამუდამოდ ეზღუდება საკუთრებით სარგებლობა (განუსაზღვრელი ვადით შეთანხმება)? დასმულ კითხვებზე პასუხის გაცემა ერთი შეხედვით მარტივია თუკი ვიხელმძღვანელებთ სახელშეკრულებო თავისუფლების პრინციპით, რაც ნიშნავს იმას, რომ მხარეები თავად განსაზღვრავენ იმას, თუ რა სახის და რა შინაარსის გარიგება დადონ. თუმცა, ნებისმიერი გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს ბათილია (სკ-ის 54-ე მუხლი).

30. ერთ-ერთ საქმეზე საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა შემდეგი: „მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლი გამორიცხავს ისეთ ურთიერთობას, რომლითაც სარგებლობის წესით ისპობა საკუთრების უფლება. ამ ნორმის ზემოთ მოყვანილ განმარტებასთან ერთად უნდა აღინიშნოს, რომ ამ შემთხვევაში ყურადსაღებია საკუთრების სოციალური ფუნქცია, რომელიც გარკვეულწილად განსაზღვრავს საკუთრების შინაარსსა და მის სოციალურ ბოჭვას, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველ ნაწილში მითითებულია, რომ „მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით...“. აღნიშნული დანაწესი ითვალისწინებს საკუთრების კანონისმიერ და სახელშეკრულებო ბოჭვას, მაგრამ მას გააჩნია თავისი ფარგლები, კერძოდ, არ შეიძლება, რომ საკუთრების ბოჭვამ, შეზღუდვამ მოსპოს საკუთრება. საკუთრების სუბსტანცია, რომელშიც იგულისხმება საკუთრების ინსტიტუტით გათვალისწინებული შინაარსის რეალიზაცია, უნდა შენარჩუნდეს, ე.ი კერძო საკუთრების შეზღუდვა არ უნდა ნიშნავდეს საკუთრების უფლების რეალიზაციის მოსპობას. არ შეიძლება, რომ პირს ფორმალურად გააჩნდეს საკუთრების უფლება, ხოლო ფაქტობრივად არა, ანუ ვერ სარგებლობდეს საკუთრების უფლებით. ამ მხრივ ყურადსაღებია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე (AFFAIRE SPORRONG ET LÖNNROTH c. SUEDE), რომლის თანახმად, საკუთრების უფლების შეზღუდვებით არ უნდა იქნეს უგულებელყოფილი საკუთრების უფლების არსი. ამით საკუთრების უფლება ხდება პირობითი და გაუქმებადი.“ (იხ. სუსგ №ას-439-415-2013, 30.10.2013წ; №ას-1205-1150-2013, 11.06.2015წ.).

31. ზემოთ მოყვანილი მსჯელობიდან გამომდინარე საკასციო პალატა მიიჩნევს, რომ გ.ჯ–ძის მიერ ხელმოწერილი და სანოტარო წესით დამოწმებული ხელწერილით, რომლითაც მან თანხმობა მისცა მოპასუხეს ეწარმოებინა მშენებლობა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, გ.ჯ–ძის კუთვნილი იდეალური წილის შემცირებაზე თანხმობა არ გამოხატულა. სხვაგვარად, სარგებლობის ასეთ წესზე შეთანხმება ბათილი იქნება, რადგან იგი გააუქმებდა საკუთრების სუბსტანციას და უსამართლოდ შეზღუდავდა მოსარჩელის ინტერესებს. თანამესაკუთრის მიერ სხვა თანამესაკუთრის სასარგებლოდ სარგებლობის წილზე მისი უფლების შემცირებაზე თანხმობა გულისხმობს მხოლოდ სარგებლობის უფლების შემცირებას და არა საკუთრების უფლების დაკარგვას. ასეთი უფლების მინიჭების საჭიროება შესაძლოა გამომდინარეობდეს სხვადასხვა საფუძვლიდან, მათ შორის, ე.წ „ჩაუხედავობის პრინციპის“ დაცვის აუცილებლობიდან... ამასთან, შეუძლებელია უძრავ ნივთზე არსებულ საკუთრების უფლებაში ცვლილება განხორციელდეს ასეთი სახის ხელწერილით, ვინაიდან აღნიშნული უფლების განხორციელებისათვის კანონით აუცილებელია სანივთო-სამართლებრივი გარიგების დადება ამ გარიგების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში (სკ-ის 183-ე მუხლი).

32. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მოცემული დავის საგნისა და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთმიმართებაზე. კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნებში დასმული შეკითხვები ძირითადად შეეხება მხარეთა ფაქტიურად დაკავებული მიწის ნაკვეთის ფართობებს და იმის გათვალისწინებით, რომ მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე მათი იდეალური წილი გამოყოფილი არ არის, აღნიშნული დასკვნებით მოსარჩელის კუთვნილი წილის შემცირებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის საფუძვლიანობის დადასტურება, შეუძლებელია.

33. საქმის მასალებით ასევე დგინდება, რომ მოსარჩელეს ნ.ბ–ის მიერ აშენებული სადავო შენობის გასწვრივ თავად აქვს გავლებული რკინის ბადურა ღობე თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე და ფაქტობრივად გაყოფილი აქვს მიწის ნაკვეთი, შესაბამისად, მხარეები არ სარგებლობენ მთლიანი საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთით. საქმის მასალების თანახმად, ადგილზე დათვალიერების დროს, ნ.ბ–იმ დაადასტურა, რომ თანახმაა ჯ–ძემ ისარგებლოს და გამოიყენოს პირობითი საზღვრის მიღმა მიწის ტერიტორიაც, თუმცა ეს საზღვარი მოსარჩელის მიერაა ბადურა ღობით გამიჯნული.

34. პალატა განმარტავს, რომ თანასაკუთრებით სარგებლობის ლეგიტიმური ინტერესი არ შეიძლება მხოლოდ ინდივიდუალური საკუთრებით სარგებლობას უკავშირდებოდეს, რადგანაც წილადი საკუთრების მთავარი თავისებურება ისაა, რომ უფლების მქონე პირებს გააჩნიათ წილის პროპორციული უფლება, რომლის კონკრეტული მდებარეობა დადგენილი არ არის, შესაბამისად, წილთა პროპორციულობის კვალობაზე პირი შეუზღუდავად არის უფლებამოსილი, საკუთარი შეხედულებისამებრ გამოიყენოს საზიარო საგნის ნებისმიერი ნაწილი.

35. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დადგენილია ქცევის შემდეგი წესი: თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნა წარმოადგენს ნეგატორულ სარჩელს, რომელიც, მესაკუთრის დაცვის მიზნით, მიმართულია უფლების დამრღვევი პირის წინააღმდეგ. ხელშეშლა გულისხმობს მესაკუთრისათვის ისეთი ვითარების შექმნას, რომლის გათვალისწინებითაც მესაკუთრეს ეზღუდება თავისი უფლებამოსილების სრულყოფილად განხორციელების შესაძლებლობა და ამასთან, ამის რაიმე საფუძველი ხელშემშლელს არ გააჩნია. სასამართლო ამ ტიპის სარჩელის განხილვისას ადგენს არა რაიმე ახალ უფლებას, არამედ მოდავე სუბიექტთა უფლებრივი მდგომარეობის შეუცვლელად სამოქალაქო უფლების სწორი რეალიზაციის წესს განსაზღვრავს. აღნიშნული ტიპის სარჩელი დაკმაყოფილდება ისეთ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს ნივთის მესაკუთრე, რომლის საკუთრების ხელყოფა ან საკუთრების გამოყენებაში სხვაგვარი ხელშეშლა ხორციელდება სხვა პირის უკანონო მოქმედებით. ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნის წარმოშობის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის ფაქტის არსებობა. ფაქტის არსებობა კი, დადასტურებული უნდა იქნეს სათანადო მტკიცებულებებით.

36. საკასაციო პალატა კასატორს განუმარტავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნა შეეხება თანასაკუთრებაში არსებული მოსარჩელის კუთვნილი წილის შემცირებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებას, რისი დაკმაყოფილების წინაპირობებიც, პალატის მოსაზრებით არ არსებობს. მოცემული დავისა და შეფასების საგანს არ წარმოადგენს საკუთრების ხელყოფის ან უკანონო ხელშეშლის არსებობის კვლევა, შესაბამისად, პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, იმსჯელოს აღნიშნულ საკითხზე.

37. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს 2025 წლის 20 იანვრის განჩინებაზე, კასატორი სადავოდ ხდის ადგილზე დათვალიერების ხელმეორედ ჩატარებას და მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხორციელდა ადგილზე დათვალიერება, სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაესაბუთებინა საპროცესო მოქმედების ხელახლა ჩატარების აუცილებლობა. პალატა კასატორის პრეტენზიას ვერ გაიზიარებს და მიუთითებს სსსკ-ის 105-ე მუხლზე, რომლითაც გათვალისწინებულია სასამართლოს მიერ მტკიცებულებების შეფასების წესი. აღნიშნული მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მტკიცებულებათა შეფასება სათანადოდ მოტივირებული და დამაჯერებელი უნდა იყოს და უნდა ეფუძნებოდეს შეჯიბრებითობის ფარგლებში მხარეთა მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას და არა - სასამართლოს სუბიექტურ მოსაზრებებს. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლო წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოსაც და შეუძლია ახლებურად დაადგინოს ფაქტები, ასევე არ გაიზიაროს ქვედა ინსტანციის მიერ მტკიცებულებათა გამოკვლევისა და შეფასების შედეგები. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს ჰქონდა სრული შესაძლებლობა, თავად გადაეწყვიტა საპროცესო მოქმედების (ადგილზე დათვალიერების) ჩატარების საჭიროება.

38. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მართებულია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა ზიანის ანაზღაურების საფუძვლის არარსებობის შესახებ. კასატორს კი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

39. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

40. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

41. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში, მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

42. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

42. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

43. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი 1440.58 ლარის 70% – 1008.40 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ.ჯ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. გ.ჯ–ძეს (.........) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 1440.58 ლარის (საგადახდო დავალება N29628966277, გადახდის თარიღი 03.10.2025) 70% – 1008.40 ლარი;;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე არჩილ კოჭლამაზაშვილი

მოსამართლეები: ლევან ნემსაძე

მიხეილ ჯინჯოლია